Πόλεμος στο Ιράν: Πόσο θα κοστίσει στην τσέπη μας;

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Πώς επηρεάζει ο πόλεμος στο Ιράν, την παγκόσμια αλλά και την ελληνική οικονομία? Είναι τελικά ο πόλεμος κάτι καλό για την οικονομία όπως υποστηρίζουν κάποιοι επειδή αυξάνεται η παραγωγή όπλων? Ή μήπως είναι μια οικονομική μαύρη τρύπα που καταστρέφει πόρους και καταπίνει την ευημερία μας? Με την έναρξη του κάθε πολέμου, οι δείκτες των χρηματιστηρίων κοκκινίζουν, οι τιμές του πετρελαίου παίρνουν την ανηφόρα με τα καύσιμα να αυξάνονται αστραπιαία στην Αγγλία.

00:27 Ενώ ταυτόχρονα η λέξη αβεβαιότητα κυριαρχεί σε κάθε οικονομική ανάλυση. Ας ξεκινήσουμε με έναν μύθο που συχνά ακούμε, ότι ο πόλεμος τονώνει την οικονομία επειδή δουλεύουν τα εργοστάσια και μειώνεται η ανεργία. Αυτό ονομάζεται μιλιταριστικός και εινσιανισμός, αλλά είναι μια βαθιά οικονομική πλάνη. Θα έχετε ακούσει το παρακάτω παράδειγμα που όπως θυμάμαι ήταν και στα σχολικά μας βιβλία.

00:55 Φανταστείτε έναν τύπο που σπάει τη βιτρίνα ενός φούρνου. Ο κόσμος λέει ευτυχώς θα δουλέψει ο τζαμάς, θα πάρει λεφτά, θα ταξοδέψει και θα κινηθεί η οικονομία. Αυτό που φαίνεται είναι η δουλειά του τζαμά. Αυτό που δεν φαίνεται είναι ότι ο φούρναρης με τα λεφτά που έδωσε για το τζάμι θα είχε αγοράσει ένα νέο μηχάνημα ή θα είχε προσλάβει ένα νέο υπάλληλο αυξάνοντας την παραγωγικότητά του ή θα τα είχε καταναλώσει ο ίδιος τονώνοντας την οικονομία.

01:23 Οι καταστροφές δεν δημιουργούν νέους σπόρους, απλά μεταφέρουν εισοδήματα από ένα μέρος της κοινωνίας σε ένα άλλο. Οι κοινωνίες ευημερούν όταν παράγονται περισσότερα αγαθά προς κατανάλωση, όχι όταν καταστρέφονται πράγματα. Ο πόλεμος είναι το σπασμένο παράθυρο σε γιγαντιέα κλίμακα. Οι αμυντικές βιομηχανίες κερδίζουν, αλλά οι πόροι της κοινωνίας, το κεφάλαιο και οι άνθρωποι διοχετεύονται στην καταστροφή αντί στην παραγωγή πλούτου.

01:51 Αντί να φτιάχνουμε σχολεία, νοσοκομεία ή τρόφιμα, ρούχα και κινητά, φτιάχνουμε πυράβλους που θα εκραγούν. Ο πόλεμος δεν δημιουργεί πλούτο. Μεταφέρει αγοραστική δύναμη από άλλους τομείς στον αμυντικό τομέα. Στο τέλος της ημέρας, η κοινωνία συνολικά είναι φτωχότερη, καθώς παράγει προϊόντα τα οποία είναι προορισμένα να καταστραφούν, αλλά και να καταστρέψουν άλλους παραγωγικούς πόρους.

02:15 Όταν μιλάμε ειδικά για το Ιράν, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η καταστροφή κεφαλαίου, αλλά κυρίως η ενέργεια. Το Ιράν κατέχει περίπου το 12% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου και παράγει περίπου το 4% της παγκόσμιας προσφοράς. Ωστόσο, ο μεγαλύτερος κίνδυνος βρίσκεται στα στενά του Ορμούς. Πρόκειται για ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα πλάτους μόλις 33 χιλιόμετρων στο πιο στενό του σημείο.

02:42 Από εκεί περνάει καθημερινά το 20 έως 30% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και μια μεγάλη ποσότητα υγροποιημένου φυσικού αερίου. Το πρόβλημα είναι τόσο μεγάλο καθώς εμποδίζεται η ροή πετρελαίου και αερίου από χώρες όπως το Ιράν, το Ιράκ, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Ημμυράτα.

03:05 Όσο το Ιράν κρατάει κλειστά δαστενά με επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλειων και άλλων πλοίων, οι επιπτώσεις είναι τεράστιες. Πρώτον, έχουμε εκτόξευση των τιμών ενέργειας. Το πετρέλαιο έφτασε ήδη κοντά στα 100 και πριν λίγες μέρες τα 120 δολάρια το βαρέλι εν μέσω μεγάλης μεταβλητότητας ενώ θα μπορούσε να οδηγηθεί ακόμα υψηλότερα.

03:27 Το φυσικό αέριο στην Ευρώπη ανέβηκε από τα 30 ευρώ η ΜΒ τώρα στα 50 ευρώ η ΜΒ τώρα με βάση τον δίκτυο αναφοράς TTF. Πέρα από το πετρέλαιο, από εκεί περνούν προϊόντα όπως λιπάσματα που είναι κρίσιμα για την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων. Μία διακοπή εκεί σημαίνει ακριβότερο φαγητό σε όλο τον κόσμο. Καθώς επίσης το φυσικό αέριο είναι η βασική πρώτη ύλη για την παρασκευή λιπασμάτων, ενώ το πετρέλαιο είναι βασική πρώτη ύλη για πολλά άλλα αγαθά όπως τα πλαστικά είδη, η άνοδος της θυμής τους ανεβάζει αυτόματα το κόστος παραγωγής χιλιάδων αγαθών ακόμα και πέρα από την επίδρασή τους στο ενεργειακό κόστος των εταιριών.

04:12 Τρίτον, αυξημένο κόστος μεταφοράς. Τα ασφάλιστρα των πλοίων για την περιοχή εκτινάχθηκαν, αυξάνοντας το κόστος κάθε προϊόντος που μεταφέρεται μέσω θαλάσσης, ενώ το κόστος μεταφοράς επιβαρύνεται και από την αύξηση των τιμών των καυσίμων, άρα αν η κατάσταση παραμείνει μπορεί να δούμε αυξήσεις σε πάρα πολλά είδη λόγω του αυξημένου κόστους μεταφοράς των προϊόντων.

04:35 Και ερχόμαστε τώρα στο ερώτημα που μας καίει. Πώς επηρεάζουν όλα αυτά την Ελλάδα? Η ελληνική οικονομία έχει κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που την καθιστούν ιδιαίτερα ευάλωτοι σε ανάλογες κρίσεις. Πρώτον, η ενεργειακή εξάρτηση. Η Ελλάδα είναι καθαρός εισαγωγέας ενέργειας. Κάθε αύξηση στη τιμή του πετρελαίου και του φυσικού αερίου μεταφράζεται άμεσα σε αύξηση του κόστους παραγωγής για τις επιχειρήσεις, αύξηση του κόστους μεταφοράς των προϊόντων, αλλά και σε άμεση μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος για τα νοικοκυριά, τα οποία εκτός από ανατιμήσεις σε άλλα αγαθά είναι πιθανόν να δούνε αυξημένες τιμές τα κάφισμα που καταναλώνουν για κίνηση και θέρμανση, αλλά και αύξηση στους λογαριασμούς ρεύματος, το οποίο πάντως προς το παρόν έχει επηρεαστεί ελάχιστα λόγω αυξημένης παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.

05:26 Όπως είχαμε αναλύσει σε προηγούμενο επεισόδιο, η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων είναι ιδιαίτερα χαμηλή. Ένα νέο ενεργειακό σοκ θα οδηγήσει την κατανάλωση σε ακόμα χαμηλότερα επίπεδα. Δεύτερον, η επίδραση στον τουρισμό. Ο τουρισμός αποτελεί ένα μεγάλο μέρος του ΑΕΠ μας. Η γεωπολιτική αστάθεια στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή μπορεί να κάνει τους τουρίστες από τις ΗΠΑ ή τη Βόρεια Ευρώπη πιο διστακτικούς να ταξιδέψουν στην περιοχή μας.

05:56 Επιπλέον, οι ακριβότερες τιμές στα καύσιμα σημαίνουν ακριβότερα αεροπορικά και ακτοπλοϊκά εισιτήρια, κάτι που πλήττει άμεσα τον τουρισμό μας. Υπάρχει βέβαια και το ενδεχόμενο η Ελλάδα ως μια χώρα που ακόμα δεν έχει πληγεί καθόλου από τον πόλεμο, ενώ άμεσα δεν έχει δεχτεί κάποιο πλήγμα, να μοιάζει αρκετά ασφαλής προορισμός και να κερδίσει οι τουρίστες που θα επέλεγαν τον Ντουμπάι ή άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής για διακοπές.

06:23 Τρίτον, η επίδραση στις αμυντικές δαπάνες. Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια δύσκολη γειτονιά και ήδη δαπανά ένα από τα υψηλότερα ποσοστά σε σχέση με το ΑΕΠ της για την άμυνά της. Μια περιφερειακή σύγκρουση στο Ιράν μπορεί να πιέσει για ακόμα μεγαλύτερες εξοπλιστικές δαπάνες. Πιθανότατα όμως δεν θα χρειαστεί να ενισχύσει περαιτέρω τους δαπάνες της σε αυτόν τον τομέα, ενώ η σχετικά μικρή αμυντική βιομηχανία της είναι πιθανό να ευνοηθεί από επιπλέον εξαγωγές.

06:51 Τέταρτον, πίεση στην αγροτική παραγωγή Δεν έχει περάσει πολύς καιρός που οι αγρότες διαδήλωναν για το υψηλό κόστος παραγωγής Μια νέα αύξηση στο κόστος των λιπασμάτων και του πετρελαίου έρχεται να επιβαρύνει ακόμα περισσότερο την κατάσταση, την περίοδο μάλιστα, της σποράς των θερινών καλλιεργειών Πέμπτον, πληθωρισμός και επιτόκια Αν ο παγκόσμιος πληθωρισμός αυξηθεί λόγω του πετρελαίου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ίσως αναγκαστεί να κρατήσει τα επιτόκια ψηλά για περισσότερο χρόνο.

07:24 Αυτό σημαίνει ακριβότερο δανεισμό για το ελληνικό κράτος, τις επιχειρήσεις και τους ιδιώτες επιβροδίνοντας τις επενδύσεις που τόσο χρειαζόμαστε. Η λύση προφανώς για τη χώρα μας δεν βρίσκεται στον έλεγχο των παγκόσμιων τιμών του πετρελαίου, κάτι που ούτως ή άλλως δεν είναι δυνατό γιατί δεν είναι στο χέρι μας, αλλά στην θωράκιση της δικής μας οικονομίας.

07:46 Χρειαζόμαστε ενεργειακή απεξάρτηση, επενδύσεις σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας και πάνω απ' όλα μια οικονομία που δεν θα βασίζεται αποκλειστικά στην κατανάλωση και τον τουρισμό, αλλά στην παραγωγή και την καινοτομία. Εσείς τι πιστεύετε, πόσο ανησυχείτε για τις τιμές της ενέργειας το επόμενο χρονικό διάστημα Γράψτε μας τη γνώμη σας στα σχόλια Επίσης μην ξεχάσετε να κάνετε εγγραφή στο κανάλι και να βάλετε μια καλή βαθμολογία σε Spotify και Apple Podcasts Τα λέμε στο επόμενο επεισόδιο Χορηγός του σημερινού μας επεισοδίου είναι η Vimeet Η Vimeet είναι μια ελληνική πλατφόρμα μέσα από την οποία μπορείτε να βρείτε ανθρώπους με ειδικότητες οπωσιακότητες, όπως για παράδειγμα λογιστές, δικηγόρους, μηχανικούς, ψυχολόγους, διατροφολόγους, καθώς και ανθρώπους σε οποιαδήποτε άλλη υπηρεσία μπορεί να παρασχεθεί online, να κλείσετε μαζί τους ένα ραντεβού και να το πραγματοποιήσετε διαδικτυακά μέσω της ίδιας πλατφόρμας.

08:41 Βρείτε το link στην περιγραφή και επισκεφτείτε τη Vmeet για να μπορέσετε να λάβετε την υπηρεσία που έχετε ανάγκη.