Ποιος πραγματικά ήταν ο Ιωάννης Καποδίστριας;
ΤΟ ΒΗΜΑ στην ΙστορίαΣχετικά με αυτό το επεισόδιο
Ο Γιάννης Θ. Διαμαντής συνομιλεί με τον Μάρκο Καρασαρίνη για τον Ιωάννη Καποδίστρια, μία από τις πιο αινιγματικές και εμβληματικές προσωπικότητες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Η συζήτηση φωτίζει την πορεία του από τη λαμπρή ευρωπαϊκή του καριέρα και τον ρόλο του στα ελληνικά πράγματα έως τη διακυβέρνηση του ελληνικού κράτους και τη δολοφονία του στο Ναύπλιο το 1831.
Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.
στα ένθετα βιβλία και νέες εποχές του βήματος. Μάρκο, ευχαριστούμε πολύ που είσαι εδώ. Καλημέρα Γιάννη, ευχαριστώ για την πρόσκληση. Παρακολουθείς στενά τα πράγματα, τα ιστορικά, εδώ και χρόνια, και για το βήμα και εκτός βήματος. Περίμενες, για να το ξεκινήσουμε λίγο διαφορετικά το θέμα, πριν μπούμε στην ιστορία-ιστορία, περίμενες ότι θα γίνει τόσο μεγάλος ντόρος για αυτή την προσωπικότητα.
Δεν είναι παράξενο γιατί η προσωπικότητα του Καποδίστρια και ως ένα στοιχείο, ένα θέμα της νεότερης ελληνικής ιστορίας συνεχίζει να παραμένει επίκαιρη τα τελευταία χρόνια. Υπάρχουν αρκετές εκδόσεις και με αφορμή την 200η ρίδα της ελληνικής επανάστασης του 1821 αλλά και πέρα από αυτήν. Υπήρχε παλαιότερα η συμπερίληψή του στις 100 μεγαλύτερες προσωπικότητες της ελληνικής ιστορίας η οποία επίσης είχε προεξενήσει διάφορες συζητήσεις όπως και όλο εκείνο το project.
Δεν είναι λοιπόν μη αναμενόμενο το γεγονός ότι η ταινία δημιούργησε όλο αυτό το θόρυο και όλες αυτές τις συζητήσεις γύρω από το πρόσωπο του Καποδίστρια γιατί πρακτικά το πρόσωπο του Καποδίστρια εξακολουθεί να δημιουργεί ας πούμε Μια τέτοια φασαρία Αν θέλεις για το πρόσωπό του Αν και δεν είναι σωστός ο όρος Από την περίοδο της ελληνικής ανεξαρτησίας και εντεύθυν Τι άνθρωπος ήταν ο Ιωάννης Καποδίστρες Για να προσπαθήσουμε σιγά σιγά να τον γνωρίζουμε Αυτό είναι το μεγαλύτερο ερώτημα από όλα Γιατί οι πηγές της εποχής Παρουσιάζουν έναν άνθρωπο Ο οποίος για αρκετούς από όσους τον γνώρισαν Παρέμεινε ενηγματικός Δεν είναι τυχαίο ότι το μυθιστόρυμα της Καρολίνας Μέρμιγκα, το οποίο είναι ένα από τα λίγα μυθιστόρυματα που ασχολούνται με την προσωπικότητα του Καποδίστρια, αλλά διαβάστηκε αρκετά, έχει τον τίτλο «Κάτι κρυφό μυστήριο».
Δηλώνει ήδη εξ αρχής το γεγονός ότι ο κυβερνήτης υπήρξε μια προσωπικότητα που δεν έγινε πλήρως αντιληπτή σε όλες τις πτυχές από τους συγχρονούς του. Ήταν ένας άνθρωπος από ό,τι φαίνεται Οπωσδήποτε αριστοκρατικής καταγωγής Αυτό είναι κάτι το οποίο το γνωρίζουμε Η οικογένειά του ήταν γραμμένη στο Λίμπρο Ντόρο από τον 17ο αιώνα Η οικογένεια της μητέρας του ήταν γραμμένη στο Λίμπρο Ντόρο Από τις αρχές του 17ου αιώνα Ακόμα νωρίτερα δηλαδή από εκείνη του πατέρα του Είχε μία παιδεία η οποία ήταν πολύ ισχυρή Ας το πούμε έτσι για την εποχή του Ταξίδεψε στη Βενετία καταρχάς για να βελτιώσει τις γνώσεις και τα ιταλικά του Και ενσυνεχεία σπούδασε στην Πάδοβα από το 1795 έως το 1797 η ατρική και φιλοσοφία Εξελίχθηκε ως διπλωμάτης, ως πολιτικός αρχικά Στα χρόνια της Επτανήσου πολιτείας υπό ρωσική επιρροή στα Επτάνησα Και στη συνέχεια στην υπηρεσία της ρωσικής αυτοκρατορίας από το 1809 έως το 1822 Επομένως υπήρξε ένας ιδιαίτερα ικανός πολιτικός άνδρας και εκτός Ελλάδας
Και αυτό έχει σημασία γιατί συνάντησε και συνομίλησε με σημαντικές προσωπικότητες της εποχής του Με τον Τσάρο Αλεξανδρόπ τον πρώτο καταρχάς ο οποίος ήταν ο πολιτικός του προϊστάμενο σε ανώτατο επίπεδο Συγκρούστηκε με τον Μέτερνιχ στο συνέδριο της Βιέννης και εν συνεχεία εξελέγει το 1827 ως κυβερνήτης της Ελλάδας και ήρθε στην Ελλάδα τώρα ως προσωπικότητα.
Ήταν ένας μοναχικός άνθρωπος, εθεωρείτο με λαχολικός χαρακτήρας, χαρακτηριζόταν από βαθιά θρησκευτικότητα, κάτι που το δήλωνε και ο ίδιος και υπήρξε και ένας άνθρωπος βαθιά αφουσιωμένος σε αυτό που έκανε. Δηλαδή, όλη του ζωή ήταν η πολιτική και η διπλωματία. Να μείνουμε ακριβώς σε αυτό εδώ. Είναι ένας καριερίστας διπλωμάτης που βρίσκει επαγγελματικές ευκαιρίες και φτάνει μέχρι τη Ρωσία.
Πόσο κουβαλάει μαζί του την Ελλάδα και πόσο τον απασχολεί αυτό το ζήτημα σιγά σιγά που γεννάται μέσα σε όλο και περισσότερους και κυρίως και Έλληνες του εξωτερικού, το ζήτημα της ανεξαρτησίας, της ελευθερίας. Ο Ιωάννης Καποδέστρας αναμειγνύεται στην πολιτική από την πρώτη του νεότητα. Δηλαδή οι πρώτες θέσεις που αναλαμβάνει κυρίως ως γραμματέας της Επτανήσου Πολιτείας χρονολογούνται από το 1802 όταν ήταν 26 ετών.
Το 1807, σε ηλικία δηλαδή 31 ετών, του ανατίθεται η προστασία της Λευκάδας από τα στρατεύματα του Αλή Πασά που έχουν αρχίσει και συγκεντρώνονται στην απέναντι ακτή και θεωρείται ότι ενδεχομένως να απειλήσουν με εισβολή τα Επτάνησα. Ως τι να τα προστατεύσει. Να τα προστατεύσει από μια ενδεχόμενη εισβολή του Αλεπασά, δηλαδή αν και δεν είναι στρατιωτικός, ο Καποδίστας καλείται εκείνη τη στιγμή να οργανώσει την άμυνα του νησιού.
Α, επιχειρησιακά καθαρά. Ναι, να συντονίσει και τις διοικητικές υπηρεσίες αλλά και τις στρατιωτικές. Μετά από αυτό και ακριβώς επειδή τα Ιπτάνης εκείνη την εποχή βρίσκονται ουσιαστικά υπό ρωσική κυδαιμονία και επειδή η οικογένειά του επίσης βρισκόταν σε συνεννόηση με τις Ρωσικές Αρχές, εκτιμόταν από τις Ρωσικές Αρχές, έχει τη δυνατότητα να πάει στην Πετρούπολη.
Αυτό συμβαίνει το 1809. Επομένως, έχουμε μέχρι στιγμής ένα νέο Έλληνα, ο οποίος έχει αναμειχθεί στην πολιτική σε ένα δυνάμει κράτος, γιατί τα Επτάνησα είναι μία μορφή κρατική ελληνική, έστω και υπογαλλική κυδαιμονία από το 1792 ως το 1799 και ρωσική στη συνέχεια είναι όμως μία μορφή ελληνικού μέσα σε εισαγωγικά κράτους.
Έχει αποκτήσει λοιπόν ο Καποδίς Θερσίδη μία πρώτερη εμπειρία εκεί και στη συνέχεια εξελίσσεται ως διπλωμάτης στην υπηρεσία του ρωσικού κράτους. Πρώτα στη Βιέννη το 1811-1812 και στη συνέχεια ως επικεφαλής του διπλωματικού γραφείου της ρωσικής στρατιάς του Δούναβη στον Τροσοτουργικό πόλεμο το 1812-1813 και την επόμενη χρονιά το 1813 ως ευεκεφαλής του διπλωματικού γραφείου του στρατηγού Μπαύκ Λεϊτόλιο ο οποίος είναι ο Ρώσος διοικητής των στρατιών της Κεντρικής Ευρώπης που μάχονται πλέον με τον Ναπολέοντα.
Μιας και είμαστε σε αυτή την περίοδο, περίπου στα τέλη του 1813 δηλαδή στην εποχή που ο Καποδίστριας μεταβαίνει στην Ελβετία Να ξεκαθαρίσουμε τι πραγματικά ισχύει σε σχέση με τον Έλληνα διπλωμάτη και τη διαμόρφωση του ελβετικού πολιτεύματος. Αυτό που ισχύει είναι ότι ο Τσάβρος Αλέξανδρος του ζητά το 1813 μια συγκεκριμένη αποστολή.
Επειδή εκείνη τη χρονική στιγμή τα στρατεύματα της Ρωσίας καταδιώκοντας τη μεγάλη στρατιά των Απολέοντα προελάβουν στην κεντρική Ευρώπη, θα πρέπει να έχουν εξασφαλισμένα τα νότα τους. Στα νότα τους βρίσκεται την τελειωμένη χρονική στιγμή η Ελβετία. Επομένως, ο Τσάρος Αλέξανδρος ζητά από τον Καποδίστρια να μεταβεί στην Ελβετία και να εξασφαλίσει δύο πράγματα.
Την ενότητα του ελβετικού κράτους και την ουδετερότητά του. Δηλαδή, του ζητά να εξασφαλίσει ότι η Ελβετία δεν θα παρέμβει στα νότα των συμμάχων οι οποίοι μάχονται με τους Γάλλους. Η παρέμβαση του Καποδίστρια στην Ελβετία είναι πράγματι ικανοποιητική, διπλωματικά δηλαδή κατορθώνει αυτό που του ζητά ο Τσάδος Αλέξανδρος, αλλά μέχρι εκεί.
Δεν σημαίνει δηλαδή ότι έχει μία δραστική πολιτική παρέμβαση στην πρακτική πολιτική της Ελβετίας. Υπήρξε σαφής. Ας συνεχίσουμε λοιπόν τώρα Μάρκο με την ενασχόληση του Ιωάννη Καποδίστρια με το ελληνικό ζήτημα. Τι ρόλο παίζει στο κεφάλι του την περίοδο εκείνη. ουσιαστικά στην αρχή αυτής της αδειοδομίας, όταν βρίσκεται στα Επτάνησα και στη συνέχεια της, δηλαδή θα λέγαμε ότι την περίοδο 1809-1815, ο Καποδέστρας απορροφάται ως ένα βαθμό από τις ρωσικές του αρμοδιότητες.
Το 1814 βέβαια προβαίνει σε μία ενέργεια η οποία είναι καθαρά ελληνικού ενδιαφέροντος, Υπηρετείτε την ειδική πρόταση για την ελληνική εθνική δημιουργία. Στο 1821 και ενώ προηγουμένως ο Καποδίστριας έχει αυνηθεί δύο φορές στην αρχηγία της φιλικής εταιρείας, το 1816 και το 1820, ξεσπάει η ελληνική επανάσταση, ο Καποδίστριας προσπαθεί σταθερά να επηρεάσει τον Τσάρο Αλέξανδρο προς την κατεύθυνση της επέμβασης έναντι της Τουρκίας και διότι θεωρεί ότι αυτό είναι συμφέρον της Ρωσικής Αυτοκρατορίας να μειώσει ουσιαστικά τη δύναμη της Οθωμανικής αλλά και με αυτόν τον τρόπο να βοηθήσει την Ελληνική Επανάσταση.
Φιλόμους ως εταιρεία, φιλική εταιρεία. Ως λέξεις έχουν αρκετά κοινά. Αναφέρθηκες να το κάνουμε λίγο πιο λιανά σχετικά με τη σχέση Ιωάννη Καποδίστρια και φιλικής εταιρείας. Πότε τον προσεγγίζουν, γιατί αρνείται, πώς εξελίσσεται η σχέση τους στη συνέχεια. Τον Ιωάννη Καποδίστρια τον προσεγγίζει η φιλική εταιρεία αρκετά νωρίς.
Στέλνεται στη Ρωσία ο Νικόλαος Γαλάτης το 1816. Ο Νικόλαος Γαλάτης είναι μια αμφιλεγόμενη περίπτωση στην ιστορία της φιλικής εταιρείας. καταλήγει δολοφονημένος από τους φιλικούς γιατί θεωρούν ότι οι δραστηριότητες του ήταν τέτοιες ώστε να βλάπτει την φιλική εταιρεία ήταν πολύ φλίαρος, ήταν πολύ φαντεζή αν μπορούμε να το θεωρήσουμε έτσι και υπήρχαν και υποψίσεις ότι ήταν και προδότης Από αφέλεια ή από σκοπιμότητα Είναι ένα ερώτημα, δεν νομίζω ότι έχει ξεκαθαριστεί το κατά πόσο ο Γαλάτης ήταν πράγματι ένας εξαιρετικά ενθουσιώδης άνθρωπος ή αν όντως είχε σκοπιμότητες πίσω από τη συμπεριφορά του.
Όμως προσεγγίζει τον Ιωάννη Καποδίστρια όπως είπαμε ήδη από το 1816. Του εξηγεί ποια είναι η ιδέα και ποιο είναι το σχέδιο έστων εφελώδες αυτή την εποχή πίσω από την ίδρυση της φιλικής εταιρείας. Ο Ιωάννης Καποδίστριας αρνείται για τη θεωρία ότι πρώτον τα πράγματα είναι πολύ πρόημα αυτή τη στιγμή ώστε να επιχειρηθεί οποιαδήποτε εξέγερση εξέγερση έναντι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και δεύτερον γιατί δεν είναι πεπισμένος για το κατά πόσο οι φιλικοί μπορούν πράγματι να καταφέρουν την απαιτούμενη οργάνωση ενός τέτοιου εγχειρήματος και δεν γνωρίζει επίσης κατά πόσο οι φιλικοί είναι όχι ακριβώς ικανοί αλλά δεν γνωρίζει κατά πόσο τα εμπορικά στρώματα τα οποία αντιπροσωπεύουν τη φιλική εταιρεία μπορούν πράγματι να θεωρηθούν άνθρωποι εμπιστοσύνης.
Θυμίζουμε ότι ο Καποδίστρες είναι ευιστοκρατικής καταγωγής. Κάποια πράγματα παραμένουν στο εσωτερικό του μυαλού ενός ανθρώπου ο οποίος έχει διαπαιδαγωγηθεί με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Καποδίστρες είναι ένας άνθρωπος της εποχής του. Παρά το γεγονός ότι είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση. Θέλω να πω ότι κουβαλάει μαζί του τις διανοητικές αποσκευές της εποχής και της τάξης του.
Ξέρουμε αν αρνείτε και αποθαρρύνει τους φιλικούς. αν αρνείτε ευγενικά συνεχίστε δεν μπορώ εγώ να σας βοηθήσω Στην πρώτη φάση νομίζω ότι αρνείται αρκετά εμφατικά Συνιστά ουσιαστικά η φιλική εταιρεία αν όχι να απόσχει από αυτές τις δραστηριότητες τουλάχιστον να το ξανασκεφτεί Σε δεύτερο χρόνο όταν τον πλησιάζει ο Εμμανουήλ Ξάνθος το 1820 η κατάσταση είναι κάπως διαφορετική Ο Καποδίστρας δεν θεωρεί και πάλι ότι είναι ο άνθρωπος ο οποίος μπορεί και πρέπει να ηγηθεί της φιλικής εταιρείας, θυμίζουμε ότι είναι ακόμα υπουργός εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας.
Έχει διοριστεί σε αυτή τη θέση από το 1815. Εκ των πραγμάτων είναι δύσκολο να αναλάβει την ηγεσία της αόρατης αρχής, όπως θα κάνει ο Υψηλάντης τελικά. Σε αυτό το σημείο παραμένει ένα ερώτημα του Άνω Καποδίστριας, θα είναι τόσο αρνητικός όσο ήταν πέντε χρόνια πριν. Θέλω να πω ότι οι πράξεις του στη συνέχεια, το γεγονός δηλαδή ότι προσπαθεί να στρέψει την εξωτερική πολιτική υπέρ της ελληνικής επανάστασης του 1821, πιθανώς δηλώνουν ότι πλέον δεν είναι τόσο αντίθετος όσο ήταν την πρώτη φορά που του προτάθηκε αυτό.
Πιθανότατα να μην υπάρχει απάντηση, αλλά είπες ότι προσπαθεί να στρέψει την εξωτερική πολιτική της Ρωσίας υπέρ του ελληνικού αγώνα ο Καποδίστριας, Σκεπτόμενος ότι αυτό είναι και υπέρ των συμφερόντων Όχι μόνο των Ελλήνων αλλά και της Ρωσίας Δηλαδή της χώρας που υπηρετεί Αν, λέξη που δεν αρέσει σε κανένα που ασχολείται με την ιστορία Αλλά αν ήταν συγκρουόμενα τα συμφέροντα Πιστεύεις όσο γνωρίζεις τον Καποδίστρια και ως καριέρα και ως προσωπικότητα Θα μιλούσε υπέρ του ελληνικού αγώνα Νομίζω ότι θα μιλούσε υπέρ του ελληνικού αγώνα έτσι και αλλιώς Το λέω γιατί ένας από τους ανθρώπους που τον αντιπολιτεύθηκε έντονα ως πυρήναν Αστρικούπης, ιστορικός της επανάστασης και πολιτικός εκείνη την εποχή, διόλου ευκαταφρόνητος.
Τον αντιπολιτεύθηκε αργότερα από ό,τι ήταν η κυβερνήτη. Τον αντιπολιτεύθηκε αργότερα όταν ο κυβερνήτης πια ήταν στην Ελλάδα. Μετά το θάνατο έτου έγραψε ότι δεν υπήρχε ακαιρεωτέρα ελληνική καρδία. Επομένως η ταύτιση του Ιωάννη Καποδίστρια με την Ελλάδα Η αισθησή του ότι ήταν Έλληνας δεν μπορεί να αμφισβητηθεί σε καμία περίπτωση Και ήταν πάντοτε από ό,τι φαίνεται στις πηγές μέσα στις πρώτες του προτεραιότητες Τώρα βέβαια εάν φτάναμε σε ένα σημείο σφοδερής σύγκρουσης Μεταξύ συμφερόντων του ελληνικού έθνους και του ρωσικού κράτους Είναι ένα ερώτημα για το πώς θα το αντιμετώπιζε και ο ίδιος Είναι ένα από αυτά τα ερωτήματα που όπως είπες και εσύ δεν απαντώνται πραγματικά και δεν ξέρω αν οι εικασίες που μπορούμε να κάνουμε θα μας οδηγήσουν κάπου.
Δηλαδή θα χρειαζόμασταν εικασίες οι οποίες θα ήταν εξαιρετικά θεμελιωμένες στις πηγές. Πώς θα ξετήλιγες το νήμα τώρα της πορείας του Καποδίστρια από την έναρξη του ελληνικού αγώνα 1821 μέχρι και την στιγμή που θα εκλεγεί κυβερνήτης από την Εθνοσυνέλευση της Τριζίνας το 1827. Ο Καποδίστριας σε αυτό το χρονικό διάστημα είναι ουσιαστικά ανενευγός στα ρωσικά πράγματα.
Η απόσταση που έχει αρχίσει να δημιουργείται για διάφορους λόγους ανάμεσα σε αυτόν και τον Τσάρο Αλέξανδρο μεγαλώνει. Θα πρέπει να θυμόμαστε ότι ο Τσάρος Αλέξανδρος δεν υπόκειται μόνο στην επιρροή του Καποδίστρια, υπόκειται και στην επιρροή παραγόντων εξωτερικών της ρωσικής πολιτικής. Ο πιο γνωστός και πιο ονομαστός από αυτούς είναι ο Μέτερνιχ, ο υπουργός εξωτερικών της Αστρίας, ο οποίος τον επηρεάζει στη βάση της Ιεράς Συμμαχίας και των συμφερόντων των μοναρχών της Ευρώπης.
Ο Καποδίστριας νιώθει ότι η επιρροή αυτή έχει αρχίσει να τον παραγκονίζει. Έχει μιλήσει με τον Τσάρο ή του έχει απευθυνθεί με υπομνήματα σε αυτή την περίοδο επιχειρώντας να τον μεταπίσει, να του εξηγήσει βέβαια ότι ο ίδιος παραμένει αταλάντευτα στην υπηρεσία του, αλλά να τον φέρει πιο κοντά του όπως συνέβαινε στο παρελθόν στη συνεργασία τους.
όταν βλέπει ότι αυτό αποτυγχάνει, τον Αύγουστο του 1822 ζητά και παίρνει άδεια από την Ρωσική υπηρεσία. Ο Τσάρος δεν θέλει να τον απολύσει, δεν θέλει να διαρρήξει ουσιαστικά τις σχέσεις τους πλήρους. Ο Καποδίστριας όμως σε αυτό το χρονικό διάστημα φεύγει από τη Ρωσία, το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα της πενταετίας 1822-1827 το περνά στη Γενέβη Και σε αυτά τα χρόνια λίγο πολύ έχει τη δυνατότητα να σκεφτεί, να μιλήσει και να βρεθεί σε μια κατάσταση στην οποία μπορεί και ο ίδιος να ξετυλίξει τον ύμα των σκέψεων του γύρω από το ελληνικό ζήτημα.
Είναι μια περίοδος επαφών ουσιαστικά, επαφών με όλους. Επαφών και με Έλληνες, επαφών και με ξένους, αλλά δεν είναι μια εποχή πολιτικής πράξης αυτή η πενταετία. Πάμε λοιπόν στο 1827. Ποιος ρίχνει το όνομα Καποδίστρια στο τραπέζι Γιατί χρειάζεται η Ελλάδα κυβερνήτη Να θυμίσουμε ότι Βαίνει προς το τέλος της ελληνική επανάσταση Αλλά δεν έχουμε την ολοκληρωσή της Το όνομα του Καποδίστρια δεν έφυγε ποτέ από το τραπέζι Δηλαδή Για όλο αυτό το χρονικό διάστημα Για όλες αυτές τις δεκαετίες που μιλάμε Από το 1815 Και μετά Ο Καποδίστριας ήταν στο μυαλό όλων Όσοι ασχολήθηκαν με την απόπειρα να δημιουργηθεί ένα ανεξάρτητο ελληνικό κράτος.
Ήταν ίσως ο πιο επιφανής Έλληνας της εποχής του. Δεν υπήρχε και άλλος ο οποίος να είναι υπουργός εξωτερικών στην υπηρεσία κάποιας μεγάλης ευρωπαϊκής δύναμης. Επομένως, δεν χρειαζόταν να επανέλθει το όνομά του. Το όνομά του βρισκόταν πάντοτε στο πίσω μέρος του μυαλού όλων. Γιατί η Ελλάδα χρειάζεται κυβερνήτη. γιατί περί από την εθνοσυνέλευση της Τριζίνας έχουν προηγηθεί δύο εμφύλοι πόλεμοι από το 1823 έως το 1825 και έχει προηγηθεί και η απόβαση του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο η οποία έχει δημιουργήσει μια κακή στρατιωτική πραγματικότητα για τους Έλληνες.
Το γεγονός ότι η πολιτική και η στρατιωτική της εποχής σε αυτή την συγκυρία έχουν ως ένα βαθμό αποτύχει να κεφαλαιοποιήσουν τα κέρδη των δύο πρώτων ετών της Επανάστασης σημαίνει ότι έχει οριμάσει η ιδέα πως χρειάζεται μια διαφορετική πολιτική αντιμετώπιση στο ζήτημα της ηγεσίας. Εδώ θα πρέπει να πούμε ότι επίσης τα προηγούμενα χρόνια παρά το γεγονός ότι η Ελληνική Επανάσταση με τα συντάγματα της καθιέρωσε ένα δημοκρατικό πολίτευμα το μοναρχικό ρεύμα δεν είχε φύγει εντελώς από την ατζέντα.
Ελκόταν πάντοτε από το ρεύμα της σκέψης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Επομένως, η μοναρχία ήταν και αυτή μια πιθανή έκβαση, η οποία στο ενδιάμεσο είχε αρχίσει να γίνεται πιθανότερη, γιατί προφανώς και οι μεγάλες δυνάμεις της εποχής, Μεγάλη Βρετανία, η Αυστρία, η Ρωσία, και η Γαλλία δεν θα δέχονταν πιθανότατα ένα δημοκρατικό ανεξάρτητο ελληνικό κράτος.
Τουλάχιστον όσο θυμόμαστε από τις πηγές, εκεί πάντοτε στριφογυρίζει η έννοια αρχικά της ηγεμονίας μετά του πριγκυπά του τέλος της μοναρχίας. Ως κυβερνήτη όμως που τον εκλέγουν, πόσο αυταρχικός ή όχι επιθυμούν να είναι. Οι ίδιοι δεν επιθυμούν να είναι καθόλου αυταρχικός. Ο Καποδίστριας αποβαίνει αυταρχικώς στην πορεία αφενός γιατί ήταν ο ίδιος ο παδός της πεφωτισμένης δεσποτείας.
Τι σημαίνει αυτό? Ήταν ο παδός μιας μοναρχίας η οποία θα ήταν φωτισμένη μεν από τις ιδέες του διαφωτισμού, θα παρέμενε όμως μοναρχία. Δεν θα ήταν δηλαδή μια μοναρχία η οποία θα παραχωρούσε σύνταγμα. Η Ρίστον παρόδο ο Καποδίστριας δεν ήταν εντελώς αρνητικός στην ιδέα του συντάγματος ποτέ. Ήταν κάτι το οποίο το επεξεργαζόταν στο μυαλό του και πριν γίνει κυβερνήτης και θεωρητικά και στη διάρκεια της κυβέρνησής του.
Δεν ήταν όμως η προτεραιότητά του, γιατί θεωρούσε ότι η Ελλάδα εκείνη τη στιγμή δεν ήταν έτοιμη για σύνταγμα και έπρεπε να κυβερνηθεί συγκεντρωτικά έως ότου υπάρξει μια σταθερότερη πορεία για το κράτος, το οποίο ακόμα δεν είχε διαμορφωθεί, ήταν υποδιαμόρφωση. Πάμε λοιπόν στο βασικό μας θέμα. στην καυτή πατάτα, όχι στο αν έφερε ο Καποδίστριας την πατάτα στην Ελλάδα, αυτό έχει απαντηθεί πολλές φορές ότι η ιστορία που ξέρουμε δεν είναι αληθής, αλλά στο τι κυβερνήτης ήταν ο Καποδίστριας.
Και αν θα ήθελες να το χωρίσουμε στον κυβερνήτη από το 1827 μέχρι το 1830, δηλαδή μέχρι και την Ανεξαρτησία, και από εκεί και μετά μέχρι και το θάνατό του. Ο Καποδίστριας ήρθε στην Ελλάδα με την λογική να δημιουργήσει μια πολιτική πραγματικότητα διαφορετική από αυτή που βρήκε υπό την έννοια του ότι στάθηκε απέναντι στους πρόκριτους οι οποίοι ήταν μια σημαντική δύναμη ήξερε με ποιους τα βάζει ναι, οπωσδήποτε ο Καποδίστρες είχε πλήρη γνώση της ελληνικής πραγματικότητας ήξερε και τις φατρίες οι οποίες υπήρχαν ήξερε και τις αντιπαλότητες μεταξύ στρατιωτικών και πολιτικών ήξερε τις δυνάμεις και την ισχύ των Κοντζαμπάσιδων Εκείνο το οποίο θέλησε εξ αρχής ήταν να περιορίσει την ισχύ των προκρίτων, ειδικά των προκρίτων της Πελοποννήσου οι οποίοι ήταν οι ισχυρότεροι.
Θέλησε επίσης να συμμαζέψει σε ένα βαθμό τους άτακτους του στρατεύματος, αυτό όμως σήμαινε επίσης και να περιορίσει την ισχύ τους. έτσι ώστε να αναδείξει αφενός τη διοικητική δομή, να αναδείξει την κυβέρνηση της Ελλάδας σε έναν παράγοντα ο οποίος θα βρισκόταν υπεράνω των υπολείπων. Είχε επιχειρηθεί ήδη αυτό αλλά τα αποτελέσματα δεν ήταν ικανοποιητικά και αφετέρου βέβαια να αναδείξει και το δικό του αξίωμα.
γιατί ο Καποδίστριας είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι μόνο εκείνος θα μπορούσε τη δεδομένη χρονική στιγμή να εξασφαλίσει τη σωτηρία της Ελλάδας. Με αποτέλεσμα αυτά που συνέβησαν αργότερα δηλαδή, με αποτέλεσμα στην πορεία να γίνει πιο αυταρχικός και πιο συγκεντρωτικός από ό,τι ξεκίνησε. Μιλάμε όμως ακόμα για μια Ελλάδα που είναι ανελεύθερη, που είναι στο επιχειρησιακό πεδίο και μάλιστα σε δυσμενή θέση.
Να, όταν έρχεται στην Ελλάδα ο Καποδίστρας ο Μοριάς είναι ακόμα στα χέρια του Ιμπρέη. Παρ' όλα αυτά ταυτόχρονα κοιτάζει και την επόμενη μέρα. Είναι αναγκασμένος να τα κοιτάξει όλα ταυτόχρονα. Δηλαδή, είναι αναγκασμένος να έχει υπόψη του το στρατιωτικό κομμάτι και πώς θα μπορέσει η Ελλάδα να απελευθερώσει όσο το δυνατόν περισσότερες περιοχές από τους Τούρκους έτσι ώστε αυτές να συμπεριληφθούν στο πρόπλασμα του ελληνικού κράτους για το οποίο διαπραγματεύεται με τις μεγάλες δυνάμεις.
Όταν θα γίνει η συζήτηση για τα σύνορα να έχουμε όσο το δυνατόν περισσότερα εδάφη. Ακριβώς. Και ως εκ τούτου ο Καποδίστριας ευνοεί και τη δράση των Ελλήνων στην Πελοπόννησο και επίσης τη δράση στη στερεά Ελλάδα η οποία πρέπει να θυμίσουμε ότι είχε καταληφθεί και αυτή σχεδόν ολόκληρη από τους Τούρκους. Όταν έπεσε το Μεσολόγγι οι Τούρκοι έφτασαν στην Αθήνα.
Επομένως έπρεπε να απελευθερωθεί εκ νέου η στερεά Ελλάδα Πέραν όμως αυτού έπρεπε να φροντίσει για τη διοικητική δομή Έπρεπε να φροντίσει για μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση Έπρεπε να φροντίσει την οικονομική πολιτική του κράτους Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Καποδίστριας Στα τρία πρώτα χρόνια της θητείας του Και ενδεχομένως και το 1831 Παλεύει για να μπορέσει η Ελλάδα να αποκτήσει ένα νέο δάνειο Χωρίς αυτό δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει Επομένως είναι αναγκασμένος να κρατάει πολλές μπάλες στον αέρα ταυτόχρονα Φτάνουμε στο 1830 και για καλή τύχη και της Ελλάδας και δική του Έχουμε το πρώτο ανεξάρτητο κράτος Έχει λοιπόν ασχοληθεί με την επόμενη μέρα Με το τώρα φυσικά που πολλά από όσα συμβαίνουν τότε έχουν ήδη ξεκινήσει τα οποία μας περιέγραψες Τι κυβερνήτης είναι από το 30 και μετά Ενός νεογέννητου ανεξάρτητου κράτους Είναι ένας κυβερνήτης ο οποίος ασχολείται καθημερινά με την διαπραγμάτευση με τις μεγάλες δυνάμεις για την εξασφάλιση των συνόρων.
Αυτό έχει ξεκινήσει ήδη από το 1829 όταν ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος τερματίζεται με τη συνθήκη της Αδριανούπολης. Γιατί η συνθήκη της Αδριανούπολης προβλέπει μόνο ένα αυτόνομο ελληνικό κράτος, όχι ανεξάρτητο. Επομένως ο Καποδίστριας έχει να αντιπαλέψει με αυτό το δυσμενή όρο και στη συνέχεια έχει να αντιπαλέψει με την Μεγάλη Βρετανία η οποία ως κράτος που ευνοούσε την ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας προτιμούσε μια μικρή Ελλάδα, περιορισμένη ή δυνατών στην Πελοπόννησο και τις Κυκλάδες.
Επομένως από το 1830 έως το 1831 παρά το γεγονός ότι γίνεται ο πρώτος κυβερνήτης ενός ανεξάρτητου κράτους βρίσκεται ακόμα στην δύσκολη θέση να πρέπει να πείσει τις μεγάλες δυνάμεις ότι για να είναι αυτό το κράτος βιώσιμο θα πρέπει να έχει και μεγαλύτερα σύνορα. Το δεύτερο μέρος της θητείας 1830-1831 είναι μια διαρκής πάλη με την αντιπολίτευση, σε εισαγωγικά, με τους άλλους ηγέτες οι οποίοι ενώ γνωρίζουν και αποδέχονται ότι ο Καποδίστριας διπλωματικά είναι το ισχυρό χαρτί της χώρας, εντούτοις έχουν φτάσει σε ένα σημείο να πιστεύουν ότι η αυταρχική του πολιτική πλέον ίσως τον καθιστά περισσότερο μειονέκτημα παρά πλεονέκτημα.
Λεωνέκτημα. Όσο μπορούμε να το κρίνουμε αυτό σήμερα, από ένα σημείο και μετά, με όλες αυτές τις δυσκολίες και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο Ιάννης Καποδίστριας, αρχίζει λίγο να χάνει το μέτρο ως προς την αυταρχικότητα και δημοκρατικότητα ή δεν είχε άλλη επιλογή. Είναι μια δύσκολη ερώτηση υπό την έννοια του ότι όταν φτάνουμε σε τόσο πολωμένες καταστάσεις και τόσο ισχυρές συγκρούσεις, είναι δύσκολο να πει κανείς ότι ο Καποδίστριας έπραξε ορθά ή λάθος.
Πάντοτε υπάρχει διαφορετικός δρόμος, ας ξεκινήσουμε από εκεί. Δηλαδή, δεν ήταν απαραίτητο να χρησιμοποιήσει τα αστυνομικά μέτρα τα οποία χρησιμοποίησε. Δεν ήταν απαραίτητο, για παράδειγμα, να συλληφθεί ο Θεόκλητος Φαρμακίδης επειδή στην αλληλογραφία του είχε καταφευθεί εναντίον του Ιωάννη Καποδίστρια. Αυτό σημαίνει δηλαδή ότι υπάρχει ήδη κάποιος μηχανισμός, υπήρχε, ο οποίος ανοίγει την αλληλογραφία των αντιπάλων του κυβερνήτη και την διαβάζει.
Δεν υπήρχε ανάγκη να περιοριστούν πιθανότατα οι αντιπολιτευόμενοι στον βαθμό των οποίων περιορίστηκαν. Θεσμικά περιορίστηκαν. Θεσμικά, ναι, ως ένα βαθμό. ο Καποδίστριας είχε την τακτική να προσπαθεί να προσετευιστεί τους αντιπάλους του. Δηλαδή, για παράδειγμα, έδωσε στον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο μία θέση στη Γερουσία. Ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος όμως την αρνήθηκε, γιατί πίστευε ότι στο σημείο το οποίο είχε φτάσει η πολιτική σύγκρουση, κάτι τέτοιο θα στιγμάτιζε και εκείνον.
Ωστόσο, θα πρέπει, για να είμαστε δίκαιοι, να πούμε και ότι η αντιπολίτευση χρησιμοποίησε και εκείνη όσα μέσα είχε στη διάθεσή της προκειμένου να επιτεθεί στον κυβερνήτη. Ο αντιπολιτευόμενος τύπος ήταν σκληρός, ιδιαίτερα σκληρός. Ο Αδαμάντιος Κορέης έφτασε στο σημείο να γράψει δύο λιβέλους κατά του Καποδίστρια. Επομένως βρισκόμαστε σε ένα σημείο τέτοιας πόλωσης ώστε είναι δύσκολο πρακτικά να σκεφτεί κανείς έναν διαφορετικό δρόμο που θα έπαιρναν τα πράγματα.
Ένας διαφορετικός δρόμος που θα έπαιρναν τα πράγματα θα σημαίνει αφενός ότι ο Καποδίστριας θα ήταν διαφορετικός άνθρωπος από αυτόν που ήταν και θα σημαίνει επίσης και ότι οι αντιπαλί του ήταν και εκείνοι διαφορετικοί άνθρωποι από αυτούς που ήταν. Στην αρχή του 1830 όταν ο Καποδίστριας πια κυβερνά ένα νέο ανεξάρτητο κράτος Ποιοι είναι οι φίλοι του, τι απήχηση έχει στο λαό και αν συνέβη αυτό πώς ομοιώθηκε η δημοφιλία του Όταν ο Καποδέστρας έρχεται στην Ελλάδα ακριβώς επειδή επιθυμεί να παραμείνει ανεξάρτητος από τις ομάδες και τις φατρίες που επικρατούσαν ως τότε Ευνοεί πρώτον τους ετερόχθωνας, Έλληνες του εξωτερικού οι οποίοι έρχονται στην Ελλάδα να υπηρετήσουν την επαναστατημένη χώρα ευνοεί επτά νησίους που πιθανότατα τους γνωρίζει γνωρίζει και το βίο και την πολιτεία τους από το παρελθόν και μέσω των διασυνδέσεών του και έρχεται επίσης σε συνεννόηση με τους ανθρώπους του Ρωσικού κόμματος τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και τον Ανδρέα Μεταξά αυτό του δίνει μια ισχυρή βάση πολιτική
από την άλλη πλευρά όμως είναι γεγονός ότι έχει μια ιδιαίτερη απήχηση στα λαϊκά στρώματα κυρίως στα αγροτικά στρώματα γιατί όντως ο Καποδίστριας προσπαθεί να προσεγγίσει του λαό ο λαός είναι η έγνοια και η ανησυχία του οι μεταρρυθμίστες σου στοχεύουν στο να μπορέσει να δώσει τη δυνατότητα στον αγροτικό πληθυσμό να καταφέρει να ξεφύγει σιγά σιγά από την καταστροφή που έχει προκαλέσει η ελληνική επανάσταση γιατί πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας ότι οι πόλεμοι, οι μάχες σημαίνουν ότι υπάρχει δυσκολία στην καλλιέργεια άνθρωποι λείπουν γιατί πρέπει να πολεμήσουν σημαίνει επίσης την τακτική των διώσεων που ακολουθεί ο Ιμπραήμ καταστρέφει δέντρα, καταστρέφει χωράφια, καταστρέφει ό,τι είναι δυνατόν να καταστρέψει και ο Καποδίστριας φροντίζει εξ αρχής να ασχοληθεί με την Ήπεθρο και με το πώς θα γίνει και πάλι αυτή η καλλιεργήσιμη επομένως έχει μια ισχυρή πολιτική βάση και έχει και μια ιδιαίτερη απήχηση στα αγροτικά στρώματα Καθώς προχωράει η θητεία του και όσο φτάνουμε πιο κοντά στο 1831, το οποίο είναι ένα κομβικό έτος γιατί από νωρίς υπάρχει μία τάση να φτάσουμε πλέον σε εμφύλιο συγκρούσεις, σε εμφύλιο πόλεμο.
Γίνονται εξεγεύσεις κανονικές έτσι δεν είναι. Γίνονται εξεγεύσεις αρχικά στη μάνη και στη συνέχεια στην είδα. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Δηλαδή αυτές οι εξεγεύσεις δεν σημαίνει ότι υποκινούνται αποκλειστικά από τους αντιπάλους του Καποδίστρια. Υπάρχει πλέον σιγά σιγά μια δυσαρέσκεια ευρύτερη. Σε προηγούμενο όμως επεισόδιο με τίτλο «Έμα και εξουσία τέσσερις ηγέτες θύματα δολοφονίας στην Ελλάδα»
Μεταξύ άλλων έχουμε ασχοληθεί επισταμένως και με τις συνθήκες δολοφονίας του Ιωάννη Καποδίστρια. Παραπέμπουμε όποιες και όποιους θέλουν να ακούσουν για αυτό στο συγκεκριμένο επεισόδιο. Μου έχει κάνει πολύ εντύπωση από την ιστοριογραφία «Πάντα εκεί μένουμε», όχι από τη μυθοπλασία, η αναφορά ότι αυτό που ξεχύλισε το ποτήρι, για να πάμε και στην ημέρα της δολοφονίας του Καποδίστρια σιγά-σιγά, ήταν ότι ο ίδιος από καιρό κρατούμενος του Καποδίστρια, Πετρόμπες Μαυρομιχάλης, ηγετική φυσιογνωμία φυσικά των Μαυρομιχαλίων και όλες τις μάνεις, είναι συντηροδέσμιος και ύστερα από μία απόπειρα συμβιβασμού οδηγείται συντηροδέσμιος στο γραφείο του Καποδίστρια.
Μένει στον προθάλαμο του γραφείου και τελευταία στιγμή ο Καποδίστριας αρνείται να τον δει. Οπότε επιστρέφει και πάλι στο κελί του, στον Άφπλιο, Σίδηρο Δέσμιος Υπάρχει απάντηση όσο το δυνατόν πιο αληθής και ακριβής Στο ερώτημα ποιος και γιατί σκότεσε τον Ιάννη Καποδίστρια Και στο ποιος δεν αναφέρουμε στους φυσικούς αυτούργους Αλλά στο ποιος όπλησε το χέρι τους Η αίσθηση που υπάρχει μεταξύ των σοβαρότερων μελετητών του Καποδίστρια Και εδώ θα αναφερθώ κυρίως στον Χρήστο Λούκο ο οποίος είναι ο σημαντικότερος από όλους είναι ότι πρακτικά έχουμε να κάνουμε με αυτό που φαίνεται δηλαδή με τους Μαυρομιχαλαίους οι οποίοι φτάνουν στο σημείο να δολοφονήσουν τον Καποδίστρια γιατί πλέον η κατάσταση η οποία επικρατεί ανάμεσα στον κυβερνήτη και σε εκείνους δεν αφορά μόνο την επιβίωσή τους δεν αφορά μόνο την πολιτική τους ισχύ αλλά αφορά και την τιμή τους και η τιμή είναι σημαντική γιατί εδώ μιλάμε για πρόσωπα τα οποία δεν βρίσκονται στην ίδια αντίληψη η οποία διακρίνει για παράδειγμα τους ετερόχθονες που έρχονται στην Ελλάδα
για να υπηρετήσουν την επανάσταση. Είναι διαφορετική η αντίληψη της τιμής που έχει για παράδειγμα ο Λέξανδρος Μαυροκοζάτους διαφορετική εκείνη που έχουν ο Πετρόμπρης Μαυρομιχάλης και οι Έλληνες ο Πλαρχηγή. Είναι κάτι πολύ βαρύτερο για τους δε παρά για τους μεν. Υπάρχουν υπόνοιες οι οποίες αναφέρονται και οι οποίες δείχνουν προς το πρόσωπο του στρατηγού Ζεράρ, ο οποίος ήταν ο διοικητής των γαλλικών δυνάμεων στην Ελλάδα.
Οι οποίες όμως έχουν να κάνουν με το γεγονός ότι και εκείνος είχε μια προσωπική αντιπάθεια προς τον Καποδίστρια. Προσωπική ο ίδιος, όχι το κράτος που εκπροσωπεί. Αυτό ακριβώς γίνεται και ξεκάθαρο στην ιστοριογραφία ότι ο Ζεράβ δεν είχε πρώτερη συνεννόηση με την γαλλική κυβέρνηση για οτιδήποτε. Και μπορεί ακόμα το γεγονός ότι ενδιαφέρθηκε για την τύχη του Γεωργίου Μαυρομιχάλη, για παράδειγμα, να έχει να κάνει με αποκλειστικά προσωπικά του αισθήματα.
Θέλω να πω ότι το γεγονός ότι υπάρχουν κάποιους υπόνοια σε βάρος του έχει να κάνει με τη συμπεριφορά του μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια και εκ των υστέρων μπορεί κανείς να πει διάφορα πράγματα χωρίς όμως να στοιχειοθετείται από τα τεκμήρια οποιαδήποτε ανάμειξή του, ακόμα και γι' αυτό το γεγονός. Είναι ίσως το μόνο όμως στοιχείο το οποίο μπορεί να δείξει κανείς με σαφήνεια.
Υπάρχει ο στρατηγός Ζεράρ ο οποίος αντιπαθεί τον Καποδίστρια, είναι Γάλλος και μέχρι εκεί. Από εκεί και πέρα μπαίνουμε στην επικράτεια της Ικασίας. Σε αυτή την επικράτεια ανήκουν και οι εκτιμήσεις ότι πίσω από την τολοφονία Καποδίστρια υπήρχαν οι Άγγλοι. Σε αυτή την επικράτεια ανήκουν. Σε βλέπω πολύ σαφή για αυτή τη συγκεκριμένη Ικασία.
Ναι, γιατί δεν υπάρχουν και πάλι τεκμήρια, δεν υπάρχουν στοιχεία, δεν υπάρχουν αποδείξεις οι οποίες να δείχνουν ότι υπήρξε μια Βρετανική συνομωσία που στόχευσε ενάντια στον Καποδίστρια. Και πάλι εδώ αυτό που συμβαίνει είναι το εξής, ότι είναι γνωστό πως ο Ντόκινς, ο αντιπρέσβης της Βρετανίας στην Ελλάδα στη διάρκεια της θητείας του Καποδίστρια, ήταν αντίθετος στην πολιτική του.
Αντίθετος γιατί πίστευε ότι ο Καποδίστριας ήταν ουσιαστικά το ποτηρητής της Ρωσίας. Αντίθετος γιατί η Μεγάλη Βρετανία είχε στόχο, όπως είπαμε, ένα μικρό ελληνικό κράτος για να μην δημιουργηθεί ζήτημα με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, της οποίας την ακαιρεότητα πρέζευε. Ζήτημα επίσης επειδή η Μεγάλη Βρετανία είχε στόχο να περιορίσει την επιρροή της Γαλλίας στην Ελλάδα για κατανοητούς λόγους που έχουν να κάνουν με το τι θέλουν να κάνουν οι εκάστοτε μεγάλες δυνάμεις.
Αλλά πλην αυτού δεν υπάρχουν στοιχεία τα οποία να μας οδηγούν στην κατεύθυνση ότι ο Ντόκινς έδρασε υπέρ μιας δολοφονίας του Ιωάννη Καποδίστρια. Ναι, αλλά έτσι, Μάρκο, όπως μας τα λες, μας στερεί σε ένα αγαπημένο εθνικό διαχρονικό αφήγημα ότι ο ξένος παράγων φρόντισε και έβαλε το χέρι του δραστικά. Ο Ξένος Παράγων υπήρχε, ο Ξένος Παράγων έδρασε στη διάρκεια της ελληνικής επανάστασης και στην διάρκεια της πρώτης εκατονταετηρίδας του ελληνικού κράτους.
Δεν νομίζω όμως ότι μπορεί να στοιχειοθετηθεί με σαφήνεια μία δράση του καταλητική. Επιρροή ασκούσαν οι πρέσβεις των μεγάλων δυνάμεων στα χρόνια του Όθωνα ισχυροί. επιρροή άσκησαν και στη διάρκεια της επανάστασης ακριβώς γιατί οι Έλληνες θέλησαν να προσετευιστούν τις μεγάλες δυνάμεις προς όφελός τους το Αγγλικό, το Γαλλικό και το Ρωσικό κόμμα υπήρξαν μήπως όμως ήταν περισσότερο μια προσπάθεια προσέγγισης εκ μέρους μας των μεγάλων δυνάμεων και λιγότερο μια προσπάθεια συνειδητή των ίδιων των μεγάλων δυνάμεων σε εκείνη τη χρονική στιγμή να ελέγξουν την επανάσταση και κατά συνέπεια αυτό που θα αποτελούσε το απότοκό της.
Η δική μου αίσθηση δηλαδή είναι ότι περισσότερο οι Έλληνες ενέπλεξαν τις μεγάλες δυνάμεις της εμφύλειές τους συγκρούσεις παρά το ότι οι μεγάλες δυνάμεις θέλησαν μόνες τους από το 1822 και μετά να μπουν στην διαδικασία ελέγχου της Ελληνικής Επανάστασης. Όπως και να έχει το πρωινό της 27ης Σεπτεμβρίου 1831 ο Ιωάννης Καποδίστρας πέφτει νεκρός μπροστά στο κατόφλι της εκκλησίας Άγιος Πυρίδωνα στο Ναύπλιο.
Υπάρχει μία προσέγγιση ότι ο θάνατος αυτός, το κάνω πολύ συνοπτικό και θέλουμε έτσι την δική σου οπτική, οδηγεί την χώρα στην αναρχία η οποία με τη σειρά της φέρνει ευκολότερα και γρηγορότερα ίσως την απόλυτη αυταρχική μοναρχία. Εδώ θα έλεγα ότι έχουμε δύο πράγματα να πούμε. Το πρώτο είναι ότι πράγματι ο θάνατος του Καποδίστρια οδηγεί σε ένα σκληρό εμφύλιο πόλεμο, ο οποίος κρατάει από το 1831 στο 1832.
Μεταξύ ποιων? Των Καποδιστριακών και των Αντικατοποδιστριακών. Δηλαδή ουσιαστικά της αντιπολίτευσης των Καποδίστρια και των φίλων του Καποδίστρια, των οποίων ηγούνται οι αδελφοί του και η παράταξη που πρόσκειται στο ρωσικό κόμμα. Και όταν λέμε εμφύλιο εννοούμε σύραξη? Ναι, ναι, εννοούμε μια κανονική σύραξη με θανάτους, με βελφονίες, με μάχες.
Είναι δηλαδή ένας κανονικός εμφύλιος πόλεμος σαν τους κλασσικούς εμφυλίους της Επανάστασης που γνωρίζουμε καλύτερα. Είναι γεγονός επίσης ότι μετά από ένα τέτοιο χρονικό διάστημα αναρχίας πράγματι το μείζον ζήτημα για τους πολιτικούς και για τον τόπο είναι η ειρήνευση. Επομένως σε αυτό το σημείο είναι πολύ πιο δεκτική πλέον ως προς την έλευση ενός μονάρχη.
Γι' αυτό και ο Όθωνας έρχεται ως σωτήρας τελικά. Ένα δεύτερο σημείο το οποίο θα πρέπει να πούμε είναι ότι η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια έχει παρουσιαστεί, έχει διαμορφωθεί μάλλον εκ των υστέρων ως ένα μεγάλο γουοτύφ της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Τι θα συνέβαινε δηλαδή εάν ο Καποδίστριας δεν δολοφονούνταν, εάν ολοκλήρωνε την επταετήθητία του, εάν την τερμάτιζε κανονικά όπως προβλεπόταν.
Αυτό βέβαια έχει να κάνει με το γεγονός ότι ο υπενηγμός εδώ είναι πως αν ο Καποδίστριας αφηνόταν να ολοκληρώσει το έργο του η Ελλάδα θα υπήρχε ήδη ως ένα πρόπλασμα ευρωπαϊκού κράτους πολύ πιο λειτουργικού από ό,τι προέκυψε στη συνέχεια. Ωστόσο αυτό είναι ένα what if. Είναι δηλαδή μία προσέγγιση της ιστορίας η οποία μας πηγαίνει αρκετά μέσα στο χώρο της μυθοκλασίας.
Για ποιο πράγμα θα πρέπει να θυμόμαστε τον Ιωάννη Καποδίστρια, τι άφησε πίσω του. Άφησε οπωσδήποτε μία συγκροτημένη προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα ελληνικό κράτος με διοικητική δομή, με αποτελεσματικές υπηρεσίες, με μεταρρυθμίσεις στα πεδία τα οποία η Ελλάδα εκείνη τη στιγμή έπασχε δραματικά. και στην οικονομία και στην διοίκηση και στην εκπαίδευση και στην στρατιωτική της δομή υπήρξε μία προσπάθεια η οποία δεν ήταν αμελητέα και δεν πρέπει να προσπερνάτε.
Από εκεί και πέρα τον Καποδίστρια τον θυμόμαστε ως μία σημαντική προσωπικότητα της ελληνικής επανάστασης. Υπήρξε μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του αγώνα. Είναι δίκαιο δηλαδή να τον θυμόμαστε με αυτόν τον τρόπο. είναι δίκαιο να αναγνωρίζεται η προσπάθειά του να δημιουργήσει μια ελληνική επικράτεια λειτουργική.
Στο βήμα της Κυριακής της περασμένης εβδομάδας, στις νέες εποχές, είχατε ένα πολύ ενδιαφέρον αφιέρωμα στον Ιωάννη Καποδίστρια. Υπήρξε κάτι στο οποίο έγινες σοφότερος ή κάτι που σε εξέπληξε και που δεν γνώριζες πριν να ασχοληθείς με αυτό το αφιέρωμα για τον Ιωάννη Καποδίστρια. Θα έλεγα ότι στο αφιέρωμα το οποίο είχαμε στις νέες εποχές με τίτλο «Τα πρόσωπα του Ιωάννη Καποδίστρια» το ενδιαφέρον ήταν οι τρεις διαφορετικές οπτικές των συμμετεχόντων.
η οπτική του Θάνου Βερέμι η οποία περιέγραψε τον εκλεκτό της Ελλάδας η οπτική του Μάριου Χατζόπουλου επίκουρου καθηγητή ιστορικής κοινωνιολογίας στο Πανεπιστημίο Κρήτης για την πορεία του Καποδίστρια και την σχέση του με την έννοια του θαύματος και την ίδια την σωτηρία της Ελλάδας ως θαύμα και η οπτική της Καρολίνας Μέρμικα για το πώς ακριβώς αυτή η προσωπικότητα μπορεί να γίνει η λία της λογοτεχνίας όπως είναι και ο τίτλος του κειμένου της.
Είναι τρεις οπτικές πολύ χαρακτηριστικές θα έλεγα ακριβώς γιατί μας δείχνουν πως ο Καποδίστριας είχε αυτό το ενηγματικό, το κρυφό, το μυστηριώδη στοιχείο που είπαμε και προηγουμένως, που είπαμε και στην αρχή της συνομιλίας μας. Είναι μια προσωπικότητα πολύ πρισματική, Είναι μια προσωπικότητα που μπορείς και πρέπει να τη δεις από πολλές και διαφορετικές όψεις έτσι ώστε να καταφέρεις στο τέλος να βγάλεις ίσως ούτε καν ένα συμπέρασμα αλλά μια αίσθηση του ποιος πραγματικά ήταν.
Τι φωτίστηκε σε σένα σε σχέση με τον Καποδίστρια που δεν είχε φωτιστεί. Είναι ακριβώς αυτό που σου είπα προηγουμένως. Όσο περισσότερο διαβάζω για τον Καποδίστρια, τόσο περισσότερο αντιλαμβάνομαι ότι κατά μία έννοια υπήρξε σημείο αντιλεγόμενο και ότι ακόμα και σήμερα μπορούμε να έχουμε διαφορετικές οπτικές τις οποίες πιθανώς να μην τις είχαμε ξανασυναντήσει.
Και επίσης ένα ακόμα πιο ενδιαφέρον γεγονός είναι η δεύτερη ζωή του Ιωάννη Καποδίστρια θα έλεγα, ο δεύτερος βίος του, η πρόσληψή του από τα χρόνια της ανεξαρτησίας και μετά. Είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον το γεγονός ότι ο Ιωάννης Καποδίστριας γίνεται αδριάντας έξω από το Πανεπιστήμιο το 1931. Ενδεικτικά για να καταλάβουμε οι υπόλοιποι τρεις Ανδρεάντες του Ρήγα Φεραίου, του Πατριάρχη Γρηγορίου του 5ου και του Αδαμάντιου Κοραή στείνονται το 1871, το 1872 και το 1875 αντίστοιχα και είναι σημαντικό να δούμε και τους τέσσερις μαζί γιατί ακριβώς αυτά τα αγάλματα έξω από το Πανευστήμιο Αθηνών μας δίνουν μια έννοια του τι ακριβώς ενσωματώνει η ελληνική εθνική ιδεολογία και πότε Επομένως ο Ιωάννης Καποδίστριας παραμένει μια απολωμένη προσωπικότητα για ένα σχεδόν αιώνα Και θεωρείται ώρα να ενσωματωθεί στο ελληνικό πάνθεο μόλις το 1931 Είπες διαβάζεις για τον Καποδίστρια Δεν μπορώ να μη σε ρωτήσω εάν παρακολουθείς και κινηματογράφο σχετικά με τον Ιωάννη Καποδίστρια
Αναφέρομαι φυσικά στην ταινία του κυρίου Γιάννης Μαραγδή, την είδες? Οφείλω να ομολογήσω ότι απέφυγα να τη δω αλλαγιάσουν τα πάθη και να τη δω αργότερα με περισσότερη ηρεμία διανοητική θα έλεγα. Μάρκο Καρασαρίνη, σε ευχαριστούμε πολύ. Ευχαριστώ πολύ και εγώ. Ευχαριστούμε φυσικά πολύ και εσάς που μας ακούσατε και αν σας ενδιαφέρουν τα podcast σχετικά με την ιστορία, μπορείτε να ακολουθήσετε στα Apple Podcast και το Spotify το podcast «Το βήμα στην ιστορία».
Τα λέμε ξανά σύντομα. Δημοσιογραφική παραγωγή Σωτηρία Δημητρίου Υχοληψία και τεχνική επεξεργασία ήχου Βασίλης Γαλόπουλος
Σχόλια
Χωρίς σχόλιαΣυνδεθείτε για να συμμετάσχετε στη συζήτηση
Σύνδεση για ΣχολιασμόΔεν υπάρχουν σχόλια ακόμα
