Πώς η Αθήνα έγινε αυτή που ξέρουμε: 200 χρόνια σε μία συζήτηση με τον κ. Α. Παπαγεωργίου Βενετά

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Σήμερα θα μιλήσουμε για την νεότερη Αθήνα. Ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα. Θα δούμε την Αθήνα τι έγινε μετά το 1821 πολεοδομικά, πώς άρχισε να χτίζεται, τα σχέδια. Καλεσμένος σήμερα ένας άνθρωπος που ξέρει πάρα πολύ καλά τα πολεοδομικά θέματα της Αθήνας και στο ιστορικό τους υπόβαθρο, ο κύριος Αλέξανδρος Παπαγεωργίου Βενετάς, αρχιτέκτον πολεοδόμος και ιστορικός της πολεοδομίας για να μιλήσουμε για αυτά τα θέματα τα οποία σίγουρα έχουν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον.

00:37 Κύριε Παπαγεωργίου, καλώς ήρθατε στο podcast, καλώς ήρθατε στο επεισόδιο μας και χαίρομαι που ήρθατε, δεχτήκατε την πρόσκληση να μιλήσουμε για την Αθήνα. Αγαπητέ μου Διονύση, με προκαλείς. Έχω αφιερώσει μια ζωή ολόκληρη στα πεπρωμένα της πόλης μας στη μελέτη της εξέλιξής της και βεβαίως μέσα σε μία ώρα δεν μπορούμε παρά να κάνουμε μια σκιαγράφηση να πούμε μερικά «Αν στοντανε» που τα λένε «Στιγμιότυπα της εξέλιξης της πόλης»

01:12 ανάλογα και με τις ερωτήσεις που θα μου κάνεις. Ίσως για να αρχίσουμε θα ήταν σκόπιμο να θυμίσω στους πατριώτες μας λίγο την αρχή αυτής της πόλης γιατί είναι πράγματα που σχετικά τα ξέρουν λίγοι ζούμε στο εδώ και τώρα όσο πάει και περισσότερο ενώ πρέπει κάπως να ξέρει κανείς και από που έρχεται λοιπόν δεν θα πάμε από που έρχεται από την αρχαιότητα αλλά ας πάμε 200 χρόνια πίσω σε 10 χρόνια από σήμερα το 33 θα γιορτάσουμε τα 200 χρόνια της νεότερης πόλης Τα σχέδιά της όπως θα σας πω αμέσως εγκρίθηκαν το 1833.

02:00 Τι ήταν αυτό το πόλισμα, η πολίχνη, αυτή η κομόπολη, αυτό το χωριό, τι ήταν στις τελευταίες δεκαετίες της τουρκοκρατίας. αφού ο αυθέντης της πόλης τότε ο βοηβόδας Χατζή Αλή Χασεκής ένας φρικτός τοπικός αρχοντίσκος με διάφορες πρωτοβουλίες και αγκαρίες που έβολε στους Αθηναίους απεφάσισε το 1778 δηλαδή περίπου 40 χρόνια και κάτι πριν από την επανάσταση να οχυρώσει την πόλη.

02:47 Η πόλης από την αρχαιότητα και μετά, δηλαδή την ίστερη αρχαιότητα, δεν ήταν ποτέ τυχισμένη όλων των Μεσαίων. Ήταν ανοιχτή μια μικρή πολιτιούλα και ουσιαστικά το φρούριο του οχυρωμένου ήταν η Ακρόπολη. Λοιπόν κάτω, στη βουρινή πλαγιά της Ακρόπολης, ήταν η τότε Αθήνα μια πολιτιούλα των 8 με 10 χιλιάδων κατοίκων τόσο λίγοι ε Έλληνες κυρίως το 80% λίγοι Τούρκοι και λίγοι Αραμπινάφρικοί τους οποίους είχαν φέρει ως σκλάβους οι Έλληνες ήταν περιφερειακά οι Τούρκοι κεντρικά θα σας δείξω αμέσως που εννοώ τώρα στην πόλη και αυτό που λέμε πλάκα υπήρχαν και αρβανίτες όχι πολύ ένα 20% και πλάκα αρβανίτικα σημαίνει παλιά λοιπόν η παλιά πόλη είναι η πλάκα η οποία ήταν το ανατολικό κομμάτι της πόλης αυτής δηλαδή αυτά τα περιτινοδών και δαθηναίων σήμερα ανατολικά της Ακρόπολης η πολιτιούλα αυτή είχε ένα διάμετρο περίπου χίλια μέτρα μια έκταση 200 εκτάρια 2 χιλιάδες 2 χιλιόμετρα Αυτά να το ξεκαθαρίσω από τώρα γιατί θα αναφερθώ μερικές φορές σε εκτάσεις λέμε μέτρο τετραγωνικό

04:25 λέμε στρέμα χίλια μέτρα τετραγωνικά λέμε εκτάριο 10 χιλιάδες μέτρα τετραγωνικά όλα τα πολυδομικά τα μετράμε με εκτάρια τώρα εδώ στην Ελλάδα έχουμε συνηθίσει στα στρέμματα στρέμματα 1000 μέτρα εκτάρια 10.000 το τετραγωνικό χιλιόμετρο είναι 1000 επί 1000 είναι 1 εκατομμύριο τετραγωνικά μέτρα δηλαδή είναι 100 εκτάρια ή 1000 στρέμματα λοιπόν δεν θα επιμείνω περισσότερο έκανα αυτό το μικρό μάθημα για να καταλαβαίνουμε λίγο με τις επιφάνειες.

05:07 Λοιπόν, οι επιφάνειες, η πολιτιούλα αυτή με τους 8.000 κατοίκους είχε μια επιφάνεια 200 εκταρίων, δηλαδή 2 τετραγωνικά χιλιόμετρα, ένα διάμετρο περίπου 1.000-1.500 μέτρα. Είναι αυτό που σήμερα καλύπτεται περίπου από την πλάκα, από το ψηρί και από το λεγόμενο εμπορικό τρίγωνο, ότι είναι δηλαδή νοτίος της Οδουσταδίου, η παλιά πόλη.

05:44 Περίπου 1500 σπίτια, από τα οποία μετά τις δύο πολιορκίες της Επανάστασης είχαν απομείνει μόνο 150. Σε αυτό το στήρι το παλιό σώζεται κανένα σήμερα, από αυτό πολύ ωραία με ρωτάς σώζονται τρία σπίτια το ένα το έχω ξαναφτιάξει με έξοδα η αρχιεπισκοπή των Πενιζέλων στην οδό στο κέντρο της πόλης της παλιάς το άλλο είναι ο πυργάκος του στρατούου Τσέρτς ένα πυργοειδές κατασκεύασμα και μερικές εκκλησίες όπως θα τις πούμε Λοιπόν αυτές οι 150 μέσα στα κρεμμύδια 150 σπίτια ακόμα αυτά βρήκανε όταν ήρθαν οι Βαβαροί το 1833 με την απελευθέρωση της πόλης με τον Όθανα.

06:53 εκκλησίες είχε 140 αυτή η παλιά πολιτιούλα με τα μόνο 1500 σπίτια είναι απίστευτο να το σκεφτεί κανείς την αναλογία από αυτές γκρεμίστηκαν οι μισές περίπου μερικές δεκαετίες αργότερα για να χτιστούν με αγιασμένα χώματα οι Μητρόπολοι Βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησιούλες κυρίως γκρεμίστηκαν ομαδικώς Επανέρχομαι στο Χατσεκί για να πω ότι είχε για πρώτη φορά στα γλίγορα περιτυχήσει αυτή την παλιά πόλη περίπου ήταν και τα όρια της αρχαίας κλασικής πόλης Τα τείχη αυτά σώζονται σε κάποια σημεία Όχι, θα σου εξηγήσω αμέσως.

07:50 Ήταν ένας παλιότυχος ύψος 3 με 4 μέτρων, από ερήπια και από πλήθρες κτισμένος, στα Γλίγορα μέσα σε ένα-δύο χρόνια, για να αντιμετωπίσει τουρκαλβανικές ορδές, οι οποίες κάνανε πλιάτσικα και επιθέσεις. Να τη σκεφτείς αυτή την περίμετρο από την πύλη του Ανδριανού στη σημερινή πόλη, στο Σύνταγμα, Κλαυθμόνος, Ψηρή, Θησίω, Άριος Πάγος, βόλτα νότιες κλειστής της Ακροπόλαιος, στο ύψος του Ηρώδου του Αττικού και φτάνουμε ξανά στην πύλη του Αδριανού.

08:40 Αυτή ήταν η έκταση αυτής της πολιτιούλας. Ο χαρακτήρας ήταν βεβαίως σπιτόπουλα μονόροφα και διόροφα, με μικρούς κήπους και με πλήρη έλλειψη κάθε πλατείας και κάθε ανοίγματος, εκτός από το παζάρι, το οποίο ήταν στο χώρο της σημερινής βιβλιοθήκης του Αδριανού, που έχει ανασκαφθεί εντωμεταξύ, δίπλα στην αρχαία αγορά, και όπου ήταν ένα πλάτωμα με το παζάρι.

09:21 Αυτά τα λίγα για τα προεπαναστατικά. Το άθλιο αυτό τείχος γκρεμίστηκε ως πρώτη χειρονομία αμέσως με το σχεδιασμό της νέας πόλης που θα περιγράψω ευθύς αμέσως. Διότι η σκέψη ήταν να γίνει πρωτεύουσα πρωτεύουσα και να υπάρξει πλέον, δεν ήταν οχυρωμένη η πόλης, να υπάρξει μια πρόσβαση και προς τη χώρα με τους διαφόρους δρόμους.

09:50 Η Αθήνα από το κάτω μέρος, συγγνώμη γιατί η Αθήνα από το κάτω μέρος δηλαδή της Ακροπόλαιος, είχα υπήρχε όταν λες κάτω εννοείς προς το νότο δηλαδή προς το φάλυρο. Ήταν τελείως άκτιστο. Τίποτα, δεν υπήρχε τίποτα. Τελείως άκτιστο, ήταν Ήτανε τα ερήπια σκεπασμένα, αλλά ακόμα φαινόνισαν, του οδείου Ρόδου του Αττικού και εκεί συνέχιζε αυτός το διατύχισμα αυτό το οποίο υπήρχε, το πολύ αργοπό που έγινε.

10:29 αυτό γκρεμίστηκε αμέσως ως μια πολυρήξη κέλευθη απόφαση πολυοδομική τώρα να πούμε θέλεις δύο λόγια να πούμε για την ίδρυση της Νέας Αθήνας ναι φυσικά φυσικά συζήτησης πριν έρθει ο Όθων στα χρόνια του Καποδίστρια ακόμα για το που θα γίνει η πρωτεύουσα βεβαίως άλλοι λέγαν Τρυπολίτσα άλλοι λέγαν Κόρινθο στο κέντρο της τότε ανεξάρτητης Ελλάδας η οποία έφτανε λίγο βορεινά από τη Λαμία ήταν μισή η χώρα από ό,τι είναι σήμερα άλλοι λέγαν Αθήνα και κυρίως την ιδέα της Αθήνας υποστήριξε πάρα πολύ ο πατέρας του Όθωνα, ο βασιλιάς Λουδοβίκος της Βαυαρίας, ο οποίος ήταν μεγάλος φιλέλλην και αρχαιομανής και ο οποίος ήθελε κατά κάποιον τρόπο να δει να ξαναανασθένεται σαν πνευματικό κέντρο η πόλης αυτή.

11:48 Απέδωσε δηλαδή μεγάλη σημασία στη συμβολική της αξία. άλλοι λέγανε Κωνσταντινούπολη ότι σιγά σιγά λέει θα την προχωράμε την πόλη θα περπατάει ανάλογα με πόσα εδάφια από τους αλήτωρους τους θα παίρνουμε και θα φτάσουμε στην Κωνσταντινούπολη και τελικά έπεσε η απόφαση για τη μεταφορά της πρωτεύουσας από το Ναύπλιο που ήταν στα χρόνια του Καποδίστρια ή στην Αθήνα.

12:27 Και αυτό συνέβη αφού ήρθε ο Όθων το 1933 η μεταφορά έγινε στο τέλος του 1934. 1800 πάντοτε το 1934. Μιλάμε σχεδόν 200 χρόνια πίσω. 190 χρόνια πίσω. Τώρα με τι σχέδιο δύο προκομμένοι 28 ετών νέοι άνθρωποι αρχιτέκτονες ένας Έλληνας ο Κλεάνθης σταμάτηος Κλεάνθης γεννημένος στο Βελβενδό κοντά στην Κοζάνη πολέμησε με τον Ιερό Λόχο στο Δραγατσάνη παρό λίγο να σκοτωθεί πήγε μετά, διέφυγε στη Γερμανία στο Βερολίνο και σπούδασε στην Ακαδημία της Αρχιτεκτονικής με τον περίφημο δάσκαλο και μεγάλο αρχιτέκτονα του κλασσικισμού ο οποίος διεύθυνε εκεί την διδασκαλία, τον Σίνκελ και συμμαθητής του ήταν ο Εδουάρδος Σάουμπερτ από τη Σιλεσία, από τον Πρέσλαο.

13:43 Δύο νεότατοι άνθρωποι, οι οποίοι με την αρχαιομανία και στις σπουδές με την απελευθέρωση αποφάσισαν με συστάσεις και ήρθαν και γίνανε αρχιτέκτονες και στην Αίγινα στην αρχή-αρχή με τον Καποδίστρια για τα δημόσια κτίρια από δικιά τους πρωτοβουλία ήρθανε το 1931 και κάνανε με όργανα τοπογραφικά που φέραν από τη Γερμανία με δικά τους έξοδα την λεπτομερέστατη αποτύπωση της παλιάς πόλης που περιέγραψα λίγο πριν με την προοπτική του να σχεδιάσουν τη νέα πόλη. Δεν είχε αποφασιστεί καν τότε η προσωρινή κυβέρνηση μετά το φόνο του Καποδίστρια δεν είχε καν αποφασίσει τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Αθήνα και παρόλα αυτά αυτή κατά κάποιον τρόπο υπέβαλαν για να μην πω επέβαλαν το σχέδιό τους στην προσωρινή κυβέρνηση λέγοντας ότι εμείς κάναμε αυτό το σχέδιο με την προοπτική του ότι θα είναι η μελλοντική πρωτεύουσα το οποίο ήταν μια αποτύπωση αλλά ταυτόχρονα και πρόταση πως ήταν αποτύπωση αλλά συγχρόνως από το 1931-1932 ετοιμάσανε και το σχέδιο για το οποίο θα δείξω τώρα

15:17 σε μια εικόνα και θα εξηγήσω με δύο λόγια για τη νέα πόλη. Αυτό το σχέδιο έχει βεβαίως και από τον Κώστα Μπύρη, τον πρωτοπόρο της μελέτης της πολυεδομικής εξέλιξης Αθήνας και πολλούς άλλους συζητηθεί επί καιρό, επί έναν αιώνα σχεδόν, από το 1920, αλλά ποτέ δεν έχουμε δει μια προοπτική του παρουσίαση. Ετόλμησα λοιπόν προ 25 ετών να κάνω ένα σχέδιο το οποίο θα σου δείξω τώρα.

15:52 Ναι, ναι, φυσικά. Προοπτικό από βορρά περίπου σαν να είσαι 500 μέτρα πάνω από την Πατησίων στη θέση του Πολυτεχνείου και να κοιτάζεις προς τα νότο με τοπικά, να κοιτάζεις την... Προς την Ακρόπολη δηλαδή. Ακρόπολη. και έτσι δίδεται και μία χωροταξικά μία εντύπωση και στον όχι εξειδικευμένο το τι ήταν το όραμα αυτών των δύο νέων ανθρώπων.

16:23 Αυτοί οραματίστηκαν πριν δείξω το σχέδιο μία πόλη για 60.000 κατοίκους μετά από μία ή δύο γενιές πράγμα που και πραγματοποιήθηκε από τους 10.000 που ήταν τότε δεν πρότειναν την επέκταση νότια δηλαδή εκεί που είναι η Καλυθέα σήμερα στην πλαγιά την νότια της Ακροπόλαιος με άνοιγμα προς τη θάλασσα μην ξεχνάμε ότι η Αθήνα πάντοτε και από την αρχαιότητα αναπτύχθηκε προς βοράν περίεργο για μια πόλη σε απόσταση 5 χιλιόμετρων από τη θάλασσα να χτιστεί όχι με θέα τη θάλασσα αλλά γυρίζοντας την πλάτη της προς τη θάλασσα δύο λόγοι νομίζω και δεν υπάρχουν και άλλοι ο ένας ο φόβος των πειρατών πάντοτε στην αρχαιότητα υπήρχε ο πειραιάς υπήρχαν τα μακρά τείχη αλλά αργότερα ξεφραγουαμπέλει όλη η περιοχή φόβος των πειρατών και οι κλιματικές συνθήκες ότι με τη μεγάλη θερμοκρασία τα καλοκαίρια στη βορεινή πλευρά πιο δροσερά κάπως και υπό τη σκιά της Ακροπόλεως Λοιπόν, δεν πρότειναν, δεν τόλμησαν και δεν θέλησαν να προτείνουν την επέκταση προς νότον.

17:46 Τώρα αυτό, έχει και αυτό δύο εξηγήσεις. Η μία ήταν η ταύτισή τους με την προϊστορία της πόλης από την αρχαιότητα, ότι ήταν πάντοτε χωροθετημένη βόρεια της Ακροπόλου. Το δεύτερο είχε να κάνει, πιστεύω, και με τα συμφέροντα των Αθηναίων, αλλά το οποίο ήταν και το οποίο λάβανε εμέσως υπόψη τους, διότι όλος ο χώρος αυτός της παλιάς πόλης και ο άμεσα προσβοράντης, δηλαδή το σημερινό κέντρο της πόλης, Ακανδημίας Πανεπιστημίου Σταδίου Πυραιός Ήτανε Στα χέρια ιδιωτών Οι οποίοι είχαν κρεμισμένα σπίτια Αμένα αλλά είχαν ιδιοκτησίες Και το ενδιαφέρον να ξανακτιστεί Εκεί οι πόλεις και να ανέβουν εκεί οι τιμές αυτό που προτείνανε βορείως ακροπόλες ακριβώς αυτό το σχέδιο που θα δείξω δεν μπορούσαν να το έχουν προτείνει νοτίως δεν το κάνανε και αυτό δημιούργησε και διάφορα προβλήματα για την πόλη εξ αρχής διότι σφήνωσε το κέντρο της μεταξύ ακροπόλες και λυκαβητού σφηνωμένο μεταξύ των λόφων δεν έχει το άνοιγμα που θα είχε προς Νότον λοιπόν η ιδέα τους ήταν σε μορφή

19:24 ημισελίνου μισοφέγγαρο βορείος της παλιάς πόλης την οποία την μεν μισή πάνω από την Αντριανού σήμερα την δίνανε την προβλέπανε ελεύθερη για να σκαφέσουν ένα αρχαιολογικό πάρκο του οποίου η αγορά σήμερα είναι το 1 τρίτο της εκτάσσεως. Ουσιαστικώς όλη η πλάκα η σημερινή βορείως της Νοτίως, με συγχωρείς, της Αδριανού προβλέπεται για να σκαφάς.

20:00 Βορείως της Αδριανού το υπόλοιπο προτείνανε διάφορες διανύξεις και τακτοποιήσεις και μετά σε μορφή μισοφέγγαρου τη νέα πόλη. Να την δείξω τώρα εδώ και να εξηγήσω μερικά πράγματα. Αυτό είναι το προοπτικό μου σχέδιο. Κάμερα είμαστε. Το προοπτικό σχέδιο που έκανα. Να σκεφτείτε ότι είμαστε στην Πατισίον πάνω από το Πολυτεχνείο.

20:31 Στη σημερινή θέση της ομονίας προβλέπανε τα βασιλικά ανάκτορα με τη μεγάλη πλατεία τους. Με τοπική όραση προς την Ακρόπολη. μπροστά το μπαζάρ, η μεγάλη αγορά ποιότητος, με έναν κήπο στη μέση, εκεί που είναι περίπου το δημαρχείο σήμερα, και πίσω τους ο βασιλικός κήπος, αυτός που έγινε από την Αμαλία ανατολικά και είναι ο εθνικός κήπος σήμερα, προεβλέπεται βορείως των ανακτόρων, δηλαδή της θέσης της σημερινής πλατείας ομονίας.

21:06 βασικά οι σκέψεις ήτανε τρία κομμάτια της νέας πόλης προς τρεις κατευθύνσεις μία, δύο, τρεις με ορθογόνιο σύστημα δρόμων αλλά με τις περίφημες αυτές διαγωνίους αυτή είναι η οδός σταδίου όπως την είχαν προβλέψει εδώ είναι η θέση σήμερα του κήπου η οποία πήγαινε ως άξονα το στάδιο και άλλη της Πειραιώς μέχρι τον Πειραιά.

21:38 Και αυτή η τριγωνική διάταξη, περίπου, αυτό δεν φαίνεται στο προοπτικό, ορθή γωνία αυτό τα δύο σκέλη, επέτρεπαν την ποικιλία στην ενότητα, δηλαδή σε μια ενιαία έκταση οικοδομήσεως, να έχουμε τρία διαμερίσματα με ορθογόνια την λέμε διάταξη των τριών ας τις πούμε συνοικιών, δεν ήταν συνοικίες, ήταν κομμάτια αλλά με άλλη κατεύθυνση, όχι δηλαδή ένας μπακλαβάς ένα ορθογόνιο σύστημα μονότονο όπως έχουμε τις νέες πόλεις στην Αμερική παντού αλλά με αυτή την ποικιλία πρώτο προτέρημα τους. Δεύτερο γύρω από τα ανάκτορα προβλέπανε μια μεγάλη βόλτα τα λεγόμενα βουλεβάρια τα οποία δεν γίνανε βεβαίως τα οποία αναδένουνε την όλη πόλη και αυτά που βλέπετε εδώ κάθε οικοδομικό τετράγωνο ήταν περίπου ένα εκτάριο δηλαδή 100 μέτρα επί 100 και εκεί μέσα προβλέπονται 10 ιδιοκτησίες δηλαδή ένα στρέμμα στον κάθε ιδιοκτήτη σπίτι διόρροφο με κήπο και με προκήπιο δηλαδή έλαβαν υπόψη τους σε μια αυστηρά εμνευσμένη από διτυοκοευρωπαϊκά πρότυπα διάταξη έλαβαν υπόψη τους τις συνθήκες

23:30 διαβιώσεως στον τόπο τις οποίες είχαν βρει στην παλιά πόλη βεβαίως η παλιά πόλη ήταν σπίτια με αυλή αλλά ισοστρεφή προς τον δρόμο δεν είχαν προσώψεις ενώ εδώ θα ήταν ελεύθερα η στάμενα μέσα στον κήπο τους διόρροφα σπίτια για μια οικογένεια δηλαδή για 10 με 15 ανθρώπους αυτή ήταν λοιπόν η σύλληψη προσπάθησα με αυτό το σχέδιο το οποίο έχει μεγεθυνθεί και είναι εκτεθειμένο στο Μουσείο Πόλεως των Αθηνών στο παλιό μικρό ανάκτορο του Όθωνα το πρώτο στην πλατεία Κλαθμόνος έχει μεγεθυνθεί αυτό το σχέδιο το οποίο στο φυσικό του είναι περίπου τόσο δηλαδή 40 πόντους το είχα σχεδιάσει με όχι μικροσκόπιο αλλά πάντως με μεγιθυντικό φακό διότι κάθε σπιτόπουλο εδώ που δείχνω έχει μέγεθος απάνω στο σχέδιο ένα χιλιοστό ή δύο χιλιοστά γιατί το έκανα έτσι διότι ήθελα να είχα την εποπτεία του συνόλου σχεδιάζοντας μου πήρε 200 ώρες αυτή η σχεδίαση αυτό έτσι και εδώ ήταν να στο πούμε οι βασιλείς και ο κήπος τους και η νέα πόλη όπως λέει ψημορφή υπομορφή ημισελίνου γύρω από την παλιά πόλη

25:03 της οποίας το κάτω κομμάτι σωζόταν το απάνω γινόταν αρχαιολογικό πάρκο οπότε κρατούσαμε δηλαδή αυτό εδώ και αυτό θα ήταν το καινούριο κομμάτι δεμένα τα δύο μαζί αυτό βεβαίως είχανε τάξει οι Αθηναίοι ότι θα δώσουν εκτάσεις για τα δημόσια κτίρια και για τους κήπους, άρχισε το παίξιμο της ιδιοκτησίας και των συμφερόντων. Θεωρήσαν το σχέδιο αυτό ως πολύ μεγαλόπρεπο και πολύ πλουσιοπάραχο σε δημόσιους χώρους και πράγματι ήταν.

25:41 Και φώναξαν ένα χρόνο αργότερα τον Μυστικοσύμβουλο και Μεγάλου Αρχιτέκτονα του μονάχου τον Λέοφον Κλέντσε σύμβουλο του πατέρα του Άθωνα του Λουδοβίκου ως να έρθει ως επιδιαιτητής και συμβουλάτορ και ο οποίος κράτησε ορισμένα στοιχεία αυτά που περιέγραψα των κυρίων οδών άλλαξε τη θέση των ανακτόρων και τα πρότεινε στα υψώματα του Αγίου Αθανασίου δηλαδή στα πετράλωνα τα βορεινά κοντά στο θησίο στην πλαγιά δηλαδή τη βορεινή του λόφου των νυμφών για να έχουν θέα και προς τη θάλασσα εκεί και να είναι στην άκρη της πόλης είναι η άποψη η κεντροευρωπαϊκή ότι τα ανάκτορα είναι ή έξω ή δίπλα στην πόλη όχι μέσα στην πόλη ενώ ότι εδώ είχαν και την δημοκρατική αυτή άποψη τα ανάκτορα να είναι στο επίκεντρο της παλιάς και της νέας πόλης Δεν έγινε η πρόταση αυτή του Κλέντσε, η οποία είναι ένα κουτσουρεμένο σχέδιο αυτού, αλλά διατηρήστηκαν αυτές οι βασικοί άξονες και μετά δεν έγινε ούτε η τοποθέτηση των ανακτόρων εκεί, αλλά ελθόν ο ίδιος ο Λουδοβίκος το 1836 με τον Κέρτνερ, τον Φρίδιχφον Κέρτνερ,

27:05 αντίμαχων αρχιτέκτονα σημαντικό του κλέντσε και επί τόπου στα γλίγορα την άνοιξη του 1936 προτάθηκε η θέση των ανακτόρων στο ύψωμα της αναλαμπής πρέπει να σκεφτείς ότι τα ανάκτορα όπως λέει τα ανάκτορα σήμερα ο κόσμος θα ξέρει ως βουλή ως βουλή είναι εδώ και 100 χρόνια από τον Βενιζέλο έχει μετατραπεί 100 χρόνια πριν ήταν βασιλικά ανάκτορα του Όθωνα με μια πολιτιούλα να φανταστείς κτισμένη 10.000 κατοίκων και απέναντι αυτό το ανάκτορο με μια πρόσοψη 90 μέτρα βάθος 70 άθροισμα όλων των ορόφων 15.000 τετραγωνικά.

27:54 κόστος 6 εκατομμύρια χρυσές δραχμές τότε το δάνειο που είχε πάρει η Ελλάδα για να στηθεί ήταν 60 χιλιάδες σε 3 60 εκατομμύρια οπότε ήταν σαν να λέμε 10% τα οποία πληρώθηκαν από την τσέπη των Βιτεσμάχων της οικογενείας του Όθωνα βεβαίως παραχωρήθηκε ο χώρος και του κήπου του Βασιλικού και των Ανακτώρων έγιναν αναπολωτριώσεις και παραδόθηκε για αυτό το σκοπό.

28:30 Και τα Ανακτώρα πήγανε ανατολικά πλέον εκεί που τα ξέρουμε σήμερα αλλά επί ενός χαμηλού λόφου. Αυτό το μέρος λεγόταν το Εξέχωρο. Το Εξέχωρο γιατί ήταν έξω από την γκρεμισμένη πιά οχήρωση η οποία περιέβαλε την παλιά πόλη ήταν έξω, εξέχωρον. Και ολοφάκος αυτός, γιατί σήμερα το βλέπουμε στην θέση του μνημείου του Αγνώστου στρατιώτου, ότι ουσιαστικώς έγινε μια τεράστια εξκαφή.

29:05 Ήταν ένα κεκλημένο επίπεδο, το οποίο έδειχνε τον άκτορο φυτεμένο απάνω στην Αττική γη πλέον, ως κορύφωμα ενός μικρού λόφου. Και λεγόταν και ο λόφος της Αναλαμπής. γιατί από εκεί ερχόταν η αναλαμπή το ξημέρωμα από την Ανατολή Λοιπόν αυτά νομίζω τώρα ότι είπαμε αρκετά αναλυτικά για τους μη ειδικούς εγώ είναι ένα θέμα το οποίο έχω αποσιώσει δεκάδες χρόνια της ζωής μου και έχω εις βάθος δημοσιεύσει πράγματα και θα μπορούσα να σου μιλάω και μία αλλά δέκα ώρες περί αυτού του θέματος, αλλά περιοριζόμαστε εδώ. Οπότε... Για να πούμε και κάτι παραπέρα. Το σχέδιο αυτού των δύο δεν υλοποιήθηκε, να σου πούμε το...

29:52 Δεν υλοποιήθηκε, αλλά κρατήθηκαν οι βασικοί άξονες, όπως σου είπα, και η ιδέα του να είναι βορεινά από την Ακρόπολη και το μέγεθος περίπου. Είναι μία ριζική μετατροπή του, αλλά είναι ενδιαφέρον να ξέρουμε ότι υπήρχε ένα τόσο ωραίο σχέδιο, όραμα, για μια νέα πρωτεύουσα μαζί με το Ελσίνκι, το Ελσίνκφωρς στην Φιλανδία και την Χριστιανία, το σημερινό Όσλο στην Ορβηγία είναι οι τρεις τελευταίες πρωτεύουσες καινούργια ιδρυμένες στο 19ο αιώνα στην Ευρώπη.

30:36 Είναι δηλαδή ένα σχέδιο το οποίο αναφέρεται στην ιστορία της πολεδομίας με πολύ σεβασμό. και εμείς θα έπρεπε τουλάχιστον να το ξέρουμε και άρχισα να σου λέω ότι στο Μουσείο της Πόλης των Αθηνών στην πλατεία Κλαθμόνος έχουμε μεγαλώσει αυτό το σχέδιο των 40 εκατοστών και έχει γίνει τρία μέτρα σε έναν τοίχο ολόκληρο όπου ουσιαστικά μπορεί να διαβάσεις την πόλη όπως δεν έγινε ας το πούμε έτσι Οπότε έχουμε το σχέδιο αυτών των δύο των αρχιτεκτών το οποίο γίνεται μέρος αυτού υλοποιείται πώς προχωράει η πόλη δηλαδή πώς μεγαλώνει η πόλη μετά εντάξει όχι πως στάνει στο σήμερα γιατί έχουμε πολλά στάδια για να πούμε αλλά πώς γίνεται στο 19ο αιώνα πώς προχωράει μέσα λοιπόν επιτροχάδη να τα πούμε αυτό που είχαν προβλέψει τους 60.000 κατοίκους τους απέκτησε η πόλης περίπου μέχρι τα τέλη της βασιλείας του Όθωνα στο 1862 δηλαδή μετά από 30 χρόνια οι 10.000 είχαν γίνει 60.000 και στο τέλος του αιώνας και μέχρι τους πολέμους τους βαλκανικούς η πολιτεία είχε περί τους

31:59 120.000 με 150.000 κατοίκους η πρόβλεψή τους δηλαδή ήταν λογική με τους ρυθμούς αυξήσεως. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Αθήνα δεν σχεδιάστηκε τώρα, μιλάω κοινωνικά και πολιτικά, ποτέ ως κέντρο εμπορικό και βιομηχανικό. Εμπορικό έγινε μετά ο Πειραιάσφου, ως επίνιο. Αλλά η Αθήνα σχεδιάστηκε με τη συμβολική της σημασία ως κέντρο διοικητικό και πολιτιστικό.

32:43 Δηλαδή έπαιξε μεγάλο ρόλο η παρουσία των ερηπείων της αρχαιότητας με παγκόσμια εμβέλεια. Και δόθηκε ο τόνος και έγινε μια πόλης, όπως αλλιώτικα γίνανε πόλεις όπως η Καμπέρα στην Αυστραλία ή η Ουάσιγκτον στην Αμερική, άλλης διαστάσεως βεβαίως, αλλά γίνανε πόλεις διοικήσεως, ήταν μια πόλη με προοπτική να είναι κέντρον διοικητικό.

33:11 Και γι' αυτό και δεν προβλέφθησαν ούτε χώροι βιομηχανικής ανάπτυξης, ούτε μεγάλοι άξονες καινούργοι που δεν υπήρχαν και τα μέσα προς τη χώρα, ούτε κοινωνική, για να μην την πούμε εργατική, κατοικία. πράγματα ανύπαρκτα τα οποία έρθαν πολύ πολύ αργότερα στον 20ο αιώνα στην Αθήνα πλέον λοιπόν η εξέλιξη μέχρι το τέλος του αιώνος ήταν μια ήπια εξέλιξη και με αυτό το χαρακτήρα η πόλη αναπτύχθηκε βεβαίως με το σχέδιο του Κλάντσια όχι πλέον με τις μονοκατοικίες απάνω στα χίλια μέτρα αλλά με κομμάτια και με συνεχή δόμηση διορώφων ή τριωρόφων μονοκατοικιών ή διπλοκατοικιών.

34:08 Στο τέλος του αιώνα γίνανε και κάτι διπλοκατοικίες. Μέσα σε αυτές όμως και πάρα πολλά σημαντικά, να μην τα πούμε ανάκτορα να τα πούμε με μεγαλοπρεπή ενδιετήματα σπίτια για επίλυδες για Έλληνες του εξωτερικού που σιγά σιγά άρχισαν μετά κυρίως και από την εποχή του Όθων αλλά και κυρίως στην εποχή του Γεωργίου του Πρώτου να έρχονται από το εξωτερικό και να επενδύουν και να κτίζουν και τις μεγαλοπίστρους κατοικίες από τις οποίες σώζονται ακόμα δόξα στους ειδός καμιά ας τις πούμε δεκαριά στο κέντρο της πόλης αυτές σωθήκανε να μην περιγράψω τώρα λεπτομερώς ποιες είναι αλλά η μεγαλοπρεμπέστρια πόλη είναι το ανάκτορο του Σλίμαν του Ηλίου Μέλαθρον σήμερα νομισματικό μουσείο της Πανεπιστημίου απέναντι είναι το σπίτι του Σερφιέρη του μεγαλοεπιχειρηματία που ανέπτυξε τις καταβολάδες και ξαναέβαλε ζωή στο Λαύριο και στην αξιοποίηση των υπολείπων αργύρου και άλλων μετάλλων ο Σερ Πιέρης έκανε το παλάτι του το οποίο είναι απέναντι από την Ακαδημία σήμερα η Αγροτική Τράπεζα

35:52 θα μπορούσα να σου απαριθμίσω πολλά ακόμα τέτοια αυτά εκοσμούσαν αυτή την πόλη κυκλοφορία βεβαίως με άμαξες το αυτοκίνητο ήρθε πλέον με τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο στην Αθήνα και με μια κλίμακα ζωής πολύ πιο οικία και πολύ πιο ήρεμη. Και παρόλη την σχετική, ας μην την πούμε φτώχεια, ας την πούμε τη διακριτικότητα της αναπτύξεως αυτής, η Αθήνα λόγω και των μνημείων της και λόγω αυτού του χαρακτήρα του πολιτιστικού κέντρου είχε και έναν πρόημο τουρισμό.

36:43 Υπήρχε τουρισμός. Από το τέλος του 19ου αιώνας με τον Μπέντεκαρ και τους Άγγλους με τον Κουκ και τα πρώτα οργανωμένα ταξίδια υπήρχαν επισκέψεις και των Δελφών και της Ολυμπίας με επίκεντρο βεβαίως πάντοτε την Αθήνα για την προέλευση με το «simple orion» που έγινε πριν, που έφτανε το τρένο, που έφτανε από μια μεριά προς την Κωνσταντινούπολη και από την άλλη μεριά μέχρι την Αθήνα, στα τέλη του αιώνα πλέον αυτά, του 19ου αιώνα.

37:28 Αυτή η πολύ χοντρικά εξέλιξη των 19ων αιώνα Και η Αθήνα που φτάνει τότε ας το πούμε στις σημερινές γειτονιές. Πολύ ωραία η ερωτήση σου. Η Αθήνα τότε φτάνει περίπου και αυτό είναι το επόμενο ένα σχέδιο ακόμα που θα σας δείξω. Αυτό εδώ. Ναι στην έκταση του σημερινού Δήμου των Αθηνών. Δήμου Αθηναίων όπως λέμε. Ο οποίος είναι 3.000 σεκτάρια.

37:58 Ήταν 200 η παλιά πόλης. Δηλαδή είναι 15 φορές η παλιά πόλη της κοκρατίας. Είναι στο τέλος του 19ου αιώνας και είναι περίπου η έκταση του σημερινού δήμου της Αθήνας. Έτσι πώς είναι. Μην ξεχνάμε ότι σήμερα έχουμε 55 δήμους στο Λεκανοπαίδιο. Θα τα πούμε μετά αυτά περίπου τις εκτάσεις και τις θέσεις. Η Αθήνα, να μην το κρατάμε λάθος, προς Θεού.

38:29 Έτσι, βορράς προς τα πάνω, ακρόπολης, παλιά πόλη, πόλη που περιγράψαμε τις επεκτάσεις της κλασικιστικής πυραιός, σταδίο που θα κατέληγε στο στάδιο εδώ. πρώτο νεκροταφείο οι απαρχές της αναπτύξεως το 19ο ήταν η συνοικία των εξαρχείων νεάπολης ονομαζόταν τότε στη δυτική πλαγιά του Λικαβητού ο λίγων εδώ τα πεθράλωνα και σχεδιασμένα και πολύ ωραίο και με ενδιαφέρον σχέδιο αλλά είναι ένα ιδιαίτερο θέμα αυτό το σχέδιο του Παγκρατίου 1890 όλο το Παγκράτη μόνο αυτός είναι ο άξονας ο σημερινός της Ιμητού εδώ το στάδιο ο Αρδιτός, το νεκροταφείο ο Λυκαβιτός το άλλο μεγάλο άλσος το πεδίο του Άριος το οποίο σε όλη αυτή την περίοδο ήταν ακτιστό με μουσικούλα το καλοκαίρι εδώ κοντά με μια εξέδρα και χώρος ασκήσεως για τους υπείς πολταρίσματα στο τέλος του αιώνας κτίστηκε εδώ η σχολή Ευελπίδων από τον Τσίλα που είναι σήμερα το πρωτοδικείο και τα δικαστήρια. Το ωραίο αυτό κτίριο του ύστερου κλασσικισμού εκτίστηκε εδώ.

40:29 Λοιπόν, η έκταση αυτή Οπότε κυψέλει εδώ πάνω και τελειώνουμε. Κυψέλει εδώ. Αυτά όχι ακόμα. Κυψέλει και η πλευρά αυτή των Πατησίων ακόμα στην αρχή τους. Και βεβαίως και το δυτικό κομμάτι εδώ προς την Λένορμαν και δυτικά. Δηλαδή περίπου, ίσως λίγο λιγότερο, στο τέλος του 19ου αιώνας είχε καλυφθεί αυτό που είναι σήμερα ο Δήμος Αθηναίων, ο οποίος είναι 15 φορές η παλιά πόλη, σε έκταση.

41:08 Δεν είπαμε δύο λόγια για τον κλασσικισμό, ότι όλα για την αρχιτεκτονική δηλαδή στο 19ο αιώνα, ότι κυριάρχησε ένας μνημιακός κλασικισμός για τα μέγαρα και τα δημόσια κτίρια σε απομίμηση των αρχαίων προτύπων και ένας πανδημός, όπως τον ονομάζουμε, όχι με την κακιά έννοια της λέξης, κλασικισμός, δηλαδή μία όσμωση, ένα πάνδρεμμα της αυστηρότητας, της προσώψεως, της συμμετρικότητας και των διακοσμητικών στοιχείων του κλασσικισμού στην πρόσωψη με τα χαλιάτια τις ζαμαρίες στην πίσω μεριά και την αυλή δηλαδή το αθηναϊκό σπίτι του κλασσικισμού είχε έναν λαϊκό τρόπο κλασσικισμό άρα βαρύ μπροστά στην όψη και πίσω ένα άνοιγμα όμως προς το δρόμο ενώ πριν επί τροκοκρατίας τα σπίτια προς το δρόμο είχαν τυφλή όψη διότι ήταν οχυρωμένα στην οικογενειακή του ζωή.

42:14 Αυτό εσφράγισε την Αθήνα και την έκανε και μια ιδιότυπη νεοκλασική πρωτεύουσα. Έστω μικρή αλλά με μια πάρα πολύ ενιαία αρχιτεκτονική η οποία και αυτή εντυπωσίαζε. Τα οποία αυτά σώζονται τα σπίτια δηλαδή αυτά που βλέπουν τα νεοκλασικά είναι αυτό ή είναι μεταγενέστρα το 20 του 30. μερικά μερικά σώζονται και μερικά στη πλάκα σώζονται και με τους κύπους από δίπλα λοιπόν αυτή η εξέλιξη μέχρι τους βαλκανικούς πολέμους γιατί τους βαλκανικούς πολέμους για εμάς ουσιαστικά η Ελλάδα διπλασιάζεται σε έκταση ήταν κάπου στα 60 να το πούμε σωστά χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα και σήμερα είμαστε 135.

43:07 Η Γερμανία είναι 450. Περίπου. Καταλαβαίνω. Τάξεις μεγέθους. Διπλασιάστηκε η χώρα. Και αναπτύχθηκαν αμέσως μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και τα πρώτα κτίρια επί της πλατείας συντάγματος, μάλιστα το ένα υπάρχει ακόμα, αλλά δεν είναι εύκολο αναγνώσιμο, πολυόροφα κτίρια με πετών αρμέ, με οπλισμένο σκυρόδρομο. Πότε? Το 1910 με 1920 πλέον.

43:44 Ναι, έχω δει τέτοια 10-20 παρακάτω στην πλάκα φτιαγμένα με... Μικρά, μικρά. Μικρά, δυόροφα. Έγινε και το πολυόροφο. Πολυόροφο. Βάση του νόμου περί συνειδιοκτησίας οριζοντίας, ο οποίος είναι του, αν δεν κάνω λάθος, του 1927. Και αυτό που είναι πάνω στην πλατεία συντάγματος, αυτό το... Είναι στη γωνιά με την Φιλελλήνων. Στη γωνιά με την Φιλελλήνων.

44:11 Λοιπόν, η μεγάλη τομή για την πόλη ήταν η άφηξη των προσφύγων από τη Μικρά Ασία το 1922. Μια οικιστική έκρηξη από 1,2 εκατομμύρια φυγάδες πρόσφυγες Έλληνες της Μικράς Ασίας οι 400 με 500 χιλιάδες εγκαταστάθηκαν στο λεκανοπαίδιο των Αθηνών 400-500 χιλιάδες λοιπόν σε μια πόλη 150 χιλιάδων του να προσθεθούν 400 χιλιάδες είναι οπότε έγινε η πλειοψηφία δηλαδή μέσα σε μια δεκαετία και η Ελλαδούλα του 20 με 40 με εσωτερική αστάθεια με δικτατορία πανγκάλου με εθνικό διχασμό με τους βενιζελικούς και αντιβενιζελικούς με του κόσμου τις συμφορές με μόνο την τετραετία του Βενιζέλου τη δεύτερη 1928-32 που σταθεροποιήθηκαν πάνω στα πράγματα έχει να επιδείξει θαυμαστά και κοινωνικά και αρχιτεκτονικά και πολυοδομικά επιτεύγματα.

45:32 Το πρώτο κατόρθωμα της εποχής, η εγκατάσταση όχι όλων, αλλά μεγάλου τμήματος των προσφύγων. Άλλοι μείνανε στην αθλιότητα αυτή μέχρι την δεκαετία του 60. Είχαμε παράγκες πίσω από το Χίλτον σήμερα. Ναι. Παραγκοπόλης. Χρειάστηκαν 40 χρόνια για να γίνει η πλήρης αποκατάστασης εντός εισαγωγικών των προσφύγων, η οποία όμως στην πρώτη φάση δεν ήταν ιδιωτική η μεγαλύτερη, αλλά κοινωνική.

46:11 Έγιναν μεγάλα προγράμματα αποκαταστασίας των προσφύγων με την ίδρυση συνοικιών. Νέα Ιωνία, Νέα Φιλαδέλφια από τη μια μεριά, Βύρονας απ' την άλλη Ασύρματος πάνω από Αργυρόπολη Ασύρματος πάνω από από τα από τα πετράλωνα δηλαδή περιοχές ολόκληρες με οργανωμένη δόμηση και με πολύ ενδιαφέρον τα πολυδομικά σχέδια τα οποία συγγνώμη εδώ αυτοί χώροι ανήκουν σε κάποιους τα οικόπεδα δηλαδή είναι ιδιοκτησίες κάποιων, είναι απαλωτρίωση αυτά έγιναν και απαλωτριώσεις και έγιναν εξαγορές αλλά ουσιαστικώς έγιναν με ευρεία συμμετοχή και του κράτους και της διεθνούς υποστήριξης της αποκατάστασης των προσφύγων γίνανε και οικοδομικές επεκτάσεις σημαντικές για πιο εύπορους όπως που είχαν σώσει ορισμένοι περιουσία όπως η Νέα Σμύρνη η επέκταση σιγά σιγά της Καλυθέας και παραλίλως προς αυτά μέσα στα χρόνια του Μεσοπολέμου όπως το ονομάζομαι 20-40 και η πρώτη ανάπτυξη πάρα πολύ ενδιαφέρονταν κήπου πόλεων οι ίδια συνεταιρισμούς κυρίως τραπεζικών υπαλλήλων, ψυχικό, φιλοθέοι, εκάλλη.

48:01 Αυτή ήταν ψυχικό, φιλοθέοι, ήταν... Τραπεζικοί υπαλλήλων. Όπου έγινε για πρώτη φορά αυστηρότατος διαγωρισμός των χρήσεων. Μόνο κατοικία και ελάχιστο εμπόριο. Και τίποτε άλλο. και αυτό λόγω του ότι στην αρχή πριν γίνουν δήμοι αυτοί ήταν συνεταιρισμοί με καταστατικά έγινε σεβαστό μέχρι σήμερα και δεν έχεις σε αυτές τις περιοχές παρόν όχι μόνο είναι εκεί που πόλεις αλλά δεν έχεις και μίξη χρήσεων άμα προχωράς επί της κηφισίας από τη μια μεριά έχεις τη φιλοθέη και το ψυχικό κατά πράσινο και δεξιά έχεις των αστικών χειλών όπως τον ονομάζω εγώ ο χειλός της αναπτύξεως αυτά ήταν τα μεγάλα βήματα του μέσοπολέμου τώρα ως έκταση άρχισε η πόλης βεβαίως να επεκτείνεται πράγμα που την εσφράγισε μετά για την επέκτασή της και σε υπάρχουσες εστίες μικρών χωριών μέσα στο Λεκανοπαίδιο.

49:25 Δηλαδή άρχισε να αναπτύσσεται το παλιό φάλιορο, άρχισε να αναπτύσσεται η κηφισιά, σιγά σιγά το χαλάνδρι. Όλα αυτά ήταν χωριά με μικρούς πυρήνες. και βάσει αυτής της επεκτάσεως δημιουργήθηκε και η πόλης των 4,5 εκατομμυρίων σήμερα που καλύπτει όλο το Λεκανοπαίδιο. Το Λεκανοπαίδιο για να έχουμε πάλι τάξεις μεγέθους μέσα από τις κορυφές των βουνών γύρω-γύρω δηλαδή αγάλαιος πάρνηθα πεντέλη μητός από τις κορυφογραμμές και μέσα είναι μια έκταση 60.000 εκταρίων είπαμε ότι η Αθήνα είπαμε 200 ήτανε ήταν 200 και ότι η πόλη σήμερα της Αθήνας ο Δήμος είναι 3.000 το λεκανοπαίδιο που είναι πηχισμένο σήμερα είναι τα 2 τρίτα των 60.000 είναι 40.000 εκτάρια δηλαδή 400 τετραγωνικά χιλιόμετρα χοντρικά πες 20x20 χιλιόμετρα είναι όλο το λεκανοπαίδιο που είναι όντως πηχισμένο σε αυτό έχουμε 55 δήμους και αυτοί οι 55 δήμοι είναι γεννημένοι με το ξεκίνημά τους στην 20η αιτία του Μεσοπολέμου αλλά ουσιαστικά αποκρισταλωμένοι στα όσα τώρα πλέον 70-75 χρόνια μετά τον πόλεμο.

51:29 Η επέκταση δηλαδή, αν το σκεφτείς ότι οι πόλεις είναι 3.000 και ότι ο επικισμένος χώρος του Λεκανοπεδίου είναι 40.000 είναι μια συντριπτική επέκταση η οποία όμως πραγματοποιήθηκε με επίκεντρο αυτή την περιφερειακή διάταξη των παλιών πυρήνων των χωριών. Το δεξί χέρι του Κωνσταντίνου Καραμαλή και ο πρώτος που ουσιαστικά ασχολήθηκε με ρυθμιστικό σχέδιο της Αθήνας το 1960, ο Προκόπης Βασιλιάδης, είχε οραματιστεί με την πρόταση εκείνη μια πόλη την οποία είχε ονομάσει η πόλης με ει μέσα στην πόλη.

52:18 δηλαδή ένα πολυκεντρικό σύστημα επιτοπίων δήμων που δημιουργούν τη Μεγάλη Μητρόπολη αυτό έγινε μυστηριωδός πως στην περίπτωση της Αθήνας λέω μυστηριωδός διότι δεν έγινε με κρατικό σχεδιασμό έγινε με μία ανάπτυξη η οποία εξ αρχής και εδώ αυτό έχω να το ξανά Να το ξαναδείξω μια στιγμή Εξ αρχής οι τάσεις ποια ήταν Ότι στις τρεις κατευθύνσεις Που περιέγραψα στην αρχή Του σχεδίου Έγιναν επεκτάσεις Με ορθογόνια Συστήματα Πάντοτε Αλλά σε διάφορες κατευθύνσεις Και με αυτό το πνεύμα Επεξετάθη ουσιαστικό Με τους πυρήνες βεβαίως Να παραμένουν στο Χαλάνδρη μπορεί να το διαβάσει σε αυτό πολύ καθαρά ότι υπάρχει ένας πυρήνας που είναι έχει στην εκκλησία δηλαδή της εποχής της τροκοκρατίας πολύ μικρός και παντού αλλού η επέκταση είναι με ένα σύστημα το λέμε υποδάμιο λανθασμένα δεν είναι υποδάμιο ορθογωνικό σύστημα οδοποιίας οικονομικό απλό με δρόμους βεβαίως παντού πολύ πιο στενούς στο κέντρο κυρίως, στην επέκταση του κέντρου της πόλης της Αθήνας, διότι μην ξεχνάμε ότι η ιδιοκτησία βασιζόταν σε τετράγωνα

53:56 μεγέθους 50x50, με κτίσματα, με προσώψεις 6 μέτρων, 8 μέτρων, με δυόροφα σπιτάκια απάνω. Και απάνω στον ίδιο κάναγο δρόμων, δρόμων, χτίστηκαν οκταώροφα κτίρια με μια κάλυψη συντριπτική μέχρι 80 και 90% και με μια εκμετάλλευση, η οποία δεν υπάρχει σχεδόν πουθενά στην Ευρώπη, του τέσσερα συντελεστή δόμη της εκμετάλλευσης τέσσερα. Δηλαδή τέσσερις φορές την επιφάνεια του οικοπαίδους.

54:34 Πυκνά πράγματα πολύ στο κέντρο της Αθήνας. Πολυκατοιχεία, πότε έρχεται δυνατά στην Αθήνα δηλαδή γιατί είμαστε έχουμε πει παλιά μεγαλώνει η Αθήνα, έρχονται πρόσφυγες κόσμος πρέπει να μείνει και ξαφνικά γεμίζουμε κάποια στιγμή το 60 δεν ξέρω πότε 70 η Αθήνα γεμάτη πολυκατοιχείας. Πότε γίνεται αυτό η μετάβαση που Δεν γεμίζομαι.

55:00 Πριν στο Μεσοπόλεμο είχαμε περί της 200 με 300 πολυκατοικίες που ξεκινούσαν από τα Πατήσια και φθάνανε μέχρι το Κολονάκι και τα Εξάρχεια και τα λοιπά και πολλοί ενδιαφέρουσες αρχιτεκτονικά πολλές διότι από αρχιτέκτονες καλούς σπουδασμένους στην Γερμανία και στη Γαλλία ή στο σύγχρονο να μην πούμε την κακιά λέξη μοντέρνο ρυθμό του Bauhaus το λεγόμενο Αυτές οι πολυκατοικίες, πολλές από αυτές έχουν επιζήσει, έχουν και κηρυχθεί εντωμεταξύ, προστατευόμενες, αλλά ήταν βεβαίως ενδεικτικές, ήταν πλέον βάση της νομοθεσίας περί οριζοντίου συνειδιοκτησίας.

55:54 Δηλαδή ήτανε πολλοί κατοικίες, δεν ήταν δίπλο κατοικίες πλέον και κτισμένες όλες πλέον με σκελετό οπλισμένου σκυροδέματος. Σιδερένιες σκελετοί ποτέ στην Αθήνα, πάντοτε οπλισμένο σκυρόδεμα. μετά τον πόλεμο δημιουργήθηκε εκτός από την πρώτη πρόσβαση και πλημμυρίδα των από τη Μικρά Ασία προσφύγων είχαμε την εσωτερική μετανάστευση μετά τον εμφύλιο πόλεμο του 46 47 με 49 είχε μετατραπεί η Ήπεθρος σε άθλια κατάσταση και πάρα πολλοί άρχισαν να προσφεύγουν πλέον προς την πρωτεύουσα κυρίως για λόγους απασχολήσεως αλλά και ασφαλείας και από εκεί και πέρα δημιουργήθηκε αυτή η τάση η πολύ περίεργη της άμετρης ανάπτυξης του κέντρου της Βοτεύουσας βάσει του εσωτερικού της εσωτερικής μετανάστευσης και δημιουργήθηκε και ο χαρακτήρας της μεταπολεμικής πολυκατοικίας πολύ πιο φτηνός και όχι ενδιαφέρον αρχιτεκτονικά αλλά στο τέλος που θα σου πω λιγάκι για τις ελπίδες για την ποτέλωσα θα σου πω ότι υπάρχει και μια αρετή σε αυτό το σύνολο των πολυκατοικιών που έχουν κτιστεί όμως

58:02 ξανά το λέω σε πάρα πολύ στενό υπόβαθρο υπόβαθρο δρόμων οδικού δικτύου προβληματικό για την κυκλοφορία πολύ όμως βοηθητικό κλιματικά διότι μην ξεχνάμε ότι οι πόλεις του Νότου είναι πάντοτε πυκνοκτισμένες δια λόγου σκιάσεως οι πόλεις του Βορρά είναι πάντοτε πολύ πιο ανοιχτές στο Νότο αν πάσαι δε στις χώρες τις αραβικές και μεγάλες πόλεις όπως το Κάιρο είναι αφάνταστα στένοα επικισμένες διότι δημιουργούνται σκιά στους δρόμους από τα ψηλά κτίρια είναι διαλόγους κλιματικούς έχει και αυτή την παρηγοριά αν θέλεις το πράγμα Οπότε φτιάχνεται δηλαδή πολυκατοικία στην Αθήνα έρχεται ο κόσμος, μένει Πολυκατοικία η οποία λόγω αυτών των κακών προϋποθέσεων έχει πάρα πολύ μεγάλη σαφόρη της πυκνότητας, στενότητας του οδικού δικτύου, πυκνότητας οικοδομήσεως και λήψεως σχετικής ελευθέρων χώρων, έχει πάρα πολύ δυσφημιστεί.

59:27 Όπως και το οπλισμένο σκυρόδεμα, δηλαδή πολυκατοικία και μπετόν αρμέ έχουν γίνει συνώνυμα στην ελληνική γλώσσα του φτηνού και του αθλείου είναι μια προκατάληψη αυτή διότι όλος ο κόσμος χτίστηκε με αυτόν τον τρόπο με αυτόν τον τρόπο χτίστηκε τώρα τι παρήγορες στάσεις έχουμε ίσως μέσα σε αυτό το πολυκεντρικό σύστημα για 4,5 εκατομμύρια ανθρώπους και 55 δήμους.

01:00:14 Τι καλά βήματα έχουμε ίσως να θυμηθούμε τις τελευταίες δεκαετίες. Βόηθησαν ορισμένα πράγματα. Το ένα ήταν η ιδέα της λεγόμενης ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων, που πάει πολύ πέρα από τους αρχαιολογικούς χώρους. Είναι η ιδέα του να δημιουργηθεί ένας πάλι σαν μισοφέγγαρο που να ξεκινάει από τον Λυκαβητό, να κατεβαίνει στις αρχαιολογικές σχολές προς το πνευματικό πολιτιστικό κέντρο, με τα μουσεία, Εθνικό κήπο Ζάπιο Ολυμπίο Παλιά πόλης Ακρόπολης Κεραμικός Και με την ελπίδα Κάποιου ξεκαθαρίσματος Και του δημοσίου σήματος Σήματος Μέχρι την Ακαδημία του Πλάτωνος Αυτό είναι ένα μήκος περίπου 6 χιλιόμετρων Του να δημιουργηθεί Και δημιουργείται σταδιακά περισσότερο από ευτυχή συγκυρία και πολύ λιγότερο από συμπτώσεις δηλαδή της ζωής και της οργάνωσης και όχι πολυοδομικό σχεδιασμό δημιουργείται ένα green belt μια πράσινη ζώνη ένας άξονας που ζωντανεύει και αναδεικνύει τα μνημεία αλλά συγχρόνως δίνει και μια αναπνοή ελευθέρων χώρων σε αυτή την πολύ πυκνοκατοικημένη

01:02:00 Αθήνα. Λοιπόν, έγινε όπως ξέρεις επί 15 χρόνια ένας ειδικός οργανισμός ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων. Λάθος ονομασία διότι δεν είναι μόνο οι αρχαιολογικοί αλλά είναι και όλα αυτοί οι χώροι που ζήνουν οι προϋπάρχοντες. Ευτύχημα για την πόλη βεβαίως και άξιος έπαινος των δύο βασιλισσών της Ελλάδος, η μία η Αμαλία πολύ νωρίς και ύστερα η Σοφία, το ξαναφύτεμα των λόφων, δικαβητός.

01:02:40 Το μουσείο, δηλαδή, λόφος του μουσείου Φιλοπάπου, νυμφών, αρδητός, Ο Αρδιτός μήνανε όχι επικισμένοι και ξαναφυτεύτηκαν πολύ νωρίς. Μαζί με τον βασιλικό τότε εθνικό κήπο σήμερα άρχισε σιγά σιγά στο τέλος του 19ου αιώνα ο Λικαβητός. Ύστερα και οι δυτικοί λόφοι της Ακροπόλεως, ο Αρδιτός, το πρώτο νεκροταφείο. όλοι αυτοί οι χώροι αν τους σκεφτείς επικισμένους η Αθήνα θα ήταν τελείως αλλιώτικη είναι πράσινη αυτό είναι ένα μεγάλο κέρδος και έγινε και σεβαστό αυτό παρόλο ότι η πόλη αλλού σκαρφάλωσε και στον Εγάλιο και παντού και στον Ιμητό σκαρφάλωσε στις πλαγιές των βουνών πλέον κατά τμήματα πάνω από τη βούλα έχουμε μια σφίνα μέσα στον ημιτό εδώ αυτό λιτώθηκε στο κέντρο να υπάρχουν αυτοί οι χώροι άλλο στοιχείο θετικό θέλεις να σου πω βεβαίως με τα έργα για τους Ολυμπιακούς του 2004 μια τακτοποίηση των μεγάλων αξώνων κάποιας ταχείας κυκλοφορίας και της εγκάρσιας διασύνδεσης από την Ελευσίνα μέχρι το αεροδρόμιο είναι ο μεγαλύτερος αστικός αυτοκινητόδρομος

01:04:42 που υπάρχει στην Ευρώπη σε μήκος 70 χιλιόμετρων η Αττική οδός έτσι δεν ονομάζεσαι έχει μήκος 70 χιλιόμετρων από την Λευσίνα μέχρι το αεροδρόμιο η διασύνδεση και της και του άξονος προσβάσεως από το αεροδρόμιο στις πλαγιές αόρατα με πολλά τουνέλια στις δυτικές φλαγές του Ιμητού η νέα πρόσβαση προς την Αθήνα η οποία ήταν η άθλια πρόσβαση μέσω από τις πιο υποβαθμινένες περιοχές μέσω της λεωφόρου Καβάλλας μέχρι προήκοση ετών και τώρα έρχεσαι από το νέο αεροδρόμιο στα Μεσόγεια από την πιο ωραία περιοχή την αναδασωμένη του Ιμητού και βλέπεις από κάτω την πόλη στο πιάτο μεγάλο κέρδος και αυτό ο σχεδιασμός σε κλίμακα μεγάλου πόλεως λέω τώρα να μην μπούμε και σε θέματα δημοσίων σημαντικών κτηρίων όπως το νέο μουσείο της Ακροπόλεως με τα υπέρ και τα κατά του κατεμέ υπέρ ως προς τη χωροθέτηση διότι κοντά άμεσα προς την Ακρόπολη και χαμηλά και κοντά προς το κέντρο της πόλης αλλά κατά με πάρα πολύ άτυχο στην αρχιτεκτονική του καβαλάει ουσιαστικά το πρώτο δημόσιο κτίριο

01:06:27 το στρατιωτικό νοσοκομείο του Βάιλερ το πρώτο κτίριο των νεωτέρων Αθηνών χτισμένο το 1836 πριν από τα ανάκτορα το πρώτο κτίριο υπάρχει, έχει σωθεί το θαυμάσιο αυτό κτίριο και ήρθε ο όγκος του νέου κτηρίου να το καβαλήσει ουσιαστικώς διότι δεν μπορέσαμε εν γέρος να απολωτριώσουμε το οικόπεδο όλο προς νότον και να πάρει μια αναπόσταση και καβαλάει και μια από τις σημαντικότερες συνοικίες της όψιμης αρχαιότητας του δευτέρου και του τρίτου αιώνα την οποία φαίνεται σήμερα στο μουσείο Ακροπόλεως όταν μπεις μέσα την βλέπεις κάτω από γυάλινα πατώματα και μπορείς με φωτισμό τεχνητών εν υπογείω να επισκεφθείς μία από τις σημαντικότερες αν όχι η μεγαλύτερη έκταση οικοδομικού τετραγώνου κατοικιών της αρχαιότητας στην Αθήνα και αυτό καλύφθηκε από το νέο θαυματούργημα της Ακροπόλου για το οποίο βεβαίως οι αρχαιολόγοι και όλοι οι εξτασιαζόμενοι πολιτιστικά είναι ευτυχείς διαλόγους πολιτικούς και πολιτιστικούς αλλά διαλόγους πολεοδομικούς πρέπει να έχει κανείς μεγάλες επιφυλάξεις

01:07:55 πολύ λιγότερα αρνητικά και πολύ περισσότερα θετικά θα έχει να πει κανείς για το συγκρότημα της νέας βιβλιοθήκης και της νέας όπερας στο χώρο του παλιού υποδρομίου. Ο υπόδρομος κάτω στο τέλος της καλυθέας. Μια έκδαση σημαντικότατη, δηλαδή μεγαλύτερη είναι κάπου 25 εκτάρια ο κήπος εθνικός είναι 15 εκτάρια έγινε σαυμάσιος καινούριος κήπος και το συγκρότημα αυτό το πολιτιστικό το οποίο είναι ένα μεγάλο κέρδος για την πόλη δυστυχώς ακόμα αναγκαστικά ανοίγεται προς τον κήπο και προς αυτό το τεχνητό κανάλι που έχει γίνει, πολύ ωραίο, αλλά είναι αποκομμένο από τη θάλασσα, όπως είναι και όλοι οι καλυθέα αποκομμένοι από τη θάλασσα, διότι αυτή η αναμόρφωση του νέου, του φαλυρικού όρμου, δηλαδή του μετόπου του νέου φαλύρου, κάπου 4 χιλιόμετρα προς τη θάλασσα, από τις δυσδιφιές μέχρι το στάδιο ειρήνης και φιλίας τμηματικά έχουν γίνει διάφορα έγινε ο νέος άξονας ταχείας κυκλοφορίας ο οποίος έγινε ψηλά διότι βρήκανε νερά κάτω διότι δεν μπορέσαν να τον κάνουν υπόλοιο υποδαλάσσιο

01:09:50 και αντί να έχουμε τα αυτοκίνητα υπόλοια και το άνοιγμα της Καλυθέας που είναι ο μεγαλύτερος δήμος μαζί με το περιστέρι του Λεκανοπηδίου προς τη θάλασσα έχουμε ένα τείχος σήμερα το οποίο δεν ξέρω με τι περάσματα θα πρόκειται να ενωθεί η πόλης, δηλαδή η Καλυθέα με την παραλία η οποία βρίσκεται πλέον στο τελικό στάδιο διαμορφώσεως και του τελευταίου τμήματος του κεντρικού.

01:10:25 Αυτά είναι τα γενικότερα των τελευταίων εξελίξεων. Μιλώντας πριν για το Μουσείο της Ακρόπολης και διαβάζοντας και το βιβλίο που μου χαρίσατε και ευχαριστώ διάβαζα ότι ο καθηγητής σας ο Δημήτριος Πικιώνης ήταν στην ανάπλαση όλου αυτού του χώρου γύρω της Ακροπόλος. Εσείς δουλέψατε πάνω σε αυτό το μαζί τους το κομμάτι αυτό εκεί και αν ναι ποιες είναι οι εικόνες σας δηλαδή που μπορείτε να μας πείτε που αυτό το πλακώστρωτο που γινόταν εκεί πέρα το έχουμε πατήσει όλοι ας πούμε δεν θα μπούμε σε έκθεση σε αυτό το θέμα πράγματι ο Στελιόφιτος αρχιτέκτον 22 και 23 ετών του πολυτεχνείου ήμασταν 25 σε κάθε τάξη τότε τώρα είναι 200 200 εδώ ενώ στην αρχιτεκτονική των Αθηνών είχα τη χαρά και την τιμή να κρατήσω τα ράμματα τα ράμματα ήτανε τα ράμματα που τεντώναμε για να δημιουργηθεί η οδηγή για τις πλακοστρώσεις σαν το λέω και στο βιβλίο μου αυτό στο οποίο περιγράφω τον τρόπο διδασκαλίας του Πικιώνικη το βίωμα αυτό της διαμορφώσεως των λόφων δυτικά από την Αγρόπολη

01:11:52 ως πνευματικά παραπέδια διότι υπήρχαν τα παραπέδια των 40 γεραιών λιθοξών και καλών φιλουργών που δουλεύανε υπό τις οντιγίες του δάσκαλου ο οποίος 70 ετών τότε περνούσε ώρες καθισμένος σε ένα σκαμνάκι δίνοντας οντιγίες φτιάχνοντας σκίτσα ουσιαστικό ένα έργο που έγινε πολύ λιγότερο από μελέτη επί του χάρτου και πολύ περισσότερο από πρωτοβουλίες επί του πεδίου.

01:12:34 Αυτό ήταν και το χαρισματικό του ανθρώπου αυτού, του μεγάλου δασκάλου. Αλλά αυτό είναι ένα θέμα για το οποίο θα πρέπει να με καλέσεις μια άλλη φορά. Θα τα ξαναπούμε σε ένα... Ναι, να τα πούμε πολύ λεπτομερέστερα και ως βίωμα για έναν νέον άνθρωπο και τις αρετές, τις μεγάλες, τις σχεδιαστικές για διαμόρφωση ενός χώρου ελευθέρου αλλά τόσο σε άμεση επαφή με τα σημαντικότερα αρχαία μνημεία της Αθήνας.

01:13:09 Δεν είναι ένας κήπος κάπου, είναι απάνω στους ιστορικούς λόφους. Το οποίο είναι δεμένο όμως δηλαδή μέσα στο περιβάλλον. και επιτυχημένο και μεγάλο τόλμημα διότι βρίσκεται σε μια εγγενή από τα γενετούρια του αντίφαση με τις επιθυμίες της αρχαιολογικής έρευνας αλλά αυτά πρέπει να στα πω χώρια πως επέσπευσε ο Καραμαλής τη διαμόρφωση αυτή για να προάγει τον τουρισμό τότε αλλά έπεσε στα χέρια αυτού του ανθρώπου όπου επήγαινε ο Καραμαλής αυτό μόνο να σου πω για να πούμε και ένα ωραίο επεισόδιο πήγαινε κάθε δύο-τρεις φορές την εβδομάδα, περνούσε τον κήπο με τα πόδια και πήγαινε να κάνει επιθεώρηση των έργων ακροπόλεως μεταξύ 54 και 58 αυτά. Δηλαδή στην πρώτη σαν δημοσίον έργων ή σαν υπουργός δημοσίων έργων.

01:14:16 στην αρχή και ύστερα σαν πρωθυπουργός αλλά στην αρχή σαν δημοσιογράφος και μετά σαν πρωθυπουργός, πολύ σωστά το λες και επήγαινε και έλεγε του Πικιόνη μα εγώ σε έβαλα εδώ μιλούσε και λίγο, τα Σερέικα σε έβαλα εδώ να μου φτιάξεις δρόμους κι εσύ μου γκρεμίζεις διότι έβλεπε να κάνει αυτές τις πολύ ευαίσθητες διαμορφώσεις με τα ερηπιώδη μαρμάρινα στοιχεία τα νεοκλασικά που μάζεψε από όλη την πόλη και ενέταξε μέσα και ο Γέροντας, ο Πικιώνης του απαντούσε, τον λέγαμε, να μην πω εγώ πόσο ετών είμαι σήμερα, αλλά Γέροντα τον λέγαμε τότε 65-70, τον Πικιώνη, του απαντούσε, κύριε πρόεδρε, εσείς όταν εκτελείτε τα κατοίκοντά σας δεν δέχεστε δεν σας οδηγεί κανείς στο τι θα κάνετε αφήστε με και εμένα να κάνω αυτό που έχω να κάνω κατά την κρίση και τις ικανότητές μου ο αγέροχος Καραμαλής αυτό το εσεβάστηκε είναι χαρακτηριστικό διότι ο Καραμαλής άμα είχε έναν άνθρωπο με μια προσωπικότητα απέναντί του τον σεβόταν κατά τα άλλα ήταν υψηπιτής και αγερόχος.

01:15:45 Λοιπόν, είπαμε πολλά και σώνη. Ίσως θα έπρεπε να σου πω ως τελευταίο ποια είναι, αν θέλεις, τα θετικά που βλέπω για μια δυνατή εξέλιξη της πόλης ακόμα. Πολύ επιγραμματικά. Ποιες είναι οι αρετές που έχει να επιδείξει. Τυχαίες οι περισσότερες. Το ένα είναι ότι αυτή η αρχιτεκτονική η οποία δεν είναι ιδιαίτερη η μεταπολεμική και υπό συνθήκες όπως είπαμε πολύ προβληματικές πυκνοτήτων η αρχιτεκτονική αυτή είναι ανώδυνη θα την ονόμαζα.

01:16:29 Μορφολογικά όχι πολύ ενδιαφέρουσα εκτός από ορισμένα εικοσάδες κτηρίων που είναι σύγχρονα κτήρια ενδιαφέροντα Τα περισσότερα είναι ένα άθροισμα ανωνύμων μορφολογικά πολυκατοικιών, αλλά οι οποίες είναι άσπρες, κυβικές και σε ύψη μεταξύ 5 και 8 ορόφων στο κέντρο. Είναι δηλαδή μία κυψέλη από άσπρους όγκους. θα μου πεις είναι τόσο θετικό αυτό εάν συγκρίνεις τις νέες του 20ου αιώνα συνοικίες της Ρώμης ή της Μαδρίτης γύρω από ένα ιστορικό κέντρο πολύ πιο σημαντικό από κτίρια αιώνων των τελευταίων έξι αιώνων από την Αθήνα πολύ σημαντικά τα ιστορικά τους κέντρα αλλά η επέκτασή τους που είναι αντιστήχως πολύ μεγάλη είναι μια πανσπερμία μορφών και χρωμάτων και επιλογών αρχιτεκτονικών πάρα πολύ κουραστικό και πάρα πολύ απογοητευτικό.

01:17:52 Αυτό δεν το έχουμε στην Αθήνα. Έχουμε μια ήρεμη διάταξη άσπρων όγκων. Το θεωρώ ότι είναι ήρεμος. Είναι κέρδος αυτό. Δεύτερο, έχει κρατηθεί η ανθρώπινη κλίμακα. Δεν έχουμε πάει σε υψηλά κτίρια. Επί κολονέλων στην επταετία δημιουργήθηκαν με την ελεύθερη δόμηση περί τα 10 κτίρια μεταξύ 15 και 25 ορόφων, τα οποία όμως είναι όλα σε απόσταση χιλιόμετρων, 2-3 χιλιόμετρων από το κέντρο της πόλης.

01:18:32 Κάτι που βλέπεις στο χολαργό με κάτι πολύ κατοικίες, τεράστιες. Αυτές είναι 10 κομμάτια ανταμεταλλευόν. Το ψηλότερο από όλο ήταν ο πύργος των Αττινών. Τα είναι άλλα 12 κομμάτια. Και είναι περιφερειακά, δεν αλλίωσαν. Τώρα έχουμε ένα μεγάλο κίνδυνο αυτή τη στιγμή με την ανάπτυξη, να πούμε ενδιάμασαν και τα αρνητικά, της σημαντικής έκτασης του παλιού αεροδρομίου του ελληνικού 600 εκτάρια δύο φορές οι παλιά πόλεις 600 εκτάρια αν είναι 3000 εκτάρια ο Δήμος των Αθηναίων είναι το 1 πέμπτο του Δήμου Αθηναίων σε έκταση ο κήπος μόνον που δημιουργείται εκεί θα είναι περίπου το μισό 250 με 300 εκτάρια δηλαδή είναι 20 φορές ο εθνικός κήπος πλέον με μεγάλη έκταση πρασίνου με πολυτελείς πολυτελείς κατοικίες δημιουργείται ουσιαστικώς μια άλλη πόλη μέσα στην πόλη Dubai στείλε αυτό θα είναι τώρα ωραία το λες λίγο προκλητικά Dubai φτάνει να μην γίνουν και οι λεγόμενες οχυρωμένες συνοικίες.

01:19:59 Τα gated neighborhoods τα λένε οι Αμερικάνοι. Gates είναι οι πύλοι. Δηλαδή τσιμήματα της πόλεως οχυρωμένα πλέον με ψηλά σειρματοπλέγματα. Τα έχω δει αυτά πηγαίνοντας προς το κέντρο της Κωνσταντινούπολης. Όταν θα έχεις τέτοιες πλότος σε κάποια σημεία συγκεντρωμένο, μπορεί να μην έχεις τις πύλες εκεί. αλλά κάποιοι θα σε...

01:20:27 Για το μεγάλο πρόβλημα σωστό ότι δημιουργείται ένα πολύ μεγάλο δημόσιο πάρκο καλό για την προσέλκυση κεφαλαίων και η ανάπτυξη ενός πλουτοκρατικού συγχρόνου κοιμήματος της πόλης αλλά για μένα μεγάλο αμάρτημα οι δύο προβλέπονται τώρα βλέπω να κτίζεται ένας πύργη ύψους 200 μέτρων 60-65 πατομάτων ο πρώτος έχει φτάσει στα μισά του ύψους του δηλαδή είναι στα 100 μέτρα σήμερα και ερχόμενος από την Αίγινα με το σκάφος της προάλλες κοίταζα πως προβάλλεται αυτό το μισό του έχει φτάσει στα μισά ύψη του περιγράμματος του ημιτού δηλαδή αυτός ο πύργος άμα θα έχει ολοκληρωθεί η κορυφή του ορόμενη από τη θάλασσα θα είναι στο ύψος του ημιτού αυτό για μένα είναι μια παρόλο ότι είναι σε απόσταση σε απόσταση 15 χιλιόμετρων από το κέντρο της πόλης είναι για το λεκανοπαίδιο μια προσβολή της κλίμακας μια προσβολή αγιάτρευτη της κλίμακας στήμακας.

01:21:52 Κανείς δεν το έχει πει σκληρά διότι υπάρχουν και οι θειασότες δηλαδή οι θαυμαστές όχι μόνο των real estates επιχειρηματιών αλλά και οι θαυμαστές αρχιτέκτονες ότι σε μια μεγαλούπολη πρέπει να έχουμε και υψηλά κτίρια. Βρίσκω ότι ένα μεγάλο κέρδος της Αθήνας ήταν η διατήρηση αυτής της ανθρώπινης κλίμακας. Άλλο κέρδος που ανέφερα ήδη δημιουργεί αυτή στη ζώνης Πρασίνου και ένα δώρο από Θεού η ύπαρξη των λόφων.

01:22:40 Το ότι υπάρχουν οι λόφοι αυτοί και αναδασωμένοι δημιουργούν σημεία οράσεως εποπτείας μιας μεγαλούπολης τεσσάρων και εκατομμυρίων. Δηλαδή ανεβαίνοντας στο Λικαβητό 290 μέτρα βλέπεις όλο το Λεκανοπαίδιο σαν χάρτη. Τριδιάστατο χάρτη μπροστά σου. Από την Ακρόπολη έχεις καταπληκτική θέα προς το κέντρο της πόλης, της Ιστορικής.

01:23:14 Από τα υψώματα του Φιλοπάπου μέχρι τη θάλασσα. Έχεις δηλαδή από το αρδιτό, ο οποίος είναι κλειστός διαλόγους μυστηριώδης, μάλλον αστυνομεύσεως και παρουσίας, σωστής κάποιου ελέγχου, μένει κλειστός, έχεις ανανεύεις, μπορείς να ανέβεις από την πίσω μεριά και να κάνεις τη βόλτα του αρδιτού απάνω. Έχεις ένα θέαμα από τη θάλασσα Τους δυτικούς λόγους, την Ακρόπολη Μπροστά σου το Ολυμπίο Τον Εθνικό Κήπο Και από πίσω τη Βουλή και τα Ανάκτορα Τα λέω εγώ πάντοτε Όχι επειδή είμαι βασιλικός Τα λέω Ανάκτορα διότι ήσαν εκτιστεί ως Ανάκτορα Και το κέντρο της πόλης Έχεις δηλαδή μέχρι το Λυκαβητό από την άλλη μεριά, έχεις σε 180 μοίρες μπροστά σου ένα πανόραμα μοναδικό.

01:24:21 Λοιπόν αυτό το χάρισμα των λόφων είναι ένα χάρισμα το οποίο έχει σχετικά μέχρι τώρα λίγο εκμεταλλευτεί. Τα τελευταία χρόνια και με το τελεφερίκ ανεβαίνουν αθρώοι περισσότερο από τους Έλληνες. Οι επισκέπτες μας, οι τουρίστες μας. Είναι και αυτό ένα κέρδος. Αυτά είναι και τα θετικά και με μια ελπίδα. Ελπίδα ίσως 30, 50, 100 ετών στο μέλλον.

01:24:55 Περνάνε γλίγορα τα 100 χρόνια. Τα 4,5 εκατομμύρια που μαζεύτηκαν, δηλαδή η μισή Ελλάδα στο Λεκανοπαίδιο, το 1 εκατομμύριο τουλάχιστον από αυτά να έχει ξαναφύγει. Να μου πεις να πάει πού. να πάει εις τις επαρχιακές σημαντικές πόλεις οι οποίες μέχρι προτριάντας ετών ήσαν αβίωτες στο Ηράκλειο στην Πάθρα στα Γιάννενα δεν μιλάω για τη Θεσσαλονίκη στην Καβάλα στη Σύρα είχες κάτι πολύ φτωχά συμπαθητικά παλιά στοιχεία πολιτιστικών κτηρίων πέραν αυτού δεν είχες τίποτε που να σου προσφέρει μια πόλη σημερινή υποδομή κοινωνική δεν λέω τεχνική μόνο αλλά υποδομή κοινωνική δηλαδή τους σινεμάδες τα κολυμβητήρια, τις αγορές τις εκκλησίες πάρα πολύ φτώχεια η ζωή στην επαρχία ήταν όπως την περιέγραψε ίσως υπερβολικά η ποιήση του Καριωτάκη στην Πρέβεζα του 1928-1929 το βάση φουρά αυτό που λέξει η κονταρχία Πρεβέζη ακριβώς αυτό έχει αλλάξει ριζικά τα τελευταία 30 χρόνια οι πόλεις οι περιφερειακές έχουν αρχίσει να έχουν μια αυθύπαρκτη ζωή και να έχουν και μια κοινωνική

01:26:39 υποδομή και η ελπίδα είναι και ήδη υπάρχει μια πρώτη τάση νέων ανθρώπων και ανθρώπων και επιστημόνων που πάνε και εγκαθίστανται περιφερειακά αυτό έχουν δημιουργηθεί και τα πανεπιστήμια βεβαίως στα Ιωάννινα στην πρώτη μας πρωτεύουσα τον Άφλιο και τα λοιπά μπορείς να ζήσεις και να ζήσεις πλέον ευχάριστα και να κάνεις κάτι Λοιπόν, έχω την ελπίδα ότι αυτός ο συγκεντρωτισμός, ο παράλογος μπορεί να δεδομένου ότι δεν έχουμε να αναπτερωθεί και να ανα σκολποθεί, να γυρίσει το φύλλο διότι μην ξεχνάμε ότι οι Τούρκοι μέσα σε δύο γενιές γίνανε από 20 εκατομμύρια 80.

01:27:38 Εμείς σε δύο γενιές από 8 εκατομμύρια γίνηκαμε 10. Αν είχαμε γίνει και εμείς από 8 εκατομμύρια 30 η Ελλάδα θα ήταν άλλη σήμερα. Δεν ξέρω τι θα ήταν πάντως δεν θα υπήρχε πλέον διότι φαντάζομαι ότι θα δαγκώναμε ο ένας τη γάμπα του άλλου από πυκνότητα από πυκνότητα αλλά σήμερα η Ελλάδα είναι άδεια άρα έχει περιθώριο αυτό το ένα εκατομμύριο ή και το ενάμιση εκατομμύριο σιγά σιγά να το πάρει πάλι στην περιφέρειά της και αυτή είναι μια ελπίζω όχι πολύ ουτοπική ελπίδα μου δεν είναι προοπτική δεν μπορώ να κάνω προβλέψεις για το μέλλον το ενδιαφέρον. Σίγουρα υπάρχει αυτό και ο κόσμος θέλει να φύγει από την Αθήνα.

01:28:30 Υπάρχουν κάποιες δυσκολίες. Το ίντερνετ έχει έρθει, έχει μπει και έχει βοηθήσει πολλοί κόσμο. Δηλαδή, μπορείς να δουλέψεις εδώ, μπορείς να δουλέψεις κι αλλού εύκολα. Τώρα φτύζονται τρία νοσοκομεία μεγάλα με το ίδρυμα ποιος θα κάνει, ο Νιάρχος θα κάνει. Ο Νιάρχος κάνει δύο ένα στη Σπάρτη. Δηλαδή και είναι τεράστια. Και απογίνει και πολύ σημαντικά η νοσοκομεία. Αν έχεις νοσοκομεία δηλαδή, έχεις και τη δουλειά σου την οποία μπορείς να τη μεταφέρεις, μπορείς να φύγεις από την Αθήνα και να ζεις και πιο ωραία σε ένα άλλο μέρος.

01:29:02 Σίγουρα. Αγαπητέ μου Διονύση νομίζω ότι εδώ αντί διάλογο έκανα σήμερα ένα ελπίζω όχι πολύ κουραστικό μονόλογο. Ίσως να μην είναι τόσο κουραστικός διότι το κάναμε κάπως διάσπαρτα φωτίσαμε ευεύω σε κάποια χρονική σειρά εξέλιξης φωτίσαμε διάφορα στιγμιότυπα της εξέλιξης. Τώρα για να μιλήσει για την εξέλιξη της Αθήνας μέσα σε δύο αιώνες χρειάζεσαι ώρες και ώρες ή χρειάζεσαι μια σειρά διαλέξεων.

01:29:40 Εμείς προσπαθήσαμε και τα συμπυκνώσαμε σε αυτόν τον σχεδόν μονόλογό μου για τον οποίο ζητώ την κατανοήσή σου Σας ευχαριστώ πάρα πολύ ήταν πάρα πολύ ωραία αυτά που είπαμε ευχαριστώ πάρα πολύ που ήρθατε Ευχαριστώ και εσάς που μας είδατε και αν θέλετε γράψτε μας κάτω στα σχόλια τι άλλα θέματα θα θέλατε να δείτε να κουβεντιάσουμε πάλι σε ένα δεύτερο επεισόδιο που έχουν να κάνουν με πολεοδομικά θέματα της Αθήνας με θέματα άλλα τα οποία αφορούν το ιστορικό κομμάτι των Αθηνών την πολεοδομία και τα κτίρια της Αττικής τώρα έχω ένα τελευταίο ερώτημα δίνεις τίτλους σε αυτές τις ωραίες ομιλίες τις οποίες εγγράφεις τους δίνεις ένα όνομα ναι τίτλος για πείτε μου λοιπόν αυτό δεν το έχουμε συζητήσει ναι, για πείτε μου τον τίτλο τι σκεφτόσαστε τι να σου πω τώρα πρέπει να το σκεφτείς, μια ιδέα θα ήταν η Αθήνα από διάφορες κοπιές η Αθήνα από το 1000, που το πιάσαμε να μην είναι σχολαστικό, να μην το πεις από το 1830 μέχρι το 2030 που κοντεύομαι Η Αθήνα 200 χρόνια Η Αθήνα τα 200 τελευταία χρόνια

01:31:19 Η Νέα Αθήνα Λοιπόν αυτός θα είναι ο τίτλος μας Η Νέα Αθήνα Τα τελευταία 200 χρόνια Σας ευχαριστούμε Και θα τα πούμε σε ένα επόμενο βίντεο