#24 Πώς λειτουργεί πραγματικά η φαρμακοβιομηχανία: R&D, πατέντες και υψηλό ρίσκο

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Καλησπέρα Νίκο, καλωσήρες μπαρά μας. Καλησπέρα Σπύρο, χαίρομαι που είμαι μαζί σου. Κι εγώ χαίρομαι. Είχαμε κάποια τεχνικά προβλήματα όπως ξέρεις. Έχουμε χάσει ένα μισάωράκι, αλλά εντάξει θα τη βγάλουμε ψεύω τη συζήτηση. Νομίζω ότι μπορούμε να δώσουμε πολύ καλό περιεχόμενο, συμπυκνωμένο. Ναι, συμπυκνωμένο, ακριβώς συμπυκνωμένο.

00:21 Είσαι CFO της AstraZeneca. Αν μπορείς καταρχάς να εξηγήσεις λίγο ποια είναι η AstraZeneca, ποια είναι η AstraZeneca στην Ελλάδα. Λοιπόν, καταρχάς είμαι CFO για την AstraZeneca Ελλάδας και Κύπρου. Θα μιλήσω λίγο για το παγκόσμιο αποτύπωμα της AstraZeneca. Η AstraZeneca είναι μια παγκόσμια φαρμακευτική εταιρεία. Θα τα λέω λίγο πιο απλά για όσους δεν είναι πολύ εξοικειωμένοι με τον κόσμο της φαρμακευτικής αγοράς.

00:53 Έχουμε παρουσία σε 80 χώρες και τα φαρμακά μας είναι διαθέσιμα σε πάνω από 120 χώρες. Η εταιρεία έκλεισε την προηγούμενη χρονιά με ένα τζίρο λίγο πάνω από τα 50 δισεκατομμύρια δολάρια και έχει ένα ambition μέχρι το 2030 να φτάσει τα 80 δισεκατομμύρια δολάρια. Αυτό όσον αφορά τα financials, φυσικά από πίσω υπάρχουν οι ασθενείς τους οποίους θα κάνουμε ρίτσι με τα φαρμακά μας.

01:23 και υπάρχει και το κομμάτι της αηφορίας που είναι πάντα στο επίκεντρο της στρατηγικής μας. Στην Ελλάδα είμαστε μία από τις top φαρμακευτικές εταιρείες, με πολλά σκευάσματα, σε πολλές θεραπευτικές κατηγορίες και μεγαλώνουμε χρόνο με το χρόνο. Αν έπρεπε να εξηγείς λίγο το business model μιας φαρμακευτικής ποιητής της Αστραζένεκας, δηλαδή πώς βγάζει λεφτά και τι revenue streams έχει, για να καταλάβει λίγο και περισσότερο ο κόσμος ότι μπορεί να έχει παραπάνω από ένα revenue stream και ποιο είναι το business model μιας φαρμακευτικής Θα μιλήσω γενικά για την φαρμακοβιομηχανία αλλά και για την άστρα ζένικα ειδικά. Γενικά λοιπόν στη φαρμακοβιομηχανία το μοντέλο είναι ανάπτυξη των φαρμάκων προώθησή τους και ανάπτυξη και πώληση ενδεχομένως των φαρμάκων, βλέπουμε κάτι που είναι πολύ συνήθες για τις εταιρείες βιοτεχνολογίας, πιο μικρές εταιρείες δηλαδή, που δημιουργούν ή αναπτύσσουν καλύτερα ένα μόλεκιουλ, ένα μόριο και το πουλάνε μετά σε μία από τις μεγάλες εταιρείες.

02:35 Να μιλήσω όμως για την AstraZeneca, η οποία είναι μια καινοτόμως φαρμακοβιομηχανή. Τι σημαίνει αυτό. Αναπτύσσουμε καινοτόμες θεραπείες από το νηδέν, θα το έλεγα, δηλαδή από την ανακάλυψη του μορίου, μετά πολλές κλινικές μελέτες οι οποίες ξεκινούν από το εργαστήριο και επεκτείνονται σε μελέτες οι οποίες γίνονται οι δοκιμές σε ανθρώπους και στο τέλος υπάρχει η έγκριση από τις αρμόδιες αρχές που είναι για την Ευρώπη είναι ο EMA, για την Αμερική FDA και άλλοι ανά τον κόσμο.

03:12 Ουσιαστικά ανακαλύπτες το φάρμακο, προντίζεις να είναι ένα φάρμακο που θα πάρει μια έγκριση, άρα θα είναι ασφαλές, θα είναι αποτελεσματικό, θα ανταποκρίνεται σε μια ανάγκη που υπάρχει και προωθείς τελικά αυτό το φάρμακο. Αυτά όσον αφορά την AstraZeneca και φυσικά υπάρχουν και συνεργασίες με άλλες εταιρείες που μπορεί να κάνεις ή που μπορεί να κάνεις out licensing ένα προϊόν σου.

03:34 Πάμε λίγο ένα level παραπάνω. ότι θεωρητικά κάνει asset management φαρμάκων μπορεί κάποιος να το φανταστεί σαν ένα versus capitalist φαρμάκων δηλαδή κάνει πολλά στοιχήματα και υπάρχει ένα funnel που από αυτά τα στοιχήματα κάποιο θα βγει και από αυτό θα φέρει την κερδοφορία για όλα αυτά τα πιθανά πειράματα Δηλαδή δεν είναι όλα πετυχημένα Υπάρχει η μορφή του ρίσκου Σε αυτή τη μηχανία Και πώς τη διαχειριζετε λίγο Πιθανόν Πολύ ενδιαφέρουσα η προσέγγιση Για το venture capital Αλλά θα έλεγα ότι δεν είναι ένα venture capital Και δεν βασίζεται στο να έχει Στοιχήματα Στις κλινικές μελέτες Αλλά βλέποντας το από την πλευρά Του risk management κάνουμε αυτό που λέμε Life cycle management των προϊόντων μας, ξεκινάμε δηλαδή από την ανακάλυψη του μορίου και μετέπειτα θα σου πω κάποια στοιχεία.

04:43 Είπες δεν βγαίνουν όλες οι μελέτες, δεν είναι όλα τα μόρια που ανακαλύπτουμε και που αξιολογούμε επιτυχημένα. Αυτό δεν θα μπορούσε να είναι παρά αλήθεια, συντριπτική αλήθεια όμως. Διότι από εκείνα τα μόρια που ξεκινούν στο pipeline, που είναι το funnel που ανέφερες, μόλις το 7% περίπου καταφέρνει να γίνει ένα σκεύασμα το οποίο θα βγει στην αγορά.

05:10 Όλα τα υπόλοιπα σε κάποια από τα στάδια των μελετών απορρίπτονται. Είτε για λόγους μη αποτελεσματικότητας, είτε για λόγους ανεπιθύμητων ενεργειών, είτε και για εμπορικούς λόγους, γιατί τελικά δεν δείχνουν ότι είναι καλύτερα από αυτά τα σκευάσματα που ήδη κυκλοφορούν. Και το κόστος είναι τεράστιο. Σκέψου ότι από την ανακάλυψη μέχρι την διάθεση του προϊόντος καρχάς θα περάσουν περίπου 10 χρόνια.

05:39 Άρα είναι strategic planning at its finest το να το διαχειριστείς. Θα επενδύσει η εταιρεία κάπου between 1 και 3 δισεκατομμύρια δολάρια και πάλι με παγκόσμια στατιστικά περίπου θέλει 6 χρόνια ώστε να κάνει break-even κείμενο ότι το προϊόν θα έχει μια σχετική εμπορική επιτυχία και όλα αυτά σε ένα περιορισμένο χρόνο γιατί υπάρχει και το θέμα της πατέντας.

06:10 Πόσες είναι οι πατέντες? Είναι ανάλογα τη γεωγραφία ή είναι στάνταρη η πατέντα σε κάθε φάρμακο? Κάθε γεωγραφία έχει τους δικούς τους όρους και κανονισμούς. Για την Ευρώπη η πατέντα για τα φάρμακα που είναι ουσιαστικά η προστασία δεδομένων τους ξεκινά από τα 8 χρόνια και εκτείνεται μέχρι και τα 11 χρόνια που είναι μια περίοδος κατά την οποία δεν επιτρέπεται άλλες πραγματικές εταιρείες να παράξουν και να διαθέσουν τη συγκεκριμένη δραστική ουσία.

06:43 Άρα, ξαναγυρνάω ότι εν τέλει, στο επίπεδο που φαντάζομαι το παγκόσμιο Ο CEO και ο CFO βλέπει ένα funnel, βλέπει κάποια προϊόντα, κάποια μόρια που αυτά μπορεί να γίνουν, να περάσουν διάφορες φάσεις μέχρι να βγουν στην αγορά και αυτά πρέπει να κάνουν απόσβεση μέσα σε 6 χρόνια. Άρα πρέπει να επενδύσουν σε κάποια πιθανά φάρμακα.

07:16 Σωστά, μπορούμε να το δούμε έτσι. Πολύ σωστά, ναι Αν να μιλήσω λίγο για το εξής Κάποια στιγμή υπάρχει το λεγόμενο Πάτρεντ κλίθ, το οποίο είναι πότε ένα Προϊόν χάνει την πατέντα του Πότε τη χάνει στην Αμερική Τη χάνει στην Ευρώπη Συνέχως αυτά είναι και πολύ κοντά Σε χρονικό διάστημα Τι γίνεται σε εκείνη την περίπτωση Εκείνη την περίπτωση το σκεύασμα Χάνει, τώρα θα μιλήσω συντηρητικά Περίπου το 50% του revenue Που κάνει μέσα στην χρήση, στη χρονιά που διανύει το Path of Inspiration.

07:50 Τι σημαίνει αυτό για μια εταιρεία που θέλει να είναι δυόσιμη long term. Σημαίνει ότι πρέπει, οφείλει να επενδύει σε pipeline. Πολύ σημαντικά ποσά, όπως είπα πριν, αυτά αγγίζουν τα δισεκατομμύρια για την Αστραζένεκα για παράδειγμα. Πέρυσι ήταν περίπου 20 δις η επένδυση στο R&D. Πρέπει λοιπόν να επενδύει ώστε να μπορεί να έχει προϊόντα τα οποία θα καλύψουν χρηματοοικονομικά μιλώντας το συγκεκριμένο κενό.

08:19 Έχουμε παραδείγματα στην Αστραζένακα με το Nexium, λίγο πιο παλιά, με το Crestor σχετικά πιο πρόσφατα, τα οποία αν δεν υπήρχαν προϊόντα να καλύψουν αυτό το κενό, η εταιρεία θα είχε σημαντικά θέματα financially. Γενικά, επειδή είστε σαν η Αστραζένακα και όλες, είστε publicly traded, άρα υπάρχουν τα οικονομικά online. Πάνω κάτω, τι είναι το revenue split μεταξύ pattern και non-pattern, μπορείς να μου πεις το industry, αν δεν...

08:56 Μπορώ να σου πω για εμάς, για την AstraZeneca globally, είναι περίπου 80% έρχεται από κεματόμες θεραπείες που είναι on-patent και το όλοιπο 20 μοιράζεται ανάμεσα σε προϊόντα τα οποία έχουν χάσει την πατέντα τους αλλά παρόλα αυτά εξακολουθούν να σημειώνουν πωλήσεις και ένα μικρότερο ποσοστό είναι από συνεργασίες που έχουμε με άλλες εταιρείες όπου συμπροωθούμε κάποια σκευάσματα.

09:29 Το μη pattern, δηλαδή που έχει λήξει το pattern, το φάρμακο, γίνεται περισσότερο σαν προϊόν που χρειάζεται περισσότερο προώθηση, περισσότερο distribution επειδή γίνεται ανταγωνιστικό με άλλα πανομοιότυπα. εντάξει, πανομοιότυπο μπορώ να πω, γιατί το μόριο φαντάζομαι θα είναι το ίδιο επειδή δεν υπάρχει πια pattern. Άρα γίνεται ένα πιο ανταγωνιστικό market προϊόν, μπορώ να το φαντάσω έτσι.

10:04 Θα απαντήσω ως εξής. Α, καταρχάς, τα γεννόσιμα και δεν θα κάνουν ούτε φαρμακολογία, ούτε φαρμακοκινητική. Δεν θα μιλήσουμε για έκδοχα, συνέκδοχα, δραστικές ουσίες. Όχι. είναι ένα προϊόν το οποίο κυκλοφορεί day one μετά τη λήξη της πατέντας στην εκάστοτε γεωγραφία. Συνήθως δημιουργεί ένα τόσο ανταγωνιστικό μάρκετ το οποίο θα σου δώσω παραδείγματα προϊόντα στην Ελλάδα θα μιλήσω που έχουν χάσει την πατέντα τους.

10:39 Τους επόμενους μήνες κυκλοφορούν 30 αντίγραφα σκευασίμα έχει γενώσιμα της συγκεκριμένης δραστηριότητας, ειδικά αυτά που είναι high volume markets. Οπότε και financially μετά αρχίζεις να σκέφτεσαι κατά πόσο έχει νόημα να συνεχίσεις να προωθείς σε μια τόσο ανταγωνιστική και saturated, κορεσμένη αγορά ή βάζεις τις δυνάμεις σου, αποφασίζεις να επενδύσεις σε αγορές ή σε σκευάσματα τα οποία έχουν μεγαλύτερο growth potential και λιγότερο, ενδεχομένως λιγότερο, ανταγωνιστική αγορά.

11:16 Είναι διαφορετικό business model, με λίγα λόγια μου λες. Δηλαδή το ένα κομμάτι είσαι προωθής το innovation ή νέα φάρμακα ή ξέρεις κάνεις αυτές τις επενδύσεις που λέω και άρα το expertise εκεί της εταιρείας είναι να βρει και να προωθήσει στο pipeline και να βρει αποτελεσματικά φάρμακα που θα έχει impact και financial και φαντάζομαι, ξέρεις, και social impact εν τέλει.

11:44 Και το άλλο είναι πάρ' το, προώθησέ το, δηλαδή άλλο business model, και αυτό σεβαστό, κάνε δηλαδή το πιο χαμηλό κόστος αυτό το φάρμακο και προώθησε το παραπάνω. Είναι λίγο, το βλέπω στο μυαλό μου, λίγο διαφορετικό business. Σίγουρα είναι άλλο business model. Θα πω το εξής χωρίς να θέλω να κρίνω ή να εξετάσω το business model.

12:09 Και τα δύο σεβαστά πάντοτε. Ναι, φυσικά. Σίγουρα, αλίμονο. Λείπει κάτι πολύ βασικό στην εταιρεία η οποία θα διαθέσει ένα γενόσιμο στην αγορά. Λείπει όλη η επένδυση του να έχεις το R&D για να αναπτύξεις το προϊόν. Οπότε ξεκινάς με άλλο cost base. Από την άλλη, αυτό που δεν λείπει είναι ο ανταγωνισμός. Γιατί ταυτόχρονα, ενώ απολαμβάνεις εντός εκτός εισαγωγικών την μοναδικότητα όσο είσαι patent protected, και άρα έχεις αυτή τη δυνατότητα.

12:44 Μετά έχεις ένα προϊόν που ξαχνικά έχει ταυτόχρονα 30 ανταγωνίστρες εταιρείες. Οπότε τελώς άλλο business model. Για μας, για την AstraZeneca, αυτό που η εταιρεία επενδύει είναι η καινοτομία. Νέα προϊόντα, νέες θεραπευτικές κατηγορίες. Πολύ πρόσφατα μπήκαμε και στο κομμάτι των σπανίων παθήσεων και γενικά φροντίζει η εταιρεία, δηλαδή πραγματικά αν δεις το pipeline μας και γενικά όποιος θέλει μπορεί να το βρει στο site της AstraZeneca είναι ένα πολύ extensive pipeline σε πολλές θεραπευτικές κατηγορίες με πολλά συγκευράσματα.

13:19 Πάμε λίγο και στην Ελλάδα και στο δικό σου ρόλο, πάμε σιγά σιγά αλλά μπορείς να μου ξεχνήσεις λίγο ποια είναι η σχέση της AstraZeneca Ελλάδας σε σχέση με την παγκόσμια AstraZeneca, δηλαδή καταλαβαίνετε είστε το feeling της αγοράς προσπαθείτε να καταλάβετε την αγορά να κάνετε distributa δηλαδή προσπαθώ να καταλάβω τη συσχέτιση της παγκόσμιας αζένεκα με τις τοπικές να το πω έτσι σε κάθε χώρα εταιρείες νομίζω ότι έχουμε την σχέση που έχουν όλα τα local affiliate companies των μεγάλων πολυεθνικών εταιριών δηλαδή είμαστε το fit on the ground στην Ελλάδα και στην Κύπρο όπου δραστηριοποιούμαστε στην προώθηση των προϊόντων, στην ενημέρωση των γιατρών δηλαδή για τα προϊόντα μας, στη διαχείριση των πολίσεων από τα απλά πράγματα που μπορεί να είναι τα logistics τους και οι πολίσεις τους ή να πούμε και το άλλο, είμαστε και κατανόμενοι υπεύθυνοι για ορισμένα πράγματα απέναντι στις αρχές.

14:30 Έτσι, στο ΕΟΦ, στο Υπουργείο Υγείας και πάλι λεγόντως. οπότε ουσιαστικά έχουμε αυτή τη σχέση έχουμε ένα reporting line αντίστοιχο ακριβώς, δηλαδή το τελευταίο που είπες είναι πάρα πολύ σημαντικό σύγκμενο industry να είσαι accountable δηλαδή στη χώρα μην το ξεχνάμε αλλά είναι και η επαφή θα σε ρωτήσω στη συνέχεια για το ποιος είναι ο πελάτης αλλά πάμε λίγο στο CFO λίγο να εξηγήσεις τι κάνει ο CFO σε μια φαρμακευτική εταιρεία.

15:08 Ποια είναι οι κύριες του ασχολίες και ποια είναι τι goals έχει να επιτύχει. Θα προσπαθήσω να το κρατήσω έτσι, ναι με industry specific, αλλά και γενικότερα για το ρόλο του CFO. Εγώ θα έλεγα ότι αυτή τη στιγμή λειτουργώ ως ο business partner της διοικητικής ομάδας στην Ελλάδα. Τι σημαίνει αυτό τώρα θα εύλογα να απορρίσεις.

15:38 Α ωραία, κρατάμε μια λέξη. Πιο δύσκολο το κάνεις. Λοιπόν τι εννοώ. Ουσιαστικά είμαι εκείνος που θα βοηθήσει μαζί με τους υπόλοιπους συναδέλφους μου από τη διοικητική ομάδα. θα αξιολογήσει τι επενδύσεις θέλουμε να κάνουμε, τι χρήματα έχουμε, ποιο είναι το μπάτζετ μας και για να ξέρουμε ποιο είναι το μπάτζετ μας κάνουμε και τα πλάνα μας, τα ετήσια ή τα πολυετή mid και long term πλάνα μας και αξιολογούμε το resource allocation, δηλαδή πού επενδύουμε τα χρήματά μας, τι σημαίνει αυτή η επένδυση, τι περιμένουμε πίσω από αυτή την επένδυση, ώστε να φροντίζουμε να διασφαλίζουμε ότι έχουμε χρήματα να κάνουμε αυτά που θέλουμε, έχουμε χρήματα να μπορούμε να έχουμε τα προϊόντα μας, τα φαρμακά μας διαθέσιμα στους ασθενείς και στις ασθενείς και να φροντίζουμε ότι η εταιρεία μας, το local company, θα μπορεί να είναι υγιής και να μπορεί να είναι βιώσιμη στους διαινικές.

16:42 Πάμε λίγο. Το πώς θυμητικά μου λίγο, καταλάβω καλύτερα. Από ό,τι καταλαβαίνω, εσείς κάνετε projections. Στο ποιήσε, στο corporate, private, equity, οτιδήποτε. Μπορείς να κάνεις projection cash flows, ξέρεις πώς θα πάνε, return, να κάνεις το IRR, να δεις πώς βγαίνει μια επένδυση. Κάνετε projections φαντάζομαι σε πωλήσεις.

17:07 Υποθέτω σε κάθε... Η μονάδα φαντάζομαι είναι το φάρμακο η δικιά σας. Κάνετε projections δηλαδή σε πωλήσεις. προσπάθητε να κάνετε καλά assumption να παίρνετε φαντάζομαι το κάθε πλάνο είναι τόσο καλό όσο είναι τα assumption με το οποίο το έχετε χτίσει πάντοτε άρα κάνετε projection για να καταλάβετε φαντάζομαι τι έσοδα και τι απόδοση θα έχει το συγκεκριμένο φάρμακο ένα πράγμα είναι αυτό άρα ζητάει φαντάζομαι ο CEO για αυτό που κάνουν στρατηγική θέλουν δεδομένα δηλαδή να διαλέξουμε αυτό ή αυτό να διαλέξουμε αυτό, τι απόδοση έχει αυτό εκεί πέρα δηλαδή μπαίνει ο CFO και η ομάδα του και λέει ότι θα πρέπει να δώσουμε δεδομένα για να πάρθουν κάποιες αποφάσεις ένα πράγμα είναι αυτό ναι κοίτα ουσιαστικά είμαστε η ομάδα η οποία κάνει lead όλο το planning process αλλά είμαστε η ομάδα που κάνει lead γιατί η ομάδα που στην πραγματικότητα προετοιμάζει και παράγει όλα αυτά τα δεδομένα, θα τολμήσω να πω ότι είναι σχεδόν όλοι οι εργαζόμενοι που βρίσκονται στα γραφεία μας.

18:19 Δηλαδή όλα τα τμήματα, και είναι κάτι που είναι πάρα πολύ σημαντικό για μια εταιρεία σαν τη δική μας, όλα τα τμήματα συνεργάζονται μεταξύ τους γιατί το output του ενός είναι input για το άλλο και οι συζητήσεις που γίνονται γύρω από τα assumptions κάνουν τα assumptions πιο valid valid και θα κάνουν να είναι καλύτερα τώρα κάνουμε πλάνο μέχρι το 2028 θα έρθουν τα πράγματα ακριβώς όπως τα έχουμε στο πλάνο μας σίγουρα όχι, δεν θα έρθουν ακριβώς αλλά όπως σε κάθε industry υπάρχει ένα margin of error και υπάρχει και ένα long term ambition και ένα shape που θέλεις να έχεις μετά από κάποια χρόνια οπότε ουσιαστικά χρησιμοποιούμε το insight, το business knowledge και συγγνώμη για τα πολλά αγγλικά που έχουν οι ομάδες μας για να κάνουμε όσο το δυνατόν καλύτερο πλάνο μπορούμε.

19:13 Οκ. Η αλήθεια είναι το Excel είναι ίδιο 10 χρόνια πριν και σήμερα. Ίδιο. 20 δηλαδή. Είναι κάτι που διαχρονικά είναι το ίδιο. Μπορεί να έχει αλλάξει από Ξες Index Max και Velu να έβαλαν την XLOOKUP τώρα αλλά είναι το ίδιο πράγμα. Αυτό που όμως αλλάζουν που αλλάζει η τεχνολογία ή τα δεδομένα, είναι για τα assumptions. Άρα τι δεδομένα έχεις για να πάρεις καλύτερα assumptions.

19:45 Πώς έχει αλλάξει αυτό, πες, τα τελευταία δεκαετία ή και παραπάνω, δηλαδή πώς παίρνατε assumptions πριν και τώρα, πώς έχετε παραπάνω δεδομένα για να παίρνετε καλύτερα assumptions ή υποθέσεις, συγγνώμη, για να κάνετε καλύτερες προβλέψεις. Καταρχάς να ξεκινήσω από το Excel. Και θα πάω ένα βήμα πριν από αυτό, γιατί δεν ήταν τόσο δάπιο, δεν ήταν 100 χρόνια πίσω, όταν αυτά γινόντουσαν με pen and paper, τα πλάνα.

20:22 Αυτά που έχουν αλλάξει είναι, καταρχάς, προσπαθούν οι εταιρείες, σαν τη δική μας, να κάνουν data integration, δηλαδή να υπάρχουν τα δεδομένα τα οποία θα επικοινωνούν μεταξύ τους, δεδομένα τα οποία θα έχουν μια κοινή επεξεργάσιμη μορφή, γιατί μια τωρινή κουβέντα που γίνεται γύρω από τα data είναι ότι υπάρχουν απεραίτητα data points εκεί έξω, τα οποία όμως είναι ένα χάος.

20:49 Είναι μια βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, στην οποία όμως τα βιβλία και η γνώση δεν είναι στα ράφια και τα ξηνομημένα, είναι όλα αδιασμένα σε ένα μεγάλο προάβληρο. Και πρέπει να κάνεις short-through για να βρεις τι χρειάζεσαι. Δεν λέω για την εταιρεία μας, λέω γενικά σαν data science. Αυτή τη στιγμή η εταιρεία προσπαθεί να ενοποιήσει τα στοιχεία της, να έχει συστήματα τα οποία μιλάνε μεταξύ τους, γιατί και το isolation των συστημάτων είναι ένα άλλο ζήτημα που χρειάζεται να λύσουμε.

21:22 Να είναι προϊοντικά, στοιχεία αγοράς, στοιχεία κόστος, αυτά όλα κάπως να συνδέονται μεταξύ τους. Έχει ένα πολύ μεγάλο project η εταιρεία μας αυτή τη στιγμή, που είναι στο pipeline για να προχωρήσει ακόμα περισσότερο σε αυτό. Τι άλλαξε όμως αυτά τα 10 χρόνια? Θα σου πω ότι όταν λίγο παραπάνω, δεν θα πω την ηλικία μου, αλλά λίγο παραπάνω από 10 χρόνια όταν πρωτοξεκίνησα, για να έχω ένα report collision έπρεπε να μπω στο σύστημα α, να κατεβάσω τα στοιχεία, να τα περάσω στο Excel, να τα συνδέσω με ένα άλλο Excel και τελικά να καταφέρω, αν ήξερα κιόλας αν ήμουν αρκετά tech savvy, να τα βάλω σε ένα PowerPoint για να τα παρουσιάσω.

22:05 Σήμερα υπάρχουν συστήματα τα οποία συλλέγουν αυτά τα δεδομένα από την πηγή τους, τα φέρνουν σε μια επεξεργάσιμη ή παρουσιάσιμη μορφή και τα έχεις έτοιμα. Οπότε έχουν μειώσει το χρόνο που χρειάζεσαι για να παράξεις τα δεδομένα, για να παράξεις τα reports. Δεν έχει μειωθεί βέβαια ο χρόνος ή μάλλον έχει αυξηθεί ο χρόνος που χρειάζεσαι για να τα αναλύσεις.

22:28 επειδή υπάρχουν παραπάνω δεδομένα και παραπάνω και δοκιμές δηλαδή δοκιμές στο μυαλό μου έρχεται ότι έχουμε παραπάνω δεδομένα πως όλοι έχουμε περισσότερα εργαλεία για να δούμε αν υπάρχει και συσχέτιση δεδομένων φαντάζομαι ότι πάντοτε θα κοιτούσατε ότι η συσχέτιση μεταξύ ηλικίας και φαρμάκου είναι θετική άρα μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε Τώρα όμως έχουμε δεδομένα επαγγελματική κατάσταση, έχουμε δεδομένα τοποδιαμονή, έχουμε δηλαδή πολλά περισσότερα δεδομένα που σε ένα επενδυτικό φαν τέτοια πράγματα χρησιμοποιούνται φυσικά για να δεις αν αυξάνονται οι πωλήσεις της εταιρείας ή όχι για να ξέρεις αν θα επενδύσεις.

23:22 Δεν γίνεται κάτι τέτοιο και σε φαρμακευτικές. Επειδή στη φαρμακευτική βιομηχανία το όλο ζήτημα είναι η μακροπρόθεσμη δημιουργία άξεας, δηλαδή είναι long term πλάνα, όπως είπαμε και πριν πατέντες δεκαετία, payback και break even points 6-8 χρόνια ανάπτυξη προϊόντων 10 με 12 χρόνια, άρα όλα αυτά απαιτούν strategic planning και απαιτούν να βλέπεις τα trends και μπορείς πως να βλέπεις ότι, θα φέρω το παράδειγμα που είπες, ότι σε μια περιοχή versus μια άλλη περιοχή, σε μια γεωγραφία versus μια άλλη γεωγραφία υπάρχουν διαφορές.

24:05 Παρ' όλα αυτά θα έλεγα ότι το επίπεδο που πηγαίνουμε σε κάτω, σε λεπτομέρεια στα πλάνα μας, είναι τέτοιο που μας βοηθά να αναγνωρίζουμε longer term trends και δεν έχει τόσο data clutter όσο είπες πριν. Δεν λαμβάνουμε υπόψη μας χιλιάδες data points, λαμβάνουμε πολύ σημαντικά data points, όπως είναι ποιος είναι ο επιπολασμός, δηλαδή ποια είναι η συχνότητα εμφάνισης μιας ασθένειας ή μιας πάθησης σε έναν συγκεκριμένο πληθυσμό.

24:40 Το αν, θα φέρω ένα παράδειγμα, οι καπνιστές σε σχέση με τους μη καπνιστές έχουν μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης, ασφάλισης. Αλλά στην Ελλάδα το ποσοστό των καπνιστών σε σχέση με μια άλλη χώρα είναι διαφορετικό. Και άρα να κάνουμε και τον breakdown άντρες-γυναίκες. Δεν παίρνουμε σε αυτή τη λεπτομέρεια. Γιατί? Γιατί το ποσοστό καπνίσματος ας πούμε στην Ελλάδα δεν διαφέρει πάρα πολύ μέσα σε μια πενταέτια.

25:06 Γιατί είναι πράγματα τα οποία παίρνουν πάρα πολύ χρόνο να αλλάξουν. Οπότε κρατάμε, τεστάρουμε φυσικά αυτά τα assumptions, αλλά τα κρατάμε σε αυτό που λέει η βιβλιογραφία περισσότερο και όχι σε αυτό που πιστεύουμε ότι ίσως γίνει κάτι αυτό που λες εντάξει έχει και ένα δίκιο ότι η στατιστική ανάλυση του correlation θεωρητικά γίνεται από μελέτες δηλαδή μελέτες μπορεί ανεξάρτητες μπορεί μη ανεξάρτητες δηλαδή υπάρχουν και peer-reviewed μελέτες δηλαδή για διάφορα πράγματα άρα υπάρχει πρωτήλοι που θεωρητικά μπορεί να χρησιμοποιήσει η φάρμακομηχανία ή και χρηματοδοτεί τέτοιες μελέτες πολλές φορές φάρμακομηχανία σε αυτό το κομμάτι ώστε να πάρθουν κάποιες αποφάσεις μπορεί παραπάνω οι αποφάσεις δεν ξέρω ποιο φάρμακο προωθείται σε μια συγκεκριμένη χώρα παίρνεται από σας τέτοιες αποφάσεις δηλαδή από την τοπική ομάδα υπάρχει δηλαδή κάτι σε αυτό το επίπεδο ότι είμαστε στην Ελλάδα άρα μάλλον πρέπει να προωθήσουμε περισσότερο αυτό γιατί είναι τέτοια αγορά ή όχι.

26:20 Όχι, δεν θα έλεγα ότι υπάρχει ας το πούμε επιλογή του αυτό το φάρμακο σε σχέση με εκείνο αξίζει περισσότερο να προωθηθεί επειδή οξύ της εταιρείας είναι να έχει όσο περισσότερο δυνατόν τα φάρμακά της διαθέσιμα σε όσο περισσότερες χώρες γίνεται και όσο περισσότερα φάρμακα στην εκάστοτε χώρα. Από εκεί και έπειτα όταν έρχεσαι να κάνεις το return on investment σίγουρα μπορεί να αλλάξεις το μείγμα με το οποίο προωθείς, δηλαδή να πας πιο πολύ digital ή πιο πολύ face-to-face ή να συμμετέχεις σε περισσότερες δραστηριότητες.

26:59 Μπορεί να αλλάξεις λίγο το μείγμα, μπορεί ανάλογα με το growth που έχει μια αγορά να πας σε μια άλλη αγορά που έχει μεγαλύτερο growth, αλλά δεν έχει να κάνει υπέρ σε με τη διαθεσιμότητα. Πάμε λίγο να κάνω ένα ένα bridge θέλω να κάνω να σε ρωτήσω κάτι συγκεκριμένο θέλω να σε ρωτήσω για το εμβόλιο του COVID τα ξέρας τα Ραζανέκα επένδυσε σε δισεκατομμύρια θέλω να μου δώσεις όμως ένα γενικό κλίμα πώς ήταν να είσαι εργαζόμενος σε μια φαρμακευτική την εποχή του COVID Δηλαδή, παντάζομαι ήσταν στο spotlight όλων τότε από κυβερνήσεις, από τους πάντες.

27:53 Άρα, πώς ήταν αυτό το κομμάτι και στη συνέχεια λίγο να εξηγήσεις και το όλο κομμάτι της επένδυσης στο εμβόλιο του COVID. Λοιπόν, θα πάρω καταρχάς το πρώτο σκέλος της ερώτησης και θα πω όχι μόνο για εκείνη την περίοδο όπου και σε τοπικό επίπεδο αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο η AstraZeneca ήταν μία από εκείνες τις εταιρείες οι οποίες βοήθησαν να ξεπεραστεί με τα εμβόλια τους μία από τις πιο μεγάλες προκλήσεις που είχε η δημόσια υγεία τα τελευταία 100 χρόνια, 50 κάτι σχεδόν πρωτοφανές για τη σύγχρονη ιστορία το αίσθημα ευθύνης ταυτόχρονα με το αίσθημα υπερηφάνειας ήταν πολύ μεγάλο το οποίο μεγάλωσε ακόμα περισσότερο εγώ θα έλεγα προσωπικά μιλώντας μετέπειτα όταν άρχισαν να βγίνουν οι μελέτες και να φαίνεται πόσο τα εμβόλια αυτά βοήθησαν στο να σταματήσει η πανδημία τώρα πέραν από αυτό να πάω στο κομμάτι το οικονομικό σε αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι είναι μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης είναι all hands on deck θα έλεγα έτσι όλοι προσπαθούμε για το κοινό καλό

29:13 για τη δημόσια υγεία και όχι τόσο για το κομμάτι του financial και τι θα γίνει συγκεκριμένα γιατί τώρα μιλάω για όλους θα συμμιλήσω πιο συγκεκριμένα για την άστρα Άστρα Ζένεκα, κάτι που δυστυχώς, το λέω το δυστυχώς, πολλοί κόσμοι δεν το γνωρίζουν. Η Άστρα Ζένεκα δεν έβγαλε κέρδος από το εμβόλιο του COVID, άρα δεν μπορεί να προσδιοριστεί return on investment γιατί δεν υπάρχει return.

29:40 Και δεν έβγαλε κέρδος, όχι γιατί δεν κατάφερε να βγάλει κέρδος, δεν μπόρεσε. Από την αρχή η συμφωνία για την παραγωγή και τη διάθεση του εμβολίου για την νόσο COVID από την Άστρα Ζένεκα ήταν ότι αυτό θα γίνει σε τιμή κόστος παραγωγής. Οπότε, ξέρεις, δεν ορίζεται return on investment και πάλι δεν θα οριζόταν γιατί, όπως είπα, αυτά τα πράγματα είναι beyond and above.

30:09 Συγγνώμη όμως, επειδή όμως αυτό που χρηματοδοτήθηκε δηλαδή από κυβερνησίες το κομμάτι για να δοθεί, γιατί υπάρχει και ένα duty θεωρητικά στους shareholders ότι πρέπει να παίρνονται και κάποιες... Δηλαδή δεν μπορεί να χάνει χρήματα, να το πάρεις έτσι. Κοίταξε, δεν μπορεί να χάνει χρήματα σε συνολικό πορτοφόλιο. Αυτό δεν σημαίνει...

30:36 Και ειδικά τώρα σε μια τέτοια περίσταση το Senior Executive Team συμφώνησε με το Πανεπιστήμιο της Οξφόρτης και με τις κυβερνήσεις και τους θεσμούς και τους φορείς ότι αυτό το προϊόν θα διατεθεί σε τιμή κόστος. Τι σημαίνει αυτό? Σημαίνει ότι όποιο ήταν το κόστος παραγωγής, αυτή ήταν και η τιμή στην οποία το αγόρασαν οι εκάστοτε κυβερνήσεις.

31:03 Πώς ήταν το κομμάτι του... Ήταν δύσκολο το logistic και όλο το κομμάτι μετά, δηλαδή να έρθει η Ελλάδα, φαντάζομαι, κυβερνήσεις απέναντι τηλέφωνο να πιέσουν το ένα, θα γινόταν χαμός τότε. Αν και το διαχειρίστηκε η εταιρεία globally το ζήτημα του εμβολίου και τη διάθεσή του και τις ποσότητες και όλα αυτά, δεν είχαμε κάποιο saying, θα σου πω ότι θα πω ένα anecdote ότι ειδικά στις πρώτες παραδόσεις οι οποίες έγιναν με συνοδεία αστυνομίας, στρατού πήγαν σε ένα undisclosed location που λένε και στις ταινίες ήταν πολύ ενδιαφέρον και πολύ μεγάλη ευθύνη έχουμε ξεχάσει σαν να ήταν πριν 150 χρόνια η πανδημία αλλά ήταν μόλις το 2020 έχουμε ξεχάσει και καλά κάναμε και να τις ξεχάσουμε και να μην τις ξαναζήσουμε τις εικόνες που βλέπαμε στα μέσα και το πως αυτές οι εικόνες μετασχηματίστηκαν λίγα χρόνια μετά σε πολύ καλύτερες και πολύ πιο υγιείς Πάμε να πάρουμε ένα άλλο παράδειγμα που είναι εμπορικό θυμήσέ μου λίγο για δυνάτισμα είναι δικός φάρμακο, έχετε δικός φάρμακο

32:30 το αντίστοιχο. Καταρχάς, να διορθώσω ένα common misconception, δεν είναι χάπι αδυνατίσματος, είναι ένα χάπι το οποίο απευθύνεται στην καταπολέμηση της παχυσαρκίας. Παχυσαρκίας, εννοώ. Ή οποιοδήποτε αντίστοιχο σκεύασμα. Εμείς δεν έχουμε αυτή τη στιγμή τέτοιο σκεύασμα, παρόλα αυτά έχουμε στο pipeline μας, όχι ένα, αρκετά σκευάσματα τα οποία απευθύνονται σε διαφορετικούς μηχανισμούς που οδηγούν την παχυσαρκία.

32:59 ή το weight management. Ας πάρουμε αυτό για παράδειγμα. Εδώ μιλάμε ότι είναι μια τεράστια αγορά. Υπάρχουν ανταγωνιστικά φαντάζομαι προϊόντα ή φάρμακα να το πω έτσι για αυτό το κομμάτι. Εκεί πρέπει να υπάρχει φαντάζομαι ανάλυση, πρέπει να υπάρχουν επένδυσοι εκατομμυρίων, δηλαδή πρόσφυγες, δηλαδή είναι ένα μεγάλο κομμάτι.

33:25 Δισεκατομμυρίων. Άρα πώς αυτό θεωρείς ότι ποια είναι η διαδικασία ή πώς παίρνονται για τόσο μεγάλες αποφάσεις υπάρχει ένα σκέλος ένα κομμάτι της διαδικασίας έγκρισης του φαρμάκου στο οποίο αφού έχουν συλλέξει τα δεδομένα αφού έχουν κάνει τις εκτιμήσεις αφού όλα αυτά δίνεται το green light από μελέτη σε μελέτη από φάση μελεντών σε φάση μελετών άρα λοιπόν ξεκινάς, έχεις επενδύσει τώρα θα πω πόσα περίπου κοντινά σε αυτό που ισχύει ο average έχεις ας πούμε ξεκινήσει, έχεις επενδύσει τα πρώτα 500 εκατομμύρια και έχεις φτάσει στη φάση 2 όπου βλέπεις ότι ενδεχομένως αυτό το σκεύασμα κάνει για εκείνη την πάθηση namely τώρα στο παράδειγμά μας το weight management πόσο καλύτερα αποτελέσματα έχει από αυτά που υπάρχουν ήδη στην αγορά, πόσο ασφαλές είναι.

34:34 Γίνονται αυτές οι αναλύσεις, γίνονται αυτές οι μελέτες και λέμε ωραία, green light, πάμε στην επόμενη φάση. Στην επόμενη φάση λοιπόν καταλήγουμε, α, οκ, αυτό το φάρμακο θα έχει αυτή τελικά την ένδειξη. Ξέρεις κάτι που, και είναι πολύ φυσιολογικό για κάποιον που δεν ασχολείται με τη φαρμακοβιομηχανία, εν μια κοινή παρανόηση είναι ότι αυτό το χάπι είναι για αυτούς που έχουν πονοκεφάλους.

34:57 Παράδειγμα. Τέλεια, όλα τα χάπια που είναι για πονοκεφάλους είναι το ίδιο πράγμα ακριβώς. Δεν πάει έτσι, εντάξει πρέπει να κάνω τον πονοκέφαλο ως παράδειγμα. Πάρα πολλές παθήσεις έχουν διαφορετικούς λόγους για τους οποίους έχουν δημιουργηθεί. Άρα υπάρχουν συσκευάσματα που αντιμετωπίζουν, ναι μεν τον πονοκέφαλο, αλλά 10 διαφορετικές γενεσιουργούς αιτίες.

35:18 Οπότε είναι πολύ complex και πολύ scientific και το κομμάτι αυτό δηλαδή και του integrity και του ethical scales που πρέπει να λαμβάνεις υπόψη όταν ένα φάρμακο το αναπτύσσεις είναι πολύ μεγάλο και συγγνώμη είναι λίγο διαφορετικά από το financial business, έτσι, του investment banking ή αυτά που συζητήσαμε πριν. Είναι διαφορετικά όλα όλα είναι τις επενδύσεις χορού και χρήματος που πρέπει να δεις και τι αποτέλεσμα θα έχει Συγγνώμη Σπύριο Απλάτη Στο τέλος της ημέρας οφείλουμε, αυτό που πες πριν ήταν πάρα πολύ σημαντικό οφείλουμε να διασφαλίσουμε ότι η εταιρεία θα είναι βιώσιμη long term, στους shareholders οφείλουμε να έχουμε μια απόδοση να έχουμε τα διαθέσιμα χρήματα για να μπορούμε να κάνουμε όλα αυτά που συζητάμε.

36:20 Αυτό είναι η αδικία νομίζω στις εταιρείες ανάμεσα με τη φαμακομηχανία ή οι ιατρικές εταιρείες που είναι ευαίσθητες που είναι με την υγεία ότι καταλάβει ότι υπάρχουν υποχρεώσεις δηλαδή της διοίκησης εταιρείας ότι υπάρχει υποχρέωση να εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα και την κερδοφορία του μετόχων. Είναι μέρος νομικά πρέπει να το κάνει αυτό.

36:48 Καμιά φορά το ξεχνούν και δεν μπορούν να καταλάβουν ότι άλλου εταιρείου, άλλου διοίκηση είναι υποχρεωμένοι να κάνει κάποια πράγματα βάσει τους λόγους που υπάρχουν εκεί πέρα και είναι λίγο είστε λίγο αδικημένοι σαν industry θεωρώ εγώ αυτό το κομμάτι. Είπαμε λίγο για το κομμάτι Θέλω να σε ρωτήσω και όλας Πριν φύγουμε και το tech Διάβαζα τις προάλλες Ότι ξέρεις Πετάνε δεδομένα Δεν ξέρω αν το έχεις ακούσει Σε AI δηλαδή, σε language models Πετάνε πολλά πολλά δεδομένα Και προσπαθούν να κάνουν Να προτείνουν αυτοί Το AI να προτείνει μόρια Και να αλλάξει λίγο η διαδικασία Είναι περισσότερο headlines αυτό, τίτλοι ειδήσεων ή υπάρχει κάποιο truth, υπάρχει κάποια αλήθεια πίσω από αυτό. Έχεις κάποια άποψη? Υπάρχει αλήθεια, υπάρχει ξεκάθαρα αλήθεια και η εταιρεία μας χρησιμοποιεί όχι LLMs αλλά AI τεχνολογία στα αρχικά στάδια, στα στάδια της ανάλυσης της βιβλιογραφίας.

38:05 Το να αποφασίσει αυτός ο R&D scientist ποιο μόριο θα βάλει στο μικροσκόπιο για να δει αν θα μπορέσει αυτό τελικά να γίνει μετά από 10 χρόνια ένα φάρμακο είναι μια πολύ επίπονη και κοπιώδης διαδικασία και το AI όπως και στο finance όπως και στο data science όπως παντού μπορεί να βοηθήσει να επισπεύσει αυτές τις διαδικασίες από την άλλη πάντα υπάρχουν ακόμα σίγουρα οι διαδικασίες της έγκρισης, της ασφάλειας, του να προτείνουμε να είναι το συγκεκριμένο σκεύασμα αποτελεσματικό.

38:47 Άρα ναι, θα μπορέσουμε να βάλουμε ίσως να τεστάρουμε in vitro ή in laptop 100 διαφορετικά σκευάσματα, αλλά για να βγει ένα φάρμακο θα περάσει από όλη αυτή τη διαδικασία. Σίγουρα, σίγουρα, δεν θέλω να διαφωνώ σε αυτό, αλλά γενικά το κλίμα στο χώρο γενικά της βιομηχανίας είναι το AI είναι something positive να το πω έτσι και ότι φέρνει καινούρια πράγματα.

39:14 Έχει θετικό πρόσημο. Καταλαβαίνω. Ναι, ναι. Νομίζω σε όλα τα industry και στο δικό μας το industry και στη δική μας την εταιρεία συγκεκριμένα η τεχνητή νοημοσύνη αντιμετωπίζεται ως enabler δηλαδή ένα εργαλείο, μια τεχνολογία γενικού σκοπού η οποία θα βοηθήσει να κάνουμε πράγματα πιο αποτελεσματικά, πιο αποδοτικά, να απελευθερώσουμε, αν θέλεις και λίγο χρόνο, από transactional πράγματα που μπορεί να κάνουμε σήμερα ή και πράγματα που θα μας έπρεναν περισσότερο χρόνο και να μπορέσουμε να διοχετεύσουμε τα resources μας και την ενέργειά μας σε πράγματα που θα φέρουν μεγαλύτερο value.

39:52 Εγώ θεωρώ, να σου πω την αλήθεια, ότι σε πέντε χρόνια θα χρειάζεσαι το ένα τρίτο των αναλυτών που έχεις τώρα. Νομίζω. Δεν μπορώ να κάνω τέτοια πρόβλεψη. Υπάρχει μια τεράστια συζήτηση γύρω από το τελικά η τεχνητή νοημοσύνη θα δημιουργήσει περισσότερες δουλειές από αυτές που θα καταργήσει, ναι ή όχι. Αν με ρωτάς, ξέρω εγώ θα πάω 20 χρόνια πίσω ή 30 χρόνια πίσω, πάρα πολλές εταιρείες είχαν αρκετά μεγάλα τμήματα λογιστήριων, για παράδειγμα.

40:29 γιατί τα κάνανε όλα χειρόγραφα, τα κάνανε σε αριθμομηχανές και παλαιότερες. Ναι, το Excel δημιούργησε μικρότερες ανάγκες σε αυτό αλλά δημιούργησε ανάγκες σε κάποιον να ξέρει Excel. Μετά δημιούργησε σε κάποιον να μπορεί να κάνει support το Excel. Δηλαδή prompt engineer δεν υπήρχε αυτό ως έννοια, όχι ως επάγγελμα. Δεν υπήρχε ως έννοια.

40:56 Άρα σήμερα ένας data analyst ή ένας financial analyst που έχει το business acumen που χρειάζεται ή που ξέρει να διαβάσει τα νούμερα, νομίζω ότι θα έχει διαφορετικό μείγμα του χρόνου του σίγουρα. Αυτό μπορώ να σου το πω με 100% βεβαιότητα ανάμεσα στο preparation των στοιχείων και την ανάλυση και την κατανόηση, αλλά δεν νομίζω ότι είμαστε ακόμα στο σημείο που θα λειτουργούμε με λιγότερο κόσμο.

41:23 Εγώ να σου πω θεωρώ ότι η ταχύτητα είναι τελείως διαφορετική. Δηλαδή από εκεί που μιλάμε το Excel ότι χρειάστηκε 20 χρόνια ή 50 χρόνια για να μπει στη ζωή και να αλλάξει θέση εργασίας, η ταχύτητα έχει αυξηθεί. Εγώ θεωρώ ότι ο πρωμεντζινιερ που τώρα υπάρχει ανάγκη, μπορεί σε τρία χρόνια να μην υπάρχει ανάγκη. Δηλαδή πάμε τόσο γρήγορα ότι η τεχνολογία αλλάζει τόσο πολύ που ξέρεις, καμιά φορά το ακούω και νιώθω ότι μαθηματικά στατιστική accounting, όλα αυτά που είναι που υπάρχει σωστό και λάθος, γιατί δεν μιλάμε τώρα φιλοσοφία ή λογοτεχνία, αλλά σε κάποια πράγματα δηλαδή αν κάνεις πολλά iterations μπορείς να κρίνεις αν κάτι είναι σωστό ή όχι, άρα σε αυτά τα πράγματα νιώθω ότι ναι, δηλαδή είναι θα υπάρχουν αλλαγές να το πω έτσι σε απάνω μεγάλες αλλαγές Ναι, αυτό είναι δεδομένο ότι θα υπάρξουν αλλαγές είναι fact of life Αυτό όμως που ξέρεις πολλές φορές ξεχνάμε είναι ότι υπάρχουν και physical constraints δηλαδή παράδειγμα τώρα αυτό που έφερες πριν ότι ναι μπορούμε

42:41 να δοκιμάσουμε με την τεχνητή νοημοσύνη 100 διαφορετικές προτάσεις μορίων παρόλα αυτά στο τρόπο της ημέρας για να τρέξουμε την κλινική μελέτη χρειαζόμαστε ανθρώπους στα εργαστήρια χρειαζόμαστε γιατρούς, χρειαζόμαστε όλα τα υπόλοιπα φυσικά resources, τα οποία δεν μπορούν να δοκιμάσουν 100 διαφορετικά φάρμακα ταυτόχρονα άρα ασχέτως που η τεχνητή νοημοσύνη θα μας κατευθύνει καλύτερα δεν μπορεί να κάνει κάποια πράγματι αν σήμερα καταργούσαμε ένα έξ επάγγελμα που απασχολεί 2 εκατομμύρια, 3 εκατομμύρια, 10 εκατομμύρια ανθρώπους.

43:22 Δεν είμαστε σίγουροι ότι υπάρχει το capacity στα υπόλοιπα resources. Δηλαδή, ωραία, κάνουμε αυτό το output μέσα σε μία μέρα. Ποιος θα το επεξεργαστεί μετά. Οπότε, ξέρεις, υπάρχει και ένα backlog που θα δημιουργηθεί. Κάποια στιγμή θα βρεθεί σε ένα physical bottleneck, πιστεύω. Ότι εκεί που χρειάζεται άνθρωπος, και εκεί δηλαδή θα πρέπει να επικεντρωθεί περισσότερο η αυθρόπινη παρουσία άρα εκεί θα υπάρχουν περισσότερες ανάγκες για να γίνει αυτό εντάξει μείνει να το δούμε αλλά πραγματικά θα το δούμε νομίζω πολύ σύντομα πάμε όμως και στο δεύτερο τρεντ της εποχής γενικά ESG και πράσινη γενικά τι υπάρχουν δηλαδή και εμείς σα φαν δηλαδή ξέρεις προσπαθούμε να είμαστε ESG να κόψουμε missions, να μπούμε δηλαδή σε αυτό το κομμάτι.

44:16 Υπάρχουν στις μεγάλες εταιρείες, corporate εταιρείες, αν είναι δικιά σας, υπάρχουν πραγματικά projects με impact θεωρείς ή είναι το λεγόμενο greenwashing. Το greenwashing είναι μια θεωρία και μια ίσως πραγματικότητα Πραγματικότητα για κάποιες άλλες εταιρείες μπορεί να το έχουν επιδιώξει. Θα μιλήσω για εμάς. Καρχάς, θα ξεκινήσω κάνοντας αντρές ένα πράγμα που όταν συζητάμε για sustainability, η αηφορία ESG, πολλοί κόσμοι παρεμπινεύουν.

44:56 Δεν είναι μόνο το περιβάλλον. Δεν είναι ESG μόνο το περιβάλλον. Δεν είναι μόνο τα CO2 emissions. Θα φέρω το παράδειγμα της Αστραζένεκα που έχει τρεις πυλώνες. για το ESG. Ο πρώτος είναι η υγεία. Και η υγεία και η πρόσβαση των ασθενών στις κατάλληλες θεραπείες. Γιατί ο κόσμος δεν έχει μόνο τις χώρες οι οποίες έχουν state of the art και εκπληκτικά συστήματα υγείας, έχει και περιοχές τις οποίες για να βρεις πρωτοβάθμια περίθαλψη χρειάζεσαι να ταξιδέψεις, χρειάζεσαι να πας πολύ μακριά ή για να πάρεις ένα καινοτόμο φάρμακο που μπορεί καν να μην είναι διαθέσιμο στη χώρα.

45:39 Ωραία, ένα από τα κομμάτια είναι η πρόσβαση των ασθενών στις θεραπείες που χρειάζονται και στη γνώση που χρειάζονται. Το δεύτερο είναι σίγουρα το περιβάλλον. Το περιβάλλον έχει να κάνει με την προστασία του περιβάλλοντος, με την μείωση του CO2. Εμείς, ας πούμε, ως εταιρεία έχουμε διάφορα initiatives γύρω από αυτό. Έχουμε το Zero Carbon Ambition, το οποίο είναι να μειώσουμε κατά 98% τις εκπομπές σκοπ 1 και 2, τις εκπομπές διοξυδίου του άνθρακα.

46:15 Έχουμε ένα πλάνο να φυτέψουμε περίπου 200 εκατομμύρια δέντρα σε 6 υπήρους. Γενικά, δηλαδή, υπάρχουν initiatives πίσω από το περιβάλλον να μειώσουμε το αποτύπωμά μας, το wastage. Ξέρεις, ένα άλλο μεγάλο κομμάτι είναι και το wastage που υπάρχει στην παραγωγή. Και φυσικά το τρίτο είναι το integrity, έτσι η ακυρεότητα, γιατί ό,τι κάνουμε σε όλο το value chain, από την παραγωγή του προϊόντος μας μέχρι την τελική του διάθεση, οφείλει να έχει ένα governance πολύ πολύ σωστό, που θα ακολουθεί τα highest ethical standards.

46:56 για να υπάρχει και η γιατί ουσιαστικά μιλάμε για αηφορία για sustainability γιατί μιλάμε για ανθεκτικότητα στο χρόνο τώρα ποιος σε ενδιαφέρει αυτό θεωρείς τώρα ειλικρινά ενδιαφέρει τους μετοχούς ενδιαφέρει τους επενδυτές ενδιαφέρει τους πελάτες ενδιαφέρει τις κυβερνήσεις καμιά φορά το σκέφτομαι αυτό δηλαδή εμείς π.χ. το ESG δηλαδή στα φάντσια ή οποιαδήποτε της επενδύσεις υπάρχουν ξέρεις ESG κριτήρια υπάρχουν επενδυτές που επενδύουν με ESG κριτήρια άρα αν δεν έχεις αυτό το ranking θεωρητικά δεν μπορείς να σε επενδύσει κάποιος εκεί υπάρχει κάποιο νόημα το καταλαβαίνεις ότι πρέπει να είσαι ελκυστικός σε αυτούς τους επενδυτές αλλά κανένα φορά σκέφτομαι μπορεί να μείνουμε και το κατάλληλο άτομο γιατί υπάρχει και τόσο τόσο γραφειοκρατία για το ESG και το υπάρχουν consultants που κάνουν validate ολόκληρη βιομηχανία πίσω από αυτό και δεν θέλω να είμαι κριτικός απλώς κάνω λίγο critical thinking δηλαδή πως αυτό είναι είναι θετικό το πρόσημο εντάξει μάλλον θετικό είναι

48:26 αλλά ποια είναι η άποψή σου στην άλλη πλευρά που θεωρούν ότι είναι λίγο περισσότερο καταλαβαίνω ότι η ερώτησή σου είναι why bother γιατί να ασχοληθεί μια εταιρεία με το ESG γιατί στο τώρα σήμερα ποιον αφορά θα έλεγα φυσικά δεν εκφράζω την global άποψη ούτε των επενδυτών ούτε των CFO εκφράζω λίγο την δική μου άποψη νομίζω ότι το ESG Οφείλει να είναι να απασχολεί Τους πάντως Και θα πάρω τα παραδείγματα που έφερες Οφείλει να απασχολεί τους επενδυτές Γιατί ουσιαστικά μια εταιρεία Ας το δούμε καθαρά επενδυτικά Αφού λέμε για τους επενδυτές Μια εταιρεία η οποία φροντίζει Μακροπρόθεσμα να έχει Μια βιώσιμη ανάπτυξη Οπότε θα σέβεται το περιβάλλον Θα σέβεται τις κοινωνίες της οποίες δραστηριοποιείται Θα σέβεται τους πελάτες της ή τους ασθενείς, στην περίπτωση τη δική μας, θα έχει long-term financial stability.

49:27 Το δεύτερο κομμάτι είναι φυσικά αφορά τους καταναλωτές, αν το πάρουμε στην πλευρά των καταναλωτών, ναι. Όλο και περισσότερο οι καταναλωτές ενδιαφέρονται για το πού έχουν γίνει οι sources στα προϊόντα. Αν ακολουθούν σωστές και ηθικές πρακτικές, θα πάω και άλλες industries, γεωργίας. αν παράγουν χωρίς να γίνεται testing σε animals των καλλιτικών.

49:57 Και πάει λέγοντας, είναι άπειρα τα παράδειγματα. Το the way you do business αφορά όλους, αφορά την κοινωνία στην οποία δραστηριοποιείς, τις κυβερνήσεις, γιατί κάνοντας partner με συγκεκριμένες φορείς μπορείς να έχεις ακόμα μεγαλύτερο impact. και σίγουρα αφορά και τους εργαζόμενους της κάθε εταιρείας. Γιατί όταν μια εταιρεία θέλει να έχει long term sustainability και sustainable growth, θέλει να έχει τους ανθρώπους της χαρούμενους να τους χειρίζεται fair, equitable, ηθικά, νομίζω ότι στο τέλος της ημέρας μόνο κερδισμένοι μπορούμε να βγούμε από την εφαρμογή ESG πρακτικών.

50:44 Το δεύτερο σχέδιο που λες είναι ένα δίλημα. Γιατί αναφέρεσαι στις εταιρείες consulting, αναφέρεσαι στο CSRD προφανώς, που είναι το directive το οποίο ορίζει το πώς πρέπει να γίνεται από τις εταιρείες το reporting των ESG πρακτικών. Αν με ρωτάς είμαστε ακριβώς εκεί που πρέπει, μάλλον όχι. Γιατί είναι πολύ καινούργιο. Μην ξεχνάμε και επειδή είμαστε finance professionals και οι δύο, Μην ξεχνάμε ότι τα International Accounting Standards δεν έγιναν μία φορά και έμειναν για πάντα ίδια και ούτε έγιναν από την πρώτη μέρα που υπήρχαν accounting ζητήματα.

51:25 Γίνονται evolve, συνέχεια εξελίσσονται, ενημερώνονται, άρα νομίζω ότι εκεί είμαστε τώρα και σε αυτό το κομμάτι. Είμαστε στο αρχικό στάδιο όπου ξεκινάμε και προχωράμε. Η ουσία όμως είναι αυτή. ότι το δέχομαι το τελευταίο επιχείρημα. Τώρα ακόμα είμαστε στο building phase. Γι' αυτό δεν ρολάρει το πράγμα. Υπάρχουν πολύ εμπλεκόμενοι.

51:52 Στοιχεία ζητούνται από εκεί. Εκεί ξαφνικά ξαναζητούνται στοιχεία για να βγει κάτι. Το δέχομαι αυτό. Και εγώ θεωρητικά κανείς δεν... Δύσκολα κάποιος να διαφωνήσει ότι δεν πρέπει να υπάρχουν στην ability goals και αυτό. Αλλά πες το ποιο είναι το κόστος για αυτά αλλά δέχομαι ότι μπορεί να βελτιωθεί. Πάμε γιατί τελειώνει ο χρόνος λίγο σε σένα και σαν δηλαδή επαγγελματία, σαν leader.

52:20 Καταρχάς πες μου μια ερώτηση που έχω στο μυαλό μου. Ποιος είναι ο καλός CFO? Δηλαδή πώς από εκεί που είναι μια πολύ admin όχι μισή γνώμη, από εκεί που δεν πρέπει να την κάνεις άτομη δουλειά και να γίνεις πραγματικώς καλός δηλαδή leader CFO Ο CFO έχει δύο elements. Το πρώτο είναι το chief και το άλλο είναι το finance officer Είναι υπεύθυνος κατά την άποψή μου για δύο πράγματα. Ένα είναι πρέπει να είναι ένας leader στην ομάδα του με όλα αυτά που συνεπάγεται ένας καλός ηγέτης τα οποία δεν χρειάζεται φαντάζομαι να τα αναλύσουμε τώρα αλλά πρέπει να είναι ένας καλός ηγέτης να βοηθάει την ομάδα του να μεγαλώνει, να μαθαίνει, εννοώ, να μπορεί να κάνει deliver the results, να είναι ανθρωποκεντρικός, να ακούει.

53:16 Τουλάχιστον η δική μου προσωπική άποψη είναι αυτή. Και δεύτερον, να είναι γνώστης του finance και γνώστης του business στο οποίο δουλεύει. Γιατί χρησιμοποίησα πριν μια έκφραση την έννοια του business partner. Αυτή τη στιγμή για μένα πολλά μέλη της οικονομικής διεύθυνσης με το CFO προεξέχοντος είναι business partners της υπόλοιπης εταιρείας.

53:42 Τι σημαίνει αυτό, ότι είναι εκείνοι οι οποίοι αναλύουν και βοηθούν να παρθούν οι αποφάσεις κοιτώντας τα από την σκοπιά του finance. Είναι εκείνος ο οποίος θα βρεθεί μπροστά σε ένα business decision και θα φέρει τη δική του οπτική γνωρίζοντας το industry στο οποίο δουλεύει, γνωρίζοντας τα dynamics της αγοράς θα μπορέσει να καθοδηγήσει για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

54:04 Και είναι φυσικά και εκείνος που κάνει και τα υπόλοιπα, το governance και το risk management δεν έχουν φύγει από το job description. Νομίζω ήταν, είναι και θα είναι με τον τρόπο που εξελίσσονται τα πράγματα εκεί. Κάποιος οφείλει να είναι και ο gatekeeper των διαδικασιών. Έχουμε παραδείγματα, όχι τόσο πρόσφατο παραδείγμα, των εταιριών οι οποίες ήταν μεγαθύρια και οι οποίες επειδή δεν φρόντισαν να είναι σωστά τα accounting και έθικα όχι σωστά ένα και να κάνει δύο και όχι έντεκα που ήταν σε κάποιες οικονομικές καταστάσεις αλλά δεν ήταν ηθικά αυτά και υπήρχαν ρίσκα τα οποία είχαν γίνει undervalued και αυτές οι εταιρίες εξαφανίστηκαν Ποια έχεις στο μυαλό σου Εγώ πήγα και όταν είπες σκέφτηκα τη φωλή φωλή αλλά δεν ξέρω αν αυτό Α την ένρορ σκεφτόμουν Και θεωρούσα, ρε παιδί μου, πρέπει να έχει γίνει due diligence, δηλαδή, στην ολιοτερία για να γίνει.

55:31 Και δεν το περίμενα, δηλαδή, αυτό. Αλλά ναι, είναι σημαντικό να είσαι business partner, όπως λες. Μια ερώτηση που μου ήρθε τώρα, επειδή λες ότι είσαι business partner, δίνεις μια άποψη. Υπάρχουν και άλλοι, φαντάζομαι. Υπάρχει ο chief marketing officer, chief product officer, δεν ξέρω. Chief, chief, πολύ chief, δηλαδή, σε τραπέζι.

55:55 Ποια ήταν η παλιά δούλευες στη Unilever. Σκέφτομαι όταν κάθεσαι στο τραπέζι, πού υπάρχουν οι κόντρες ή ποιες είναι οι διαφορετικές κοπιές που πρέπει να αντιμετωπιστεί τώρα που είσαι σε μια φαρμακευτική και πριν. Δηλαδή είναι διαφορετική η συζήτηση πριν και μετά. δηλαδή σε μια consumer και σε μια φαρμακοσουτική εταιρεία λοιπόν καταρχάς να πω ότι και το καταναλωτικό και η Unilever και η AstraZeneca είναι δύο μεγάλες μου αγάπες έτσι οπότε ό,τι πω ελπίζω να το χρησιμοποιήσω αυτό που θέλω μια πολύ μεγάλη διαφορά είναι ο ορίζοντας στον οποίον δραστηριοποιείς όπως είπαμε και πριν και το έχουμε αναλύσει έτσι εκτενώς στη φαρμακοβιομηχανία συνήθως έχεις longer term ορίζοντες.

56:58 Κάτι που θα κάνεις σήμερα δεν θα δεις το αποτέλεσμά του αύριο, ενώ στο καταναλωτικό θα το δεις literally αύριο. Δηλαδή σήμερα θα πάρεις μια απόφαση, ειδικά σε local επίπεδο, για κάτι και ενδεχομένως αύριο θα δεις από το ράφι να φεύγουν προϊόντα σου. Και είναι κι άλλο το focus. Δηλαδή το focus στο καταναλωτικό είναι ο καταναλωτής. Ή τέλος πάντων αυτός που θα πάρει το χεράκι του και θα πάρει από το ράφι το προϊόν στην φαρμακευτική αγορά είναι η υγεία του ασθενούς ο ασθενής πάντα είναι στο επίκεντρο αλλά είναι και ο γιατρός ο οποίος θα πάρει την απόφαση, είναι και το σύστημα υγείας στο οποίο δουλεύεις, είναι πιο κόμπλεξ οπότε γι' αυτό κάνει ad γι' αυτή η πολυπλοκότητα στο χρόνο και στο είδος των αποφάσεων που καλείς να πάρεις το καθένα έχει τα ωραία του και τα όχι τόσο ωραία του και φυσικά θα πω τώρα και ένα αυτό είναι το που δεν θέλω να χρησιμοποιηθεί να διευνούν όταν κάναμε forecast πριν πολλά χρόνια οπότε δεν έχει σημασία στην Unilever πολλά από τα assumptions ήταν gut feeling

58:08 δηλαδή για να μυρίσω αυτό είναι το καινούριο προϊόν αποσμητικό καλά θα πάει τέλεια θα πάει σίγουρα εξαιρετικά έτσι ναι κάπως βάλε 4% ναι μπράβο η αγορά των αποσμητικών θα μεγαλώσει 4% υπάρχει ένα πολύ ωραίο ονομάζεται weather index που είναι ένας από τους παράγοντες που κάνεις forecast στις πολλές των παγωτών του χρόνου θα έχει περισσότερο ζέστη ή λιγότερο ζέστη ή θα κάνει ζέστη από το Μάιο είναι κάποια πράγματα τα οποία είναι γενή στην κάθε βιομηχανία τα οποία ήταν λίγο πιο gut feeling και εκεί έχει και πολύ μεγάλη σημασία η εμπειρία εκείνων που κάνουν το forecast από την αγορά Ναι, αυτό βοηθά, δηλαδή αν έχεις 20 χρόνια και το έχεις κάνει 20 φορές δηλαδή νομίζω ότι παίρνεις insights Ξέρεις υπήρχε πολιτική κρίση, ξέρεις τα τελευταία φορά που έγινε αυτό κάνεις το connection, εκείνη τη χρονιά ήταν κάτω δηλαδή η κατάσταση επειδή δεν υπήρχε το incentive του κόσμου να αγοράσει πράγματα και εκεί δημιουργείται το gut feeling γιατί κάνεις connections που δεν είναι direct

59:25 αλλά είναι indirect και έτσι κάνεις τα καλά assumptions και από την άλλη στη φαρμακοβιομηχανία είναι πολύ πιο επιστημονικός ο τρόπος με τον οποίο κάνουμε το forecast, δηλαδή δεν μπορώ να έχω gut feeling για το ποσοστό των Ελλήνων που πάσχουν από άσθμα δεν μπορώ να έχω gut feeling δεν μπορώ να πω ότι χθες ήταν τυχαίο το νούμερο 8% του χρόνου θα είναι 12% σίγουρα το νιώθω βλέπω, συνεφιάζει οπότε καταλαβαίνεις έτσι λοιπόν κάπως θα είναι νομίζω αυτές είναι οι βασικές διαφορές και το διακύπημα στο τέλος βέβαια είναι πάντα το ίδιο όλοι έχουν μια εκπληκτική ιδέα που χρειάζεται να αναλυθεί χρειάζεται να συζητηθεί για να δούμε τελικά από όλες αυτές τις εκπληκτικές και τις καλές ιδέες και δεν το λέω με μομφή, όντως έρχονται πολλές καλές ιδέες οι οποίες πρέπει να αξιολογηθούν καλό και αυτό το πω ότι γενικά μπαίνουν στο τραπέζι που φαντάζομαι ιδέες και η δουλειά σου είναι να τις κάνεις quantify, εσύ δηλαδή και ομάδας σου, δηλαδή ένα CFO είναι να τις κάνεις quantify και να δείξεις το end result

01:00:37 δηλαδή βγαίνει αρκετή δουλειά από την ομάδα του CFO, σίγουρα τώρα σιγά σιγά έχει υπάρει κάποιο λάθος που έκανες γενικά στην καριέρα σου που έχεις μάθει κάτι και λες δεν πειράζει που έγινε αυτό το λάθος πω πολλά πω πολλά λάθη που έχω κάνει είμαι θα σου αποτελήσω είμαι θειασότης της άποψης ότι τα λάθη και οι αποτυχίες είναι part of the learning process δεν τελειώνει εκεί να μην είναι τόσο σημαντικά όμως που...

01:01:20 και από αυτό κάτι θα μάθεις αλλά μπορεί να είναι αυτό που έμαθες όχι τόσο καλό θα σου πω ένα λάθος που έκανα πολύ συχνά ειδικά στις αρχές της καριέρας μου το οποίο είναι νομίζω λίγο έτσι hard word στην ανθρώπινη φύση είναι οι υποθέσεις και όχι οι υποθέσεις ενώ τα assumptions στο πλάνο, οι υποθέσεις στην επικοινωνία στα κίνητρα του άλλου, στο τι εννοείmes αυτό που λέει, στο τι θέλει.

01:01:47 Θα σου πω το πιο απλό παράδειγμα που πολλές φορές το λέω και στην ομάδα μου. Σου ζητάει κάποιος τις πωλήσεις ενός προϊόντος. Δεν το ρωτάς τι θέλει και τους στέλνεις τις χθεσινές πωλήσεις. Γιατί υπέθεσες ότι θέλεις τις χθεσινές πωλήσεις. Και μετά σου λέει όχι δεν ήθελα τις χθεσινές, ήθελα το τελευταίο μήνα. και τους στέλνεις το τελευταίο μήνα και σου λέει αχ τα ήθελα κωδικό όμως οπότε ask the question στο οτιδήποτε ρώτα τι το θέλεις αυτό, τι θα το κάνεις γιατί το λες αυτό, πως το έχεις σκεφτεί ξέρεις ανοιχτά με διαφάνεια νομίζω ότι χτίζεις και μια καλύτερη σχέση με τους συνεργάτες σου και στο τέλος της ημέρας γίνεσαι πιο αποδοτικός και στο τέλος της ημέρας απαντάς στην πραγματική ερώτηση υπάρχει περίπτωση ένας ή πιο άλλος γιατί με ρωτάς συνέχεια δηλαδή να γίνεις ο άνθρωπος δηλαδή που ρωτάει παραπάνω πράγματα σε αυτή την περίπτωση θεωρείς δηλαδή σκεφτούμε στη δουλειά μου δηλαδή οποιοςδήποτε ποιοδήποτε με ρωτούσε κάτι θα του έλεγα οκ γιατί το χρειάζομαι για την ανάλυση μου

01:03:03 μπορώ να κάνω όχι λάθος το σκέφτομαι λίγο από την άλλη πλευρά Ναι, κοίταξε να δεις πάντα υπάρχει σε οποιοδήποτε ας πούμε συμπεριφορά υπάρχει και το να την κάνεις overplay και να γίνεις κουραστικός ή να γίνεις ενοχλητικός Επειδή είμαστε άνθρωποι όμως και η αλληλεπίδραση είναι κάτι το οποίο οφείλουμε να έχουμε ειλικρινώς μέσα στον εργασιακό μας βίο κάνεις μια ερώτηση αν ο δέκτης της ερώτησης ενοχλείται στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, αν ο Σπύρος Ενοχλείται που ο Νίκος τον ρωτάει τι χρειάζεσαι τα trend data του S&P της τελευταίας δεκαετίας.

01:03:44 Μπορούσε να γίνει ένας πολύ ωραίος και ειλικρινής διάλογος, γιατί και ο Σπύρος μπορεί να μην γνωρίζει ότι ο Νίκος για να το κάνει αυτό θέλει τρεις ώρες. Οπότε, χτίζεις την επικοινωνία. Χτίζεις την επικοινωνία. Η επικοινωνία, λίγο αν μπορώ να το κάνω rephrase, η επικοινωνία μεταξύ departments δηλαδή καμιά φορά πρέπει να είναι όπως λες ειλικρινής να λες ακριβώς τι το θες γιατί το θες ότι εγώ πάντοτε νιώθω ότι έχω κάνει ήδη τη δουλειά να το ψάξω μόνος μου και τώρα δηλαδή αφού έχω κάνει τη δουλειά του λέω έψαξα αυτό και αυτό και δεν μπόρεσα να το βρω μπορείς να με βοηθείς να μου δώσεις αυτό και αυτό δηλαδή να εκτιμήσει και ο άλλος ότι δεν τον στέλνει συνέχεια ξέρεις, δώσ' με αυτό, δώσ' με αυτό, δώσ' με εκείνο, δώσ' με εκείνο και ότι αυτό είναι ωραίο που λοιπόν ξέρεις ότι πρέπει να υπάρχει επικοινωνία και από τη μια πλευρά και από την άλλη ώστε να μην υπάρχουν Απ' την άλλη Σιπήρο είμαστε matrix οργανισμοί και δεν είμαστε one to one δηλαδή αυτό που εσύ ζητάς

01:04:50 από κάποιον δεν είσαι ο μοναδικός που του ζητάει κάτι, οπότε ξέρεις και το prioritization που θα χρειαστεί ο ίδιος να κάνει θα τον βοηθήσει να έχει παραπάνω πληροφορίες. Πάμε και σε τρεις πολύ γρήγορες ερωτήσεις. Rapid questions. Υπάρχει κάποιο βιβλίο που finance ή οτιδήποτε άλλο που σε έχει πηρεάσει. Πολλά. Νομίζω ότι εκείνο το οποίο ήταν ένα πραγματικό eye-opener ήταν το Think and Grow Rich του Ναπόλεων Χιλ.

01:05:26 γιατί πες το άκουσα πρόσφατα το άκουσα λίγο αυτό ήταν με το το compounding effect αν δεν κάνω λάθος αυτό ήταν και ανάμεσα σε γιατί νομίζω ότι είναι εκείνο το οποίο μιλάει για το πως να κάνεις πως να αναπτύξεις στην ουσία το growth mindset και φεύγει από το τεχνικό κομμάτι που σε πολλά βιβλία έχουμε διάφορες μεθόδους και μιλάει ότι θα το πω το δικό μου in one phrase από το βιβλίο είναι ότι βάζοντας το 100% των δυνατοτήτων σου πίσω από έναν σκοπό, στο τέλος της ημέρας αυτός ο σκοπός θα φέρει τα αποτελέσματα που θέλεις Λάθος έκανα αυτό που είπα για το compounding είναι the richest money Babylon, αυτό ήταν με το Compounding Affairs. Και αυτό είναι πάρα πολύ ωραίο βιβλίο, όπως είναι και του Οκ Μαντίνου ο μεγαλύτερος πολιτής του κόσμου, που είναι ένα εξαιρετικό βιβλίο, όπως είναι του Ναπόλεων Χίλιν, δύο τόμοι του Νόμου της Επιτυχίας και πολλά πολλά πολλά άλλα, γενικά νομίζω υπάρχει πλούτος γνώσεων. Ναι, όχι υπάρχουν και αυτά τα βιβλία όχι, ξέρεις, εκτιμώ, ξέρεις, τα παλιά

01:06:54 βιβλία που είναι διαχρονικά γιατί για να είναι διαχρονικά λένε κάποια πράγματα που θεωρητικά μετά τα παίρνουν νέοι συγγραφείς, τα κάνουν repackage και τα ξαναπουλάνε ακριβώς το ίδιο πράγμα σε πολλά βιβλία αλλά συμφωνώ ότι υπάρχουν κάποια διαχρονικά βιβλία που είναι καλό να τα ρίξει μια ματιά Λέω υπάρχει κάποια κοινή άποψη που θεωρητικά διαφωνείς, το ρωτάω αυτό Ξέρεις και ένα common belief που μπορείς να διαφωνείς Θα το πάω κοντά έτσι close to our hearts το finance ένα από τα πιο διαδεδομένα ψέματα είναι ότι οι αριθμοί λένε πάντα την αλήθεια γιατί γιατί είναι πως τους ερμηνεύεις τους αριθμούς δηλαδή η αλήθεια είναι κάτι το οποίο δεν βγαίνει μόνη της από τους αριθμούς και αυτό την απέκτησα έτσι αυτή την πεποίθηση την έσπασα μάλλον ότι οι αριθμοί λένε πάντα την αλήθεια στο μεταπτυχιακό μου όταν ένας από τους καθηγητές μας μας μίλησε για τα δημοσιογραφικά εντός αγωγικών νέα και τους τίτλους που λένε 5% ανεργία στο UK χαμός όπου αφενός δεν λέει αυτό το 5% είναι

01:08:14 με πέρυσι, είναι on average είναι σε κάποιο ηλικιακό group άρα λοιπόν λείπει content, λείπει context και λείπει και το να καταλάβεις αν αυτό το νούμερο το διαβάσεις κάπου 5% ανεργία στο UK. Είναι καλό? Είναι κακό? Ήταν 10 και γίνε 5? Ήταν 3 και γίνε 5? Και αν ήταν 3 και γίνε 5 θα μπορούσε να έχει γίνει 12 αλλά τελικά έγινε μόνο 5 και μπράβο τους. Οπότε οι αριθμοί δεν λένε πάντα την αλήθεια.

01:08:45 Γιατί τους ερμηνεύουμε εμείς άλλες φορές έτσι, άλλες φορές αλλιώς. εμείς οφείλουμε να λέμε πάντα την αλήθεια μου θυμίζει αυτό που λες υπάρχουν ψέματα υπάρχουν μεγάλα ψέματα και υπάρχει και στατιστική και τελευταία ερώτηση πώς τα επένδυες εκατοχιάρικα αν είχες εκατοχιάρικα η επένδυση σήμερα, πού έπρεπε να τα επενδύσεις κάπου πού θα τα έβαζες λοιπόν, καταρχάς να ξεκινήσω με το disclaimer δεν είμαι certified για να δείχνω και συμβουλές οπότε οτιδήποτε είναι η προσωπική μου άποψη και δεν σας προτρέπω να πάει τζοξασάιτ η επένδυση και αυτό το έχω ως πεποίθηση όλα αυτά τα χρόνια που ασχολούμαι με το finance αλλά και ως ιδιώτης εντός αγωγικών επενδυτής η επένδυση είναι κάτι που είναι τόσο προσωπικό για τον καθένα δηλαδή θα πρότεινα σε κάποιον που έχει 100.000 ευρώ σήμερα να σκεφτεί τι θέλει να τα κάνει, τι θέλει να είναι το end gain αυτών των χρημάτων, δηλαδή θέλει να τα χρησιμοποιήσει ώστε να βγει στη σύνταξη νωρίτερα, θέλει να τα χρησιμοποιήσει ώστε να πάρει ένα asset, τι θέλει να τα κάνει

01:10:03 και να σκεφτεί ποιος τρόπος από αυτούς που υπάρχουν άπειροι πλέον οι τρόποι επένδυσης είναι πιο κοντά σε αυτό που ο ίδιος ή η ίδια επιθυμεί. άλλη πρόταση θα ήταν να μην επενδύσει σε πράγματα που δεν ξέρει που δεν ξέρει καθόλου ούτε καν πώς λειτουργούν έτσι και να φροντίσει να έχει ένα μείγμα επενδύσεων ανάλογα με το προφίλ που επιθυμεί να διαβάσει για να μάθει και να επενδύσει μετά και να μην ξεχνάει κανένας επενδυτής και αυτό είναι πίστη να επενδύει στη γνώση και στον εαυτό του δεν είχα εκατό χιλιάδες θα έπαιρνα επενδύσεις για μένα Πολύ πολύ κακορέκτη η απάντησή σου.

01:10:47 Αλλά εντάξει. Έχω πει PTF. Όχι, πω πει PTF. Πες asset class, asset class τουλάχιστον. Asset class, ωραία, προσωπικά. Προσωπικά, ακολουθώντας αυτό το pattern που σου λέω τώρα, ότι εγώ τι θέλω από αυτά τα χρήματα και πόσο long term βλέπω την επένδυσή μου, πιστεύω ότι I can afford να είμαι λίγο πιο ρίσκη, οπότε έχω ένα μεγαλύτερο κομμάτι του πορτφόλιό μου σε equity σε μετοχές δηλαδή έχω ένα κομμάτι σε instruments χρυσού σε ETF συγκεκριμένα χρυσό έχω κάνει και την επένδυσή μου στα κρύπτος high volatility market μικρό ποσοστό και φυσικά bonds δεν ξέρω τα bonds είναι για πιο sophisticated investor Υπάρχουν και ETF με bonds Δεν είναι τόσο εύκολο να επενδύσεις σε bonds Πολλές Κανονικά Πρέπει να έχεις λίγο bonds, λίγο equity Αυτό είναι το τελευταίο κομμάτι που πήγα να προσθέσω Ότι έχω και ένα κομμάτι Έκθεση σε αμοιβαία κεφαλαία Είσαι full diversified Αυτή τη στιγμή Είσαι efficient market theory full diversified 50-30-10-10 νίκο μου ευχαριστώ πάρα πολύ για τη συζήτηση

01:12:19 καλύψαμε διάφορα πράγματα σε κάποια πράγματα ήταν λίγο βασική η συγνώση αλλά είναι και ο χώρος σου είναι κάτι που είναι πολύ κοντά μας αλλά ταυτόχρονα λίγο μακριά μας δηλαδή δεν το ξέρεις ακριβώς πως δουλεύεις εγώ δεν το ήξερα που είμαι και στο χώρο του finance δεν ξέρω ακριβώς. Δηλαδή έμαθα εγώ αρκετά πράγματα σήμερα και εγώ σε ευχαριστώ πάρα πολύ γι' αυτό.

01:12:41 Χαίρομαι, χαίρομαι. Και εγώ σε ευχαριστώ για την πρόσκληση και ελπίζω και οι ακροατές να το απολαύσουν όπως εμείς. Και εγώ.