ΕΞΠΟΖÉ: Η πρώτη λεωφορειοπειρατεία στην Ελλάδα

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 από νεαρό πλάσμα και λοιπά, ένα λεωφορείο, όπλα, ταραντά, βέβαια και όπα δηλαδή. Επίσης η αστυνομία έμαθε το περιστατικό, το λεωφορείο σταμάτησε μπροστά σε ένα αστυνομικό πτήριο στη Θεσσαλονίκη και κάποιοι από τους επιβάτες ενημέρωσαν ότι υπάρχει κατάσταση ομήριας, μέχρι τότε δεν το ξέρανε. Και φανταζόμουν οι σχέσεις μέσα σε αυτό το λεωφορείο, πώς θα ήταν να είσαι με έναν απαγωγέα, όχι έναν καλάσνικο.

00:56 Θυμάμαι έναν Αλβανό συνάδελφο που μου είχε πει ότι κανείς δεν αγαπάει το αφεντικό του και εσείς είστε τα αφεντικά μας Είναι τα podcast της Καθημερινής Οι φωνές που αξίζει να ακούσετε καθημερινή.gr Είμαι ο Κώστας Κουκουμάκας και ακούτε το podcast Εξποζέ της Καθημερινής. Στο σημερινό επεισόδιο επιχειρούμε να φωτίσουμε την πρώτη ηλιοφροεπιρατεία στην Ελλάδα, το μακρινό 1999, μέσα από τις μαρτυρίες δύο ανθρώπων που αναπαρέστησαν την ιστορία σε τηλεοπτικό ντοκιμαντέρ και κινηματογράφο.

01:43 Η αφήγηση ξεκινά από ένα χωριό λίγο έξω από τη Θεσσαλονίκη και καταλήγει με ματυρό τρόπο στο Ελμπασάν της Αλβανίας. Το 1999 η Ελλάδα ήταν μια άλλη χώρα. Τον Μάιο εκείνης της χρονιάς ο αλβανός εργάτης Φλαμούρ Πίσλι επιβιβάστηκε στο λεωφορείο που θα τον μετέφερε από το χωριό Κάτω Σχολάρη στη Θεσσαλονίκη. Κρατούσε μια χειροβομβίδα που απειλούσε να απασφαλίσει και δεν γνώριζε ούτε ο ίδιος ποιο ήταν το σχέδιό του.

02:18 Το 1999 η ελληνική αστυνομία δεν είχε διαπραγματευτές και επίσης η τηλεόραση είχε τεράστια δύναμη. Ο σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Γιάνναρης ήταν στην Αθήνα και θυμάται να βλέπει κάτι στην τηλεόραση που θύμιζε αμερικάνικη ταινία. Έγραφα το 15 Αυγούστου, ήμουν απομονωμένο στο σπίτι μου και έγραφα το σενάριο μόνος μου. Δεν ήταν όπως τώρα, δηλαδή η Αθήνα ήταν άδεια κυριολεκτικά και στα ανωπατήσια που έμενα και λοιπά ήταν άδεια και ξαφνικά στη τηλεόραση βλέπω ένα συμβάν στη Θεσσαλονίκη.

02:59 Είναι ένας τρελαμένος Αλβανός, ένα αρενοπό νεαρό πλάσμα κλπ. Ένα λεωφορείο, όπλα, ταραντά. Και ήταν σαν μια σκηνή από αμερικάνικο κυματογράφο ή αμερικάνικο... Ξέρεις, ειδήσεις, ξέρεις, news. Αλλά αυτό που με ενδιαφέρε και με σκλόνισε είναι ότι ξαφνικά αρχίζει και τραβλίζει και εξτομίζει αυτή τη φράση που δεν θα ξεχάσω ποτέ.

03:32 Μου κάνανε πράγματα που δεν κάνουν ποτέ σάτερα. Ο Πίσλι, 25 ετών, είχε εγκατασταθεί με τον αδερφό του στο κάτω σχολάρι, στο μέσον μιας δεκαετίας ιδιαίτερα σκληρής για τους Αλβανούς μετανάστες στην Ελλάδα. Ο δημοσιογράφος Τάσος Τέλογλου θα ανακάλυπτε γρήγορα ότι η επαρχία στη Βόρεια Ελλάδα, δηλαδή το φόντο της ιστορίας, είχε ορισμένα κρυμμένα μυστικά.

04:05 Ξέραμε προσωμόντον την ιστορία, αλλά δεν την ξέραμε ολόκληρη. Και βρεθήκαμε σε μια κατάσταση που σε ένα πολύ μικρό μέρος υπάρχουν μυστικά που κανένας δεν θέλει να μαθευτούν. Ένα από τα μυστικά ήταν ότι ο Πισλή είχε κατηγορηθεί για λογαριασμό του αδελφού του. Δηλαδή ο αδελφός του είχε αφήσει έγκυο τη γυναίκα του αφεντικού και ο Πισλή συνελήφθη γιατί του φορτώσανε τα όπλα τα οποία είχαν βρεθεί μετά από πρωτοβουλία του αφεντικού.

04:34 Προσπάθησε να τα εξηγήσει όλα αυτά στην ανάκριση αλλά η αστυνομία τον έβαλε στα διαβατά που φαίνεται ότι διάστηκε από ένα συγκρατούμενό του. Στη συνέχεια όταν αποφυλακίστηκε γύρισε στο χωριό του κάπου στην Κεντρική Αλβανία ήταν το χωριό του όπου αφηγήθηκε στους οικείους του τι είχε τραβήξει και αυτό οδήγησε μετάξυ των άλλων στη διάλυση του αραβώνα του.

04:59 Αυτός τρελάθηκε με τις συνέπειες αυτών που αφηγήθηκε και γύρισε στην Ελλάδα για να εκδικηθεί. Στο μεταξύ ο Πίσλι οπλισμένος δίπλα στον οδηγό δεν μπορεί να βρει τον εργοδότη του ούτε και μια γυναίκα στο χωριό που ήταν ο μόνος άνθρωπος που εμπιστευόταν. Και τότε αισθάνθηκε ότι υφίσταται την ανώτατη αδικία. Και άρχισε αυτή η τρελή πορεία στη Βόρεια Ελλάδα, η οποία πυροδοτεί το όμως και λίγο από τον τρόπο με τον οποίο η αστυνομία και τα μέσα ενημέρωσης είχαν οργανώσει την παρακολούθηση αυτής της υπόθεσης.

05:44 Ας κάνουμε ένα κοίμα πίσω. Η αστυνομία τότε δεν είχε διαπραγματευτεί για τις καταστάσεις ομοιρίας, ούτε ψυχολόγου. Επίσης η αστυνομία έμαθε το περιστατικό όταν το λεωφορείο σταμάτησε μπροστά σε ένα αστυνομικό πτήριο στη Θεσσαλονίκη και κάποιοι από τους επιβάτες ενημέρωσαν ότι υπάρχει κατάσταση ομήρειας. Μέχρι τότε δεν το ξέρανε.

06:05 Κάποια στιγμή ο Πίσλι ζητά 50 εκατομμύρια δραχμές και τρία καλάσνικοφ. Ο απαγωγέας παραλαμβάνει τα χρήματα όχι όμως τα όπλα. Εκτός από τους αστυνομικούς Το λεωφορείο ακολουθεί ένα κομβόι τηλεοπτικών συνεργείων και επίσης πολύ περίεργοι. Κανείς δεν τους σταματά. Μάλιστα ο απαγωγέας μιλάς στους δημοσιογράφους και βγαίνει ζωντανά στην τηλεόραση.

06:33 Ακούμε από το τρέιλερ της ταινίας Όμηρος του Κωνσταντίνου Γιάνναρη. Σταμάτα το λεωφορείο! Γύρνα πίσω, πάμε χωριό τώρα! Πας καλά ρε πρωιβροή! Και αυτό εδώ που κρατάς τι είναι? Κύριο Μοβλίδα! Οδηγεί την πόρτα δεν το ξαναλέω Στην πόρτα θα βρω τον Μουκή στην πόρτα Καλιοτάμαρο Σταμάτα αυτή την τρέλα Τι θέλεις ακριβώς Θέλω να μην κάνεις το μαλάκα Και όλα επιτρεπόντουσαν τότε εκείνη την εποχή Και αυτό φαίνεται δηλαδή Και που με σώκαρε πιο πολύ ήταν η απόλυτη απουσία του ελληνικού κράτους Ως επίσημη οντότητα ένας θεσμός Δεν υπήρχε το ελληνικό κράτος Η αστυνομία η κυβέρνηση αυτά. Δεν ξέρανε πώς στο διάλογο τι τους γινόταν.

07:20 Οι δε δημοσιογράφοι, εμείς ήμασταν χειρότερο ανέκδοτο, διότι ο καθένας μάθανε μια πληροφορία ότι τα όπλα και τα λεφτά είναι τώρα στην Κομωτινή. Οπότε το λοφορείο ξεκινούσε για Κομωτινή. Μετά από λίγο διορθωνόταν αυτό και λέγανε όχι, είναι πίσω στη Θεσσαλονίκη. Ήραγε πίσω στη Θεσσαλονίκη. Στο εσωτερικό του λεωφορείου όμως η ένταση δίνει τη θέση της στην εξάντληση του Απαγογέα και των Ομήρων Όσο περνάει η ώρα ο Πίσλι εμπιστεύεται περισσότερο έναν από τους επιβάτες τον 28χρονο Γιώργο Κουλούρη ο οποίος μεσολαβεί στις επικοινωνίες με την αστυνομία και τους δημοσιογράφους Οι ελληνικές αρχές αποφασίσουν να επιτρέψουν στο λεωφορείο να περάσει στην Αλβανία Στην πραγματικότητα ξεκινά η αντίστροφη μέτρηση.

08:14 Για να μην χάνετε κανένα επεισόδιο, ακολουθήστε μας στο Spotify, στα Apple Podcasts ή στην καθημερινή.gr Και έτσι, με αυτά και με εκείνα, αφού το λοφορείο περιπλανιόταν επί πάρα πολλές, νομίζω 5-6 ώρες στο χώρο της Βόρειας Ελλάδας εγκατέλειψε κάποια στιγμή την ελληνική επικράτεια μπήκε στην Αλβανία και ο Πισλής σύμφωνα με μαρτυρίες ήταν φοβερά σιωπηλός δεν ήταν ο εκδηλωτικός άνθρωπος που είχαμε δει στις οθόνες των τηλεοράσεων πιο πριν ο οποίος πιστεύω ότι αυτή η εκδηλωτικότητα που χωδωτιόταν για το γεγονός ότι είχε την αίσθηση ότι καταγράφεται εκείνη την ώρα ενώ στην Αλβανία σταμάτησε η καταγραφή και στα στενά του Ελμπασάν σε αυτόν τον απίστευτο δρόμο που όσοι από εμάς τον έχουμε περάσει ξέρουμε τι απόκριμνος ήταν και τι στενός είχε στη σύνέδρα η ελμανική αστυνομία σταμάτησε το ολοφορείο και την ώρα των διαπραγματεύσεων κάναν ντου στο ολοφορείο μέσα που εκτός από τον Πισλή σκοτώσανε και τον βασικό άνθρωπο ο οποίος βοηθούσε την αστυνομία στην επαφή μαζί του

09:24 Ήταν ένα τεράστιο φιάσκο για την ελληνική και την ελβανική αστυνομία. Και για εμάς και για τα μέσα ενημέρωσης. Η δεκαετία του 1990 ήταν ιδιαίτερα σκληρή για τους Αλβανούς μετανάστες στην Ελλάδα. Είχαμε μια εθνική ομάδα, άλλη περιφέρεια της Αθήνας, και αποφάσισα να κάνω το εκείνη τη στιγμή ήξερα τι έπρεπε να κάνω από την ταινία.

10:21 Ήτανε για μένα το θέμα, αυτό ήτανε το ήξερα αμέσως. Το 2005 ο Κωνσταντίνος Γιάνναρης σκηνοθέτησε την ταινία Όμηρος, βασισμένη στην πρώτη ηλεοφορεοπυρατία. Είχα ένα πολύ συγκεκριμένο, συγκεκριμένη ιδέα για τον κάθε ρόλο. Δουλέψαμε μαζί αρκετές εβδομάδες και λέω θα ακολουθήσουμε μια πορεία, όπως βλέπετε και στο σενάριο. Υπάρχει μια πορεία εδώ πέρα, της πιστεία, φόβο, τρόμο, ταραντά, κυνηγητό, περιέργεια, δηλαδή το πιστεύεις, δεν το πιστεύεις, είσαι πάντοτε στα όρια αυτού του πράγματος.

11:02 Τελικά μια ταύτιση με αυτόν, σε σημείο που μπορείτε, μια ταύτιση με τον κράστη, τον πρωταγωνίστη και μεταλλικά πώς αντιμετωπίζεται και το τέλος, δηλαδή που είναι τραγικό, που προς τα σταμάτια σας χύνεται αίμα, δηλαδή σκοτώνεται και ο Γιώργος, ο Έλληνας, σκοτώνεται και ο Πίσλι ή η Σένια, στην ταινία ο Σένια. Στην ταινία του Γιάνναρη υπάρχουν δύο επίπεδα αφήγησης.

11:31 Η τρέλα που επικρατεί εκτός του λεωφορείου και οι ισορροπίες των ανθρώπων που βρίσκονται μέσα σε αυτό. Φανταζόμουν οι σχέσεις μέσα σε αυτό το λεωφορείο Πώς θα ήταν να είσαι με έναν παγωγέα Όχι έναν καλάσνικο Τι σχέση έχεις με αυτόν τον άνθρωπο Και τι σχέση μπορεί να έχει αυτόν Όταν έχει αυτός άλλα αιτήματα που δεν αφορούν εσένα Αφορούν μια άλλη πραγματικότητα και άλλα γεγονότα Πριν τον γνωρίσουν αυτοί οι συνεπιβάτες Έκανα πολλές συνεντεύξεις Προσπαθώ με τις γυναίκες στο λεωφορείο Με δύο γυναίκες συγκεκριμένα Πιστεί πάρα πολύ με αυτόν.

12:43 Ναι, δεν θέλω να πω πολλά-πολλά, αλλά ότι είναι και στην ταινία. Τα επόμενα χρόνια στην Αλβανία, ο Πίσλι θεωρήθηκε λαϊκός ήρωας. Ξεκίνησα, πήγα μόνος μου στην Αλβανία. Και λίγο πριν το χωριό του Πισλι, έρχεται ο αδερφός του ο Κακοποιός. Ο οποίος νομίζω λεγόταν έντια, αν δεν κάνω λάθος. έρχεται ο Σιμάμη οδηγούσε ένα γκολφ με ραγισμένα τον Μπαρμπρίζ με πιστόλι φυσικά και δύο κινητά τηλέφωνα ένα για κάθε σύζυγο είχε μία σύζυγο στο Βέλγιο και μία στην Ελλάδα άγριο σχολεί δηλαδή δεν σήκωνε καμία κουβέντα δεν υπερασπιζόταν πάρα πολύ η πνίμη του αδερφού του κυρίως τη δική του ας πούμε το δικό του ρόλο σε αυτή την υπόθεση οι γονείς αντίθετε ήταν δύο πολύ ταμπινοί Αλβανοί οι οποίοι είχαν τον πόνο τους, είχαν χάσει το παιδί τους και ο αδελφός και η οικογένεια μιλάγανε με το περιστατικό με πολύ ντροπή και με μια διάθεση αγιοποίησης της πράξης του πισλή.

13:49 Θυμάμαι έναν αλβανό συνάδελφο, πολύ σημαντικό συνάδελφο που βρίσκεται σε μια από τις μεγάλες αλβανικές εφημερίδες αρχισυντάκτης που μου είχε πει ότι κανείς δεν αγαπάει το αφεντικό του και εσείς είστε τα αφεντικά μας. πρόσκησα παντού ότι υπήρχαν μνημεία του Πισλή μετά ανακάλυψα τραγούδια και στίχους για τον Πισλή και είχε γίνει ένα είδος εθνικού ήρωα και όταν γύρισα πίσω στην Αθήνα είδαμε ότι ο Γιάννης έτοιμασε μία ταινία τον Όμηρο, στηριμμένη πάνω σε αυτό το πράγμα Η ταινία είχε προκαλέσει μεγάλες αντιδράσεις ότι ήταν μια ανθεελληνική ταινία.

15:07 Ήταν μια ταινία που απεικόνιζε πράγματα που δεν είναι προς όφελος της Ελλάδος και της δικιάς μας εθνικής υπόστασης. Δηλαδή γιατί δείχνουμε μια κατάσταση που κακομεταχειριζόμεθα ξένους μετανάστες και τέτοια. Ναι, ήταν περίεργο. Και εδώ ανάμεσα σε νεαρά παιδιά εκείνης της γενιάς που μόλις είχαν έρθει, ας πούμε, καμιά δεκαετία χρόνια, ήταν εξασφαλισμένα στα 25, 30 και λοιπά.

15:40 Φαντάσου, δηλαδή αυτά τα παιδιά που ήταν και μέσα στον χώρο της εργασίας, στην αγορά, όλα αυτά τα πράγματα, ο πίστη ήταν μια καθαρή αναφορά πολιτική και κοινωνική για αυτούς, ας πούμε. Δηλαδή το Πέγ, η ταινία Πέγ, είναι η μετάφραση στα αλβανικά. Σε όποιον, κάποια εποχή, όποιον Αλβανό γνώριζα, Είτε εδώ ή στην Αλβανία και λέω, λέει τι δουλειά κάνεις, δεν με σκέφτονται τι έχεις κάνει.

16:05 Λέω, έχω κάνει μια ταινία, νομίζω στα αλβανικά λέγεται πέγ. Λέει, εσύ έκανες το πέγ. Δηλαδή υπήρχε ένας απόλυτης θαυμασμός και μια, ξέρεις, μια, οκ, είσαι δικός μας, ο λαϊκός κόσμος. Η νομεγκλατούρα, η μετακομμουνιστική. Θυμάμαι ένα φεστιβάλ στην Απολωνία, έξω από το Φιέρι, και παίξανε κάτι ακαδημαϊκούρες αλβανικές από τις κοινωτές που τα σπόζανε επί Ενβα Χότζα και Αλία και τέτοια και η δικιά μου.

16:37 Η κριτική που έφαγα εγώ από αυτούς τους μετακομμουνιστές με ποιο δικαίωμα τολμούσα εγώ να δείξω την ταπείνωση ενός Αλβανού με αυτόν τον τρόπο. Και ρωτή συγγνώμη, εγώ δεν την έκανα για εσάς την ταινία. την έκανα για μια ελληνική κοινωνία να πω δύο-τρία πράγματα που γίνονται στη δικιά μου τη χώρα. Η ομοιρία στο λεωφορείο είναι μία από τις ιστορίες που επέλεξε να συμπεριλάβει στο βιβλίο του με τίτλο «Πατριδογνωσία» ο Τάσος Τέλογλου.

17:15 Υπήρχαν πάρα πολλές ιστορίες. Έχω αρκετές αλμανικές ιστορίες. Γιατί απλά θεωρώ ότι η Αλμανία είναι ένα εσωτερικό θέμα της χώρας μας. δηλαδή η αλβανική μετανάστευση είναι ο σωτηρικό θέμα της χώρας μας και για μένα ήταν δεν ήταν η μετανάστευση του 15 αυτή που διαμόρφωσε τις ιστορίες μου για τη μετανάστευση αλλά η μετανάστευση του 90 εκεί λοιπόν θεωρούσε ότι αυτή η ακραία περίπτωση που οι άνθρωποι εξωτούνται στα άκρα έδειχνε καλύτερα τις δύο διαφορετικές οπτικές τη δική τους και τη δική μας και γι' αυτό θεωρούσε ότι αυτή η ιστορία έπρεπε να μπει μέσα Αυτό που γίνεται τώρα στην Ισπανία, στη Θεούτα Ο χιλιάδες ξέσες Αλλάζει από πολλές, όχι μόνο δημογραφικά Αλλάζει και την ίδια την εικόνα που μια κοινωνία έχει για τον εαυτό της Αφήνει ξαφνικά χώρους να ανοίξουν Αυτοί οι χώροι μπορεί να είναι κακοί Μπορεί να είναι και καλοί Μπορεί να είναι χώροι που πάνε μια κοινωνία παραπέρα Μπορεί να πάρει την κοινωνία πολύ πίσω Τέλος πάντων Αρχίζει δηλαδή ένα ράγισμα Της εικόνας μιας κοινωνίας

18:17 Αυτό είναι δηλαδή Και εκεί ήταν οι αφορμοί μέσα στο λεωφορείο Οι διάφορες προσωπικές ιστορίες Των συγκεκριμένων πρωταγωνιστών Ξέρεις του Γιώργου Της άλλης γυναίκας που είχε κρυφή σχέση Με τον Γιώργο Όλα αυτά να έρθουν στη μικρή λεσβία Όλα αυτά τα πράγματα Το πρεζόνι Όλα αυτά Όλα αυτά τα πράγματα να έρθουν Στην επιφάνεια και να γίνουν ένα κομμάτι της αφήγησης.

18:46 Ναι. Ήρθαμε για ώρες, χωρίς κανέναν λόγο, στον Στηνωριακό σταθμό και όταν περάσαμε στην Αλβανία είχε πια ξημερώσει. Στο Ελμπασάν ζητήσαμε από τον οδηγό να σταματήσει στο σημείο που είχε τερματιστεί με τραγικό τρόπο η ομοιρία. Ο δρόμος είχε στροφές και ήταν πολύ στενός και κάτω στο Ελμπασάν ξεχώριζε το μεγάλο εργοστάσιο Νικελίου της κομμουνιστικής περιόδου.

19:36 Ο οδηγός σταμάτησε δίπλα σε ένα μνημείο φτιαγμένο από γρανίτι. Ήταν στολισμένο με πλαστικά λουλούδια και φωτογραφίες του Πίσλη. Όση ώρα κατεβήκαμε για να το φωτογραφίσουμε, οι υπόλοιποι επιβάτες είχαν κολλήσει τα πρόσωπά τους στα παράθυρα. Την επόμενη μέρα αναζητήσαμε σε ένα δισκάδι Κωνσταντήρανα τα τραγούδια που είχαν γραφτεί για τον Πίσλη.

20:01 Ο διοκτήτης έκανε ότι δεν καταλάβαινε και βιάστηκε να μας ξεφορτωθεί.