Γιατί ο Johann Sebastian Bach μας συγκινεί τόσο βαθιά; | Γεράσιμος Χοϊδάς

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Βαριές Κουβέντες η τροφόρα έτσι ονομάζεται αυτή η κατηγορία των οργάνων, με τον οποίο θα συζητήσουμε για μια τεράστια μορφή της μουσικής που εμένα προσωπικά με συγκινεί και με συγκλονίζει, τον Ιώχαν Σεμπάστιαν Μπαχ. Σκοπός και η επιθυμία μου για να κάνουμε αυτό το επεισόδιο ήταν να προσπαθήσω κάπως να αποκρυπτογραφήσω και να βάλω σε λέξεις το γιατί μου προκαλεί τέτοια αναστάτωση και τέτοια ας πούμε συγκίνηση η μουσική του Μπαχ γιατί γενικά θεωρείται σημαντικός ο Μπαχ με μία πρότροπη να αποτελέσει ας πούμε αυτό το επεισόδιο σαν έναν οδηγό πτήσεως για κάποιον που είτε ακούει αυτή τη μουσική είτε τον ενδιαφέρει, είτε θέλει να μάθει κάτι παραπάνω για αυτή τη μουσική αλλά να μην μείνει στην πληροφορία παρά να ακούσει και να συγκινηθεί πραγματικά από τα έργα αυτού του του μουσικού του του μεγάλου μουσουργού ελπίζω να το καταφέραμε είναι πολύ μεγάλο το επεισόδιο δεν ξέρω αν προλάβαμε να πούμε όλα όσα θέλαμε και σίγουρα αφήσαμε πάρα πολλά πράγματα απ' έξω

01:42 αλλά νομίζω για εσάγουγη είναι καλό ελπίζω να σας αρέσει κάντε like, κάντε follow αφήστε comments πατήστε πατήστε το κουδουνάκι βάλτε 5 αστέρια στηρίξτε μας όσο μπορείτε για να συνεχίσουμε να κάνουμε αυτές τις εκπομπές και άλλες καλύτερες. Ευχαριστώ και καλή θεάση, καλή ακρόαση. Λοιπόν, γεράσιμε, προσπαθώ να σκεφτώ έναν τρόπο να ξεκινήσουμε και έχω την τέλεια εισαγωγή.

02:15 Λοιπόν, χθες το βράδυ, σε μια στιγμή υπερβολικής έμπνευσης και θαυμασμού άκουγα Ραχμάνινοφ και έκανα μια ερώτηση στο chat GPT και του λέω ο Ραχμάνινοφ θα είναι μετά από μερικά χρόνια ότι είναι ο Μπετόβε θα θεωρείται ένας κλασσικός ένα πολύ μεγάλο όνομα και βέβαια μου απάντησε το chat GPT ότι κοιτάξε σαν τον Μπετόβε δεν μπορεί να είναι γιατί ο Μπετόβε άλλαξε την πορεία της δυτικής μουσικής αλλά μου λέει αισθητικά μιλώντας αγγίζει πολλοί κόσμο και τα σχετικά πολύ σωστή παρατήρηση το chat GPT Ναι, ήταν σωστό.

02:53 Γιατί όντως ο Ραχμάνινοφ δεν έκανε τίποτα καινούριο. Ναι. Απλά έκανε αυτό που έκανε πολύ ωραία. Μπράβο. Ενώ ο Μπετόβεν έκανε καινούρια πράγματα, έκανε το μες. Μπράβο. Είναι λοιπόν αυτός ο τρόπος για να ξεκινήσουμε την κουβέντα για τον Μπαχ. Γιατί και ο Μπαχ φαντάζομαι ότι δεν είναι απλά ένας αισθητικά πολύ ωραίος, ας πούμε, συνθέτης, μουσικός.

03:18 αλλά έκανε κάτι πολύ σπουδαίο να το πούμε έτσι τώρα αν με ρωτάς αν στο παράδειγμα του Μπετόβεν και του Ραχμάνινοφ ο Μπαχ είναι ο Μπετόβεν εγώ θα τα βάζω ανάποδα ότι ο Μπαχ είναι ο Ραχμάνινοφ και θα σου πω γιατί στο γκρέμισα τώρα όχι είναι σωστό ούτε ο Μπαχ έκανε τίποτα καινούριο δεν έκανε τίποτα καινούριο αυτό που έκανε ο Μπαχ ήταν ότι έκανε ό,τι κάναν και άλλοι απήρως καλύτερα Μάλιστα. Δηλαδή, στην εποχή του ήταν και παλαιομοδίτης, θεωρούνταν παλαιομοδίτης τα δέκα τελευταία χρόνια της ζωής του που ήταν στη Λειψία, όπου δεν ήταν πια σε ένα παλάτι ας πούμε, ήταν στην εκκλησία, οπότε είχε και το καφέ Τσίμερμαν, το μέρος όπου έκανε τις συναυλίες του και αυτά, όπου ας πούμε η μουσική του δημιουργία έμπαινε μέσα στην πόλη, μέσα στους ανθρώπους, στους κοινούς, έτσι όχι μόνο στους ευγενείς.

04:16 στις εφημερίδες γράφανε ας πούμε ότι κοίταξε να δεις αυτός ο γέρος ξέρω εγώ που κάθεται και γράφει ακόμα φούγγες ενώ η μουσική έχει αλλάξει, έχει προχωρήσει ότι είναι τρομερά παλιωμοδίτης λοιπόν ο Μπαχ δεν ήταν ρηξικέλευτος δεν ήταν πρωτοπόρος ήταν το αντίθετο απλά επέμεινε και έκανε τελικά αυτό που κάνανε και άλλοι απείρος καλύτερα όμως, έτη φωτός καλύτερα οπότε η ερώτηση που θέλω έτσι να ξεκινήσουμε να το βάλουμε σε μια σειρά είναι γιατί είναι σπουδαίος ο Μπαχ τώρα αυτό μπορεί να έχει πολλούς λόγους καταρχήν είναι σπουδαίος γιατί κατάφερε να επιζήσει μέχρι σήμερα αυτή είναι και η έννοια της κλασικής μουσικής, κλασικό που αντέχει στο χρόνο, διαχρονικό κατάφερε να επιζήσει μέχρι σήμερα στην εποχή του Μπαρόκ υπήρχαν εκατοντάδες, μη πω χιλιάδες συνθέτες. Έτσι κάθε σπίτι είχε και ένα συνθέτη.

05:16 Γιατί ο κόσμος δεν είχε τι να κάνει. Και έπαιζε μουσική και έγραφε μουσική δεν είχαν το ίντερνετ τότε και την τηλεόραση και όλα αυτά. Λοιπόν υπήρχε ο Φετουτσίνι ο Κερουμπίνι, ο Φαρφάλι όσους λέω τώρα ονόματα. Ονόματα που θυμίζουν μακαρόνι. Ονόματα μακαρόνιων που θυμίζουν αν και υπάρχει και ένας πραγματικός μπαρόξ συνθέτης που λέγεται Καρμπονέλη.

05:40 Λοιπόν, υπήρχαν όλοι αυτοί. Κάθε γειτονιά είχε, βέβαια εντάξει στη Γερμανία ήταν αλλιώς τα ονόματα, δεν έχει σημασία. Και από όλους αυτούς ποιοι μείνανε τελικά? Τρεις. Έτσι. Μπαχ, αντί τέσσερις. Μπαχ, Χέντελ, Βιβάλτι, Τέλεμαν. Αυτός ξέρει όλος ο κόσμος και τον Τέλεμαν μπορεί και όχι. Εγώ δεν το λέω ας πούμε. Ο Τέλεμαν ήταν κουμπάρος του Μπαχ, βάφτισε το γιο του.

06:08 Μάλιστα. Και ήτανε πολυγραφότατος. Έχει γράψει χιλιάδες έργα πάρα πολύ. Μαζική παραγωγή. Ναι, όχι. Εγώ νομίζω ότι αν σταματήσουν ανθρώπους στον δρόμο και τους ρωτήσεις, θα ξέρουν τον Μπαχ, θα ξέρουν το Βιβάλτι, ενδεχομένως το Χέντελ και άντε-άντε στα αυτά τον Τέλεμαν. Ενώ υπήρχαν, ίσως, οι περισσότεροι συνθέτες όλων των εποχών να ήταν στον Παρόκ. Οπότε είναι σπουδαίος για αυτό το λόγο πρώτα απ' όλα.

06:33 Γιατί ξεχώρισε από εκατοντάδες και χιλιάδες άλλων. Τώρα γιατί ήταν η μουσική του σπουδαία ήταν γιατί το είχε βάλει, είχε την ικανότητα ας πούμε και ήθελε και να το δείξει να απογειώσει το κάθε τι που μπορούσε να γίνει μουσικά. Δηλαδή ήτανε ξεκάθαρα αυτή η πρόθεσή του. Γιατί έπαιρνε το κάθε είδος σύνθεσης και το εξαντλούσε.

06:56 Καντάτες Έχει γράψει 210 καντάτες Καντάτες είναι σαν να λέμε Επειδή θέλω η κουβέντα να είναι προσβάσιμη Και σε κάποιον που έχει την ευαισθησία Αλλά δεν ξέρει από μουσική Αλλά και σε κάποιον που ξέρει Καντάτες λοιπόν είναι έργα φωνητικής μουσικής Καντάρε Τραγουδάω Καντάτες είναι έργα τα οποία έχουν χοροδεία Ή και σωλίστες τραγουδιστές Οι 200 από τις 210 Ήταν θρησκευτικές Γιατί στις εκκλησίες που εργάστηκε Άγιο Θωμά, Άγιο Νικόλαο και τα λοιπά έπρεπε κάθε εβδομάδα να παρουσιάζει μια καντάτα το οποίο τι είχε δεν είχε τίποτα Δευτέρα, Τρίτη την έγραφε άντε μέχρι την Τετάρτη τρεις μέρες είχε να τη γράψει Πέμπτη Παρασκευή έπρεπε να κάνουνε πρόβα να τη μάθουνε και Κυριακή την παίζανε Μάλιστα Λοιπόν Συνέχεια Λοιπόν είχε γράψει ξέρω εγώ Η τέχνη της Φούγκας το οποίο είναι ένα έργο που σου κάνει ένα demonstration, μια επίδειξη του τι μπορείς να κάνεις με το κομμάτι που λέγεται φούγγα τα πάντα που μπορούν να συμβούν μέσα σε ένα κομμάτι που λέγεται φούγγα ή την από το

08:10 καλό συγκερασμένο κλειδοκύμβαλο που λέμε τα πρελούδια και φούγγες για πιάνο ή τσέμπαλο 48 πρελούδια και φούγγες σε όλες τις τονικότητες επί δύο Το πρώτο βιβλίο είναι όλες οι τονικότητες Και δεν του φτάσε το πρώτο Έβγαλε και δεύτερο πάλι σε όλες οι τονικότητες Να εξαντλήσει όλες οι πιθανότητες Του τι κάνω σε πρελούδιο και φούγγα Σε αυτή τη φόρμα Πραγματικά δηλαδή βάλθηκε Το κάθε είδος που υπήρχε να το απογειώσει Και να το εξαντλήσει Γιατί μπορούσε Άρα λοιπόν Αυτά τα έκανε επειδή είχε το μεράκι Θα λέγαμε ας πούμε να τα κάνει Και να πει ότι να κοιτάξτε Ή τα έκανε ως μέρος Ότι ήταν δάσκαλος Και κάτσε να κάνω κάτι για τους μαθητές μου Όχι δάσκαλος δεν ήταν Δεν σχολιόταν πολύ με τη διδασκαλία Είχε κάποιους μαθητές Ψιλοάγνωστοι σήμερα Εγώ τους ξέρω αλλά είναι κάποιο νόματο Που αν τα πω δεν θα τα ξέρουμε ο κόσμος Το έκανε γιατί Το είχε μέσα του και ήθελε να το κάνει Ήταν πνευματική άσκηση Ας πούμε Γιατί κάθε συνθέτης νιώθει την ανάγκη να γράψει μουσική.

09:20 Το κάνανε εκείνη την εποχή. Η μουσική ήταν λίγο διαφορετική από τη μεταγενέστερη μουσική που εμείς είμαστε πιο εξοικειωμένοι με τον τρόπο που έγραφε ο Μπετόβεν. Έχουμε δει και αυτές τις ταινίες που τον βλέπουμε να γράφει, να γεννάει το έργο, να τσαλακώνει τα χαρτιά, να τα πετάει, να θυμώνει αυτά. Ή το Μότσαρτ. Ήταν λίγο διαφορετική η παραγωγή μουσικής στην εποχή του, ο Μπάχ ήταν λίγο πιο εγκεφαλική.

09:47 Ειδικά αν σκεφτούμε και αυτό ότι ο Μπάχ ήταν παλιωμοδίτης. Δεν είχε ενδόσεις στις νέες τάσεις, στους νεοτερισμούς της εποχής του. Αυτό που λες ότι η μουσική ήταν εγκεφαλική έχει ενδιαφέρον, γιατί ένα πράγμα που η μουσική κάνει είναι ότι δεν είναι εγκεφαλική ή εν πάση περιπτώσει έτσι όπως την αντιλαμβανόμαστε τώρα, είναι κάπως πιο ενστικτόδης.

10:10 Αυτό τώρα που λέω ενώ ισχύει κατά ένα μέρος πρέπει να το συνδυάζω και με κάποια άλλα πράγματα γιατί μας οδηγεί σε παρεξήγηση ναι το ότι ήταν εγκεφαλική ήταν περισσότερο εγκεφαλική με την έννοια του ότι η τεχνική της γραφής εκείνη την εποχή απαιτούσε περισσότερο υπολογισμό γιατί είναι άλλο να γράψεις μια σονάτα που είσαι πιο ελεύθερος και είναι άλλο να γράψεις μια φούγκα που έχεις να διαχειριστεί στις τέσσερις φωνές με βάση τους κανόνες της αντίστοιξης.

10:44 Ωστόσο, και είναι και μια απάντηση στην προηγούμενη ζωή τους, γιατί ήταν ο Μπαχ τόσο φοβερός, ας πούμε, γιατί κατάφερε και αυτή την εγκεφαλική μουσική, δηλαδή τις φούγγες και τους κανόνες, που είναι πραγματικά μουσικά puzzle, κατάφερε και τα έγραφε όχι μόνο άπτεστα και πολύ υψηλό επίπεδο εγκεφαλικά, αλλά και μουσικά και συναισθηματικά.

11:04 Αυτό ήταν εξαιρετικά δύσκολο Αν ακούσεις μια φούγγα του Χέντελ Είναι πιο ξερή Ενώ του Μπάχ είναι αριστουργήματα Είναι και συναισθηματικά και μουσικά Καλλιτεχνήματα Επειδή πριν ξεκινήσουμε Μιλήσαμε λίγο για τη φούγγα Και σου είπα ότι ουσιαστικά Φούγγα, αντίστοιξη Κοντραπούντο ή counterpoint Όλα αυτά Ας πούμε Είναι κάπως μαθηματικά υπάρχει μια μαθηματικότητα στον τρόπο που γράφονται οι γράφοι ο Μπαχ και επειδή πολλοί κόσμοι που μας βλέπουν μπορεί να μην ξέρει ακριβώς τι είναι η φούγκα μπορεί να την αναγνωρίζει ακουστικά να έχει ακούσει σίγουρα κάπου φούγκα αλλά δεν ξέρει τι είναι, τι συζητάμε τώρα να μιλήσουμε λίγο για τη φούγκα λοιπόν το φούγκα είναι φυγή στα ελληνικά είναι η ελληνική λέξη φυγή έτσι φούγκα, φιούτζιτιβ φυγάς, έτσι και γιατί λέγεται έτσι Έχει ένα έργο στο οποίο οι διάφορες φωνές μπαίνουν η μία μετά την άλλη και κάνουν μίμηση η μία στις άλλες.

12:10 Δηλαδή, την πρώτη φωνή μπαίνει με το θέμα. Οπότε ξεκινάει μια φωνή και παίζει κάτι. Ξεκινάει μια φωνή και παίζει κάτι. Ξεκινάει μετά από λίγο η δεύτερη φωνή και παίζει το ίδιο που παίζει η πρώτη. Ξεκινάει η τρίτη και παίζει το ίδιο. Και είναι σαν να κυνηγούνται μεταξύ τους. Και να τρέχει το πράγμα έτσι. Γι' αυτό λέγεται φούγκα, φυγή δηλαδή στα ελληνικά Υπάρχει μια κίνηση Υπάρχει μια συνεχής κίνηση Ακριβώς υπάρχει μια συνεχής κίνηση Η φούγκα λοιπόν είναι αυτό Έχει άμεση σχέση με τον κανόνα Το πιο πρωτόλιο ας πούμε Η πιο πρωτόλια μουσική μορφή τύπου φούγκας είναι ο κανόνας Όπου είναι αυστηρά ότι έχω μια μελωδία που τραγουδάει κάτι Και έχω και μια άλλη μελωδία που τραγουδεί ακριβώς το ίδιο Σε διαφορά φάσεις Και αυτά τα δύο πρέπει να ταιριάζουν.

12:55 Ένας κανόνας, να σας πούμε εύκολο για να πούμε και στον κόσμο που μπορεί να ξέρει, είναι το φρέρεζάκ. Ακριβώς. Αυτό δίνω και εγώ παραδείγμα στους μαθητές μου. Το φρέρεζάκ. Πιάνω, που μπορεί να είναι και μικρά παιδάκια. Και τους το παίζω και αρχίζω με το αριστερό χέρι, βάζω και το δεξί μετά. Είναι βέβαια, επειδή οι μελωδίες του Μπάχ είναι λίγο πιο περίπλοκες από το φρέρεζάκ, που καταλαβαίνει κανείς ότι θέλει απείρως μεγαλύτερο πνευματικό δυναμικό για να τις καταφέρεις να αντεριάζουν μεταξύ τους.

13:22 Αυτό είναι η απλή μορφή του κανόνα. Μία φούγκα περιέχει το στοιχείο του κανόνα, ωστόσο όχι μόνο αυτό. Έχει μία πιο συγκεκριμένη δομή, υπάρχουν και σημεία αυτού που λέμε ελεύθερης αντίστοιξης, που δεν μιμείται κάποια φωνή ή κάποια άλλη, τα οποία ονομάζονται επεισόδια και υπάρχουν εναλλαγές μεταξύ του θέματος ας πούμε του αρχικού σε μορφή κανόνα και των ελεύθερων επεισοδίων. Τώρα να βάλουμε μια άνοτε λέει στη φούγγα γιατί θα πάμε μετά στα όργανα και μπορούμε να δείξουμε.

13:53 Είναι πιο ωραίο να το συζητήσουμε πρακτικά και όχι θεωρητικά. Και να πάω στο εξής για να δώσουμε ένα πλαίσιο λίγο να δούμε τι ήταν ο Μπαχ στην εποχή του, τι τύπος είναι αυτός ο Μπαχ να το κάνουμε λίγο πιο άνθρωπο. Ναι. Τι ήταν ο Μπαχ, ποιος ήταν, τι τύπος ήταν, τι ξέρουμε γι' αυτόν. Λοιπόν, ο Μπαχ ήταν γόνος μιας παλιάς μουσικής οικογένειας, στην οποία όμως η μουσική που προϋπήρχανε του ιδίου, με εξαίρεση καναθιό, κάτι θείους του, δεν ήταν σημαντική μουσική.

14:23 Δηλαδή, η μουσική ιστορία της οικογένειας Μπαχ ξεκινάει στο 1500 τόσο, όπου η μουσική ήταν κάποια σήμαντη, ας πούμε, που παίζαν μουσική κάπου, σε κάποιο παλάτι, ξέρω εγώ, σε κάποια ταβέρνα, έτσι, ήταν ασήμαντες μορφές. Οι πρώτοι που έχουν μείνει στην ιστορία ως συνθέτες είναι ένας Ιωχάν Λούντβιχ Μπαχ και ένας Ιωχάν Κριστόφ Μπαχ, οι οποίοι είναι θείοι του.

14:51 Γερμανικής καταγωγής ο Λεπτίνος. Γερμανικής καταγωγής, ναι. Ο Μπαχ είχε γεννηθεί στο Άιζεναχ. Λοιπόν, ο Μπαχ ήταν ένα παιδί αυτής της οικογένειας, το οποίο από την αρχή έδειξε μεγάλο ταλέντο και συνέπεσε ακριβώς στην εποχή που η μουσική άρχισε να παίρνεται λίγο στα πιο σοβαρά. Και στις αυλές και στις μικρές κοινωνίες και στην εκκλησία.

15:15 Άρα η μουσική μέχρι τότε ας πούμε ήταν φολκ, τραγούδια και αρχίζονταν... Ναι, και ήταν και η λεγόμενη μουζικά μάγνα που ήταν πολύ σοβαρές, αντιστοιχτικές, αναγυσιακές συνθέσεις αυστηρά λειτουργικών κειμένων, θεσκευτικών κειμένων για την Εκκλησία. Φωνητική μουσική. Οπότε όλη η τέχνη και η τεχνική πήγαινε στην Εκκλησία, στη μουσική της Εκκλησίας, εκεί έπαινε ας πούμε η σπουδή της μουσικής.

15:42 Ναι, ο φορκοπίπεδο δεν υπήρχε. Ναι, υπήρχε. Χωρίζαν τη μουσική σε τρία επίπεδα μετά το Μεσαίωνα, στην Αναγέννηση. Μούσικα Μάγνα, η μεγάλη μουσική που ήταν η μουσική της Εκκλησίας. Μούσικα Μεντιόκρης που ήταν μη εκκλησιαστική αλλά ας πούμε έντεχνη μουσική και τη μουσική του δρόμου, τη λαϊκή μουσική που παίζανε στις ταβέρνες και επίνανε.

16:13 Οι οποίες αυτές οι τρεις έχουν κάποια σχέση μεταξύ τους Δεν είμαι προετοιμασμένος για να απαντήσω αυτή την ερώτηση Ήμουνα μικρός τότε δεν θυμάμαι Όχι αναρωτήρια είναι απλά ήταν βασισμένοι στις ίδιες μελωδίες Φαντάζομαι θα έχουνε Ωστόσο λίγο η μουζικά μάγκνα ήταν πιο ξεκομμένη Ήταν πιο ξεκομμένη γιατί εκεί πέρα είχαμε διάφορους περιορισμούς μέσα στην εκκλησία Δεν έπρεπε η μουσική να έχει έντονα στοιχεία πρέπει να είναι ήρεμη, δεν έπρεπε να έχει με τίποτα χορευτικό χαρακτήρα έπρεπε να υπογραμμίζει το κείμενο, δηλαδή εκεί το πρωτεύων στοιχείο ήταν περισσότερο το κείμενο παρά η μουσική Οπότε εξυπηρετούσε αυτό το σκοπό λοιπόν, ήταν ενταγμένη σε μια λειτουργία Το σκοπό, βέβαια σιγά σιγά αυτό άρχισε να αλλάζει όσο προχωράμε γιατί υπήρχαν πολλές γενιές ας πούμε πολυφωνιστών στην αναγέννηση έτσι, λοιπόν όσο προχωράμε προς τον παρόκ αυτό το πράγμα αλλάζει η μουσική μεντιόκρισης ωστόσο είχε σίγουρα επιρροές από την λαϊκή μουσική και όσο πηγαίνουμε προς τον παρόκ

17:15 αυτές οι επιρροές από τη λαϊκή μουσική μπαίνουν και στην πραγματική στην ας πούμε, σε αυτή που λέμε σήμερα κλασική μουσική, έτσι δεν τη λέγανε έτσι τότε στον πάχ ας πούμε μην ξεχνάμε ότι όλοι οι συνθέτες τότε γράφανε σουίτες που ήταν σετ από χορούς Α, ήτανε χορευτική μουσική. Ήτανε σετ από χορούς, ναι. Χορευτική μουσική. Και χορούς του σαλονιού και του παλατιού, αλλά και χορούς του δρόμου.

17:39 Μάλιστα, μάλιστα. Οπότε, και πες μου τώρα αν είναι λάθος, υπάρχει λοιπόν μια βεντάλια η οποία στη μία πλευρά της έχει τη λαϊκή μουσική του δρόμου, την απλή, τη λαϊκή της αναψυχής ας πούμε. Ας πούμε, υπάρχει από την άλλη πλευρά Μια πολύ ακαδημαϊκή μουσική Ενδεχομένως, την έλεγες ακαδημαϊκή Θα την έλεγες εκλεπτισμένη, θα την έλεγες προσεγμένη Με συγκεκριμένο ύφος Με συγκεκριμένη μορφή, ενδεχομένως Και στη μέση Δεν θα την έλεγα ακαδημαϊκή, γιατί ο όρος του ακαδημέσμου Δεν υπήρχε τότε, ακόμα Όχι, εννοώ Την εγκεφαλικότητα, αν θέλεις Θα την έλεγα πνευματική μουσική, δηλαδή που απαιτεί μεγαλύτερο πνευματικό δυναμικό.

18:18 Είναι δηλαδή όπως ζωγραφίζει, ξέρω εγώ, ένας ναήφ ζωγράφος και όπως ζωγραφίζει ή όπως θα ζωγραφίσαμε, ξέρω εγώ και εσύ, και εμείς μπορούμε να ζωγραφίσουμε. Έτσι, άμα μου πείμε να σου φτιάξουμε ένα καράβι, θα σου το φτιάξω. Έτσι, αλλά δεν θα είναι όπως να το έχει κάνει ένας ζωγράφος ο οποίος έχει μείνει στην ιστορία. έτσι αυτή είναι η διαφορά δεν έχω ετικέντα να σου κολλήσω πάνω να σου πω την αλήθεια που είναι και έτσι και κοινή και υπάρχει λοιπόν και το διάμεσο η οποία είναι ας πούμε μια μίξη αν θέλεις των καλών πραγμάτων και των δύο ο Μπαχ η οικογένεια Μπαχ ή ο Μπαχ ο ίδιος που κινείται σε αυτά ο Μπαχ ξεκινείται ο Μπαχ είχε μουσική εκπαίδευση αφού ήταν και από μουσική οικογένεια τραγουδούσε στη χοροδεία οπωσδήποτε έπαιζε και βιολή έπαιζε μετά όλα τα πληκτροφόρα όργανα έτσι και εξ' εκείνη την εποχή ας πούμε δεν είχε απαραίτητα αναγνωριστεί σαν μια ιδιοφυΐα έτσι εντάξει ήταν καλός, το ξέρανε όλοι ότι είναι καλός αλλά υπάρχει μια χαρακτηριστική ιστορία ας πούμε

19:31 όπου όταν είχε κάνει την αίτηση δεν θυμάμαι τώρα αν ήταν για τον Άγιο Θωμά της Λειψίας εκεί νομίζω και εκεί ήταν υπάρχει μια μαρτυρία σε κάποια κοιτάπια της εκκλησίας που λέει ότι ξέρω εγώ εμείς θα έλαμε τον κύριο Τέλεμαν δυστυχώς όμως αρνήθηκε τη θέση και αναγκαστήκαμε να προσλάβουμε κάποιον κύριο Μπαχ ναι ήταν αυτό ο Μπαχ ήταν ένας πολύ ανήσυχος άνθρωπος οπότε ουσιαστικά δεν ήταν κάτι το εξαιρετικό δεν είχε ήταν κάτι το εξαιρετικό απλά δεν μπορούσαν να το καταλάβουν όλοι.

20:10 Δεν μπορούσαν να το καταλάβουν όλοι. Μετά βέβαια όταν πήγε στη λειψεία και έγραψε τις 200 καντάτες και όλα τα υπόλοιπα έργα εκείνης της περίοδου, εντάξει κάτι κατάλαβε ο κόσμος. Οπότε τον Μπάχτον συναντάμε σαν συνθέτη κατευθείαν σε αυτή τη θέση που μόλις είπες στη λειψεία. Όχι, ο Μπάχτον, αυτό ήθελα να πω ήταν ένα ανήσυχο πνεύμα μελετούσε συνέχεια μουσική Βέβαια δεν είχες πρόσβαση.

20:40 Μπορούσες να μελετήσεις κυρίως τους συνθέτες της περιοχής σου μέχρι 30 χρόνια πίσω. Ό,τι μπορούσες να βρεις βασικά γραμμένο. Ναι, ό,τι μπορούσες να βρεις γραμμένο. Είχε ακούσει ο Μπάχο ότι κάπου στη Βόρεια Γερμανία, στα σύνορα εκεί με τη Δανία, υπάρχει ένας καταπληκτικός οργανίστας και συνθέτης, ο Ντίτριχ Μπουξτεχούντε, και αποφάσισε και πήγε με τα πόδια και τον βρήκε και ήθελαν τον ακούσει και να μελετήσει το έργο και είχε πει ξέρω εγώ θα λείψει μερικές εβδομάδες και έλειψε τρεις μήνες ας πούμε.

21:11 Ναι και υπήρχε και η φημή ότι στον δρόμο για την επιστροφή του είχαν τελειώσει όλα του τα λεφτά και καθόταν μαζί με ζητιάνους και ζητιάνευε στον δρόμο και του πιουτήσανε ψαροκόκκαλα και τέτοια για να τρώει. Μάλιστα. Του μπάχ ας πούμε. Μάλιστα. που ήταν το όνομα εκείνης της εποχής. Ο οποίος βέβαια, εντάξει, καλός και ο Μπουξτεχούντα, αλλά σαφώς κατώτερος από αυτό που τελικά έγινε ο Μπαχ.

21:38 Οπότε ο Μπαχ, λοιπόν, στο πλαίσιο της μουσικής του διαπαιδαγώησης, έκανε όλα αυτά, αλλά εργαζόταν ως μουσικός φριλάνς. Μα φριλάνς δεν ξέρω τι πως. Ναι, και ήταν εν πολλής αυτοδίδακτος. Εν πολλής αυτοδίδακτος, δηλαδή πέρα από τη βασική του μουσική παιδεία, ήταν από εκεί πέρα αυτοδίδεκτος μελετώντας και μάλιστα λένε ότι γι' αυτό έχασε και την όρασή τους στο τέλος από ότι πολλοί μελέτησε χειρόγραφα άλλων συνθετών που μελετούσε με το φως του κεριού κτλ βέβαια τυφλώθηκε από έναν Αλμπάνη γιατρό εκείνης της εποχής ο οποίος λεγόταν John Taylor και αυτός γύριζε ανά την Ευρώπη και έκανε εγχείρηση καταράχτη ο ίδιος τύφλωσε και το Χέντελ ο ίδιος γιατρός.

22:24 Άρα ο Μπαχτιοχέντελ έχουν και άλλα κοινά που είναι γενικά. Τότε έβαζαν ένα γάτζο και δύο καταράκτης ας πούμε είναι ότι θαμπώνει ο φακός του ματιού. Βάζανε ένα γάτζο και τραβούσαν και βγάζανε το φακό. Και εντάξει έβλεπες χωρίς το φακό του ματιού έβλεπες κάτι ή έβλεπες καλύτερα όμως από ό,τι όταν έχεις ένα τελείως κατεστραμμένο φακό.

22:46 αλλά υπήρχαν επιπλοκές και κάποιοι πεθαίνανε και από αυτό Πολύ λογικό μου χαίνεται Οπότε πότε ξεκινάμε να βλέπουμε συνθέσεις του Μπαχ και με τι γιατί τις έκανε για αυτόν, τις έκανε επειδή κάποιος τον πλήρωσε, τις έκανε για την εκκλησία μου πες δεν ήταν ακόμα Για την εκκλησία δεν ήταν ακόμα Ο Μπαχ έκανε δούλευε στα πόστα που δουλεύανε μουσική εκείνης της εποχής ας πούμε για παράδειγμα στην αυλή του Κιότεν όπου εκείνα τα δύο χρόνια που ήταν στην αυλή του Κιότεν επειδή ήταν αυλή και όχι εκκλησία έχει την πλειοψηφία των κοσμικών συνθέσεων του έργα για πληκτροφόρα, έργα μουσικής τοματίου, σονάτες για βιολί ξέρω εγώ δεν θυμάμαι τώρα ακριβώς αν οι σονάτες για βιολί είναι στην περίοδο Κιότεν αλλά έχει αυτό το χαρακτηριστικό αυτή η περίοδος έργα κοσμικά, έργα μουσικής δωματίου κυρίως.

23:46 Πάντοτε έγραφε και εκκλησιαστικό όργανο γιατί ήταν και ο ίδιος οργανίστας. Οι πολύ προημένες του συνθέτησης που έχουμε είναι για πληκτροφόρα, για τσέμπαλο ή για εκκλησιαστικό όργανο. Υπάρχει και αυτή η περίφημη το κάτα και φούγγα του «Μπαχτυραρί παρανιρατήτα» αυτό το έργο, το οποίο πραγματικά δεν ξέρουμε με σίγουρη γιατί είναι.

24:13 Η μουσικολογική κοινότητα κάποια στιγμή είχε αποφανθεί ότι πρέπει να ήταν για βιολή αρχικά και μετά μεταγράφηκε για εκκλησιαστικό όργανο. Τώρα δεν είμαστε καν σίγουροι ότι είναι του Μπαχ. Σοβαρά? Ναι. Υπάρχει περίπτωση να μην είναι του Μπαχ. Υπάρχει περίπτωση να μην είναι του Μπαχ. Που εμείς το έχουμε σήμα κατά τεθέν για τον Μπαχ αυτό το έργο.

24:33 Δεν είναι και το καλύτερό του. με την έννοια... Ναι, είναι όμως από τα πιο γνωστά. Ναι, είναι από τα πιο γνωστά. Ναι, το έχουμε σήμερα κατά τεθέν ότι ο Μπάχ έγραψε αυτό, την τοκάτα και φούγγα. Απίστευτο. Ε, ξέρω εγώ, ναι. Και με αφορμή αυτό να πω κάτι άλλο τώρα που σίγουρα θα το ξέρουν όσοι έχουν κάνει έστω και λίγο πιάνο στη ζωή τους.

24:51 Το πρώτο Μπάχ που παίζουμε ως πιανίστες, στην κατωτέρα, ας πούμε, το βιβλίο που λέγεται Άννα Μαγδαλένα Μπαχ. Δυστυχώς ακόμα περισσότερος κόσμος πιστεύει ότι είναι του Μπαχ αυτά τα κομμάτια. Αλλά δεν είναι. Ποιο μπορεί να είναι και ας πούμε. Είναι διαφόρων που τα έχει μαζέψει ο Μπαχ. Αυτό το γι' αυτό ονομάζεται και Άννα Μαγδαλένα Μπαχ. Αυτό το βιβλίο είναι δύο ουσιαστικά δύο τετράδια. Είναι μια συλλογή από έργα που είχε κάνει για να μάθει τη γυναίκα του την Ένα Μαγδαλένα Μπαχ η οποία ήταν τραγουδίστρια να μάθει να παίζει τσέμπαλο και έχει συγκεντρώσει κομμάτια διαφόρων τα πολύ γνωστά αυτά που παίζουν τα πρώτα που παίζουν τα παιδάκια είναι ενός που λέγεται Κριστόφ Πέτσολντ Κριστιαν Πέτσολντ έχει και κάποια έργα του Μπαχ πιο δύσκολα όμως πιο προχωρημένα προς το τέλος και έχει και κάποια έργα κάποιων γιών του αλλά τα περισσότερα δεν είναι δικά του Δηλαδή τα παιδιά στο οδείο νομίζουν ότι παίζουν μπαχ Αν ουσιαστικά δεν παίζουν μπαχ Παίζουν βέβαια κάτι που το έχει εγκρίνει ο μπαχ

25:54 Ας το πούμε έτσι Εγκεκριμένο από τον μπαχ Υπάρχει κάποια περίοδος στη ζωή του μπαχ Που είναι σημαντική Για τη δημιουργικότητά του Και για αυτό τελικά Το οποίο έγινε ο μπαχ Νομίζω όλες οι περιοδοί του μπαχ ήταν σημαντικές Αλλά ήταν απλές περίοδοι δεν έγινε όμως κάτι, κάποιος γεγονός το οποίο ας πούμε να είναι νομίζω πάρα πολύ είναι η επίσκεψή τους στον που ξεχούνται, αυτό ξέρουμε ήταν τόσο σημαντικό ήταν τόσο σημαντικό ο Μπάχ ετοίμαζε επίσης πορτφόλιο με συνθέσεις για να διεκδικήσει κάποιες θέσεις εργασίας έτσι σε ένα τέτοιο πορτφόλιο που ήθελε να υποβάλει την υποψηφιότητα μας χάρισε και τα έξι βραδεμβούργια κονσέρτα άρα ήταν γραμμένα Ήτανε γραμμένα για το βιογραφικό του για να κάνει αίτηση για τη θέση του μουσικού και είναι γραμμένα ακριβώς γι' αυτό.

26:47 Δηλαδή είναι και συνθέσεις πολύ πολύπλευρες, δηλαδή είναι έξι κοντσέρτα τα οποία περιλαμβάνουν πολλά σολιστικά όργανα. Έχουν όλα τα πνευστά που κάνουν σόλο, έχουν τα έγχορδα που κάνουν σόλο, βιόλαντα γκάμπα, τσέλο, βιολί, έχουν σόλο τρομπέτα ας πούμε. Μα μου κάνει τόσο εντύπωση αυτό που μου λες τώρα Πως μου κάνει βέβαια και όλα τα υπόλοιπα Είναι ένας φάκελος με έξι έργα Πολύ πολύ πολύ πρευρά Δηλαδή ξέρω εγώ πως είμαι να είμαι εγώ Ξέρω εγώ ότι είναι από φωτογράφος, ζωγράφος Και θα βάλω από όλα τα χαρακτηριστικά Μέσα στο φάκελό μας Απίστευτο Έτσι έγραψε ο Μπάχτα έξι βραδευούρια κονσέρτα Μα ξέρεις γιατί μου φαίνεται απίστευτο Γιατί όπως είπες και πριν για τις καντάτες που έγραφε ουσιαστικά σε δύο-τρεις μέρες υπάρχει μια αίσθηση ρε παιδί μου ότι για να γράψεις, υπάρχει έμπνευση η έμπνευση η οποία σε επισκέπτεται ξέρω εγώ μέσα στη νύχτα και σηκώνεις από το κρεβάτι και γράφεις ξέρω εγώ κάτι αλλά εδώ βλέπουμε ένα έργο το οποίο γίνεται ουσιαστικά κατά παραγγελία

27:48 και κατά προγραμματισμό αν θέλεις να το πούμε έτσι πολύ πολύ απλά το οποίο όμως ταυτόχρονα έχει και μια απίστευτο δείχνει ιστορία δηλαδή δεν είναι ότι το λέμε τώρα εμείς εδώ έχει μια απίστευτη επαφή με τον άνθρωπο με το πιο αρχαίγωνο και πιο έτσι ασυνείδητο κομμάτι μας δηλαδή δεν είναι απλά, είναι κάτι το οποίο είναι και εμπνευσμένο και προγραμματισμένο ταυτόχρονα νομίζω ότι γενικά αυτό φαίνεται και στη μουσική όταν η μουσική είναι η δουλειά σου Συνυπάρχουν αυτά τα δύο Δηλαδή ένας καλός Οτιδήποτε και να είναι Ένας καλός Δεν μπορεί να φτιάξει ένα δημιούργημα Χωρίς να το σχεδιάσει Δεν πάμε ποτέ στα κουτουρού Έτσι όπως βλέπουμε και τους ζωγράφους Οι οποίοι πάνω στο χαρτί, στο καβά Κάνουν κάτι κύκλους, κάτι σταυρούς Αυτά για να βρούνε τις αναλογίες Πόσο μεγάλο θα είναι το κεφάλι Δεν είναι κουτουρού Αυτό νομίζω Είναι μια ευρύτερη ας πούμε υπάρχει δηλαδή ένα πλάνο, υπάρχει ένα σκελετός υπάρχει ένα σχέδιο πίσω από τα πάντα. Είναι μια μια ένα επίπεδο ας πούμε

29:05 συζήτησης φόρμας versus ή έναντιουσίας η φόρμα η ουσία τα δύο ας πούμε το περιεχόμενο ή δεν ξέρω πώς θα το πούμε στα αγγλικά λέγεται form versus content ή versus essence ξέρω εγώ αλλά ουσιαστικά εδώ βλέπουμε ένα πολύ καλό συγκερασμό. Εγώ δεν νομίζω ότι αυτά τα δύο πρέπει να τα λέμε versus, είναι μαζί πάνε. Ναι, μαζί πάνε.

29:35 Αλλού λιγότερο, αλλού περισσότερο. Δηλαδή υπάρχουν και πιο ελεύθερες συνθέσεις. Δεν ξέρω αν ξέρεις να μου απαντήσεις αυτήν την ερώτηση γιατί είπες πριν ότι έχεις γράψει και μια βιογραφία για τον Μπάχα αλλά ήταν ένας άνθρωπος ο οποίος ήταν πιστός στο Θεό, ήταν ας πούμε θρήσκος και έπαιζε ρόλο η θρησκεία Νομίζω ότι εκείνη την εποχή ήταν πολύ δύσκολο να μην είσαι πιστός Να μην είσαι πιστός όμως με ποια έννοια να είσαι με την έννοια του να τσεκάρεις το κουρτί πραγματικά Δυσκόληπτος δεν ήταν γιατί έκανε και τις αταξίες του στην εκκλησία Τον είχαν κατσαδιάσει μια φορά πολύ γιατί είχε ανεβάσει κάποια γυναίκα πάνω στο εκκλησιαστικό όργανο μαζί του και τέλος πάντων τη φλερτάριζε.

30:22 Αν θυμάμαι καλά ήταν η ξαδέρφη του που την παντρεύτηκε κιόλας μετά η Μπάρμπαρα Μπάχ. Η πρώτη του γυναίκα που πέθανε νωρίς ας πούμε. Θρησκό λειπτός δεν ήταν. Έπινε τσακωνόταν, είχε τραβήξει σπαθή μια φορά και είχε πάει και φυλακή γι' αυτό. Σοβαρά? Ναι. Ήχε δηλαδή γονείες ο Μπάχ στη ζωή του. Ναι, ήταν άνθρωπος Ναι, απλά είναι πολύ εύκολο να ξέρεις ένα όνομα σαν τον Μπάχρ να πεις ότι ο Μπάχρ ήταν ο Ζωρός.

30:49 Δεν ήταν ο Πάπας ας πούμε, δεν ήταν Άγιος ήταν άνθρωπος. Τώρα για το πόσο πιστός ήτανε δεν μπορούμε να πούμε γιατί ήταν η δουλειά του να γράφει θρησκευτική μουσική. Η αλήθεια είναι όμως ότι η μουσική αυτή η θρησκευτική του η μουσική είναι τόσο μα τόσο εμπνευσμένη και αριστούργηματική που νομίζω ότι κάπου θα πρέπει να είχε μια αυθεντική πίστη.

31:12 Δεν γίνεται διαφορετικά. Όταν ακούς, ας πούμε, το Κατά Ματθαίον ή αυτό που έπαιξες πριν στο Τσίμπαλ στο οποίο θα πάμε λίγο πιο μετά το Τζεσού Τιγκατάτα Τιγκατάτα, ας πούμε, αυτή τώρα βλέπεις ότι κι εγώ τα ξέρω στο περίπου Ιησού Χριστέ επιθυμία κάθε ανθρώπου, κάθε φοιτού. Ιησού Χριστέ επιθυμία κάθε φοιτού. έχει μέσα κάτι είναι μια προσευχή με κάτι ποιο τρόπο βασικά το για μένα ο κύριος κορμός του έργου του Μπάχ είναι οι καντάτες τις οποίες δυστυχώς ο πολλής κόσμος δεν γνωρίζει και δεν ακούει δηλαδή και αυτό είναι και κάτι άλλο που θέλω να πω ότι όποιος λέει ας πούμε ότι εμένα μου αρέσει οι άνθρωποι οι οποίοι πραγματικά αγαπάνε πολύ τον Μπάχ και αυτά είναι ψαγμένοι η μουσική είναι ψαγμένοι με τη μουσική μπορεί να είναι και ακροατές αλλά είναι ψαγμένοι έχουν γνωρίσει δηλαδή και τις καντάτες και όλα αυτά ο Μπάχ είναι ο λιγότερο δημοφιλής μεταξύ των μαθητών ας πούμε της μουσικής το παίζουν λίγο σαν μια αναγκαιότητα και τους καταλαβαίνω αφενός γιατί τα έργα για πληκτροφόρα του Μπάχ

32:26 δεν είναι γραμμένα για πιάνο κατά συνέπεια δεν ερμηνεύονται ιδανικά στο πιάνο και κατά συνέπεια και οι δάσκαλοι δεν ξέρουν να τα διδάσκουνε εμπολίς και αυτό κατά παράδοση όχι μόνο οι σημερινοί οι σημερινοί μπορώ να πω ότι έχουν αρχίσει σιγά σιγά και ενημερώνονται για αυτά τα θέματα για την λεγόμενη ιστορικά τεκμηριωμένη ερμηνεία historical informed practice το HIP που λέμε όπου είναι ουσιαστικά έργα που παίζονται κοντύτερα στο πως γράφτηκαν ναι είναι ότι πλέον γνωρίζουμε εκείνη την εποχή πως κάναν μουσική δεν είναι, είναι μακρινή εποχή η εποχή του Μπαχ ο Μπαχ γεννήθηκε το 1685 και πέθανε το 1750 λοιπόν είναι μακρινή εποχή είναι ίσως ο παλιότερος συνθέτης που παίζουμε σήμερα στη μουσική μας εκπαίδευση με εξαίρεση αυτούς που παίζουν μπαρόκ όργανα έτσι τσέμπαλο ξέρω εγώ ή μπαρόκ βιολή εντάξει εκεί παίζουμε και πιο πρώιμους συνθέτες ξεκινάμε από το 16ο αιώνα πάμε στο 17ο και μετά είναι ο Μπαχ Να σε ρωτήσω κάτι άλλο γιατί ο Μπαχ θεωρείται ας πούμε ένας

33:39 πυλώνας της κλασικής μουσικής με την ευρεία έννοια θεωρείται κάτι σαν το Μάρκο Βαμβακάρη του Ρεμπέτικου του δικού μας θέλω να πω σαν αναφορά σαν ιστορική αναφορά σαν αφετηρία χρονικά ιστορικά θεωρείται κάτι σημαντικό δεν θεωρείται όπως ο Μπετόβων ο οποίος πήρε μια παράδοση και την έστρεψε ενδεχομένως κάπου αλλού. Αν θεωρείται όμως σαν μια αρχή με κάποιο τρόπο.

34:06 Ναι, γιατί ουσιαστικά η μπαρόκ μουσική είναι η αρχή της μουσικής όπως την καταλαβαίνουμε σήμερα. Η αναγεννησιακή μουσική είναι διαφορετική μουσική και είναι και πολύ λίγο διαδεδομένη σήμερα. Δηλαδή, εγώ πιστεύω ότι η αναγεννησιακή μουσική ακούνε μόνο οι επαγγελματίες μουσική συν κάποιο απειροελάχιστο μέρος του κοινού. Με εξαίρεση κάποιες χώρες οι οποίες έχουν τρομερή παράδοση σε αυτή, όπως είναι, ξέρω εγώ, στη Φλάνδρα, στο Βέλγιο ή στην Αγγλία.

34:42 Τι χαρακτηριστικά αποσιάζουν από αυτά που ξέρουμε σήμερα. Αποσιάζει η τονικότητα, που λέμε σήμερα do maggiore, ρε maggiore, la minore, αυτά δεν υπήρχαν τότε. Ήταν οι τρόποι. Ήταν οι τρόποι, ήταν τροπική μουσική. Απουσιάζει το ρυθμικό Χαρακτηριστικό, το μοτίβο Η επαναληπτικότητα Αλλά δεν είναι τραγούδια με την έννοια που τα ξέρουμε τώρα Πολύ σημαντικό, η επαναληπτικότητα Η επαναληπτικότητα στη μουσική Είναι αυτό που την κάνει η οικία Στην μουσική Στην ψυχολογία της μουσικής λένε ότι ένα κομμάτι Ακόμα και αν δεν σε αρέσει καθόλου, αν το ακούσεις Σαράντα φορές θα σε αρέσει Οκ, αυτό είναι καλό Η επανάληψη στη μουσική είναι το α και το ω.

35:25 Μην ξεχνάμε ότι όλες οι μουσικές φόρμες περιέχουν την επανάληψη. Η φόρμα σονάτα ας πούμε έχει την έκθεση, τα θέματα στην αρχή και μετά έχει την επανέκθεση για να κλείσει το μέρος. Τα θέματα πάλι. Μα είναι και μέρος όμως της αφήγησης. Δηλαδή μια ιστορία περιέχει με κάποιο τρόπο... Ναι, αλλά μια μουσική ιστορία κλείνει όπως άρχισε.

35:47 Ναι, ακριβώς. Αυτό δεν υπάρχει στην κλασσική στηριτορική αφήγηση. Μπορεί να υπάρχει ένας επίλογος, μπορεί να υπάρχει ένα συμπέρασμα, ένα κονκλούζιον, ας πούμε, αλλά δεν υπάρχει αυτούσια επανάληψη. Ναι, της λέξης κατά λέξη. Υπάρχει όμως το θέμα, με αυτήν την έννοια. Ενώ στη μουσική είναι κατά λέξη. Κατά λέξη. Και υπάρχουν και φόρμες που είναι συνεχόμενη επανάληψη, δηλαδή το ροντό, ας πούμε.

36:12 Ένα θέμα που σου ξανάρχεται, Δηλαδή είναι όπως ένα pop τραγούδι Σήμερα το refrain Το ακούς τρεις τέσσερις φορές μέσα στο τραγούδι Εκεί βασίζεται Και μάλιστα Ο Στέφανος Κορκολής Έλεγε ότι για να γίνει ένα τραγούδι σου ξέ Πρέπει να έχει Επανάληψη στο ρυθμό Ο στίχος Πρέπει να βλέπεις Στον κάθε στίχος Να είναι επανάληψη την προηγούμενου Ρυθμικά το σκόνη και θρύψαλα ας πούμε πρώτος στίχος και ο ρυθμός όλου του τραγουδίου είναι αυτός σωστά λοιπόν αυτό κάνει ένα τραγούδι σου ξέχει το μοτίβο αυτό ναι μίλεγα λοιπόν κάποια στιγμή για τον Μπαχ με το φίλο μου το Τσάντζι Πιτί και το ρώτησα ας πούμε αυτά που συζητάνε και τώρα μαζί για τη σημασία του Μπαχ και το τι κομίζει στον πολιτισμό, στην τέχνη.

37:15 Και κάπως χρησιμοποίησε μια λέξη, η οποία μου φάνηκε ενδιαφέρον. Μου λέει ότι... Ενδιαφέρουσα. Γράφει ότι ήταν η αρχιτεκτονική του Μπαχ. Η αρχιτεκτονική. Τώρα δεν ξέρω ακριβώς τι σημαίνει και δεν θέλω να σε βάλω να μου ερμηνεύσεις το τσάτζι ποιο τι, αλλά κάπου μάλλον θα το διάβασε αυτό ή κάπου θα την εκπαρέψει την προορισμή.

37:33 Όχι, ισχύει αυτό. Η αρχιτεκτονική είναι το πώς στείνω το κομμάτι. Δηλαδή πόσα μέτρα θα είναι αυτό, πόσα μέτρα θα είναι εκείνο. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Είναι και τα στοιχεία μέσα στο κομμάτι, πώς θα τα διαχειριστώ. Δηλαδή όντως αυτό ο Μπαχ το έκανε πάρα πολύ καλά. Τα στοιχεία της μουσικής, τα τούβλα, τα διακοσμητικά, το έτσι το ένα το άλλο, τα διαχειριζόταν άριστα και έκανε και πάρα πολύ πολύπλοκα πράγματα.

38:04 Δηλαδή είναι σαν να βλέπεις ένα αρχιτεκτόνημα, ένα κτίριο, το οποίο να λύσει ένα γαμώτο αυτό πώς στέκεται τώρα. Έτσι όπως το βλέπω είναι τόσο καταπληκτικό. Τι έχει κάνει ο Κερατάς για να στέκεται έτσι ας πούμε. Αλλά όχι όμως μόνο με την έννοια του Βυρτουόζου, αλλά και με την έννοια του... Όχι αυτό δεν έχει να κάνει με Βυρτουζιτέ, αυτό είναι η σύνθεση, είναι η εγκεφαλική λειτουργία.

38:24 Θέλω να πω όχι μόνο ότι σκέφτηκε κάτι το οποίο είναι ευφίες και ασυνήθιστο και περίεργο Αλλά κάτι το οποίο μας συνδέει μαζί του Ναι Συνδέεσαι κιόλας Να πούμε και λίγο την ιστορία γιατί ο Μπαχ μετά όταν πέθανε ξεχάστηκε Οκ Τον ήξεραν μόνο οι επαγγελματίες συνθέτες και μουσική Άρα συγνώμη ένα λεπτό ούτε όταν ήταν ζωντανός ήταν τεράστια τεράστια όνομα Ναι μετά έγινε τεράστιο όνομα τοπικά προς το τέλος της ζωής του σίγουρα και ήθελε να τον δει και ο βασιλιάς ο Φρυδερήκος έτσι η γνωστή συνάντησή του με τον Φρυδερήκο από που βγήκε και η μουσική προσφορά δεν ξέρω αν θες να την πούμε την ιστορία πολύ γρήγορα λοιπόν η μουσική προσφορά είναι ένα έργο που έγραψε ο Γιώχαντ Σεμπάστιαν Μπαχ και το αφιέρωσε στον Φρυδερήκο το μεγάλο ο γιος του ο Καρλ Φίλιπε τον Παπαρανά Τον που το βιβλιοδεύει.

39:19 Της Προσίας. Μάλιστα. Της Προσίας. Λοιπόν, στο Βερολίνο που ήταν, στο Πότσταμ, είχε στην υπηρεσία του ο Φρυδερίκος το γκάρν Φίλιππε Μανούλμπαχ, το γιο του Μπαχ. Κάποια στιγμή λοιπόν, αποφάσισε ο Μπαχ να ανέβει στη Προσία, να ανέβει στο Πότσταμ, να επισκεφτεί το γιο του. Και το έμαθε ο Φρυδερίκος και του λέει, Λέει θέλω να τον φέρετε και στο παλάτι Θέλω να τον γνωρίσω Πήγε λοιπόν εκεί Γιατί ο Φιδερίκος και έπαιζε μουσική Και ήταν πάρα πολύ μουσικόφιλος Είχε μαζέψει εκεί στο παλάτι Για να τον διασκεδάζουν και να παίζει μαζί τους Κάθε μέρα τους καλύτερους μουσικούς Ήταν φλαουτίστας ο Φιδερίκος Και έχει γράψει και έργα για φλάουτο Έχει γράψει και κοντσέρντο για φλάουτο Μπράβο βασίλειο Λοιπόν και ήθελε να του δείξει μάλιστα και τη συλλογή του από πιάννα, γιατί είχε το πολύ καινούργιο όργανο εκείνης της εποχής το πιάννο.

40:16 Συναντήθηκαν και τον έβαλε, του είπε ας πούμε, κύριε Μπαχ έχω ακούσει ότι μπορείς να αυτοσχεδιάζεις φούγκες. Αυτοσχεδίασε μου μια φούγκα. Έκατσε λοιπόν ο Μπαχ και αυτοσχεδίασε μια τρίφωνη φούγκα, με τρεις φωνές. Του λέει μπορείς να αυτοσχεδιάσεις και με πιο πολλές φωνές. και του λέει ο Μπαχ ναι λέει μεγαλειότατα αλλά αυτό θα χρειαστεί κάποια προετοιμασία τέλος πάντων συνέχισαν την επίσκεψή τους εκεί την πήγε του δείξε όργανα που είχε εκεί στην ιδιοκτησία τον Φρυδερίκος κτλ όταν γύρισε λοιπόν ο Μπαχ στο σπίτι θεώρησε ότι δεν τον είχε ικανοποιήσει ας πούμε τον Φρυδερίκο και έγραψε την τρίφωνη φούγγα αυτή που αυτοσχεδίασε την έγραψε στο χαρτί έγραψε μια εξάφωνη φούγκα η οποία είναι μοναδική που υπάρχει δεν έχει γράψει κανείς άλλος εξάφωνη μέχρι πέντε φωνές υπάρχουν και έγραψε και μια σειρά από κανόνες οι οποίοι μάλιστα ήταν και κανόνες γρίφη έγραψε, έγραφε τη μελωδία αλλά έπρεπε να σπάσει το κεφάλι σου να βρεις πως, τι πρέπει να την κάνεις αυτή τη μελωδία για να λειτουργήσει ως κανόνας

41:27 θυμάσαι που λέγαμε ότι ο κανόνας είναι η ίδια μελωδία με μια δεύτερη φωνή. Λοιπόν, ο Μπαχ δεν έγραψε ούτε πότε θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα Ο ίδιος δεν έδωσε τη λύση.

42:07 Μάλιστα. Αυτή είναι η μουσική προσφορά. Και είχε και μια μεγάλη σονατά, η οποία ολοκλήρωνε την συλλογή. Ωστόσο ο Μπάχ έκανε και ένα παιχνίδι άλλο, επειδή ο Μπάχ ήταν ένα πνεύμα ελεύθερο και ανήσυχο και δεν νομίζουμε ότι ήταν και τόσο πολύ ο παδός της μοναρχίας. Έγραψε διάφορες αφιερώσεις στους κανόνες αυτούς, αυτούς, οι οποίες μπορούν να διαβαστούν σε σχέση με τη μουσική και κάπως ηρωνικά. Δηλαδή, για παράδειγμα, έχει γράψει ένα κανόνα, ο οποίος είναι αυτό που λέμε ατέρμονος κανόνας. Δηλαδή, μπορείς να το παίζεις συνέχεια, δεν έχει αρχή και τέλος.

42:47 Με κάθε επανάληψή του ανεβαίνει ένα τόνο. Δηλαδή, ξεκινάει από την το, τελειώνει στη ρ. Επαναλαμβάνεται στη ρ, τελειώνει στη μ. Επαναλαμβάνεται στη μ, συνεχίζει τη φαδίεση μετά στη σολ δίεση οι οποίες αυτές είναι πολύ περίπλοκες τονικότητες για τα κουρδίσματα της εποχής γιατί να πούμε κιόλας για τους φίλους που ξέρουν μουσική ότι εκείνη την εποχή δεν κουρδίζανε όπως σήμερα, κουρδίζανε με διαφορετικό τρόπο οπότε όλες οι κλίμακες δεν έκουγοντουσαν το ίδιο, είχανε δικά τους χαρακτηριστικά, κάποιες ήταν πιο φάλτσες, κάποιες ήταν πιο ωραίες λοιπόν αυτός ο κανόνας που ανέβαινε τόνο, είχε γράψει ο Μπαχ την αφιέρωση όπως ανεβαίνει αυτός ο κανόνας, έτσι να ανεβαίνει και η δόξα του βασιλέα.

43:33 Ωστόσο η μουσική γινόταν όλο και πιο άρρωστη, όλο και πιο ισχνή και όλο και πιο φάλτσα όσο ανέβαινε ο κανόνας. Ήταν άρρωστο τελείως αυτό το πράγμα. Πω πω πω. Αυτό είναι η διουφία που μου είπες τώρα. Και γενικά όλο αυτό είναι ένα τριχιαστικό πραγματικά. Οπότε ο Μπαχ ήταν ένας άνθρωπος Ο οποίος ήταν Πολύ μελετηρός Γούσταρε πάρα πολύ τη μουσική Από ό,τι καταλαβαίνω Του άρεσε πολύ Και θα σου πω και κάτι άλλο που μου έρχεται στο μυαλό Υπάρχουν αμαρτυρίες ότι πήγαινε με το γιο του Στην εκκλησία Και άκουγε τον οργανίστα να αυτοσχεδιάζει κάποια φούγγα Λοιπόν ξεκινούσε ο οργανίστας με το θέμα Και έλεγε ο Μπαχ Με αυτό το θέμα μπορείς να κάνεις αυτό Ξέρω εγώ μπορείς να κάνεις ένα στρέτο αυτός είναι ένας όρος στη φούγγα σημαίνει ότι να παίξουν δύο φωνές στο θέμα αλλά η μία πάνω στην άλλη όχι πρώτα η μία και μετά η άλλη Αυτό θα δω Ή μπορείς να κάνεις αυτό μπορείς να κάνεις εκείνο και την ώρα λοιπόν που ή ξέρω εγώ να βάλει να απολυτάνει και η συγχορδία ας πούμε

44:37 και την ώρα που εξελισσόταν η φούγγα που όλοι την άκουγαν για πρώτη φορά ας πούμε σε πρώτη εκτέλεση μόλις γινόταν όντως αυτό που είχε προβλέψει ο Μπάχ τους σκούνται για τον πράτσο του γιού του και του λένε, είδες, να, το έκανε ήταν πορωμένος ο τύπος ήταν πολύ πορωμένος και ήταν και πολύ έξυπνος προφανώς ενώ όχι με την έννοια του IQ με την έννοια του IQ όπως το εννοούμε σήμερα, αλλά με την έννοια του μουσικού IQ καλά, ναι, ακριβώς, γιατί η έννοια του IQ ως γενικό δίκτυ εφίες έχει ξεπεραστεί πλέον και μετράμε την κάθε ευφυία ξεχωριστά σήμερα.

45:12 Η μουσική ευφυία λοιπόν είναι μία από τις τουλάχιστον 12 ευφυίες που αναγνωρίζονται σήμερα στον άνθρωπο. Οπότε ήταν πολύ ψηλά σε αυτό το σκάνδι. Και η μουσική δεν αρκεί για τη μουσική. Να γίνει κανείς πολύ καλός μουσικός δεν αρκεί μόνο η μουσική ευφυία. Πρέπει να έχεις πολύ ανεπτυγμένες και τουλάχιστον την κινησθητική ευφυία που σημαίνει πως συντονίζεις το σώμα σου για να είσαι ερμηνευτής ας πούμε και πρέπει να έχεις τη spatial intelligence, την ευφυΐα του χώρου γιατί ένα όργανο σαν το πιάνο ας πούμε ορίζεται και στο χώρο έτσι το βιολί ξέρω εγώ λιγότερο ή το φλάουτο λιγότερο γιατί δεν κινείσαι τόσο πολύ στο χώρο το πιάνο όμως και το τσέμπαλο και αυτά τα όργανα έχουν αποστάσεις οπότε πρέπει να έχεις τουλάχιστον αυτές τις τρεις ευφυΐες οπότε θα έλεγε κανείς ότι ο Μπαχ μάλλον δεν απαντήσαμε όμως την ερώτηση σε σχέση με τα μαθηματικά στο Μπαχ που με έχεις ρωτήσει νωρίτερα έχουμε τόσα πολλά θέματα που δεν ξέρω και εγώ τι έχουμε κλείσει και τι όχι αλλά για παίρνει

46:13 να κλείσουμε πρώτα το προηγούμενο να ρωτήσω τα μαθηματικά θα πρέπει να το δείξουμε πιο αρκετά όχι απαραίτητα να κλείσουμε το προηγούμενο γιατί ο Μπαχ ήταν τόσο γιατί ήταν ορόσημο η πρώτη απάντηση είναι αυτή που αναλύσαμε ότι είναι ουσιαστικά η πρώτη μουσική που γράφεται στο στυλ της μουσικής που εμείς ξέρουμε σήμερα έτσι έπειτα γιατί ο Μπαχ αποτέλεσε δάσκαλο για πολλούς άλλους σημαντικούς συνθέτες και όταν λέω δάσκαλο όχι δάσκαλο εν ζωή αλλά δάσκαλο μέσα από το έργο του μέσα από το έργο που άφησε έχει τρομακτική επιρροή ακόμα και ο Σωστακόβιτς ας πούμε έτσι που είναι ένα συνδίτσιο του 20ου αιώνα γράφει πρελούδια και φούγγες αναφορά στον Μπαχ ευθεία ο Μπετόβεν ας πούμε έλεγε για τον Καρλ Φίλιπε Μάνουελ Μπαχ ότι ήταν ο μεγάλος δάσκαλος του ο Μότσαρτ ο μεγάλος δάσκαλος και φίλος του ήταν ο Γιώχαν Κρίστιαν Μπαχ άλλος γιος του Μπαχ δηλαδή ο Μπαχ και η γη του ας πούμε επηρέασαν όλο το μουσικό γίγνεσθε η μουσική του Μπαχ ξαναλατρεύτηκε από το ευρύ κοινό στη λειψεία,

47:25 από το που ο Μέντελσον ανακάλυψε και αναβίωσε τα καταμαρθέων πάθη. Πόσο μετά ήταν αυτό το θέμα. Το 1821 ήταν, αν θυμάμαι καλά. Δηλαδή, σχεδόν 80, 70, 80 χρόνια μετά. Ναι, αν θυμάμαι καλά ήταν το 1821, μπορώ να κάνω και λάθος πάντως κάπου εκεί. Άντως, η μπάσπη του ήταν τουλάχιστον μια-δύο γενιές μετά. Ναι. Αυτό θέλω να πω.

47:46 Ο Τιλιάδη για μια-δυο γυναιές έμεινε που είπες εσύ ή έπεσες στα πάνια Αναβίωσε τα καταματήρια τους άλλαξε και την ενορχήστρωση λίγο και εδώ θα πιέσω λίγο ένα άλλο θέμα των οργάνων τα όργανα που είχε στη δένση του τον Μπαχ δεν μοιάζουν καθόλου με τα σημερινά όργανα ούτε το βιολί ούτε τα πνευστά ούτε το πλήκτρο φόρο που ήταν το τσέμπαλο και όχι το πιάνο ο Μέντελσον είχε την ευφυία να καταλάβει ότι αυτό έχει σημασία και εφόσον δεν είχε τα ίδια όργανα που είχε και ο Μπαχ προσπάθησε να υποκαταστήσει τα ηχοχρώματα αυτά με τα κατάλληλα όργανα της εποχής του Οπότε έκανε μια μεταγραφή μια τύπου μεταγραφή Ναι ακριβώς Κάτι άλλο που αφήσαμε λίγο να εωρείτε είναι δεν θα μας φωματικά δεν είπαμε ήταν για την Μπαρόκ ηρουσιαστικά να κλείσουμε για το θέμα ότι περάσαμε από την αναγεννησιακή στην Μπαρόκ περάσαμε στο τον εικόνους μουσικό σύστημα που λέμε στην αρμονία που ξέρω που σε ρώτησα εγώ γιατί θεωρείται αυτός ο πατριάρχης της κλασικής μουσικής οπότε τι έκανε λοιπόν

48:50 στην εποχή του μπαρόκ περάσαμε σε αυτό, στο δικό μας μουσικό σύστημα και ο Μπάχη είναι ο μεγαλύτερος εκπρόσωπος της εποχής αυτής οπότε παίζει και αυτό ένα ρόλο μάλιστα για πάμε για το μαθηματικό να πω λίγο ίσως να πω και αυτό που σου είπα πριν θες να το βάλουμε έτσι Σου είπα εγώ ότι υπήρχε ένα application ή ένα site εμπασπιριτός που έγραφες εσύ μία μελωδία και υπολόγιζε αυτό.

49:17 Ας πούμε σου έκανε μια φούγκα ή ένα κοντραπούντο ουσιαστικά με βάση αυτή τη μελωδία που σημαίνει ότι ακολουθούσε κάποιες ας πούμε εξισώσεις μαθηματικές. Ποια νότα πρέπει να είναι, ποια νότα πάει που. Το θέμα δεν είναι αυτό. Άρα υπήρχε ένας υπολογισμός αυτό το θέμα. Το θέμα είναι όμως, νομίζω το βλέπουμε λίγο ανάποδα. Ο υπολογιστής έχει ανάγκη να το επεξεργαστεί μαθηματικά Όχι ο άνθρωπος Άρα ο Μπαχ πήγαινε με το αυτή Εγώ όχι δεν πήγαινα ακριβώς με το αυτή Αλλά εγώ ας πούμε όταν σπούδασα φούγκα Και έπρεπε να γράψω και εγώ φούγκια σαν του Μπαχ Δεν χρησιμοποίησα μαθηματικές εξισώσεις γι' αυτό Χρησιμοποίησα μουσική Δηλαδή Τι διαστήματα Ποιες νόντες ταιριάζουν με ποιες Είναι απλό έτσι ξέρω εγώ το do θα ταιριάζει με το μη. Το λα ταιριάζει με το φα, ας πούμε.

50:03 Ή με το φα δίαιση, ας πούμε. Τι δεν ταιριάζει ξέρω εγώ το λα με το σι. Κουγιτάσχημα. Το λα με το ρε δίαιση. Αυτό για να το δώσει στον υπολογιστή να το καταλάβει πρέπει να του το δείξει μαθηματικά. Κατάλαβα. Στον άνθρωπο δεν χρειάζεται να το δείξει μαθηματικά. Μάλιστα. Οπότε δεν νομίζω ότι κρύβονται εκεί τα μαθηματικά. Τα μαθηματικά κρύβονται στην τοπογραφία της σύνθεσης, στις αναλογίες.

50:24 Δηλαδή η μουσική του Μπάχα έχει σχέση με τα μαθηματικά, όσοι σχέση έχει και η αρχιτεκτονική με τα μαθηματικά, ας πούμε. Με αυτού του επίπεδου μαθηματικά. Ο Μπάχα αυτά τα υπολογίζει από το αυτί του, ενώτας, το ξαναρώτησα με κάποιο τρόπο πριν, αλλά ενώσα ότι... Κατά βάση είναι το στο αυτί πάνε όλα. Στο αυτί πάνε όλα. Αυτή είπανε όλοι γιατί η μουσική είναι η τέχνη των ήχων.

50:48 Ακόμα δηλαδή και το μαθηματικός υπολογισμός, πόσο θα κρατήσει το κάθε τμήμα του κομματιού, ακουστικό αποτέλεσμα ήταν. Ήθελε να πετύχει ένα συγκεκριμένο συναισθηματικό αποτέλεσμα, το οποίο διοχετεύεται στον άνθρωπο μέσω της ακοής. Και επειδή η μουσική είναι μια τέχνη που εκτιλήσεται στον χρόνο, δεν είναι σαν τη ζωγραφική που είναι στατική, έτσι, ή τη γλυπτική, ξέρω εγώ, επειδή η μουσική εκτιλήσεται στο χρόνο έχουν σημασία οι διάρκειες με αυτή την έννοια οπότε η διάρκεια στη μουσική είναι κάτι σαν την απόσταση στην αρχιτεκτονική για παράδειγμα πόσο μακριά είναι το ένα στολίδι από το άλλο πόσο μεγάλο είναι το κτίριο πόσο ψηλό είναι σε σχέση με το πόσο φαρδί είναι αρμονία έτσι θα έλεγα μορφολογία Η αρμονία κρύβεται πίσω από αυτό.

51:49 Η αρμονία κρύβεται πίσω από αυτό, πίσω από τη μορφή. Θα έλεγα ότι όλα αυτά που είπαμε με τα μαθηματικά και τις αποστάσεις είναι ας πούμε ο σκελετός και η αρμονία είναι η λειτουργικότητα. Είναι η αίσθηση που κρύβεται πίσω από όλο αυτό. Ναι, είναι η λειτουργικότητα. Δηλαδή ξέρω εγώ που θα βάλεις τις τουαλέτες σε ένα κτίριο.

52:13 Αυτό είναι η αρμονία. Πού θα βάλεις την κουζίνα, πού θα βάλεις τις κρεβατοκάμαρες, πόσες θα βάλεις. Είναι η λειτουργικότητα στο κομμάτι η αρμονία. Ενώ το υπόλοιπο είναι η δομή. Δηλαδή πώς θα το δομήσω για να γίνει τόσο λειτουργικό όσο το θέλω. Πολύ ενδιαφέρον και ενδιαφέρον κόνσεπ για πολλή κουβέντα αυτό. Της αρμονίας δηλαδή.

52:33 Και δεν συμφωνούμε όλοι σε αυτά. Πιστεύεις ότι όντως υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που την αρμονίζουν. θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα θα να πάμε στα όργανα, να μιλήσουμε και λίγο μουσικά για τον Bach.

53:14 Εδώ θα ήθελα να το πω αυτό. Παρακαλώ, ελεύθερα. Όπως θα μεταφερθούμε προς τα μέσα, θα πάμε ανάποδα τα όργανα. Το πρώτο όργανο εδώ από πίσω μας είναι ένα πιάνο ρομαντικής εποχής, μάρκας Πλεγγέλ, τα αγαπημένα του Σοπέν. Είναι ένα πιάνο 19ου αιώνα. Αυθεντικό είναι αυτό και σε άριστη λειτουργική κατάσταση. από πίσω ακριβώς έχει ένα πιάνο εποχής Μότσαρτ και Πετόβεν το οποίο είναι αντίγραφο, είναι κόπια που είναι κατάλληλο για να παίζεις το Μότσαρτ και το Πετόβεν που κι αυτοί όπως και ο Μπαχ τα όργανα που είχαν στη διάθεσή τους δεν είχαν καμία σχέση με το πιάνο και με τα όργανα που ξέρουμε σήμερα και εγώ το θεωρώ πολύ σημαντικό αυτό ακριβώς γιατί η μουσική είναι η τέχνη των ήχων και ένα χαρακτηριστικό του ήχου είναι και το ηχόχρωμα, η χρειά λοιπόν δεν είναι ασήμαντο και δεν συμφωνώ καθόλου με όλους τους φίλους που λένε ότι επειδή σήμερα έχουμε τελειότερα όργανα η μουσική είναι καλύτερη να παίζετε σε αυτά εγώ νομίζω ότι εφόσον τα όργανα αυτών των συνθετών βγάζανε

54:19 διαφορετικούς ήχους αυτούς πρέπει να ακούσουμε γιατί αυτούς είχαν στο μυαλό τους και αυτούς επεξεργάστηκαν το θεωρώ πάρα πολύ σημαντικό αυτό και πίσω πίσω έχω τα τσέμπαλα, τα δύο τσέμπαλα τα οποία είναι από την εποχή του Μπαχ, Μπαρόκ όργανα. Έχω μια συλλογή από ιστορικά πληκτροφόρα που πιάνουν αυτές τις εποχές Μπαρόκ, κλασσικισμό και ρομαντισμό.

54:43 Εσύ παίζεις όλα αυτά τα είδη? Τα παίζω όλα, ναι. Πάμε να δούμε. Αυτό λοιπόν είναι ένα γερμανικό τσέμπαλο ακριβώς από το είδος τσέμπαλου που ήξερε και έπαιζε ο Μπαχ. Είναι οριζινάλ, όχι είναι πιστό αντίγραφο. Ξέρεις, υπάρχουν οι καλύτεροι κατασκευαστές στον κόσμο, που είναι μια λίγα από μόνοι τους, ας πούμε. Ο Αντρέα Ρεστέλη που έχει φτιάξει αυτό το τσέμπαλο ανήκει σίγουρα σε αυτή τη λίγα.

55:19 Ωστόσο, υπάρχουν και τα τσέμπαλα που όπως λέμε, παιδί μου, τους βγήκανε. του βγήκε αυτό, του βγήκε καλύτερο από τα υπόλοιπα. Αυτό είναι ένα από τα καλύτερα τσέμπαλα στον κόσμο. Μου το ζητάνε όποιος έρχεται στην Ελλάδα. Το γάζεις κιόλας ως τέχνης. Ναι βέβαια. Μα το γάζεις. Αν αυτό παίρνεις. Ακόμα και στο Μέγαρο όταν παίζω που έχει δικό του τσέμπαλο, παίρνω το δικό μου, γιατί ακούγεται και καλύτερα με την ορχήστρα.

55:44 Είναι πολύ βροντερό, έχει πολύ ήχο. Μάλιστα. Και έβαλα τώρα και πρωταπηλιάτικο αστείο στο facebook ότι το πουλάω. Λοιπόν σε πληροφορώ ότι πήρα μηνύματα από όλο τον κόσμο. Σοβαρά ε! Από όλο τον κόσμο. Το έκανες την καρδιά περιβόλη. Δηλαδή αν ήθελα πραγματικά να το πουλήσω θα είχε φύγει σε 15 λεπτά. Για ένα πολύ σημαντικό χρηματικό ποσό.

56:04 Μάλιστα. Λοιπόν φυσικά δεν είμαι τρελός, δεν το πουλάω. Λοιπόν ήρθαμε εδώ πίσω στα όργανα. Μας έδειξες κιόλας τα όργανα πριν. με σκοπό να μιλήσουμε κατ' αρχάς για τη φούγγα που έχει μια σημασία να τη δούμε κιόλας και γενικά εγώ το βλέπω έτσι ώστε να μιλήσουμε λίγο για τη μουσικότητα του μπα χωρίς να το εγκεφαλικοποιήσουμε λίγο το θέμα.

56:30 Καλά δεν λέω, καλά δεν λέω. Τώρα δεν ξέρω από πού να ξεκινήσω. Ας πούμε για τη φούγγα γιατί την είπαμε πριν μην την αφήσουμε. Ας πούμε μετά για τη φούγγα. Ας πούμε μετά για τη φούγγα, ωραία. Να μιλήσουμε πρώτα για την ουσία λίγο της μουσικής του Μπαχ Θα πάρουμε και τη φούγκα Μαγεύσε μας λίγο λοιπόν Δεν ξέρω από που να το πιάσω Γιατί η παρεξήγηση όσον αφορά τον Μπαχ είναι τόσο τεράστια Που εγώ απορώ ας πούμε ο κόσμος που λέει ότι αγαπάει τον Μπαχ Έτσι όπως τον ακούει πεγμένο τι αγαπάει Γιατί δεν είναι Μπαχ αυτό που συνήθως ακούμε Πλέον μπορώ να ακούσω Μπαχ μόνο από ανθρώπους ειδικευμένους Στη μουσική του Μπαχ και όχι ανειδίκευτος που ξέρει μουσική, ξέρει να όρφανε, αλλά τα κάνει όλα.

57:12 Ναι, ναι. Εντάξει. Δεν έχει ειδικευτεί πουθενά. Αυτή η μουσική λοιπόν, επειδή είναι παλιά μουσική, έχει ανάγκη, και επειδή δεν είναι τίποτα αυτονόητο, έχει ανάγκη από εξειδίκευση. Η παρτιτούρα δεν γράφει τίποτα παρά μόνο νότες. Όλο το ζουμί είναι... Ναι, η παρτιτούρα δεν γράφει τίποτα παρά μόνο νότες. δεν έχει απολύτως καμία ή σχεδόν καμία, για να είμαι πιο δίκαιος, οδηγία εκτέλεσης.

57:35 Οπότε έχουν πιάσει και έχουν κάνει εκδόσεις κάποιοι κυρίως επιμελητές των αρχών του 20ου αιώνα. Πέρα από αυτά που τις περισσότερες φορές είναι εκτός τόπου και χρόνου, έχει επικρατήσει αυτή η άποψη ότι ο Μπαχ πρέπει να είναι τετράβωνος και να παίζεται στα κάτω, λες και έχουν λάβα τα πλήκτρα και πρέπει να φύγει ζωστό δυνατό γρηγορότερο.

57:57 Εγώ δεν μπορώ να το ακούσω αυτό Είναι πραγματικά κακή μουσική Και απορώ δηλαδή κάποιος που λέει Μ' αρέσει ο Μπαχ πως του αρέσει αυτό το πράγμα Εφαντάζομαι άμα ακούσει το original Θα καταλάβει είναι σαν να το Δεν θα καταλάβει απαραίτητα Γιατί έχει συνηθίσει Και οι περισσότεροι άνθρωποι Ειδικά τους μουσικούς Τους ενοχλείς όταν τους λες Για αυτά τα πράγματα Τους ξεβολεύεις Σου λέει δηλαδή ο δάσκαλός μου δεν τα ξέρει και τα ξέρεις εσύ ξέρω εγώ ήταν κάποτε μια τσελίστα μπαχ που μου σπαθούσα να της εξηγήσω λίγο πως παίζεται μια σαραμπάντα από τις σουίτες για τσέλο και μου λέει και πού το ξέρεις εσύ μου λέει πήρες τηλέφωνο λέει το μπαχ όρος τροπόβιτς το παίζει αλλιώς δεν μπορείς να βγάλεις άκρη οπότε και εγώ πια δεν ανοίγω αυτή τη συζήτηση παρά μόνο αν μου το ζητήσουνε κατάλαβα λοιπόν η πρώτη παρεξήγηση είναι ότι η μουσική του μπαχ δεν είναι εκφραστική, δεν είναι ρομαντική και δεν θέλει συνέστημα.

58:54 Φυσικά και θέλει. Δεν υπάρχει μουσική, δεν υπάρχει καλή μουσική που να μην το θέλει αυτό. Μπορούμε να μιλήσουμε λίγο για τη θεωρία των αφέτη. Στην εποχή του Μπαχ, στην εποχή του Μπαρόκ συνδυαζόταν τώρα η μουσικολογία και η ανθρωπολογία. Λοιπόν, εκείνη την εποχή αυτό που ξέρανε για το ανθρώπινο σώμα ήταν ότι ήταν ένα χημικό εργοστάσιο στο οποίο δεν ήταν λάθος, είχαν πιάσει το σωστό δρόμο. Απλά αυτό που τους έλειπε ήταν ο ηλεκτρισμός.

59:23 Το πώς λειτουργεί αυτό το χημικό εργοστάσιο με ηλεκτρισμό, με ηλεκτρικά αρεθίσματα και αυτό τους έλειπε. Λοιπόν, στη χημία δεν τα είχαν πάει τόσο άσχημα. Έλεγε λοιπόν τώρα αυτή η πρωτόγονη, ας πούμε, πρωτογενής ανθρωπολογία ότι τέσσερις βασικές ψυχολογικές προδιαθέσεις του ανθρώπου είναι φλεγματικός, χολερικός, σαγκουινικός και μελαγχολικός.

59:51 Φλεγματικός είναι ο άνθρωπος ο οποίος είναι πιο αισιοδόξος και ήρεμος. Σαγκουινικός είναι αυτός που είναι πολύ παθιασμένος από το αίμα. Χολερικός είναι αυτός που είναι κακιασμένος και εδέξαπτος και καυγαντζής και περίεργος. Και μελαγχολικός είναι ο μελαγχολικός που έχει αυτή την προδιάθεση. Έλεγε λοιπόν αυτή η θεωρία ότι υπάρχουν και τα τέσσερα μέσα σε έναν άνθρωπο, αλλά κάποιο είναι πιο κυρίαρχο.

01:00:22 Οπότε έτσι χαρακτήριζαν τον κάθε άνθρωπο. Νομίζω και το χιούμορ πρέπει να βγαίνει από αυτή τη θεωρία, γιατί αν έχω διαβάσει σωστά, τέλος πάντων, η λέξη χιούμορ έχει να κάνει με τους χυμούς. Με τους χυμούς, ναι, ακριβώς, γιατί ήταν όλα χυμία για αυτούς τότε, το οποίο δεν είναι και τόσο λάθος. έρχεται λοιπόν μετά η μουσική η μουσικολογία τέλος πάντων της εφοχής εκείνης και λέει ότι αυτό επί εποχής Μπαχρτς στον Παρόκ ότι ο κύριος σκοπός της μουσικής είναι να κινεί να χειραγωγεί τα συναισθήματα του ανθρώπου και έτσι η δουλειά του συνθέτη είναι με το έργο που γράφει να διαχειρίζεται και να χειραγωγεί τα συναισθήματα του ανθρώπου.

01:01:08 Όποιο από τα τέσσερα επιθυμεί ανά πάσα στιγμή. Αυτό λεγόταν λοιπόν μουσική αποέτικα, μουσική ποιητική. Είναι η θεωρία των αφέτη. Το πώς, με τι εργαλεία μπορείς να διαχειρίζεσαι τα συναισθήματα του ανθρώπου. Να μην μακρηγορήσουμε τώρα σε αυτό, δεν έχει νόημα, γιατί είναι πραγματικά άπειρα. Έτσι τα κεφάλαια και η πληροφορία είναι πραγματικά άπειρη.

01:01:32 δεν μας φτάνει ούτε όλο το βράδυ τελειώνει οβδομάδες για να το αναλύσουμε πάντως είναι πολύ σημαντικό να κρατήσουμε αυτό ότι σε μια εποχή που σήμερα θεωρείται η μουσική ότι είναι ανέκφραστη και ραπτομηχανή και μόνο εγκεφαλική και ξέρω εγώ τι το πρώτο που βάζανε είναι η συγκίνηση η συγκίνηση η κίνηση και η χειραγώγηση το manipulation των ανθρωπίνων συναισθημάτων έτσι άρα λοιπόν δεν μπορεί να λέμε για μια μουσική η οποία δεν θέλει εκφραστικότητα όταν ο κύριος σκοπός της ήταν να κινεί τα συναισθήματα του ανθρώπου τα εργαλεία για αυτό είναι πάρα πολλά ήταν οι ρητορικές φιγούρες ήταν η τονικότητα σε ποια κλίμακα θα γράψουμε το κομμάτι γιατί όπως είπα και πριν λόγω του κουρδίσματος που ήταν πολύ διαφορετικό από το σημερινό η κάθε κλίμακα η κάθε τονικότητα είχε δικά της χαρακτηριστικά υπάρχουνε στα σγραφά σας μέσα σε όλα αυτά εκείνα τα βιβλία που έχω διαβάσει εγώ για να αποκτήσω όλες αυτές τις γνώσεις από θεωρητικούς μουσικούς της εποχής εκείνης και φιλοσόφους σε κάθε κλίμακα

01:02:42 είχε και ένα χαρακτηριστικό με για παρένθυμα λέγανε οι Φαδίες οι Ελλάσσονα ήταν τονικότητα μη σανθρωπική γιατί εμπογόταν αρκετά αφάλτσα λοιπόν και αυτό υπήρχε και στην πράξη δηλαδή ο Μπάχα όταν έγραφε τα καταματή είχε πάθει την άρια του Πέτρου, ο οποίος είχε απαρνηθεί τον Ιησού και μισούσε τον εαυτό του εκείνη τη στιγμή.

01:03:08 Αυτή η άρια ήταν στη φαθία Σιελάσσονα. Μάλιστα. Η Σιελάσσονα ήταν ο πόνος του Χριστού στο Σταυρό. Το Ερμπάρμεντι είχε, η πολύ γνωστή άρια που τα κατεβαμβανθέναν. Πάθη είναι Σιελάσσονα. Η Φαελάσσονα ήταν μια πάρα πολύ ιδιαίτερη τονικότητα που την κρατάς μόνο για πάρα πολλοί βαρυσίματα και μελαγχολικά γεγονότα. Τα μισά σταμπατμάτα ερενησεφαελάσσουνα.

01:03:32 Και αυτό δεν είναι μόνο στον παρόν. Έχει περάσει, έχει κληρονομηθεί και στην κλασική και στη ρομαντική εποχή. Συγγνώμη, το σταμπατμάτερ τι είναι ακριβώς? Είναι η σταμπατμάτερ Ντολορόζα, Γιουκστακρούτσεμ, Λακριμόζα, Ντομπεντεμπατφίλιους. Η μητέρα που πονάει δίπλα στον Σταυρό και κλαίει βλέποντας τον Υιό της να σταυρώνεται.

01:03:55 Μάλιστα, για την Παναγία λοιπόν. Για την Παναγία, ναι. Λοιπόν, λοιπόν, έχουμε το πολύ γνωστό το Σταμπατ Μάρτυρ του Περγκολέζη, το Σταμπατ Μάρτυρ του ΙΒΑΛΙΤΟΣ, στον Πατμάρτ του Χάιντ λοιπόν έχουν γραφτεί πολλά στα Μπατμάτρ, ο Μπαχ δεν έχει γράψει ωστόσο έχει μεταγράψει το στα Μπατμάτρ του Περγολέζη με γερμανικό κείμενο που σημαίνει ότι του άρεσε πολύ ο Περγολέζη και τον εκτιμούσε πολύ λοιπόν κληρονομήθηκε και στην κλασσική και στη ρομαντική εποχή αυτό το πράγμα με τις τονικότητες η τέταρτη μπαλάντα το Σοπένα το δεύτερο κοντσέρτο Σοπένα από τα πιο παθιασμένα του έργα είναι στη Φαϊλάσσον ειδική, τονικότητα ειδικών αποστολών έτσι Συγγνώμη μια παρένθεση να κάνω γιατί είχαμε ένα επεισόδιο που μιλήσαμε με τον Γεράσιμο Παπαδόπουλο για τη βυζαντινή μουσική και ουσιαστικά λέγαμε ότι και η βυζαντινή ψαλτική χρησιμοποιεί ουσιαστικά επίθετα και πτυτικούς προσδιορισμούς οι οποίοι δεν είναι χαρούμενο λυπημένο, αλλά είναι, ξέρω, χρησιμοποιεί μπάσπιρτος ή διάφορα άλλα επίθετα.

01:05:04 Ναι, μπράβο, ακριβώς. Συνεστημάτων εκφράζεις. Όταν διδάσκω στους μαθητές μου ερμηνεία και στο πιάνο και σε οποιαδήποτε μου και σε πιο μοντέρνα μουσική, από τα πρώτα πράγματα που κάνουμε είναι να φτιάχνουμε έναν πίνακα, τον οποίο εγώ τον έχω βέβαια έτοιμο, αλλά είναι πολύ ενδιαφέρον να τον φτιάχνουμε με τον γκρουπ των μαθητών για να μου λένε και οι ίδιοι τις ιδέες τους.

01:05:24 Από συναισθήματα, καταστάσεις, φυσικά φαινόμενα και τέτοια που εκφράζει η μουσική. Αλλά συναισθήματα σε όλη την απόγνωση. Δηλαδή όχι ξέρω εγώ λύπη, χαρά. Μπορεί να είναι μοναξιά, μπορεί να είναι απελπισία, μπορεί να είναι απόγνωση, μπορεί να είναι ξέρω εγώ ανυπομονησία. Και βλέπουμε πώς η μουσική μπορεί να εκφράσει κρύο, ζεστό, μακριά, κοντά, αέρας, βροχή.

01:05:49 βλέπουμε με ποιους τρόπους η μουσική εκφράζει όλα αυτά από εκεί υπάρχει και το world painting που λέμε που το οποίο ας πούμε γίνεται κατακόρον στα τραγούδια στα ρομαντικά τραγούδια, τα γερμανικά που ονομάζονται leader που έχει γράψει ο Σούμπερτ, ο Μότσαρτ, ο Μπραμς και ο Μπετόβεν έχει γράψει αρκετά υπάρχει πάρα πολύ έντονο για αυτή η ενέτου world painting ότι η μουσική σου περιγράφει την ποίηση και είναι ένα από τα πιο Τα 38 παραδείγματα είναι ένα τραγούδι, δεν θυμάμαι πιανού είναι το ποίημα τώρα, γιατί αυτά τα τραγούδια μελοποιούσαν η γερμανική ρομαντική ποίηση, Goethe, Schiller και άλλους ποίητες.

01:06:29 Τώρα αυτό το συγκεκριμένο δεν θυμάμαι πιανού ποίηση είναι, είναι ένα ποίημα το οποίο ονομάζεται Unbewechtelauer Luft, το οποίο σημαίνει ακίνητος, θερμός, αέρας. Περιγράφει έτσι ένα αποπνιχτικό καλοκαιρινό απόγευμα, με αποπνικτικό αέρα. Είναι τρομερό πως ο Μπραμς περνάει στη μουσική αυτή την αίσθηση. Δηλαδή ακούς τον αποπνικτικό αέρα.

01:06:59 Είχα κάνει ένα πείραμα σε ένα σεμινάριό μου, είχα παίξει τις αρχές από τέσσερα τραγούδια και τους έδωσα τέσσερις τίτλους. Και τους λέω αντιστοιχίστε μου τώρα, ανάλογα με τη μουσική που ακούσατε, αντιστοιχίστε μου το ποιο τραγούδι είναι ποιο. Τα βρήκαν όλα. Πέρασε το συνέστημα. Θέλω να δώσω λίγο ένα ζωντανό παράδειγμα γι' αυτό.

01:07:21 Είναι από την Τοκάτα σε μία Ελάσσουνα. Να πούμε για την εισαγωγή που δεν έχει και... έχει μια μικρή εισαγωγή που δεν τυλοφορείται, δεν έχει, δεν λέει ούτε πρελούδια ούτε τίποτα. Λοιπόν, να παίξουμε αυτό που είναι γραμμένο και αυτό που παίζει ο πιο πολλής κόσμος. γιατί υπάρχει δυστυχώς η παρεξήγηση ότι στο μπαχ δεν πρέπει να πειράζεις το ρυθμό πρέπει να παίζεις αυτό που βλέπεις αλλιώς κάνεις λάθος γιατί δεν χαραφεί τίποτα λοιπόν να το παίξω όπως είναι γραμμένο Τέλος.

01:08:45 Και πολύ παραπάνω από ό,τι θα έπρεπε. Το ακούσαμε. Δεν ξέρω. Τι γνώμη έχεις, αν σ' άρεσε. Στεγνό. Εντάξει, ναι. Ξέρω. Ναι, ναι. Διαδικαστικό θα το έλεγα. Ναι. Να παίξω λοιπόν όπως πραγματικά οι άνθρωποι παίζανε και σκεφτόντουσαν αυτή τη μουσική. Ζωντανό Ναι, έχει κατεύθυνση έχει ουσία, έχει νόημα υπογραμμίζει στις εντάσεις της μουσικής Αφηγείται Ακριβώς, αφηγείται, αφήγηση είναι Ένα πιο ακραίο παράδειγμα είναι το τρίτο μέρος αυτής της τοκάτας, το αντάγιο που αν πραγματικά, αν παίξεις ακριβώς αυτό που γράφει είναι μέχρι και αστείο και τα λοιπά και αυτός είναι και ο λόγος που οι πιανίστες δεν πολύ μελετάνε αυτά τα έργα του Μπαχ γιατί τους φαίνονται κάπως απλή έργα απροσδιόριστα Λοιπόν αυτό είναι μια θεελόδης αφήγηση θα το παίξω τώρα ναι δεν τρέπομαι να το πω σωστά Εντάξει ...

01:12:00 ...κτλ. Έτσι δηλαδή, το ρουμπάτο, αυτό που λέμε το κούνημα του ρυθμού, που υποτίθεται ότι απαγορεύεται στον Μπαχ είναι το μόνο συστατικό που μπορεί να κάνει αυτή τη μουσική να έχει ουσία. Βέβαια. Δεν νομίζω ότι υπάρχει άλλη μουσική που να έχει ανάγκη τόσο πολύ το ρουμπάτο όσο ο Μπαχ. Δεν λειτουργεί αλλιώς. Αυτό λοιπόν όσον αφορά τον Μπαχ και το συνέστημα.

01:12:30 Να δώσουμε και κάποια άλλα παραδείγματα γιατί ο Μπαχ είναι πραγματικά συναισθηματική μουσική. Λοιπόν, ας πούμε, γαλλικές σουίτες. Πάμε σε άλλο παράδειγμα. Δεν έβρισκα το βιβλίο τώρα, θα παίξω λίγο απ' έξω όσο θυμάμαι. Οκ, δεν θυμάμαι πολύ. Δεν υπάρχει πιο γλυκό πράγμα από αυτό, έτσι. Λοιπόν, είναι πάρα πολύ ωραίο Και γλυκό πράγμα Ή ξέρω εγώ, να και κάτι άλλο να σας δείξω Στις τρίφωνες Ινβενσιών Τις λεγόμενες συμφώνειες πιο ζωτά Ναι, έχω και εγώ μια αγαπημένη από εκεί Που είναι αυτά τα πρώτα κομμάτια που παίζουν οι μαθητές Bach ας πούμε που είναι φραγματικό Bach μετά το Άννα Μαγδαλένα τους λέω να ακούστε αυτό και μου λένε όλοι αυτό δεν μοιάζει καν με Bach. Είναι τόσο ρομαντικό και γλυκό όπου δεν μοιάζει καν με Bach.

01:13:38 Είναι σ' όλους Ελλάσσον. Να πάμε τώρα σε τι. Μπορούμε να πάμε τώρα εδώ στα πρελούδια και στις φούγγες που είδαμε την αρχή. Ωραία. Όχι για κανέναν λόγο. Απλώς η φούγγα νομίζω είναι ένα... Συναισθηματικά μιλώντας είναι κάτι που είναι πολύ ενδιαφέρον και έντονο. Και έχει ένα χρώμα δικό της πολύ ξεχωριστό και νομίζω ότι έχει σημασία να την αποσυμβολίσουμε λίγο.

01:15:46 Ναι. Πάντως αυτό που μου είπες είναι αυτό εδώ. Αυτό εδώ. Αν το προσεξήσεις εδώ πέρα έχει μέσα το θέμα από την 4 της δίφωνης που εδώ κάνει τσίρα διτάρα. Η 4 κάνει. Ναι ναι ακριβώς το ίδιο πράγμα αλλά πιο γρήγορα. Α, πιο γρήγορα. Σωστό, σωστό. Αυτό που είχες ενεχεί του... Αυτό κάνει επίσης ένας καλός συνθέτης. Έχουν συγγένειες τα κομμάτια του.

01:16:25 Δηλαδή σου λέει είναι στην ίδια συλλογή. Αναφέρεται κι αλλού. Το... Αυτό, αυτό, αυτό. Ναι, αυτό είναι για κλειστό όργανο. τώρα αυτό τι είναι είναι στάζει από συνέστημα το έχουν κάνει και αυτό διασκευή για πιάνο και ακούν είδες αρωματικό υπάρχει μια τρομπη φοβερή διασκευή του Χάρολτ Μπάουερ από την καντάτα από μια άρια από την καντάτα ποια είναι τώρα αυτή η καντάτα δείτε με τον αριθμό η 127 νομίζω που λέει «Διζέλε ρου την γέζου χέντερ»

01:17:20 «Η ψυχή αναπαύεται Στου Ιησού τα χέρια» Λοιπόν και Αυτό είναι ένα κομμάτι με πάρα πολύ ιδιαίτερη Νορχή στρώση και όλα Έχει κάτι φλογέρες που παίζουν τις καμπάνες Το θανάτου έτσι κάνουν κάτι Πιπ πιπ πιπ Και είναι για σοπράνο και το έχει κάνει σε όλο πιάνο Διασκευή και άμα τα ακούσεις νομίζεις ότι Θα μπορούσε να είναι και πιάνο μπάρα Ας πούμε κομμάτι το έχει κλέψει όλο το ζουμί έχει βγάλει ακριβώς το ζουμί η μεταγραφή για πιάνο αυτό κάνει φεύγουν έξω ενορχιστρώσεις ηχοχρώματα, φωνή κλπ και έχεις μόνο τη μουσική την αρμονία του είναι απίστευτα σύγχρονο αυτό το παίζω και σε ρεσιτά εγώ το ότι του έχει κλέψει το ζουμί δεν το πάει για καλό αλλά εσύ το λες και για καλό ακριβώς αυτό έχει κάνει έχει βγάλει το ζουμί Λοιπόν Φεύγουμε το ίδιο πράγμα αλλά συνονιθήκαμε Να δούμε τώρα αυτό το Οι φούγγες με Τσέμπαλο Μην ξεχνάμε Θέλω να το επαναλάβω ότι ο Μπαχ δεν ήξερε τι είναι το πιάνο Είχε υπόψη του Κάποια πολύ πρώιμη βερσιόν του πιάνου Αλλά δεν τον ενδιαφέρε σαν όργανο

01:18:29 Του άρεσε το Τσέμπαλο Ήπαμε ήταν παλιωμοδίτης Έγραψε Το καλό συγκερασμένο κλειδοκύμβαλο Που το λέμε στα ελληνικά Είναι λίγο χαζή αυτή η μετάφραση. Είναι το καλοκουρδισμένο πληκτροφόρο, το οποίο είναι μια συλλογή που έχει πρελούδια και φούγκες σε όλες τις κλίμακες, σε όλες τις τονικότητες με τη σειρά, για να μας δείξει ακριβώς τη διαφορετική εκφραστικότητα που έχει η κάθε τονικότητα.

01:18:56 Και όχι για να μας δείξει ότι πλέον όλες οι τονικότητες είναι ίδιες και μπορούμε να γράφουμε σε όλες τις τονικότητες, όπως πιστεύουν σήμερα η ανειδίκευτη μουσική που είπα πριν οι ανειδίκευτοι εργάτες Επίσης έχει το πρελούδιο Σεντό που είναι πάση γνωστό μέχρι και στα κινητά η τρυφή Τι κάνει λοιπόν ο Μπαχ κάθε τονικότητα έχει ένα κομμάτι που ταιριάζει στο ύφος της και από εκεί το βλέπουμε και το επιβεβαιώνουμε Ιντομίζουν να σκούμε είναι μια πάρα πολύ ωραία τονικότητα καλοκουρδισμένη, καθόλου φάλτσα και τα λοιπά και μας βάζει αυτό το πρελούδι το οποίο είναι όλος συγχορδίες ουσιαστικά.

01:19:49 Έτσι. Μπορώ να πω ότι ακούγεται και αρκετά σύγχρονο αυτό. Δηλαδή αυτές οι αρμονίες χρησιμοποιούνται και στην τελευταία μουσική. Ε ναι, εννοείται. Γι' αυτό είπα ότι ο Μπαχ με τον Μπαρόκ ουσιαστικά ξεκινάει η μουσική όπως την ξέρουμε σήμερα. Εδώ αυτό μπορεί να είναι το πρώτο στη συλλογή αλλά η φούγκα του είναι από τις πιο περίπλοκες είναι αρκετά περίπλοκη η φούγκα του Λοιπόν, να δώσουμε ένα άλλο παράδειγμα Δόδιεση Μίζωνα που ήταν μια θεόφαλη τσίτωνικότητα δεν ξέρεις τι να την κάνεις δηλαδή νομίζω δεν υπάρχει και χαρακτηρισμός για αυτή την τσίτωνικότητα γιατί δεν την χρησιμοποιούσαν και τι έγραψε ο Μπάχα έγραψε ένα πολύ γρήγορο κομμάτι που δεν προλαβαίνεις να ακούς αν είναι ότι είναι φάλτσες έτσι λοιπόν δεν προλαβαίνεις να ακούς το φάλτσο μετά ξέρω εγώ το διέση ελάσσονα που είναι πολύ εσωτερική η τονικότητα είναι λέει ο εσωτερικός διάλογος με το θεό αυτό το κρατάμε και για την υποτοσελινόφως του Μπετόβεν έτσι εδώ Να εδώ νομίζω μπορούμε οι έχοντες ευαίσθητο αυτοί θα ακούσουν

01:21:05 ότι αυτή το νικότιο ακούγεται λίγο φάλτσα έτσι χαλτσάρι λίγο γιατί έχω κάνει κούρδες με εποχής τώρα εδώ δεν είναι έτσι ίσως συγκερασμένο λοιπόν έχει γράψει ένα πολύ ωραίο και ευαίσθητο κομμάτι έτσι στην Δόδιαση Ελλάσσονα που είναι ο εσωτερικός διάλογος με το Θεό Υπάρχει κάποιος τρόπος να ακούσει κανείς αυτά τα άλμπουμ ή αυτό το έργο με αυτές τις πληροφορίες που μας λες τώρα?

01:21:44 Σήμερα είναι πάρα πολύ εύκολο. Ακόμα και στο chat GPT να ρωτήσει, να συζητήσει για αυτά τα θέματα θα του τα πει όλα. Υπάρχουν βιβλία, υπάρχουν σεμινάρια που μπορεί να μην... Απλώς σκέφτομαι ότι έτσι όπως μας τα λες τώρα, τα ακούω διαφορετικά. Δηλαδή όλη αυτή η πληροφορία βγάζει νόημα. Εντάξει, εδώ στη χώρα μας ακόμα δεν είναι τόσο διαδεδομένη αυτή η πληροφορία, γιατί όπως σε πολλά πράγματα, έτσι και σε αυτό είμαστε 100 χρόνια πίσω από τον υπόλοιπο κόσμο.

01:22:16 Ωστόσο, γενικά είναι πολύ διαδεδομένα πια αυτά τα πράγματα. Τα ξέρουμε πάρα πολύ καλά από τα μέσα του 20ου αιώνα. Μάλιστα. Υπάρχει αυτό που λέμε η αναβίωση της παλιάς μουσικής με το HIP, με το Historical Informed Performance. Αλλά και τα νοήματα, δηλαδή θέλω να πω ότι... Ναι, υπάρχουν. Χρειάζεται ένας αποσυμβολισμός ή μια επεξήγηση αν θες.

01:22:39 Ναι, είναι πολύ εύκολο πια να φτάσεις σε αυτή την πληροφορία. Ακόμα και αν αγοράσεις ένα καλό CD με έναν καλό τσεμπαλίστα μπορείς να βρεις πληροφορίες μέσα στο βιβλιαράκι το CD. Να κάνεις Google Search, να ρωτήσεις στο chat GPT, να αγοράσεις βιβλία να παρακολουθείς σεμινάρια το πρόβλημα είναι ότι ο κόσμος είναι πολύ αποσχολημένος με το να μάθει να παίζει το όργανο του το πιάνο και ξεχνάει να ερευνήσει τη μουσική που παίζει και ενώ αυτό μπορεί να μην είναι τόσο τραγικό σε μουσικές που μας είναι πιο κοντά, ο ρομαντισμός είναι κάτι σαν τη μητρική γλώσσα του πιανίστα σήμερα στην πιο παλιά μουσική όπως είναι ο Μότσορντ και ο Μπα δυστυχώς μένουν στο σκοτάδι κάποια πράγματα και είναι πάρα πολύ κρίμα αυτό εμένα μου φαίνεται τρομερά κρίμα οποιοςδήποτε λέει ότι αγαπάει τη μουσική να μην έχει την εγγενή περιέργεια και τη λαχτάρα να τα μάθει αυτά εγώ δεν ξέρω όταν καμιά φορά σκεφτόμουν κάτι κάπου κάτι διάβαζα ξέρω εγώ ότι η τα δεκαετάτα του Μπάχα είχε επηρεαστεί από την τα δεκαετάτα του

01:23:41 Γκράουπλερ που ήταν ένας πιο άμνοστος συνθέτης και αυτά και ήθελα να ακούσω αμέσως τη σχέση αυτή και σηκωνόμουν 4 ώρα τη νύχτα από το κρεβάτι μου και πήγαινα στο Spotify και ψάχνα να ακούσω την καντάτα του να δω υπό ποια έννοια μοιάζουν ας πούμε τι έχει αντιγράψει ο Μπαχ ή από τι έχει εμπνευστεί ο Μπαχ το θεωρώ πάρα πολύ κρίμα να μην έχουμε αυτόν τον ενθουσιασμό για να μάθουμε τα πάντα γύρω από ένα έργο που παίζουμε ή από ένα συνθέτη Ίσως θα μου αδείξουμε εμπιστοσύνη Στο ότι θα βρούμε κάτι το οποίο είναι αξιόλογο Όπως έλεγε και ο Μπάχο Εκουερέντος Ινβενιέντης Όποιος ψάχνει βρίσκει Όποιος ψάχνει ανακαλύπτει Και γράψει και αυτό στη μουσική προσφορά Μέσα σε αναφιέρωση Δηλαδή όποιος ψάξει θα βρει τη λύση του κανόνα Που λέγαμε πριν Τώρα να πούμε για τη φούγκα Θα παίξουμε λίγο μία από τις πιο γνωστές που τις παίζουν και όλοι οι μαθητές πιάνου τη δεύτερη, Σεντουελάσσονα που είναι πολύ ξεκάθαρο ότι αυτό που είπαμε ότι μπαίνει μια φωνή λέει αυτό που έχει να πει το θέμα

01:24:49 έρχεται η δεύτερη φωνή μιμείτε το θέμα είναι η διαδικασία της μίμησης που είπαμε έρχεται και μια τρίτη φωνή μιμείτε το θέμα και όλες μαζί πορεύονται με υλικό από το θέμα Θα μπορούσες αυτό να το να το παίξουμε και μετά να μας το δείξεις Θα σας το δείξω τώρα, κοίταξε. Το θέμα είναι αυτό. Μπαίνει η επόμενη φωνή. Το μιμήντε σε άλλες νόντες, πιο ψηλά.

01:25:25 Και μετά από μερικά μέτρα μπαίνει και η τρίτη φωνή, ο μπάσος. Πάλι με το θέμα. Ενώ οι άλλες φωνές παίζουν κάτι άλλο. Να το παίξω τώρα λίγο ολοκληρωμένα. Τώρα έπαιζα την κάθε είσοδο. Έτσι, νομίζω αυτό είναι. Ναι, να το παίξω τώρα κανονικά γιατί την ώρα που η δεύτερη φωνή μπαίνει με την απάντηση του θέματος, η πρώτη φωνή συνεχίζει να παίζει κάτι άλλο, δεν σταματάει.

01:26:05 Και τα λοιπά βλέπουμε ότι είναι πραγματικά ένα κυνηγητό τον φωνό και επίσης ουσιαστικά δίδεται μια αρμονία από μια μελωδική γραμμή δηλαδή δεν υπάρχει αρμονία έτσι όπως την ξέρουμε εμείς με το αριστερό χείρο να παίζει με μια συγχορδία υπάρχουν δύο μονοδίες στο τέλος το κάνει και εδώ τελειώνει με με την τρίση της πικαρδίας που λέμε της πικαρδίας.

01:26:59 Το πικαρδί, που είναι, ενώ είναι σε ελάσσονα τονικότητα το κομμάτι, η λευταία συγχορδία είναι ματζόρε, είναι μίζωνα. Οκ. Πριν με ρωτήσεις, να προλάβω να σου πω ότι δεν ξέρουμε, δεν έχουμε την παραμικρή ιδέα από που βγαίνει αυτός ο όρος, το πικαρδί. Δεν ξέρουμε τι θα πει. Δεν ξέρουμε. Ούτε περιοχή της Γαλλίας είναι που λένε κάποιοι, ούτε έχει σχέση με το επικαρδία, έτσι το ελληνικό, μπορεί, δεν ξέρουμε πραγματικά δεν ξέρουμε και να ρωτήσω κάτι, τι όμως τι χρήση έχει, δηλαδή γιατί να αλλάξει τόσο ριζικά το φορτίο το συναισθηματικό αυτό έχει να κάνει με την ακουστική των χώρων που παίζανε μια ελάσσουνα συγχορδία στο τέλος όπου θα ακουγόταν και για πολλή ώρα ίσως θα την κρατούσαν για πολλή ώρα στο εκκλησιαστικό όργανο ακούγεται φάλτσα Δεν ακούγεται ευχάριστα Οπότε η τελευταία συγχορδία Η οποία θα ήταν και η τελευταία εντύπωση Και ήθελε να καθαρίσει Την υπόθεση ας πούμε Και να ακουστεί και για πιο πολλή ώρα Γιατί συνήθως την τελευταία συγχορδία την κρατάμε

01:28:05 Την βάζαν μίζωνα που ακουγόταν πιο καθαρά Και πιο ωραία μέσα στην ακουστική Μάλιστα Αυτός είναι ένας πιθανός λόγος πολύ ενδιαφέρον είναι από τη μία πολύ ενδιαφέρον και από την άλλη πολύ πεζό ότι είναι πρακτικός ο λόγος έχει να κάνει με την αρμονία του κουρδίσματος έτσι μην ξεχνάμε θα το ξαναπώ ότι δεν ήταν το κούρδισμα που έχουμε συνηθίσει εμείς να ακούμε σήμερα ήταν διαφορετικό η μινόρε στην χορδία ήταν πιο φάλτσα από ό,τι την ξέρουμε σήμερα λοιπόν Τι άλλο να πούμε τώρα για αυτή τη φούγκα Εγώ να πω κάτι Είναι η φούγκα που άκουγα Την ώρα που γεννιόταν η κόρη μου Αλήθεια Για να μην ακούω τα μην πάει τίποτα λάθος Και επειδή από φοβόμουν Είχα βάλει αυτό το δίσκο Τα πρελούδια Και πάνω σε αυτό το κομμάτι Άκουσα το κλάμα Λοιπόν εγώ θα σου πω κάτι άλλο Γιατί και για μένα είναι λίγο συμπαδιακή Σπουδάζοντας παλιά μουσική τέλος πάντων στο εξωτερικό κατάλαβα ότι τελικά δηλαδή το έβρισκα παντού αυτό σε όλες τις πηγές ότι παίζαν πολύ πιο γρήγορα αυτοί από ό,τι νομίζουμε εμείς σήμερα

01:29:26 και ότι γενικά ο Μπαχ είχε μια αγάπη στο γρήγορο τέμπο του άρεσαν τα ζωηρά τέμπη άρα κατά τεκμήριο οι ανειδίκευτοι σήμερα παίζουν τη μουσική του Μπαχ πολύ αργό πολύ πιο αργά από ό,τι πρέπει να παίξει Από τη γι' αυτό έπαιξες και το πρώτο πρελούδιο αρκετά γρήγορα. Γρήγορα, ναι. Από εκεί το άκουσα. Λοιπόν, είδα στον ύπνο μου, αφού τα μάθαινα όλα αυτά τότε και ήταν καινούδια για μένα, γιατί και εγώ πια ανίσταση ήμουνα μέχρι να γίνω τσεμπαλίστας, είδα στον ύπνο μου ότι ήμουνα σε μια εκκλησία και έπαιζε ο Μπάχ εγκλησιαστικό όργανο από πάνω εκεί από τον εξώστη που είναι το εγκλησιαστικό όργανο και έπαιζε αυτή τη φούγκα και την έπαιζε πολύ γρήγορα.

01:30:05 Και κοίτακο να δεις πόσο γρήγορα την παίζει. Είδα στον ύπνο μου ότι άκουσα τον ίδιο τον Μπαχ που την έπαιζε περίπου σε αυτό το τέμπο. Το οποίο έχει με νόημα αλλά σήμερα δύσκολα θα το παίξουμε τόσο γρήγορα Έχει όμως μια δυναμική άλλη Έχουμε όμως ένα άλλο κληρονομημένο DNA μουσικό σήμερα, δεν είμαστε παιδιά του 18 να είμαστε, θέλοντας και εμείς να είμαστε παιδιά του 20.

01:30:46 Οπότε να πω κιόλας ότι οσοδήποτε πιστά κάποιος οπαδός της ιστορικά ενήμερης ερμηνείας και να νομίζει ότι παίζει, πάντοτε υπάρχει μέσα και η δική μας κληρονομιά. Δηλαδή δεν νομίζω ότι... Απλά το προσπαθούμε. Προσπαθούμε να φτάσουμε κοντά σε αυτά που έχουν νόημα. Τώρα αν το τέμπο είναι λίγο πάνω, λίγο κάτω δεν έχει και τόσο νόημα βλέπετε, υπάρχει ένα περιθώριο και ο Μπαχ φαντάζομαι ανάλογα με τη διάθεσή του μπορεί να παίζει και λίγο διαφορετικά το ίδιο κομμάτι κάθε φορά στο Μπετόβα να σπούμε που μας έχουν δώσει πίνακες με μετρονόμους με ενδείξεις μετρονόμου πόσο γρήγορα παίζουν τις σονάτες υπάρχουν διαφορετικές ενδείξεις για την ίδια σονάτα τρεις τέσσερις διαφορετικές και ο ίδιος ο Τσέλνη ας πούμε που τα έχει κάνει όλα και ο ίδιος έχει δύο τρεις διαφορετικές ενδείξεις για το ίδιο κομμάτι ας πούμε δεν ήταν απόλυτο οπότε μην κολλάμε εκεί πράγματα που έχουν ουσία είναι αυτά που λέγαμε πριν ότι θέλει εκφραστικότητα θέλει ρουμπάτο, θέλει ζωντάνια αυτό και όχι τόσο πόσο γρήγορο ακριβώς θα το παίξουμε

01:31:58 μάλιστα νομίζω ότι έχουμε πει πολλά πράγματα ίσως και πάρα πολλά και είναι πολύ πλούσιο αυτό το podcast κατά την άποψη τη δική μου προσωπικά Θα ήθελα να τελειώσω με μια ερώτηση που θέλω να την απαντήσεις έτσι όσο πιο μπορείς ειλικρινά με την καρδιά σου, θέλω να μου πεις τι σημαίνει για σένα ο Μπαχ και τι όχι τι σημαίνει τόσο για σένα προσωπικά αλλά τι νομίζεις ότι θα ήθελες ο κόσμος να να νιώσει από τον Μπαχ τι αγαπάς, τι είναι αυτό τον καημό που έχεις για τον Μπαχ.

01:32:34 Λοιπόν, θα ήθελα ο κόσμος, καταρχήν θα ήθελα ο κόσμος να μάθει να βάζει ποιοτικά πράγματα στη ζωή του. Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Τώρα, ξέρω ότι ο Μπαχ δεν είναι για αρχάριους. Έτσι. Ωστόσο, θα ήθελα πραγματικά ο κόσμος να νιώσει στο πετσί του και μέσα στη καρδιά του αυτή την αναστάτωση και την ανατριχύλα που προκαλεί η μουσική του Μπαχ ίσως όχι τόσο τα έργα για πληκτροφόρα σε στιγμές και αυτά όσο ας πούμε οι καντάτες και τα πάθη που είναι έργα που επιστρατεύουν ολόκληρο το πλωστάσιο του δηλαδή φουλ ορχήστρα, φουλ χοροδεία φουλ σωλίστες τραγουδιστές έχει μια ανατριχίλα ναι ναι, ας πούμε η εισαγωγή από τα κατά Ιωάννη πάθη, είχα κάνει ένα πείραμα και τρέπει βέβαια αυτή τη μουσική να την ακούμε και σωστά δηλαδή, να την ακούμε από ένα καλό ηχοσύστημα σε μια σωστή ένταση.

01:33:31 Όχι από το κινητό μας, ούτε από το λάπτοπ. Ακόμα και τα ακουστικά, οκ, είναι καλύτερα, αλλά δεν θα σου δώσουν το χώρο. Ιδανικά στο μέγαρο. Βάλτε να παίξεις ένα CD, ούτε στο μέγαρο, γιατί η μουσική αυτή δεν έχει γραφτεί για τόσο μεγάλους χώρους. Όταν παίξαμε με τα κοντσέρτα του Μπάχα, ας πούμε, για Τσέμπαλο στο μέγαρο, που ήμουν σολίστ, δεν ακούγονταν τίποτα στη λαμπράκι απογοητεύτηκα πολύ δηλαδή δεν μπορούσες να ακούσεις σε ένα καλό στερεοφωνικό με ένα CD ή με ένα καλής ποιότητας MP3 Λοιπόν αυτό θέλω να νιώσει ο κόσμος είχα κάνει ένα πείραμα σε ένα σεμινέριο που τους είχα βάλει ήταν παιδιά δεν το ξέραν το έργο την εισαγωγή από τα κατά Ιωάννη Πάθ και τους λέω τι πιστεύετε παιδιά τι γίνεται εδώ πέρα, τι είναι και άκουσα πολύ ενδιαφέρουσες απόψεις και η πιο ωραία που έχω συγκρατήσει είναι δεν ξέρω ας πούμε, είναι σαν να είναι μια ταινία σαν να ξεκινάει μια ταινία μου λέει όντως αυτό είναι τα πάθη, μια ταινία έτσι η αφήγηση του Ευαγγελιστή περνάει σαν ταινία από μπροστά σου

01:34:37 όλα τα πάθη του Ιησού και μάλιστα η μουσική και ο λόγος είναι τόσο δυνατός που νομίζεις ότι βλέπεις και την εικόνα. Εγώ τη βλέπω δηλαδή. Είναι σίγουρα ένα σύν να ξέρεις γερμανικά, αλλά δεν πειράζει να βλέπεις και τη μετάφραση. Και αυτό καλό είναι. Και η πιο πετυχημένη περιγραφή που άκουσα ήταν ένα παιδί μου λέει, κύριε δεν ξέρω ποια θα είναι η υπόθεση της ταινίας, πάντως σίγουρα πρόκειται για ζήτημα ζωής και θανάτου.

01:35:05 Τέλειο. Τέλειο. Αυτό θα ήθελα, να πάθει ο κόσμος με τον Μπαχ. να πάθει αυτή την ανατριχύλα και την ταραχή και την αναστάτωση που προκαλεί η μουσική του Εσύ την παθαίνεις ακόμα? Ναι, εγώ την παθαίνω δηλαδή αν ακούσω σε ανίποπτο χρόνο μπαχ και είναι έτσι μπορεί να κλάψω κατευθείαν και να είναι και ένα έργο που να το έχω ακούσει ένα εκατομμύριο φορές Προφθές ας πούμε τώρα που ήταν και μεγάλη εβδομάδα είχε βάλει η μητέρα μου μέτζο ας πούμε και ακούγαμε μουσική ξαφνικά έβαλε μπαχ μια καντάτα αμέσως δάκρυσα κατευθείαν που δεν ήμουν και στο mood ας πούμε σε πιάσε ναι κατευθείαν υπάρχουν ειδικά ορισμένα έργα του Μπαχ που δεν μπορώ να μην κλάψω που κοντεύω και τώρα που το σκέφτομαι μάλιστα ωραία ευχαριστούμε πάρα πολύ για αυτή τη συμβολή ευχαριστούμε για όλη τη συνέντευξη και εγώ ευχαριστώ και το ευχαριστήθηκα πολύ και εγώ το ίδιο ευχαριστούμε πάρα πολύ που μας άνοιξες το χώρο σου που μας έδειξες στα όργανα και μπορούμε να τα ξαναπούμε.

01:36:13 Βεβαίως, όποτε θέλεις με τα χανάς. Να δούμε και σκληρό με το κοινού, αν τους άρεσε. Να είστε καλά.