Οι Άνεμοι στην Ελλάδα: από την Οδύσσεια στον Οδυσσέα Ελύτη

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

01:00 την Συρία κοντά στα σύνονα με την Τουρκία. Δεν γνωρίζουμε από ποια από τις δύο καταγόταν ακριβώς ο Ανδρώνικος, αλλά πιθανώς ήταν από την κύρο της Ελλάδας. Για την χρονολόγηση του κτηρίου τώρα υπάρχουν γενικώς διάφορες θεωρίες, όπως ίσως από τον Β' αιώνα, που σημαίνει πριν από την Ρωμαϊκή κατάκτηση. Ακόμη πάντως, και αν είναι από τον ́ αιώνα, ο Βρετανός αρχαιολόγος A. W. Lawrence έχει πει σε βιβλίο του το 1957 Η πρωτοτυπία αυτού του κτηρίου είναι εξαιρετική και ο χαρακτήρας του δεν συνάδει με την ελληνιστική αρχιτεκτονική όπως την γνωρίζουμε.

01:31 Ο σχεδιασμός του είναι προφανώς ελληνικός τόσο ως προς την αυστηρότητα της διακοσμητικής του διαμόρφωσης όσο και ως προς τον αρχαϊκό τρόπο στέγασης. Η αντίθεση με τα έργα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας είναι εντυπωσιακή αν αναλογιστεί κανείς την χρονολογισή του. δηλαδή σε μια εποχή που είναι πολύ μεταγενέστερη από την οργανική κατάκτηση της Ελλάδας.

01:51 Αυτός ο Λόρενς, ο A.W. Λόρενς που έγραψε για τον πύργο των ανέμων, ήταν ο μικρότερος αδερφός του Λόρενς της Αραβίας. Ο διάσημος Λόρενς τώρα, δηλαδή ο Λόρενς της Αραβίας, είχε επίσης σπουδάσει αρχαιολογία και είχε δουλέψει ως αρχαιολόγος στη Μέση Ανατολή πριν από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πολύμο. Ο πύργος των Ανέμων τώρα είναι οκταγωνικό κτίριο Το πλέον διάσημο όμως αρχαίο κτίριο με οκταγωνικά στοιχεία Υποτίθεται δεν ήταν εξολοκλήρου οκταγωνικό Ήταν ο φάρος της Αλεξάνδρειας από τον 3ο έναν π.Χ. που είχε διακόσμηση με τρίτονες Κάθε μια από τις οκτώ πλευρές του πύργου των Ανέμων τώρα στην Αθήνα Υπάρχει μια ανάγλυφη μορφή που προσωπηθεί έναν άνεμο και στην κορυφή υπήρχε, δεν υπάρχει πλέον, ένας χάλκινος τρίτονας ακριβώς όπως υπήρχε στον φάρο της Αλεξάνδρειας, υποτίθεται τουλάχιστον ο οποίος γύριζε φυσικά με τον αέρα σαν άνεμο δείκτης και έδειχνε με το ραβδί του, με κάποιο σπαθί, με κάτι τέτοιο ποιος άνεμος φυσάει εκείνη τη στιγμή.

02:42 Οι αρχές δηλαδή είχαν φτιάξει, ας πούμε, μπορεί να ισχύει αυτό τον πρώτο μετεωρολογικό σταθμό του κόσμου και ταυτόχρονα όμως είχε διάφορα ηλιακά ρολόγια ακριβώς κάτω από τους ανέμους συνήθως κοντά στη γωνία αν το προσέξετε και υπήρχε και ένα υδραυλικό ρολόι με νερό που κατέβαινε από την Ακρόπολη και ήταν μέσα στον πύργο των ανέμων γιατί δεν είχε πάντα ήλιο οπότε δεν μπορούσες πάντα να βλέπεις τα ηλιακά ρολόγια απ' έξω Τι προτίμησε όμως οι ελληνικοί πολιτιακοί αρχαιολόγοι να προωθήσουν την ονομαϊκή αγορά και εξαφάνισαν εντελώς το όνομα του ρολογιού ως καθεαυτό αξιοθέατο δηλαδή κανείς δεν βλέπει πουθενά σε κάποια πινακίδα πύργος των ανέμων, ο ρολόγιο του Ανδρώνικου, κάτι, οτιδήποτε από αυτά δεν το βλέπει ενώ στην πραγματικότητα ο χώρος αυτός που λέμε ρωμαϊκή αγορά περιλαμβάνει όχι μόνο τους αέριδες και τα απομεινάρια από την αγορά της ρωμαϊκής κατοχής αλλά περιλαμβάνει και ένα σύμβολο μιας άλλης κατοχής Περιλαμβάνεται ο Φετιχέ Τζαμί, ένα τζαμί του 17ου αιώνα,

03:41 του οποίου η ονομασία παραπέμπει όμως σε παλαιότερο τζαμί του Μώμεθ του Πορφητή. Είναι ένας χώρος με τρία διαφορετικά πράγματα, αλλά οι Έλληνες αρχαιολόγοι, η Ελληνική Πολιτεία, δεν ξέρω, προτίμησαν να προαγάγουν τους Ρωμαίους. και όχι τον Ελληνικό Πύργο των Ανέμων, ο οποίος είναι κάτι μοναδικό παγκοσμίως και είναι από τα καλύτερα διατηρημένα αρχαία ελληνικά κτίσματα που έχουμε στον κόσμο.

04:19 Αυτό δεν τους φάνηκε αρκετά σημαντικό ώστε να προωθηθεί με κάποιον τρόπο. Θέλησαν να προωθήσουν τα πραγματικά ασήμαντα ερήπηλα μιας αγοράς. Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί οι οκτώ ανέμοι. Ο Βορέας, προφανώς από τον Βορρά, ένας βίος, κρύος, χειμωνιάτικος άνεμος. Ο Κεκίας, ΑΙ, Κεκίας, από τα Βόρεια Ανατολικά. Η επικρατέστρια αρχαία εξήγηση σχεδέει το όνομα Κεκίας με τον ποταμό Καϊκό της Μυσσίας, την Βορειοδυτική δηλαδή Μικρά Ασία.

04:50 Ο Απηλιώτης, από την Ανατολή, το όνομα του σημαίνει ουσιαστικά αυτός που έχει σχέση με τον ήλιο, έρχεται από τον ήλιο. Ήταν αρκετά προφανές, αλλά νομίζω ότι δεν είναι προφανές να βλέπεις το όνομα, αν το σκεφτείς αυτού. Ο Εύρος, ο νοτεονατολικός άνεμος. Ο Λιπς, νοτεοδυτικός άνεμος. Ο Λίβας, όπως λέμε σήμερα, παραπέμπει στην Λιβύη, πιθανώς.

05:08 Μια ετοιμολογική εξήγηση. Από όπου φαινομενικά τουλάχιστον προέρχεται. Ο Ζέφυρος, από την Δύση, πιο διάσημος από όλους, όπως θα δούμε. και ως Κύρον ο Ρεδετικός άνεμος. Ορισμένα από αυτά τα ονόματα τα είχαν διατηρήσει και οι Ρωμαίοι, όπως τον Κικία, τον Λίβα και κάποια άλλα. Οκτώ άνεμοι λοιπόν, οκτώ πρόσωπα, με διαφορετικές αντιμασίες, με υποδήματα ή και όχι, με μούσια ή χωρίς.

05:31 Οι ψυχροί, οι βόρειοι άνεμοι συχνά εικονίζονται ως πιο ηλικιωμένοι και γενιοφοροί. Πάμε τώρα στην Οδύσσαια, γιατί εκεί η άνεμη δεν είναι απλώς σκηνικό, είναι χαρακτήρες. Ο Οδυσσέας ήταν σε ένα πλωτό νησί την Αιωλία η οποία συχνά τοποθετείται στις Αιωλίδες νήσους πάνω από την Σικελία αν και δεν υπάρχει βέβαιη ταύτιση με ένα συγκεκριμένο νησί ωστόσο το Στρόμπολη είναι μια από τις προτινόμενες ταυτίσεις εκεί βασιλεύει ο Αιώλος. Και εδώ έχετε η πρώτη ανατροπή που χαλάει τις παιδικές μας αναμνήσεις ο Αιώλος δεν είναι Θεός Εγώ τον είχα πάντα στο μυαλό μου ως θεό.

06:09 Και να πούμε φυσικά ότι ο δρόμος που ξεκινάει ή καταλήγει, όπως το βλέπει κάποιος, τον πύργο των ανέμων και περνάει από το μοναστηράκι και προχωράει, λέγεται Αιόλου. Δεν είναι τυχαία ονομασία αυτή. Στον Όμηρο λοιπόν ο Αιόλος είναι φνητός. Είναι ο γιος του Ιππότη, γι' αυτό και τον λένε Ιποτάδη. Θεοποιήθηκε αργότερα, κυρίως χάρη στον Βυργίλιο και την ρωμαϊκή παράδοση.

06:30 Δηλαδή τα λαμόγια αυτά πήγαν και έκλεψαν τα πάντα από την Αρχαιελλάδα, μπέρδεψαν εν τέλει και την ελληνική μυθολογία. Τον πεις τώρα και τι με νοιάζει, σιγά το πράγμα μικρή λεπτομέρεια. Ναι ρε παιδί μου, αλλά όπως και να έχει. Στον Άμυνο λοιπόν είναι ένας θνητός βασιλιάς, στον οποίο ο Δίας έχει αναθέσει την διαχείριση των ανέμων.

06:47 Ο Αίολος φιλοξενεί τον Οδυσσέα ένα μήνα και μετά του κάνει ένα δώρο. Έναν ασκό από βοδινό δέρμα μέσα στον οποίο έχει κλείσει όλους τους τυελώδες ανέμους και αφήνει ελεύθερο μόνο τον απαλό ζέφυρο για να σπρώχνει το πλοίο κατευθείαν στην Ιθάκη. Τα καταφέρνουν. Ήταν τόσο κοντά που βλέπουν τις φωτιές από την πατρίδα τους. Τον τη σύντροφη του Οδυσσέα, πιστεύοντας ότι ο ασκός κρύβει χρυσάφι και ότι ο αρχηγός του στελεί να το κρατήσει όλο για την πάρτα του, τον ανοίγουν.

07:10 Η αντίθετη άνεμη ξεχύνονται με μανία και σπρώχνουν το καράβι πίσω, μακριά από την Ιθάκη, κατευθείαν τη γη των Λεστριγόνων. Τόσο κοντά και να ξεκινάς πάλι από την αρχή. Μην ξεχνάμε λοιπόν ότι η φράση είναι «Άνοιξε ο ασκός του αιώλου και όχι η ασκή». Ένας ήταν. Και έχω κάνει και ένα αφιέρωμα με αφορμή την ταινία του Κρυστοφερνόραν στην Οδύσσια και συγκεκριμένα την Ελένη.

07:34 και μιλάμε για διάφορα αρκετά ωραία πράγματα. Το έχω ξαναπεί, το ξαναλέω, ότι δεν το κάνω δικό μου το podcast. Θα το βάλω στην περιγραφή, ακούστε το. Είναι από τα αγαπημένα μου επεισόδια, μου άρεσε πάρα πάρα πάρα πάρα πολύ όλο αυτό. Και φυσικά η Οδύσσια, που δεν το συζητάμε έχει την τιμητική της φέτος και είναι ανεξάντλητη.

07:51 Και τεράστια πηγή έμπνευσης είναι φοβερό μετά από σχεδόν 3.000 χρόνια για όλους μας και για μένα αυτή τη στιγμή κιόλας. Αυτό λοιπόν δεν είναι όμως το μόνο σημείο που οι άνεμοι παίζουν ρόλο. Στην Ηλιάδα, πάλι του Ομήρου, όταν ο Αχιλέας θέλει να ανάψει την νεκρική πυρά του Πατρόκλου, η φωτιά δεν ανάβει. Τότε προσέχεται στον Βορέα και τον Ζέφυρο και η Ήρυδα πηγαίνει η ίδια να τους καλέσει σαν αγγελιοφόρος.

08:12 Ο Ομήρους δεν βλέπει λοιπόν τον αέρα σαν ένα απλό φυσικό φαινόμενο. Οι άνεμοι γίνονται πρόσωπα στα έπη. Ο κύριος Άνεμι, ο Βορέας, ο Νότος, ο Ζέφυρος είναι κατά τον Ισίωδο παιδιά του Αστρέου και της Ιούς, της Θεάς της Αυγής, Ιώ, Νίτα και Ομέγα. Ο πιο προβληματικός από όλους είναι σ' αυτός ο Βορέας. Ερωτεύτηκε την Ορίθια, συγκλονιστικό όνομα, Ορίθια τώρα πραστικά, όποιος θέλει να το θυμηθεί και να το γράψει, σε ωμέγα ειώτα, ειώτα άλφα, ορθονος, κορίθια, ήταν κόρη ενός βασιλιά της Αθήνας και αφού απέτυχε να την πείσει, λέει ο Βορέας, την άρπαξε ενώ εκείνη χόρευε στους όχδες του Ηλισσού και την τρίξε σε ένα σύννεφο.

08:48 Εντάξει, το μήνυμα αυτή είναι απαγωγή, όχι εκείνα τα ξενερώτα του πάρει με την Ελένη, αυτό είναι απαγωγή. Από αυτήν την σύζευξη γεννήθηκαν οι Βορεάδες, ο Ζήτης και ο Κάλαης, δύο φτερωτοί ήρωες που αργότερα επιβάστηκαν στην Αργώ μαζί με τον Ιάσονα. Δηλαδή, εντάξει, τρελό, πώς συνδέονται όλα αυτά τα πράγματα και τι τα έχουν όλα αυτά σήμερα, ξέρουμε τις λεπτομέρειες.

09:06 Τρομερό. Επειδή απήγα για μια Αθηναία πριγκίπισσα, οι Αθηναίοι θεωρούσαν τον Βορέα κάτι σαν συγγενή τους, ας πούμε. Οπότε όταν ο Ξέρυξης εισβάλλει στην Ελλάδα το 480 π.Χ. οι Αθηναίοι προσεύχονται και σύμφωνα με την παράδοση ο Βορέας δεν τους απογοήτευσε προκάλεσε θύελα που βήθη σε περίπου 400 περσικά πλοία κοντά στην Μαγνησία λίγο πριν την αδμαχία του Αρτεμισίου.

09:29 Ο Ζέφυρος από την άλλη έχει την δική του τραγωδία. Ερωτεύτηκε τον Ιάκυνθο έναν όμορφο νέο που όμως προτιμούσε τον Απόλλωνα. Και κοιτάξτε τι ενδιαφέρον και πόσο απλά μιλάνε για ομοφιλοφιλικούς έρωτες στην αρχαιότητα και έχουν μύθους για αυτά. Από ζήλια λοιπόν, όταν ο Ιάκενθος και ο Απόλλωνας έπαιζαν δυσκοβολία, για οποιαδήποτε λόγο αλλά τέλος πάντων, ο Ζέφυρος φύσηξε τον δύσκο του Απόλλωνα και έτσι ο Θεός του Φωτός τραυμάτισε θανάσιμα τον Ιάκενθο.

09:53 Από το αίμα του Ιάκυνθου γεννήθηκε το λουλούδι που φέρει το όνομά του μέχρι σήμερα. Ο πιο αμπαλός άνεμος αυτός των κήπων και της άνοιξης είναι κατά βάθος ένας ερωτευμένος και τυφρωμένος από ζήλια φονιάς. Βρο, ελληνική μυθολογία απλά. Και πάμε τώρα στο ερώτημα που άνοιξε το επεισόδιο. Αν οι Έλληνες είχαν ήδη ονόματα για κάθε άνεμο εδώ πιλιάδες χρόνια, γιατί λέμε σήμερα γαρμπής, τραμοντάνα, μπουνάτσα κλπ.

10:25 Η απάντηση φυσικά λέγεται Ιταλία. Άλλη Ιταλία. Για αιώνες η Βενετία μαζί με την Γένοβα έλεγχε το μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου της νασφιπλοείας και της χαρτογραφίας στη Μεσόγειο. Η Κρήτη ήταν υποβενετική κατοχή για πάνω από τέσσερις αιώνες, τα Επτάνησα ακόμα περισσότερο, Ο Λάνης και τον Κυκλάδο πέρασαν υπό βενετική διοίκηση επίσης ενώ οι χάρτες που χρησιμοποιούσε κάθε καπετάνιο στη Μεσόγειο ανεξαρτήτως εθνικότητας ήταν κυρίως ιταλική πορτολάνη μια κυκλική ρόδα των ανέμων που ήταν σκαλισμένη πάνω τους την πρόζατε ιδέντη.

10:59 Αυτό έγινε η κοινή γλώσσα της θάλασσας κάτι σαν τα σημερινά αγγλικά στην αεροπλογία. Έτσι η Βενετική λέξη Τραμοντάνα εκτόπισε την Ελληνική λέξη Βοριάς μέσα στην ίδια την Ελληνική καραβίσια γλώσσα. Η Τραμοντάνα προέρχεται από το Λατινικό Transmontanus δηλαδή Trans έχει να κάνει με τη μεταφορά αυτός που είναι πέρα από τα βουνά.

11:17 Γι' αυτό βλέπουμε επίσης, και είναι πολύ αστείο πάντα όταν το βλέπω αυτά τα κατηνταλίκες στην Εθνική για παράδειγμα που γράφουν Trans πάντα πάνω γιατί μεταφέρουν πράγματα. Οπότε αυτό είναι μια αναφορά στις Άλπεις ουσιαστικά, που για τους Ιταλούς σημαντοδοτούσαν τον Βορρά. Ήταν δηλαδή όπως είπαμε πέρα από τα βουνά. Τρανσμοντάνους, τραμοντάνα.

11:34 Έχουμε μετά τον Γρέγο με αλφαϊότα, που προέρχεται από το Βενετικό πάλι. Γρέγο, δηλαδή Γρέκο. Οι Ιταλοί το ονομάμασαν έτσι επειδή από την δική τους ακτή, ο βορειοανατολικός άνεμος έφτανε κατευθείαν από τα ελληνικά νερά. Εμείς πήραμε αυτήν την λέξη πίσω, χωρίς να καταλάβουμε ότι αναφέρονται σε εμάς τους ίδιους. Μετά ο Λεβάντες, από την Ανατολή, έρχεται από το Ιταλικό Λεβάντε, από εκεί όπου ανατέλει ο ήλιος δηλαδή.

11:56 Λεβάρε, με σηκώνω. Ο Σιρόκος, ο ζεστός νοτοανατολικός άνεμος, προέρχεται από την Αφρική και προέρχεται από το Ιταλικό Σιρόκο, με τη σειρά του όμως προέρχεται από το Αραβικό Σάρκι, που σημαίνει Ανατολικός. Ανατολικός. Η Όστρια τώρα, ο Νοτιάς, έρχεται από το Ιταλικό Όστρο, ονάγεται στο Λατινικό Αοστέρμου. Και το Λατινικό αυτό, λένε κάποιοι ετοιμολόγοι, έχει ίσως μακρινή σχέση με το αρχαίο ελληνικό Άβο, δηλαδή Ξυρένο.

12:19 Λοιπόν, είναι ένα πολύ, πολύ, πολύ κοινό τοποόνομα, θέλετε, για πολλά εστιατόρια και καφετέρες στη θάλασσα. Ο Γαρμπής τώρα, ο νότιο-δυτικός άνεμος, που προέρχεται από το αραβικό γάρμπι, δηλαδή δυτικός και πέρασε στα ελληνικά από το βενετικό γαρμπίν. Ο Πουνέντες, ο δυτικός. Και τώρα βλέπετε ότι μεταξύ και τα δύο αυτά, ο γαρμπής και ο Πουνέντες, έχουν γίνει και πόνιμα.

12:40 Προέρχεται από το ιταλικό πονέντε, εκεί όπου δει ο ήλιος. Και ο Μαΐστρος, ο βορειοδυτικός. Από το βενετικό πάλι Μαΐστρο, συγγενές προφανώς με τη λέξη Μαΐστρο, με την έννοια ότι είναι ο κύριος, ο μαέστρος, δηλαδή ο κύριος, ο επικρατέστρος άνεμος. Ενώ και για καταστάσεις της θάλασσας και για τον καιρό, χρησιμοποιείται μερικές φορές ιταλική ορολογία, η μπουνάτσα ή σχεδόν απόλυτην είναι μία, από το ιταλικό μπουονάτσα, δηλαδή καλοσύνη για την καλοκαιρία.

13:06 Δεν ξέρω γιατί δεν λέμε μόνο το ελληνικό, έχει καλοσύνη. Εγώ το θυμάμαι ότι η γιαγιά μου από τη Χαλκιδική ας πούμε το έλεγε. Ή μετά έχουμε το μπορίνι, από το ιταλικό πάλι μπορίνι, το βενετικό μπορίνι, για τον ελαφρό βοριά, που είναι από το λατινικό μπορίνος, που είναι προφανώς από το ελληνικό βορεινός. Εξού και η λέξη μπορα.

13:25 Ωστόσο για τον άνεμο η συλλαβή έχει γίνει ου, ενώ για την μπορα είναι ο, όπως είναι όντως στα τελεινικά. Κανονικά σκεφτείτε ότι θα έπρεπε να λέμε έχει πιάσει βόρα από τον βορά. Ήσυχε την θαλασσοταραχή Η λέξη φορτούνα από τα Ιταλικά που σημαίνει καλή τύχη Τώρα το πόσο έγινε καλή τύχη να γίνει κακή τύχη και καταγίδα και αυτό είναι ένα θέμα Φορτούνα ήτανε φουρτούνα το έχουμε πει. Το όμικρον γίνεται ου Επίσης έχουμε την μπουκαδούρα είναι ο άνεμος που φυσάει από το στόμιο ενός κόλπου, ενός λιμανιού Είναι μια λέξη που όντως την χρησιμοποιούν αρκετά τουλάχιστον εδώ στο χωριό της μητέρας μου που είναι παραδαλάσσιο στη Χαλκιδική από το βενετικό σμποκαντούρα, το οποίο αναφερόταν στον άνεμο που βγαίνει από το στόμα από το ανεσμανό σκόλμ. Η μπουκαντούρα έχει κλασικά αυτό που είπαμε ότι το γίνεται ου, μπόκα, είναι το στόμα στα τελικά. Το μαλιτέμι από την άλλη που επίσης το χρησιμοποιούμε πάρα πολύ είναι πολύ ενδιαφέρον γιατί εδώ έχουμε ξεκάθαρα δάνειο από τα πρωτικά.

14:24 Και παρελθόν τους να πω ότι έχω κάνει και επεισόδια για τις τουρκικές λέξεις στα ελληνικά και σε σχέση με τα Ήμια είχε γίνει όταν είχαμε την επέτειο των 30 χρόνων από όταν συνέβη η τραγωδία στα Ήμια και έκανα έναν συνδυασμό. Είναι πολύ διαφερμένα τα επεισόδια, αντικειμενικά το λέω, σαν τον Παντελίδη. Σήμερα λοιπόν το Μελτέμι το χρησιμοποιούμε κυρίως για τον ισχυρό βόρειο άνεμο που πνέει το καλοκαιρί, την Ανατολική Μεσόγειο, και το σημερινό σημερινό σημερινό σημερινό σημερινό που μπορεί να προέρχονται από τους μοσώνες της Ινδίας.

15:27 Επίσης μην ξεχνάμε, ξένες είναι και λέξεις για πλεούμενα. Λέμε καϊκι στα τουρκικά από τη λέξη Kayak, το οποίο μοιάζει παραδόξως με το καλιάκ, το οποίο όμως είναι από τις γλώσσες των Ιθαγενών της Βόρειας Αμερικής. Καμία σχέση. Ή έχουμε επίσης τη λέξη βάρκα από τη λατινική λέξη baris, που είναι από την αρχαία ελληνική βάρις, η οποία όμως είναι από την αρχαία Αιγυπτιακή Μπάιρ.

15:53 Νομίζω ότι αυτό ήταν το απόλυτο λεξιλογικό ταξίδι, όπως ταιριάζει φυσικά σε μια βάρκα. Και για να μην μπούμε επίσης και για τα τμήματα ή τα εξαρτήματα των πλοίων, όπως για παράδειγμα το φινιστρίνι, το οποίο σίγουρα θέλει ένα άλλο ολόκληρο επεισόδιο και σίγουρα δεν είναι καθόλου το μοιάζουμε. Το αποτέλεσμα είναι πάντως μια περίεργη διγλωσία που υπάρχει μέχρι σήμερα και η Ιρωνία κλείνει τον κύκλο εκεί που ξεκίνησε γιατί το ίδιο έθνος που έφτιαξε τον πρώτο μετεωρολογικό σταθμό του κόσμου και έχει τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στη γη για να είναι η Ελλάδα επίσης έχει τον μεγαλύτερο μεγιστάνα που είχε να κάνει με πλήρα, τον Ωνάση που είναι διάσημος ακόμα και σήμερα ωστόσο εμείς χρησιμοποιούμε λέξεις που ταξίδεψαν πολλές φορές από την Αραβία, στην Βενετία, την Ιταλία, στην Ελλάδα κάτι τέτοιο, αλλά δεν χρησιμοποιούμε κυρίως τους ελληνικούς όρους.

16:43 Και πάμε να κλείσουμε με κάτι που δείχνει πόσο βαθιά ρίζωσαν αυτές οι ξένες λέξεις μέσα στην ελληνική ψυχή. Πάμε στον Οδυσσέα Ελίτη. Οδυσσέας. Το 1959, ο Οδυσσέας Ελίτης δίδει το Action Estee, ένα από τα έργα που συνέβαλαν καθοριστικά στην διεθνή αναγνώριση του προφανώς και σε μεγάλο βαθμό του χάρισε και τον Όμπελ Λογοτεχνίας 20 χρόνια αργότερα, το 79. Μεταξύ το 1964 μελοποιείται από τον Μίκη Θεοδωράκη και γίνεται σχεδόν εθνικό σύμνος. Ο Ελίτης οικοδομεί το τελευταίο μέρος του ποίηματος σαν να είναι κλησιαστική λειτουργία με επικλήσεις και στοιχεία που συνθέτουν για αυτόν την ουσία της Ελλάδας και το ονομάζει δοξαστικών. Και μέσα σε αυτήν την σχεδόν θρησκευτική κατάνυξη ο Πίτης ονομάζει τους οκτώ ανέμους έναν έναν σαν να πρόκειται για Αγίους.

17:36 Δεν τους λέει με τα αρχαία ονόματα του πύλου των ανέμων όμως, διαλέγει τα λαϊκά, τα καραβίσια, τα ξένα. Οι σημάντορες άνεμοι που γερουργούνε, που σηκώνουν το πέλαγος σαν θεοτόκο, που φυσούν και ανάβουν τα πορτοκάλια, που σφυρίζουν στα όρια και έρχονται, οι αγέμοι, εδώ και με τις τρακημίας, οι δρομείς που διένεσαν τα ουράνια μήλια, οι ερμίδες με το μητερό σκιάδι και του μαύρου καπνό το κηρίκιου, ο μαΐστρος, ο λεβάντες, ο γαρμπής, ο πουνέντες, ο γρέγος, ο σιρόκος, η τραμοντάνα, η όστρια.

18:09 Ενώ στο τρελοβάπορο από την συλλογή «Ο ήλιος ολιάτωρας» του 1971 λέει «Ορτί είναι τούτη η αποκοτιά, βρε ση βοριά, βρε ση νοτιά, πουνέντε και λεβάντε μου, ένα ραπόρτο κάντε μου». Και εδώ είναι η ηρωνία, αδελφέ, από όλους οι ειρών του επεισόδιου. Ο άνθρωπος που πήρε το ανώτατο παγκόσμιο βραδείο, γράφοντας ουσιαστικά μια λειτουργία για το τι σημαίνει η Ελλάδα, δεν αισθάνεται κάποια ανάγκη να μεταφράσει αυτές τις λέξεις ή να τις αντικαταστήσει με τις αρχές.

18:36 Τις αγιοποιεί όπως έχουν, πιθανώς γιατί σου λέει κανείς δεν τις ξέρει και αλλιώς. Όπως θεωρήθηκε, ταυτόσιμο με τον Ελληνισμό και η Ρωμιοσύνη, Θα πω εγώ, αλλά δεν μπορεί για τον Ελληνισμό να είναι συνώνυμο ο ρωμαϊσμός, η ρωμιοσύνη. Βλέπουμε όμως πως μια λέξη, όσο ξένη και αν είναι η καταγωγή της, μπορεί να γίνει εν τέλει τόσο βαθιά δική σου, που ο μεγαλύτερος ποιητής της γλώσσας δεν νιώθει την ανάγκη και δεν μπορεί ίσως να την πειράξει.

19:10 Δεν σημαίνει όμως ότι δεν χρειάζεται και να την πειράξει. Γιατί μπορεί ο Ελλήτης να αγιοποιήσει τους ανέμους, αλλά τίποτα δεν είναι αγιοποιημένο και τίποτα δεν είναι ανέγκυχτο. Οπότε την επόμενη φορά που κάποιος θα πει έχει μπουκαδόρα σήμερα, να ξέρετε ότι σας μιλάνε για έναν αρχαίο ελληνικό άνεμο, περασμένο από ένα ιταλικό φίλτρο και τα νόματα όπως βλέπουμε, πάνε και έρχονται ανάλογα με την επίδραση.

19:33 Ενώ οι ίδιοι αέριδες φυσικά υπήρχαν πολύ πριν υπάρξει, είτε η Βενετία, είτε η Αραβία, είτε και η ίδια η Ελλάδα. Είμαι ο Ονούφρης Ντοβλέτης συγγραφέας, ξεναγός και ηθοποιός Αν σας άρεσε αυτό που ακούσατε διαδώστε το και μην ξεχάσετε να βαθμολογήσετε το podcast Σας ευχαριστώ πολύ για την ακρόαση