Τα βιβλία της επανάστασης

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 πρέπει να προσαρμοζόμαστε στις αλλαγές που έρχονται, άσχετα αν αυτές οι αλλαγές είναι αποκλειστικά και μόνο εναντίον μας. Και το οξύμορο είναι ότι αυτό συμβαίνει μετά από έναν αιώνα πολύ διαφορετικό από όλα αυτά. Έναν αιώνα στον οποίο οι άνθρωποι πίστεψαν όσο ποτέ στην ιδέα ενός καλύτερου κόσμου, ενώθηκαν για να τον διεκδικήσουν και πάλεψαν κάθε φορά με όλες τις δυνάμεις για να το πετύχουν.

00:50 Πριν από μερικές μέρες τέλειωσε ένα μεθυστόρημα που μέσα από την ιστορία μίας μονάχα πραγματικής οικογένειας, η οποία κατάφερε να βρεθεί στο κέντρο τέτοιων επιδιώξεων σε τρεις διαφορετικές υπήρους, με έκανε να αναλογιστώ αυτές τις ιστορικές συγκυρίες, να θυμηθώ και άλλα μεθυστόρηματα που επικεντρώνονται σε ανθρώπους που ονειρεύτηκαν, πίστεψαν και αγωνίστηκαν, αλλά και να αναρωτηθώ και κάτι ακόμα.

01:11 Έχει χάθει κάθε ελπίδα για έναν καλύτερο κόσμο. Πάμε να μιλήσουμε για τα βιβλία της Επανάστασης. Είμαι ο Μανώλης και σε καλωσορίζω στο Αρμυρίε και τα Ράτσες. Το αγαπημένο σου podcast που σου μιλάει για την τέχνη της αφής και της μυθοπλασίας. Για τα δύο καλύτερα πράγματα που εφαίρεται ποτέ ο άνθρωπος δηλαδή. Τα βιβλία και τις ταινίες.

01:32 Γι' αυτό, αν δεν έχεις κάνει ακόμα εγγραφή, κάνε τώρα σε όποια πλατφόρμα με ακούς και φυσικά ενεργοποιήσε τις ειδοποιήσεις για να μην χάνεις επεισόδιο. Και αν αυτό το έχεις κάνει ήδη, ήρθε η στιγμή να μου χαρίσεις μια πεντάστερη βαθμολογία που θα βοηθήσει τρομερά τις αόρατες δάμεις των αλγορίθμων να φέρουν και άλλους στην παρέα μας.

01:50 Περιμένω τα μόλις 5 δευτερόλεπτα που θα σου πάρουν να το κάνεις. Το έκανες? Εντάξει, ξεκινάμε. να αστραφεί μέσα στα χρόνια, μεταξύ των οποίων και έναν σκηνοθέτη που γνώριζε προσωπικά αλλά μονάχα σε επιφανειακό κοινωνικό επίπεδο, τον Σέρχιο Καμπρέρα. Έναν άνθρωπο αρκετά διάσημο στη χώρα του αλλά και τον υπόλοιπο κυρίως σπανόφωνο κόσμο για τις ταινίες του.

02:46 Όταν όμως ο Βάσκης και ο Καμπρέρα θα βρεθούν να κουβεντιάζουν με δύο κούπες καφέ ανάμεσά τους, ο κοσμοπολίτης συγγραφέας τα μείνει με το στόμα ανοιχτό. Με μονάχα μερικές αποσπισματικές ιστορίες του Καμπρέρα από την παιδική ηλικία, την εφηβεία και τα πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής του, ο συγγραφέας δεν θα μπορεί να πιστέψει ποιον έχει μπροστά του.

03:04 Αυτός ο άνθρωπος που ο Βάσκες κάθεται απέναντί του δεν ήταν απλά ένας αναγνωρισμένος σχημαγραφικός δημιουργός. πριν καν ξεκινήσει την καριέρα για την οποία θα γινόταν γνωστός είχε προλάβει να ζήσει πράγματα που άλλοι δεν θα καταφέρουν να διαβάσουν ούτε μέσα σε βιβλία σε ολόκληρη τη δική του ζωή. Και ο Βάσκης δεν μπορούσε καν να συνειδητοποιήσει ότι εκτός από περιορισμένες φήμες που κυκλοφορούσαν ανάμεσα στους ανθρώπους των κλιμαγραφικών κύκλων της χώρας κανείς στην Κολομβία δεν μπορούσε να φανταστεί τη συγκλονιστική ιστορία που αποσπασματικά ανοιγόταν μπροστά του μέσα από τις αφηγείς αυτού του άντρα.

03:40 Λίγο καιρό αργότερα, ο Βάσκες θα προτείνει στον Καμπρέρα να του εμπιστευτεί την ιστορία της ζωής του για να ανασυνθέσει μέσα από αυτή κάτι που φαινόταν το λιγότερο συγκλονιστικό. Έτσι, για τα επόμενα 7 χρόνια, από το 2013 έως το 2020, οι δύο άντρες θα ξεκινήσουν να σνατιούνται ανατάκτα χρονικά διαστήματα έτσι ώστε να καταγράψουν παρέα όλες τις αναμνήσεις αυτού του ανθρώπου αλλά και την ιστορία της οικογένειάς του σε μια πορεία που εκτείνεται σε μια περίοδο περίπου μισού αιώνα και λαμβάνει χώρα σε τρεις διαφορετικές υπήρους.

04:10 Μονάχα που θα έπρεπε να περάσουν τρία χρόνια και τη ζωή του Καμπρέρα να την κυριαρχήσει μια τεράστια προσωπική κρίση έτσι ώστε να μπορέσει ο Βάσκες να βρει τον αφηγηματικό άξονα για το μυθιστόρημά του. Το μέσο δηλαδή, το οποίο θα του επέτρεπε να ενώσει τα κομμάτια της νιότης αυτού άντρα και μαζί και την ιστορία των δύο προηγούμενων γενιών της οικογένειάς του για να χτίσει με αυτά τα υλικά το οικοδόμημα που θα γινόταν το «Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω».

04:35 Το μυθιστόρημα που ήταν και το βιβλίο του Armirikia Book Club για το μήνα Μάιο. Και αν δεν ξέρεις την αυτό, ακολούθησε με στο Instagram και το TikTok για να μπεις και εσύ στην παρέα. Τον Οκτώβριο του 2016, ο Κολομβιανός σχηνοθέτης Σέρχιο Καμπρέρα είναι προσκεκλημένος στην νεοθήκη της Βαρκελόνης για να παραστεί σε μια τιμητική ρετροσπεκτίβα του έργου του.

05:00 Εκεί όμως, ενώ ετοιμάζεται να παραστεί στη γιορτή που έχει στηθεί προς τιμήν του, θα τον βρει η είδηση του θανάτου του πατέρα του, ενώ την ίδια στιγμή ο γάμος του βρίσκεται στα όρια της οριστικής κατάρρευσης. Όλα αυτά ενώ λίγες μέρες νωρίτερα ο κολομβιανός λαός έχει με δημοψήφισμα απορρίψει τις ειρηνευτικές διαδικασίες για τη λήξη του 50χρονου αιματηρού εμφυλίου της χώρας.

05:21 Αυτή η τεράστια προσωπική κρίση θα οδηγήσει τον Καμπρέρα να στραφεί στο παρελθόν και να αψηλαφίσει την ιστορία της οικογένειάς του. Μια ιστορία που με κάποιον απίστευτο τρόπο συνδέει τον Ισπανικό Εμφύλιο, την πολιτιστική επανάσταση του Μάου στην Κίνα και τα ένοπλα αντάρτικα κινήματα της δεκαετίας του 1970 στη Λατινική Αμερική.

05:48 Αυτή η ιστορία, η ιστορία της οικογένειας Καμπέρα, ξεκινάει δύο γενιές πριν από εκείνη του Σέρχιο. Και αν και εκείνον τον γνωρίζουμε σαν έναν Κολομβιανό σκηνοθέτη, τον πατέρα του αλλά και τον παππού του, τον συναντάμε αρχικά στη Βαρκελόνη, σε μια στιγμή που θα ήταν καθοριστική για το μέλλον της Ευρώπης, του κόσμου αλλά και της δημοκρατίας.

06:07 Το 1936, μια ομάδα στρατιωτικών με επικεφαλή τον στρατηγό Φρανσίσπο Φράνκο, η οποία ελέγχει ένα σημαντικό κομμάτι του Ισπανικού στρατού, θα επιχειρήσει με ένα πραξικόπημα να αρρίξει τον με αριστερή κατεύθυνση κυβερνητικό συνασπισμό και να πάρει την εξουσία. Το πραξικόπημα θα αποτύχει, αλλά αυτό θα σημάνει μόναχα την αρχή ενός εμφυλίου πολέμου ανάμεσα στους ακροδεξιούς εθνικιστές του Φράγκο και τις δημοκρατικές δυνάμεις αποτελούμενες από ένα μεγάλο ευρώς πολιτικών παρατάξεων ανάμεσα τους σοσιαλιστές, φιλελεύθερους, κομμουνιστές και αναρχικούς.

06:38 Αυτή η πολιτική πολυδιάσπαση και οι διαφορετικές προσεγγίσεις στο πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί ο Φράνκο θα είναι ο ένας από τους πιο κομβικούς λόγους για τους οποίους οι δημοκρατικές δυνάμεις τελικά θα ιτηθούν. Η άλλη ήταν πως οι δυνάμεις του Φράνκο θα υποστηρίζονταν τόσο από τον ναζιστικό γερμανικό στρατό όσο και από τις φασιστικές δυνάμεις του Μουσολίνη, θα έμεναν εγκληματικά ουδέτερες στην εμφύλια σύγκρουσης της Ισπανίας.

07:07 Και κάπως έτσι, η νίκη του Φράγκο και των εθνικιστών του θα ερχόταν στις αρχές του 1939 και θα θεωρούνταν στο μέλλον μία πρόβα για ό,τι θα ακολουθούσε τα επόμενα χρόνια στον κόσμο και θα ξεκινούσε μερικούς μόλις μήνες αργότερα με την επίθεση του ναζιστικού γερμανικού στρατού κατά της Πολωνίας. Το γεγονός που θα σήμαινε την έναρξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

07:33 Μπορεί οι δυτικές κυβερνήσεις από τη ΣΥΠΑ μέχρι τη Γαλλία να στοθοκαμιλίζουν για την υποστηριζόμενη από το Χίτλερ και το Μουσολίνι επέλαση του φασισμού στην Ισπανία. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι πολίτες στον χώρο τους δεν αντιλαμβάνονταν πως αυτή η σύγκρουση έχει τεράστια σημασία για το μέλλον του κόσμου και της δημοκρατίας.

07:51 Και πολλοί από αυτούς θα έχουν το θάρρος να κάνουν κάτι παραπάνω από το απλά να ανησυχούν για αυτό. 40.000 άνθρωποι από 50 διαφορετικές χώρες θα φτάσουν στην Ισπανία έτσι ώστε να πολεμήσουν στις γράμμες των Δημοκρατικών. Ένας από αυτούς θα ήταν και ο Έρνεστ Χέμινγκουε, ο οποίος μετά από την εμπειρία του στα 18 του σαν εθελοντής στο Πρωτοπαγκόσμιο, θα ταξίδευε 20 χρόνια αργότερα ως ήδη διάσημος συγγραφέας, αυτή τη φορά στην Ισπανία, για να υποστηρίξει τους δημοκρατικούς και να καταγράψει σαν πολεμικός ανταποκριτής τη μάχη τους κατά του φασισμού.

08:22 Και με βάση όσα είδε κατά τη διάρκεια του 1937 και του 1938 θα δημοσίευε ελάχιστο καιρό μετά τη νίκη του Φράγκο το εκτενέστερο και ένα από τα πιο διάσημα μυθιτορήματά του με τίτλο «Για ποιον χτυπάει η καμπάνα». να ανατινάξουν μιας στρατηγικής σημασίας γέφυρα. Εκεί όμως θα συναντήσει την αντίσταση του ηγέτη της ομάδας να πραγματοποιήσει τις διαταγές του, αλλά ταυτόχρονα την υποστήριξη της σύζυγου αυτού του ηγέτη, μιας παθιασμένης επαναστάτριας, που είναι εκείνη που έχει το μεγαλύτερο σεβασμό ανάμεσα στους αντάρτες της ομάδας.

09:33 Μέσα σε τέσσερις μόλις μέρες που θα μείνει ανάμεσά τους και ενώ η απειλή του θανάτου είναι διαρκώς παρούσα, ο Τζορντάν θα έρθει σε επαφή με το πάθος, το φόβο, τις δυσυδαιμονίες αλλά και τη συντροφικότητα των ανταρτών και επιπλέον θα ζήσει την έκρηξη του έρωτα με μια βασανισμένη αντάρτισσα, τη Μαρία. Τέσσερις μέρες που θα γίνουν οι σημαντικότερες της ζωής του.

10:01 Το για ποιον χτυπάει καμπάνα αποτύπωσε με έναν τρομερό τρόπο την πραγματικότητα των ανθρώπων που κυριολεκτικά αφιερώνουν τη ζωή τους στον αγώνα για ένα καλύτερο κόσμο. Ο Χεμίνουε κατάφερε να συμπυκνώσει την ψυχολογία αυτών των ανθρώπων που πίστεψαν σε ένα σκοπό, πάλεψαν για αυτόν και η ζωή τους έχει προσδιοριστεί πλήρως από αυτή τους την επιλογή.

10:21 Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα οι άνθρωποι μαθαίνουν να ζουν παρέα με τη διαρκή πιθανότητα του θανάτου και τις απόλυτες των συντρόφων τους, χάνουν την πίστη τους και μετατρέπονται σε εγκλωβισμένα στις επιλογές τους πλάσματα αποκτηνώνονται και νιώθουν την ανάγκη όχι απλά να νικήσουν αλλά να εκδικηθούν για ό,τι έχουν δει και βιώσει να κάνει ο εχθρός με όσο δυνατόν επαυξημένη αγριότητα και την ίδια στιγμή μέσα σε αυτή την πραγματικότητα του άγνωστου χρόνου που αγοραίνει οι άνθρωποι αφήνονται στο να βιώσουν τα συναισθήματα τους με απρόσμενη ένταση είτε αυτό έχει σαν περιεχόμενο τη βία και την καταστροφή, είτε τον έρωτα και το πάθος.

11:00 Ο Ισπανικός Εμφύλιος θα ολοκληρωθεί στις αρχές του 1939 με την επικράτηση του Φράγκο και την καθίδρυση ενός στρατιωτικού καθεστώτος που θα διαρκέσει για 36 ολόκληρα χρόνια στην Ισπανία, η οποία αν και θα παραμείνει επίσημα ουδέτερη στον Β' Παγκοσμίο Πόλεμο, θα προσφέρει πολύτιμη μυστική στρατιωτική βοήθεια στις δυνάμεις του Χίτλερ και του Μουσολίνη, επιτρέποντας τον κρυφό αναφοδιασμό των γερμανικών υποβιβληχείων και παρέχοντας διευκολύνσεις στα δίκτυα κατασκοπίας των επικοινωνιών των δυνάμειων του Άξονα.

11:29 Επιπλέον, ο εμφύλιος θα αφήσει πίσω του μισό εκατομμύριο νεκρούς και θα οδηγήσει άλλους 450.000 ανθρώπους να εγκαιταλείψουν τη χώρα τους, μεταξύ τους τόσο ο παππούς όσο και ο έφηβος τότε πατέρας του Σέργιο Καμπρέρα. Οι περισσότεροι από αυτούς θα καταλήξουν σε χώρες της Λατινικής, της Ισπανόφωνης Κεντρικής και Νότιες Αμερικής δηλαδή.

11:49 Και κάπως έτσι, ο Σέργιο θα γεννηθεί κάτι παραπάνω από μια δεκαετία αργότερα, το 1950, όχι Ισπανός αλλά Κολομβιανός. για τον πλήρη πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό μετασχηματισμό της χώρας του σε μια κολεκτιβοποιημένη κοινωνία, αυτό φτάνει ασύγκριτα πιο μακριά από κάτι που απλά η τύχη φέρνει στο δρόμο μας. Είχα μια αρκετά καλή εικόνα για τα ιστορικά γεγονότα που μετέτρεψαν την επί δύο χιλιάδες χρόνια αυτοκρατορική Κίνα σε μια ακομμουνιστική κοινωνία.

13:02 Από την αρχική επανάσταση που εκθρόνισε το 1911 τον εξάχρονο εξάχρονο, ναι εξάχρονο αυτοκράτορα της χώρας και την καθίδρυση της πρώτης δημοκρατικής κυβέρνησης στην ιστορία της, η οποία όμως θα οδηγούσε στην πλήρη θεουδεοποίησή της υπό μερικούς πανίσχυρους τοπικούς ηγέτες, με αποτέλεσμα να φτάσουμε 16 χρόνια αργότερα στην έναρξη ενός εμφυλίου ανάμεσα στις παρατάξεις των εθνικιστών και των κομμουνιστών μια σύγκρουση που θα κρατούσε 22 χρόνια και θα ολοκληρώνονταν τελικά το 1949 με την επικράτηση του ΜΑΟ και την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.

13:37 Οι γκάμπερα θα φτάσουν εκεί όμως σχεδόν 20 χρόνια αργότερα στις δεκαετές του 1960, λίγο πριν η προσωρινή απομάκρυνση του ΜΑΟ από την εξουσία θα οδηγήσει σε ένα νέο ριζοσπαστικό κίνημα που θα ονομαστεί η πολιτιστική επανάσταση της Κίνας. Ένα κίνημα το οποίο θα απαιτήσει την πλήρη αλλαγή των συνηθιών και των ηθών της χώρας το οποίο θα καθοδηγηθεί κυρίως από έφηβους και νέους και το οποίο θα φέρει τον ΜΑΟ ξανά σαν απόλυτο ηγέτης χώρας.

14:08 Όλα αυτά τα γνώριζα σε γενικές γραμμές σαν στεγνά ιστορικά γεγονότα όμως δεν είχα διαβάσει ποτέ καμία αφήγηση που να διαδραματίζεται στην Κίνα αυτής της κοσμογονικής ιστορικής συγκυρίας. Και γι' αυτό, για μένα, αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον και το πιο γοητευτικό κομμάτι όλου του μεγάλου μυθιστορήματος του Κουβάσκες. Γιατί, από τη μία, μέσα από τις μαρτυρίες του Καμπρέρα αλλά και της αδερφής του, αποτυπώνεται ένα ιστορικό γεγονός που ίσως δεν έχει ανάλογο στη σύγχρονη ιστορία, αλλά ταυτόχρονα καταγράφεται και η σταδιακή εξέλιξη αυτών των δύο παιδιών σε φανατικούς υποστηρικτές αυτής της επανάστασης.

14:42 Σε δύο ανθρώπους που μέσα από τα ερεθίσματα που δέχονται από τις αποφάσεις και τις απόψεις των γωλιών τους, αλλά και από την επίδραση της δυναμικής της επανάστασης που λαμβάνει η χώρα γύρω τους. Δύο παιδιών που θα παθιαστούν με τις ιδέες του μαρξισμού και της ρίσης του ΜΑΟ, θα ενταχθούν στις τάξεις των ερυθροφουρών και θα φορέσουν με περηφάνια τη μηταριστική στολή τους και θα επιθυμήσουν όσο τίποτα να ταξιδέψουν σε κολεκτιβοποιημένες κοινότητες αλλά και να εκπαιδευτούν σε ό,τι είναι απαραίτητο για τη συμμετοχή τους στον ενόπλο αγώνα.

15:11 Είναι μια αφήγηση που πιθανότα όποιος την διαβάζει δεν έχει κάτι προηγούμενο να τη συγκρίνει ή τουλάχιστον αυτό συνέβη σε εμένα και σε οποιονδήποτε άλλο μίλησα από όσους διάβασαν αυτό το βιβλίο τον προηγούμενο μήνα ακολουθώντας την πρόταση του Armenian Book Club. Αγώνα αλλά και μία από τις μεγαλύτερες συγγραφές του 20ου αιώνα.

15:59 Στο «Η καλή τρομοκράτησα» οι ήρωες της νομπελίστριας Ντόρις Λέσσινγκ βρίσκονται σε πολύ μεγαλύτερη ηλικία από τα έφευγα αδέρφια Καμπρέρα αλλά ζουν μία ζωή με μοναδικό γνώμονα την πίστη τους τον αιώπλο αγώνα. Βέβαια, σε αυτή την περίπτωση ο κόσμος γύρω τους δηλαδή η θατσερική Αγγλία των 80's βρίσκεται στο πλήρια τίποδα από την γίνα του ΜΑΟ τις δεκαετίες του 1960 και του 1970 με αποτέλεσμα ο φανατισμός και το πλήρες δόσημό του στον αγώνα να μην θυμίζει απλά μια χήμερα αλλά με ένα αστείο που μοιάζουν να μην καταλαβαίνουν ότι κάποιος τους έχει κάνει.

16:30 Παρ' όλα αυτά η ψυχολογία του δογματικού ανθρώπου που δεν αγωνίζεται πια για έναν καλύτερο κόσμο αλλά καταλήγει να βλέπει τον αγώνα όχι σαν ένα σκοπό αλλά σαν ένα τρόπο ύπαρξης Μου θύμισαν πολύ τους έφηβους Καμπρέρα. Απλά, στην περίπτωση των ηρωών της Λέσσινγκ, ο αγώνας έχει χαθεί από καιρό, αλλά εκείνοι συνεχίζουν από κεφτημένη ταχύτητα μια εντελώς ασαφή ακόμα και στους ίδιους μάχοι.

16:52 Η εμπειρία της εφηβείας τους στην Κίνα της πολιτικής επανάστασης του ΜΑΟ θα ήταν μια προετοιμασία για τον Σέρχιο Καμπρέρα και την αδερφή του Μια προετοιμασία δρομολογημένη από την επιθυμία του πατέρα τους τα παιδιά του να γίνουν δύο αγωνιστές που θα αφήσουν πίσω την αστική καταγωγή τους και θα ενταχθούν με πάθος στον αγώνα για ένα καλύτερο κόσμο.

17:24 Κάπως έτσι, στα τέλης δεκαετίας του 1960, όντας στα 18 του Σέρχιο και στα 16 της αδερφή του η Μαριανέγια, θα επιστρέψουν στην Κολομβία και λίγο αργότερα θα βρεθούν στις ζούγκλες της χώρας τους για να ενταχθούν σε μία από τις πολλές αντάρκτες ομάδες που είχαν την έδρα τους εκεί. Είναι οι πρώτες μέρες ενός πολέμου ανάμεσα στους αριστερούς αντάρτες και στην επίσημη κυβέρνηση Κολομβίας που θα διαρκέσει για τις επόμενες πέντε δεκαετίες.

17:49 Και ενώ αυτός ο απίστευτα μακροσκελής εμφύλιος ξεκινούσε τότε, η ρίζα της βίας βρισκόταν ακόμα πιο πίσω. Πολλές φορές σκεφτόμαστε σαν περιοριστικά πολιτικά συστήματα, αποκλειστικά και μόνο τα πολιταρχικά, αυτά που καταλήγουν σε μια μορφή εξουσίας που δεν εκλέγει πραγματικά ο λαός. Έχεις όμως ποτέ σκεφτεί πόσο περιουριστικό είναι ας πούμε το δικοματικό σύστημα των ΗΠΑ Ο μόνος τρόπος να εκλεγείς σε οποιοδήποτε αξίωμα είναι να είσαι μέλος ενός από τα δύο κυρίαρχα και ουσιαστικά μοναδικά πολιτικά κόμματα της χώρας Και η μόνη σου επιλογή σαν ψηφοβόρος δεν είναι να υποστήριξεις αυτό το οποίο πραγματικά πιστεύεις Αλλά να διαλέξεις αυτό που λιγότερο διαφωνείς ανάμεσα από τα δύο αυτά κόμματα Ε, μια άλλη εμφύλια σύγκρουση που είχε λάβει η χώρα στην Κολομβία από το 1948 μέχρι το 1958 και είχε στοιχήσει τη ζωή σε πάνω από 200.000 ανθρώπους, είχε ολοκληρωθεί με μια συμφωνία για διαδοχική εναλλαγή της εξουσίας ανάμεσα στις δύο κυρίαρχες παρατάξεις, τους συντηρητικούς και τους φιλελεύθερους, κάθε τέσσερα χρόνια.

18:55 Αυτό μέσα σε όλη την παραλογία του, με σκοπό την ειρήνη φυσικά, έθετε και έναν επιπλέον ασφυκτικό περιορισμό. Κανένα άλλο κόμμα ή πολιτική παράταξη δεν μπορούσε να συμμετέχει στην πολιτική της χώρας Αναπόφευκτα και σε έναν κόσμο που ο ψυχρός πόλεμος κορυφωνόταν Αυτή η πολιτική καταπίεση οδήγησε στη σταδιακή ριζοσπαστικοποίηση διάφορων αριστερών πολιτικών ομάδων Και τη μετατροπή τους μέχρι τα μέσα στις 1960 σε ένοπλες αντάρκτες ομάδες Και ακριβώς σε μία από αυτές τις πολιτικές ομάδες θα εντασσόταν τόσο οι γονείς τους όσο και τα αδέρφια Καμπρέρα, ξεκινώντας μια ζωή γεμάτη κίνδυνο, κακουχίες, αλλά και έναν απόλυτο μιλταριστικό πνευματικό σκοτανδισμό.

19:34 Για να γράψει το βιβλίο του ο Βάσκες χρησιμοποίησε ως βάση τις προσωπικές μαρτυρίες που επί 7 χρόνια ο Σέρχιο Καμπρέρα μοιραζόταν μαζί του με αποτέλεσμα να δημιουργήσει έναν όγκο υλικού 30 ηχογραφημένων ορών μονάχα που αν ο Κολομβιανός γραφέας βασιζόταν αποκλειστικά σε αυτό τότε δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι είχε γράψει ένα νόνθιξο μυθιστόρημα μυθιστόρημα το οποίο χρησιμοποιεί όλα τα μέσα της μυθοπλαστικής αφήγησης για να πει μια συγκλονιστική, απόλυτα αληθινή ανθρώπινη ιστορία, αλλά απλά ένα βιβλίο μαρτυρίας, ένα βιβλίο με απομνημονεύματα. Για να μπορέσει να πετύχει την ιστορική διακημυρίωση στο έργο του, ο Βάσκης θα έπρεπε να κάνει και έκτενη έρευνα και θα συνέλεγε και επιπλέον μαρτυρίες με πιο κομβική αυτή της αδερφής του Καμπρέρα, της Μαριανέγια, μέσω των οποίων μπορούσε να διασταυρώσει και να συγκρίνει τις μνήμες του Κολομβιανού σκηνοθέτη. Επιπλέον, τα δύο δερφιά θα μοιράζονταν με τον Βάσκη και προσωπικά ντοκουμέντα από τις ζωές τους, όπως ας πούμε εγγραφές από τα ημερολόγια

20:34 της νιώτης τους, αλλά και γράμματα που τους είχε γράψει ο πατέρας τους και τα οποία είχαν επιδράσει τρομερά στην πορεία της εφηβείας και της νιώτης τους, με τις Ένα τυχαίο γεγονός όμως θα βοηθούσε απρόσμενα πολύ τη σύνθεση όλων αυτών των αναμνήσεων και των ιστορικών δεδομένων. Ένα ξεχασμένο κουτί με φωτογραφίες που βρήκε ο σύζυγος της Μαριανέγια, με τον οποίο είχε πρωτογνωριστεί όταν ήταν ακόμα νεαρά παιδιά στην Κίνα και το οποίο πήρε φωτογραφίες από εκείνη την απίστευτη εποχή της ζωής τους.

21:08 Και με αυτά, όγκος του υλικού που είχε στη διάθεσή του ο Βάσκης ήταν αρκετός για να γράψει ένα μεγάλο ιστορικό νον-θήξον ιστορήμα. Αυτός όμως ο όγκος ήταν που τον κρατούσε και δέσμιο απέναντι στην ευθύνη που είχε αναλάβει. Έπρεπε να συμβεί ένα ακόμα τυχαίο γεγονός που θα τον επέβαλε να βρει το στένος να κάτσει να αντιμετωπίσει αυτό το τεράστιο εχείρημα.

21:29 Και αυτό το τυχαίο γεγονός έρχονταν το 2020, όταν η πανδημία του COVID τον ανάγκαζε όπως και όλο τον υπόλοιπο πλανήτη να κλείσει το σπίτι του και στην περίπτωσή του να δουλέψει το πιο φιλόδοξο ως το δευβλίο του. Σε τρεις γενιές της ίδιας οικογένειας, μοιάζει η πορεία αυτών των ανθρώπων να ελέγχεται από δυνάμεις πολύ μεγαλύτερες από τους ίδιους.

21:56 σκηνώντας με την κυριαρχία του φασισμού στην Ευρώπη που θα οδηγήσει εκατοντάδες λίγες Ισπανούς μεταξύ τους και τον παππού του Καμπρέρα να περάσουν μια για πάντα τον Ατλαντικό και να αναζητήσουν καινούριες πατρίδες μέχρι τους γονείς του αλλά και τα ίδια τα αδέρφια που θα βρεθούν από την πλευρά των νητημένων του ψυχρού πολέμου μια ήττα που πρώτα θα συμβεί μαζικά στις χώρες της Λατινικής Αμερικής και αν κάποιος μπορεί να πει ότι αυτοί οι άνθρωποι σε κάθε περίπτωση είχαν την ευκαιρία να διαλέξουν πλευρά, τότε να ρωτήσου τι θα επέλεγες εσύ αν από την άλλη πλευρά ήταν ο φασισμός και τα συμφέροντα των ξένων εταιριών που εκμεταλλεύονταν τον πλούτο της χώρας σου, κρατώντας τον λαό της πυλακισμένο στην εξαγκαστική φτώχεια.

22:35 Γιατί αυτό είναι το κεντρικό θέμα του «Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω», όπως και συνολικά των βιβλίων του Χωάν Γκαμπριελ Βάσκες. η αποτύπωση του πώς η δύναμη της ιστορίας και η ορμή των ιστορικών γεγονότων κατάφερνε συχνά να ποδοπατά τις ζωές των ανθρώπων. Η αποστασιοποιημένη οπτική με την οποία ο Κολομβιανός γραφέας καταγράφει το χρονικό της ζωής στο Καμπρέρα, ακόμα και στην αποτέλεσμα των επιδραστικών αποφάσεων ενός από τα μέλη της, του πατέρα του Σέρχιου, του Φαούστο, μοιάζει με καταγραφή μιας βραδιφλεγούς πορείας προς έναν κρεμό που δεν μοιάζουν να μπορούν να τον διακρίνουν, αλλά ιστορικές εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στον κόσμο γύρω τους μοιάζουν να τους αντιμετωπίζουν σαν μυρμήγια σε πλημμύρα.

23:13 Και διαβάζοντάς το δεν μπορούσα να αποφύγω να σκεφτώ το πιο διαυρωτικό μυθιστόρημα για το τι πιστεύει κάποιος για τη δύναμη του ανθρώπου απέναντι στο περιβάλλον του, αλλά και την ιστορία, που ξεκινάει με την ξεκάθαρη εικόνα ότι σου μιλάει για τον ίσως πιο διεφθαρμένο άνθρωπο μιας ολόκληρης χώρας και μέχρι το τέλος σε κάνει να αμφιβάλλεις για το αν έχεις ποτέ μέχρι σήμερα πραγματικά καταλάβει πώς λειτουργεί ο κόσμος.

23:35 Σου μιλάω για το θάνατος του Αρτέμιο Κρούζ, του τεράστιου Κάρλους Φουέντες, για το οποίο είχα κάνει πριν από μερικά χρόνια ένα άλλο επεισόδιο που και εκείνο είχε στον τίτλο του τη λέξη «Επανάσταση» Και αν δεν το έχεις διαβάσει, ίσως είναι το πρώτο από τα βιβλία της Επανάστασης που θα σου πρότεινα. Βασικά, πήγαινε τώρα σε ένα βιβλιοπωλείο και ξεκίνα το.

23:59 Καθώς διαβάζεις το «Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω», νιώθεις ότι διαβάζεις ένα έργο που αποτυπώνει ένα εντυπωσιακά μεγάλο κομμάτι της επαναστατικής πορείας του κόσμου μέσα στον 20ο αιώνα, αλλά ταυτόχρονα είναι εμφανές και ότι διαβάζεις και το χρονικό μιας ματέωσης. Οι ήρωες του Βάσκες, τόσο τα μέλη της οικογένειας Καμπρέρα, αλλά και τόσοι και τόσοι άλλοι που συνάντησαν στην πορεία τους, ονειρεύτηκαν και αγωνίστηκαν, όμως κανείς τους δεν μοιάζει να βρει και αυτό που ήλπισε.

24:25 Ο ένας με τον άλλον αναγκάζονται ή επιλέγουν να εγκαταλείψουν τον αγώνα και φυσικά να αποδεχτούν την ήντα τους. Την ίδια στιγμή, ο Βάσκες μοιάζει να περιγράφει τις ιστορίες τους με μια αποστασιοποίηση, αφήνοντας στον αναγνώστη την κρίση τόσο αυτών των ανθρώπων όσο και των αγώνων στους οποίους συμμετείχαν. Είναι όμως όντως έτσι.

24:46 Και έστω ότι αυτό που κάνει ο Βάσκης είναι να κρατάει απόσταση. Είναι θεμητή αυτή η αποστασιοποίηση. Γιατί καθώς διάβαζα τις συντερακτικές ζωές αυτούς των ανθρώπων ένιωθα πως κάτι αυτή αφήγησε ρίτε. Κάτι χάνει και ας πούμε η αφήγηση μιας ολόκληρης χώρας σε απόλυτη αντεραχή μοιάζει σε κάποια σημεία με λίμα από ιστορικό βιβλίο για κάτι που έχει συμβεί αιώνες νωρίτερα και οι καταγραφεί όσων διαβάζω έχουν προκύψει από ζωές ανθρώπων τις οποίες μονάχα να φανταστούμε μπορούμε.

25:15 Κι όμως βασίζεται στις ζωές ανθρώπων που είναι ζωντανοί και τις αφηγήθηκαν οι ίδιοι στον συγγραφέα με κάθε συνταρακτική λεπτομέρεια κιόλας και κουβαλώντας και τα συναισθήματα που αυτά τα βιώματα έχουν αφήσει στις ζωές τους. Και εκεί κατάληξα να αναρωτιέμαι αν αυτό που έκανε το βιβλίο να μοιάζει αρκετά πιο αδύναμο από τις ιστορίες που περιλαμβάνει είναι αποτέλεσμα κάποιων αφηγηματικών αδυναμιών ή γι' αυτό ευθύνεται όχι η αποστοιχοποίηση αλλά η μετριοπάθεια του συγγραφέα του απέναντι στο όραμα για ένα καλύτερο κόσμο.

25:42 Αν δηλαδή για όλα αυτά Τεΐ αδυναμία ενός ανθρώπου που ελπίζει Αλλά δεν μπορεί να πιστέψει Στην ελπίδα για ένα καλύτερο Για ένα πιο δίκαιο κόσμο Αν δηλαδή αυτός ο συγγραφέας Βλέπει την έντα της επανάστασης Σαν κάτι το παροχημένο Ή και το εντελώς αποτυχημένο Και μάλιστα σαν κάτι που πάντα Θα καταλήγει σε αποτυχία Και νομίζω ότι αυτή είναι η κυρίαρχη ιδεολογία της εποχής μας.

26:13 Ιδεολογία που λέει ότι κάθε ελπίδα για έναν καλύτερο κόσμο είναι μια αυταπάτη και ότι καμία δική μας προσπάθεια και συμμετοχή δεν έχει νόημα. Είναι ένα ιδεολόγημα που το ακούσαμε τα τελευταία χρόνια με χίλιους διαφορετικούς τρόπους να εκφράζεται από κάθε μορφή εξουσίας, πολιτική ή οικονομική και με κάθε διαθέσιμο μέσο που αυτή ελέγχει.

26:33 Πόσες φορές δεν έχεις ακούσει κάποιον να λέει ότι δεν υπάρχουν πια πολιτικές τοποθετήσεις, οι έννοιες δεξιά και αριστερά δεν υφίστανται πλέον και όλοι οφείλουμε να είμαστε απλά ρεαλιστές. Μονάχα που εδώ η έννοια του ρεαλισμού τεντώνεται έτσι ώστε να σημαίνει κάτι άλλο. Κάτι που ανακατεύει την απομόνωση, τη μυρολατρεία και την αποδοχή του στρατσουβό.

26:54 Μια έννοια δηλαδή που ευνοεί μονάχα αυτόν που την εκφράζει και ο σκοπός του είναι η αποδοχή της. Και ταυτόχρονα υπάρχει μια έννοια που είναι ενδιαφέρον ότι κανείς δεν θέλει να έρχεται στην επιφάνεια και να σκαλίζουμε τι ακριβώς σημαίνει. Γιατί στην πραγματικότητα, επανάσταση είναι μια ανθρώπινη προσπάθεια. Και κάθε προσπάθεια μπορεί να επιτύχει ή να αποτύχει, όμως τις περισσότερες φορές μονάχα εν μέρη.

27:22 Και από την άλλη, δεν πρέπει να ξεχνάμε και την απάντηση του Αλμπερκαμή στο τι είναι ένας επανασταθημένος άνθρωπος. Ένας άνθρωπος που λέει όχι. Από εκεί ξεκινάνε όλα. Πριν ξεκινήσουμε την επαναστασία όμως, μην ξεχάσεις να μου γράψεις τα σχόλια πώς σου φάνηκε αυτό το επεισόδιο και αν σου άρεσε, μην ξεχάσεις να το στείλεις σε τουλάχιστον δύο δικούς σου ανθρώπους που πιστεύεις ότι θα αρέσεις και σε εκείνους, γράφοντάς τους μαζί ότι θα κάνει τη μέρα τους πολύ πιο ενδιαφέρουσα.

27:56 Αν δεν έχεις κάνει ακόμα εγγραφή εμείς το καθυστερείς άλλο και πάνω από όλα πάτα καμπανάκι γιατί αλλιώς η πιθανότητα να χάνεις κάθε καινούργιο επεισόδιο μετατρέπεται σε απόλυτη απειλή Ε, κι αν αυτά τα έχεις κάνει ήδη και θέλεις να στηρίξεις περισσότερο το αγαπημένο σου podcast στην περιγραφή του επεισοδίου θα βρεις και ένα link με το οποίο μπορείς να κεράσεις και μερικούς καφέδες το πιο απαραίτητο στατικό για τη δημιουργία κάθε επεισοδίου Αρμύρι και τα Ράτσες.

28:21 Ήμουν ο Μανώλης και κάπου εδώ ήρθε η ώρα να σε αφήσω. Και μέχρι την επόμενη φορά, εις το επανακούει.