Η Μαρία Αντουανέτα, το παντεσπάνι και το brioche...

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Και όταν έγινε στην κυρία, να της πει ότι ο θεατής της δεν είχε κρέας, ξέρετε τι είπε! Ας τους φάμε κέικ! Αυτό είναι τόσο μοναδικό, δεν θα το πω ποτέ! Άλλο πράγμα, έτσι. Ήταν ένα σαντουιτσάκι με μπριός φοβερό σου λέω. Φοβερό. Οκ. Μανιφίκ που θα έλεγε και η Μαρία Αντουανέτα. Ενδεχομένως, βέβαια μπορεί να έλεγε και γκροσάρτιχ γιατί ήταν αψβούργα, αλλά εντάξει.

00:45 Αψβούργα ήταν, δεν διαφωνώ, αλλά καταλαβαίνεις το υπονοούμενο. Μανιφίκ το μπριός. γιατί τότε που η Μαρία Αντουανέτα είχε πει στους Γάλλους, στους Παριζιάνους συγκεκριμένα και αν δεν έχετε ψωμί δεν πειράζει φάτε παντεσπάνι το έχουμε μαθαίνει να το λέμε φάτε μπριός είπε η γυναίκα κάτι ήξερε υποψιάστηκα θα το πας προς τα κοι και να σε ενημερώσω ότι αυτό που λες δεν ισχύει μα πως δεν ισχύει τους είπε ας φάνε μπριός δεν ήθελα να τους βλέπει ο Λομπροστάτους στους Πλεμπέους και είπε ας πάνε να φάνε μπριός.

01:22 Και όντως πιστεύεις ότι μια γυναίκα απευθύνθηκε στο πλήθος που ήθελε να της πάρει το κεφάλι και τους είπε αν δεν έχετε να φάτε, φάτε μπριός. Το κεφάλι της το πήραν κάποια χρόνια αργότερα αλλά παρ' όλα αυτά εντάξει όταν βλέπεις την πλέμπα απέναντί σου πρέπει να δείξεις το πίπεδό σου. Δεν βοήθησε πάρα πολύ στα επόμενα χρόνια να κρατήσει το κεφάλι της πάνω στους ώμους της Οπότε, μήπως να αναθεωρήσεις λίγο Συγγνώμη αγαπητέ, για αυτό δεν φταίει το μπριός Ή ο κόσμος που δεν το εκτίμησε Μήπως να τελειώσουμε αυτή την κουβέντα Γιατί πραγματικά νομίζω ότι είσαι εκτός θέματος Μήπως ήρθε να πας να φας ένα μπραντς αύριο το πρωί να αλλάξεις άποψη Με πρέτσελ Now can we have some cake?

02:09 May we! May we have some cake! Είμαι εγώ! που δεν έχουν να φάνε ψωμί, να φάνε παντεσπάνι, μπριός είπε η γυναίκα, κέικ έχει μεταφερθεί στα αγγλικά. Μπριός εννοούσε πάντως, αυτό τρώγανε στη Γαλλία τότε ως εξέχον ψωμί. Κέικ στα αγγλικά βέβαια είναι η τούρτα, στα ελληνικά το κάναμε βουκολικό να το πω, έτσι το παντεσπάνι ας πούμε ακούγεται κάπως έτσι πιο ελληνοπρεπές. Γενικά είναι ένας αστικός μύθος ο οποίος δεν έχει την παραμικρή ισχύ, γιατί μπανίστηκε περίπου έναν αιώνα μετά από τα γεγονότα της Γαλλικής Επανάστασης ούτως ή άλλως, και θα δούμε πώς μία ακόμα δολοφονία χαρακτήρα, όπως την περιγράψαμε και στο επεισόδιο με τον Απολέοντα, άφησε το αποτύπωμά της στους επόμενους αιώνες της ιστορίας μέχρι και σήμερα.

03:26 Viv la France λοιπόν, όπως είπες, και επιστρέφουμε στη Γαλλία λίγο νωρίτερα από ό,τι ήμασταν στο προηγούμενο επεισόδιο. Γεια σας, Μαρί, εδώ. Όλα που είπα ήταν να τους αφήσω να φάμε κέικ, και τώρα οι κομμάτια μου είναι στον αγορά. μειονέκτημα της αριστοκρατίας και της άρχουσας τάξης της Γαλλίας. Ας δούμε πότε διαδόθηκε αυτή η φράση όμως, Τίμου.

04:11 Παραδόξως, αυτή η φράση αποδόθηκε οριστικά στη Μαρία Ντουανέτα μετά τον Γαλλοπροσικό πόλεμο του 1870. Δηλαδή, περίπου έναν αιώνα αργότερα. Ο Ναπολέων III της Γαλλίας είχε γνωρίσει μια οδυνηρήτα για τους Γάλλους. Για τους μη γνωρίζοντες, άλλος ο Μέγας και άλλος ο III. Ναι, προφανώς μιλάμε για αρκετές δεκαετίες μετά το Βατερλό, ας πούμε, το 1870.

04:37 Με αυτά και με αυτά, λοιπόν, στο στόχο της κοινής γνώμης είχε βρεθεί ξανά για τα καλά η μοναρχία. Η φράση αυτή επανήλθε στο προσκήνιο, αποδόθηκε οριστικά και αμετάκλητα στη Μαρία Αντουανέτα για να καταδείξει την αδιαφορία, την αλαζονία, την έπαρση των μοναρχών απέναντι στην κοινή γνώμη και στην διαβίωση του λαού της Γαλλίας και όπως είχαμε πει και σε ένα άλλο επεισόδιο είναι αυτό το βρήκαμε παπά να φάψουμε 5-6 η Μαρία Αντβανέτ.

05:09 Φορτώθηκε και αυτή τη φράση η οποία θα δούμε τώρα που πρωτεμφανίστηκε, πότε επαναχρησιμοποιήθηκε και πώς έφτασε τελικά να είναι το νούμερο ένα πράγμα για το οποίο την γνωρίζουμε χωρίς να την έχει χρησιμοποιήσει καν αυτή ποτέ. Πριν δούμε αυτά που είπε ο Τίμος, τα οποία είναι τα σημαντικότερα βέβαια ας σκεφτούμε και κάτι άλλο.

05:28 Όταν αποδόθηκε αυτή η φράση στη Μαρία Αντουανέτα, πέρα από ένα χτύπημα στην αδιαφορία, την έπαρση και όλα όσα πολύ σωστά ανέφερες προς την γαλλική αριστοκρατία και τη γαλλική μοναρχία, ήταν και ένα δείγμα μισογυνισμού της εποχής που αναδείχθηκε κατά την τρίτη γαλλική δημοκρατία. Να θυμίσουμε εδώ ότι όταν εκτελέστηκε η Μαρία Αντουανέτα, εκτελέστηκε και η Ολύμπτε Γκουζ.

05:52 Τι λες μωρή Μαρία Ντουανέτα, τα λίτλ, τι λες και δεν τρέπεσαι. Η οποία είχε γράψει τη διακήρυξη για τα δικαιώματα των γυναικών και αυτή εκτελέστηκε και αυτηνής ο χαρακτήρας δολοφονήθηκε επίσης κατά την τρίτη γαλλική δημοκρατία. Και εδώ πέρα έχει αξία να δούμε ότι η φράση αυτή δεν έχει μόνο γαλλική ρίζα αλλά μπορούμε να πάμε και στην Κίνα.

06:15 Ακριβώς, ναι. Και θα πάμε πολλούς πολλούς αιώνες πίσω από τα χρόνια στα οποία έζησε η Μαρία Ντουανέτα Ένας άγνωστος Κινέζος Αυτοκράτορας φέρεται να έχει απευθυνθεί στο λαό της Κίνας Ο οποίος τότε εξεγείρετο και να τους είπε αν δεν έχετε ρύζι τότε να φάτε κρέας Μια φράση η οποία είναι πάνω κάτω αντίστοιχη με αυτό το οποίο περίπου χιλιά χρόνια μετά ίσως αποδόθηκε στη Μαρία Ντουανέτα Βλέπουμε λοιπόν ότι οι μύθοι έχουν πάντα τις ίδιες υποστάσεις λίγο πολύ.

06:48 Θέλουν να καταδείξουν την υπαρκτή όντως αλατζονία της εξουσίας, την υπαρκτή αδιαφορία προς τα κοινωνικά και λαϊκά προβλήματα. Ωστόσο όταν το κατηγορητήριό μας είναι ένας μύθος τότε είναι και πολύ εύκολο να καταρριφθεί και έτσι εμέσως να αφοθεί ο υπέτειος, δηλαδή η άρχουσα τάξη. Γιατί αν κατηγορούμε τη Μαρία Αντουανέτα ή τον άγνωστο Κινέζο Αυτοκράτορα για κάτι που δεν κάνανε, τότε δικαίως αθώνονται.

07:13 Και εδώ πέρας αναφέρουμε λίγο και τον Ζαν Ζακρουσό, ο οποίος κάπου ανάμεσα στο 1765 με 1767 εξέδωσε τις εξομολογήσεις. Ένα μυθιστόρημα, μυθοπλασία κανονική, όπου εκεί μέσα αναφέρεται αυτή η φράση, για το παντεσπάνι, τον πριός και όλα αυτά τα οποία συζητάμε τώρα. Η φράση λοιπόν αυτή ως εκ τούτου γράφτηκε όταν η Μαρία Ντουανέτα ήταν 9 ετών, ήταν ακόμα στον οίκο των Αψβούργων κάπου μέσα στο παλάτι και έπαιζε με τα παιχνίδια της ως μικρό κοριτσάκι, δεν είχε την παραμικρή σχέση με τη Γαλλία ακόμα τότε και βλέπουμε ότι αυτή η έκφραση υπήρχε στον αέρα, γενικώς προϋπήρχε και απλά περιμενάνε κάποιον να εμφανιστεί στον οποίο να την αποδώσουν.

07:55 Αλλά στο Ρουσό έγραψε μυθιστόρημα, όπως πολύ σωστά είπες. Και εδώ πέρα βλέπουμε ότι η Μαρία Ντουανέτα, 9 χρονών, Μαρία Ντουανέτα. Μαρία Ντουανέτα. που ακόμα δεν ήξερε καν την τον Πριός, πρέτσελ μάλλον έτρεγε όπως είπες και εσύ νωρίτερα, αναλαμβάνει την ευθύνη μιας φράσης που δεν είπε. Μας θυμίζει κάποιον εδώ το πρώτο επεισόδιο.

08:16 Κατηγορηθήκε πάλι ως παιδάκι. Ποιος ήταν αυτός? ο Δανιήλ, ο Δάνιελ, όπως σας πέρασαν, ο Webster, ο οποίος στα εννιά του αποφάσισε ότι η ελληνική γλώσσα δεν θα γίνει παγκόσμια γλώσσα. Τον οποίο ξεμπρόσκιασε ο μέγιστος νοτ Σταντινοσπλεύρης. Βέβαια. Ανατρίχιασα. Πάμε παρακάτω. Όντως, επέστρεψες τίμος στο γιατί γνωρίζουμε ότι η Μαρία Αντουανέτα δεν το είπε.

08:42 Επίσης, πέρα από ότι η φράση αυτή εμφανίζεται Επίσης, η φράση της εξομολογήσης του Ρουσό Είναι εντυπωσιακό ότι δεν υπάρχει καμία σύγχρονη μαρτυρία Επιστολή, απομνημόνευμα, πρακτικό Φυλάδιο της εποχής, καταγγελτικό φυλάδιο της εποχής Που να αποδεί τη φράση στην Αντουανέτα Από εχθρούς και φίλους Δεν υπήρξε παραμικρή αναφορά σε κάποια τέτοια διατύπωση εκ μέρους της Μαρίας Αντουανέτας και όπως είπαμε της αποδόθηκε εν τέλει αυτή η έκφραση 80-90 χρόνια μετά.

09:09 Πάνω εδώ, βέβαια, να δούμε το γιατί δημιουργήθηκε αυτός ο μύθος. Το έχεις ήρθει πει. Ήταν αψβούργα. Άρα ήταν ο τέλειος αποδιοπομπέος τράγος. Ήταν γνωστή ως λοτρισιέν. Η Αυστριακή ήταν κόρη της έτερης κακιάς, της δαιμόνισσας Μαρίας Στυρεσίας και μάλιστα φέρεται, όχι φέρεται, το έκανε να καλεί τους αδελφούς της να εισβάλλουν στην Γαλλία να σώσουν τη μοναχία και την επανάσταση.

10:03 Μια εισβολή που απέτυχε. Και καθόλου της την παρουσία στο πλευρό του Λουδοβίκου του 16ου ο γαλλικός λαός δεν την αποδέχτηκε ποτέ. Την έβλεπε σαν ξένη, σαν παρίσακτη και εμπολής την θεωρούσανε και πράκτορα. Και αυτό είναι άλλος ένας λόγος στον οποίο αποδίδεται το γεγονός ότι σκυλεύτηκε τόσο πολύ η μνήμη της μεταθάνατος.

10:22 Πάνω σε αυτό που λες θα προσθέστηκαν και ένα εύκολο θύμα. Δεν λιδωρείται τόσο συχνά ο Λουδοβίκος, παρότι ήταν ο κύριος υπέθυνος της πορείας της Γαλλίας και των Ετών, αλλά η Αντουανέτα. Γιατί ήταν και γυναίκα. Και ήταν ένα ιδανικό θύμα για τους Λιβέλους. Οι Λίβελοι εκείνη την εποχή θα τους λέγαμε προδρόμους των σημερινών ταμπλόιτς.

10:42 όχι σημερινών πλέον, από πρώτος την ηλικία μου, των ταμπλόιτς, ήταν δυσφημιστικά φυλάδια, τα οποία παράνομα, ανώνυμα ή με ψευδόνυμο κυκλοφορούσαν στη Γαλλία. Τι περιείχανε τώρα αυτά? Περιείχανε πολύ σκληρές κατηγορίες εναντίον της Μαρίας Αντουανέτας, εναντίον του χαρακτήρα της ως επιτοπλίστων. Την περιγράφανε ως κακιά μητέρα, ως αιμομύχτρα, ως σεξουαλικά διεστραμένη, τις απέδιδαν λεσβιακές σχέσεις με οι πυρέτριές της, πράγματα τα οποία ήταν τελείως ανυπόστατα, δεν προέκυπταν από κάπου, αλλά ο σκοπός προφανώς όλων αυτών των Λιβέλων δεν ήταν να δώσουμε κάποια αλήθεια στον κόσμο, αλλά να πλήξουν την εικόνα της.

11:25 Μάλιστα κατηγορήθηκε από τους ίδιους Λιβέλους και ως Madame de Ficite, δηλαδή η κυρία έλλειμμα, αυτή που έφταιγε για τα οικονομικά προβλήματα της χώρας. Δηλαδή δεν έφταιγε το δημόσιο χρέος, ούτε ο επταετής πόλεμος, ούτε οι άστοιχες μεταρρυθμίσεις, αλλά έφταιγε η Μαρία Αντουανέτα που ήταν σπάταλη. Αλλά δεν ήταν αυτή που έκανε την διακυβέρνηση της χώρας σε κάθε περίπτωση, αυτός ήταν ο άντρας της και όσα λεφτάκια να χαλούσε ούτως ή άλλως δεν θα μπορούσε να έχει βουλιάξει ολοκληρή την αυτοκρατορία της Γαλλίας.

11:52 Βέβαια μια τέτοια εντύπωση άφησε στην κοινή γνώμη η περίφημη υπόθεση με το πανάκριβο περιδέρεο η οποία κατέληξε να είναι μια φούσκα δεν υπήρχε καν εκείνο το περιδέρεο το οποίο υποτίθεται ότι αγόρασε η Μαρία Αντουανέτα παρόλα αυτά και αυτό συνέδραμε στο να της αποδοθεί ο τίτλος κυρία έλλημα Και σίγουρα ξέρουμε ότι περνούσε πολύ χρόνο στο Τριανούν άρα ζούσε μια πάρα πολύ πλούσια ζωή μέσα στην πολυτέλεια βασίλισσα ήτανε, δεν την αθώνουμε γι' αυτό απλώς, το αιτιολογούμε και το βάζουμε σε ένα πλαίσιο νομίζω αναμενόμενο. Ήταν σίγουρα απομονωμένη από τον λαό, ωστόσο δεν ήταν η Madame de Ficitte.

12:34 Δεν ήταν αυτή που βούλιαξε την οικονομία της Γαλλίας και σίγουρα δεν είχε σεξουαλικές σχέσεις με όλο το περίκειο τον οποίο τους αποδίδουνε. Όλα αυτά είναι μια καθαρή δυσφήμιση, μια δολοφονία ταρακτήρα. Σε κάθε περίπτωση η Μαρία Ντουανέτα μπορεί όντως να ήταν μια κακή βασίλισσα. Να ήταν παρμένη, να ήταν αλαζονική, να ήταν σπάταλη, να ήταν διαστραμμένη στην προσωπική της ζωή αδιάφορο παντελώς.

13:00 Αλλά ας σκεφτούμε λίγο το ότι πώς θα μπορούσε να έχει φτάσει μια τέτοια φράση από το στόμα της στα αυτιά μας σήμερα. Κάποιος από τον κύκλο της θα το έχει μεταφέρει. Πώς θα μπορούσε αφενός να έχει συμβεί αυτό. Και κατά δεύτερον, σήμερα γνωρίζουμε πάρα πολύ καλά πώς διακινείται η παραπληροφόρηση. Και μπορούμε να επικαλεστούμε για κάποιες πηγές.

13:17 Ας πούμε ο Ρόμπερντ Άρντον, ένας πολύ γνωστός ιστορικός της περίοδου, μας λέει σε πολύ απλά λόγια ότι οι Λίβελοι δεν ήταν μόνο κουτσομπολιά, αλλά ήταν η βάση μιας νέας πολιτικής κουλτούρας, η οποία εκθεμελίωσε τους μονάρχες, τους γκρέμισε από ιερά πρόσωπα και τους έκανε αντικείμενα δημόσιας χλέβης. Αυτό το βλέπουμε στο βιβλίο του The Devil in the Holy Water.

13:36 Άρα λοιπόν, ναι, οι Λίβελοι στρέφονταν εναντίον της άρχουσας τάξης, όχι όμως για αυτά για τα οποία όντως μπορούσαν να τους κατηγορήσουν, αλλά για αυτά που ήταν πολύ εύκολο να διαδοθούν στην κοινή γνώμη. Και είμαστε κοντά στην εποχή στην οποία η εποχή των αυτοκρατοριών φτάνει σε ένα τέλος, πλησιάζουμε στα κρατή έθνη πλέον.

13:57 Υπάρχει μια αλλαγή γενικώς στην Ευρώπη και παγκοσμίως. Οπότε κάπως έτσι θα μπορούσε να στοχοποιηθεί ο θεσμός της μοναρχίας με συγκοφαντικές δημιουργήσεις και με πράγματα τα οποία, όπως είπες, ήταν εύκολο να κάνουν εντύπωση και να εγείρουν τη λαϊκή οργή και να προκαλέσουν το δημόσιο κοινό περιδικαίου αίσθημα, να το πω έτσι.

14:20 Ήταν και η εποχή, τότε που διαδόθηκε αυτή η φήμη, και όχι η εποχή στην οποία αναφέρεται, που έχουμε την ανάδυση της μαρξιστικής ιστοριογραφίας και της μαρξιστικής ανάλυσης, η οποία έβαλε πολλές φορές στο στόχα στρώτης τα όσα έγιναν στη Γαλλία. Και ναι, η Μαρία Αντουανέτα ήταν ο κυριότερος, ο πιο γνωστός εκπρόσπος της Μπουρζουαζίας.

14:41 Άρα η δολοφονία του χαρακτήρα της ήταν κάτι το οποίο εξυπηρετούσε και τη μαρξιστική ανάλυση της εποχής. Και από εκεί που η Ευρώπη έβλεπε με συμπάθεια τη ΣΥΣΗ, ξέρω εγώ και όλα, τις προβλήματα τα προσωπικά, φτάσαμε στη δαιμονοποίηση την απόλυτη των μοναρχικών φιγούρων, ειδικά γυναικών, όπως η Μαρία Αντουανέτα, και δεν άργησε και πολύ εν τέλει ο θεσμός να παροπληστεί πλήρως και όπου υπάρχει σήμερα να είναι ένα ερήπιο της παλιάς δυναμής του.

15:13 Άλλωστε κάθε πολιτικός μύθος χρειάζεται ένα σύμβολο και κάθε επανάσταση στηρίζεται και σε έναν αποσυμβολισμό. Και η Μαρία Αντουανέτα επελέγει να είναι ακριβώς αυτό. Γκρεμίζοντας τη Μαρία Αντουανέτα γκρεμίζουμε και τη μοναρχία ολόκληρη. Και νομίζω ότι κάπου εδώ μπορούμε να βγάλουμε κάποια πρώτα συμπεράσματα. Η Μαρία Αντουανέτα προφανώς δεν ήταν μια αγία ούτε αυτό το επεισόδιο αποσκοπή στην αθώση και στην εξενίκευσή της.

15:46 Μπορείς να την κατηγορείς για πάρα πολλά πράγματα, αλλά όχι για αυτή τη φράση. Σίγουρα ήταν μια σπάταλη γυναίκα, μια γυναίκα η οποία είχε μάθει να ζει στην απόλυτη πολυτέλεια. Δεν ήταν πολιτικός, ήταν η κυρία του κυρίου, πώς είπε το πλήστον. Έτσι λειτουργούσε τότε ο θεσμός. Απλά, όπως είπαμε και πριν, της αποδόθηκε αυτή η φράση και έγινε ίδια ένα σύμβολο του αυτοκρατορικού θεσμού.

16:10 Ένα σύμβολο της έπαρσης, της αλαζονίας και της αδιαφορίας για τα κοινωνικά προβλήματα. Όπως είπες, ήρθε μετά και η μαρξιστική θεωρία να κάνει ακόμα μεγαλύτερες τις διαφορές ανάμεσα στον πριός της Μαρίας Αντουανέτας και... Στο ξερό ψωμί του λαού. Αυτό ακριβώς. Δεν έχουμε πολλά ακόμα να πούμε για αυτό το επεισόδιο. Αλήθεια είναι αυτό. Ήταν ένα ευχάριστο και εύκολο, εύπεπτο θεματάκι, το οποίο θα μας οδηγήσει και στο τέλος της πρώτης σεζόν.

16:40 Ναι, είναι το τελευταίο μας επεισόδιο αυτήν την πρώτη σεζόν και κάπου εδώ δηλώνουμε κι εγώ και ο Τίμος τη συγκίνησή μας στη βαθιά για αυτόν τον πρώτο κύκλο που κλείνει. Εγώ θα ξανασυγκινηθώ με το πρώτο επεισόδιο της δεύτερης σεζόν, το Σεπτέμβρη. Το πότε το Σεπτέμβριο δεν ξέρουμε ακόμα να σας το πούμε, αλλά επειδή είμαστε σίγουροι ότι μας ακολουθείτε στα διάφορα μέσα δικτύωσης, αλλά κυρίως στο Spotify, στο YouTube ή στα Apple Podcasts ή οπουδήποτε αλλού, θα ενημερωθείτε από εκεί. Αλλιώς, αναζητήστε μας.

17:11 Σας ευχόμαστε ένα ωραιότατο καλοκαίρι. Καλές βουτιές, καλά μπάνια. Με μπριός ή πρέτσελ ή οποιοδήποτε άλλο μπραντς της επιλογής σας. Και φυσικά στον ελεύθερό σας χρόνο, αν έχετε κάνει το λάθος να μην ακούσετε τα προηγούμενα μας επεισόδια, έχετε όλο το καλοκαίρι μπροστά σας να το διορθώσετε. Διαφορετικά θα πείσουμε τον κόσμο ότι στα εννιά σας κάνατε κάτι πάρα πολύ κακό στην ανθρωπότητα.

17:35 Και αυτό θα είναι επίσης κάτι το οποίο δεν έγινε ποτέ, αλλά δεν θα είμαστε εμείς εκεί για να σας υπερασπιστούμε. Καλές διακοπές σε όλους. Καλές διακοπές για εμένα.