Το Βουνό της Κάθαρσης: Τα πάθη του Δάντη, η μοιραία συνάντηση με την Βεατρίκη και το Τείχος της Φωτιάς

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 Επομένως, όταν ο πρωταγωνιστής μας φεύγει από τους εννιά κύκλους, συναντάει μαζί με τον Βυργίλιο τον φύλακα του προκαθαρτηρίου, τον Κάτωνα του Νουτικαίου. Πάμε λίγο να δούμε τώρα ποιος ήταν ο Κάτωνας. Πρόκειται για έναν Ρωμαίο πολιτικό και φιλόσοφο, ο οποίος έζησε τον πρώτο αιώνα π.Χ. και αυτοκτόνησε στη γυναίκη του την Νουτική, για να μη ζήσει την ήττα της Δημοκρατίας.

00:51 Ως φύλακας του προκαθαρτηρίου οδηγεί τις ψυχές στα επίπεδα της κάθαρσης, δίνει άδεια και καθοδήγηση, ωστόσο είναι σημαντικό να πούμε ότι δεν τιμωρεί κανέναν. Δεν είναι αυτή η δουλειά του. Ο Κάτων εμφανίζεται ως φύλακας του προκαθαρτηρίου. Τι σημαίνει η παρουσία ενός ιδωλολάτρη με ηθική αιρετή στο πλαίσιο της κάθαρσης της ψυχής?

01:12 Η μετάβαση του Δάντη και του Βεργιλίου από την κόλαση στο καθαρτήριο αποτελεί μια ιδιότυπη υπέρβαση της Θείας Τάξης, η οποία όμως επιτρέπεται από τον ίδιο τον Θεό. Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η παρουσία του κάτωνα ως φύλακα του προκαθαρτήριου, ένας ειδωλολάτρης που αυτοκτόνησε και υπήρξε σφοδρός αντίπαλος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, την οποία ο Δάντης θεωρεί θεόσταλτη για τη σωτηρία της ανθρωπότητας, ο οποίητής ωστόσο συνηθίζει να ανατρέπει τις προσδοκίες.

01:44 Στο 20ο άσμα του παραδείσου παρουσιάζει τον Τραϊανό και τον Ερυφαία, μορφές που θα θεωρούνταν οι δολολάτρες ως σωσμένους. Η εικόνα του κάτωνα επηρεάζεται από την στοϊκή φιλοσοφία του Κικέρονα, ιδίως στο Ντεοφιτσής και από την φαρσάλια του Λουκανού, κανού, όπου προβάλλεται ως πρότυπο δικαιοσύνης, ακεραιότητας και πολιτικής ελευθερίας.

02:09 Η αυτοκτονία του δεν ερμηνεύεται ως πράξη απληπισίας, αλλά ως συνειδητή θυσία υπέρ της ελευθερίας. Πίστευε στην αθανασία της ψυχής και πριν από το θάνατό του μελετούσε τον Φέδωνα, του Πλάτωνα. Έτσι, ο Δάντης τον βλέπει ως μορφή που προτυπώνει συμβολικά τον Χριστό, καθώς η θυσία του συνδέεται με μια ανώτερη ειδική αξία.

02:32 Ο κάτων, φωτισμένος από τις τέσσερις καδιακές αρετές, εμφανίζεται ως άνθρωπος που έχει επερβεί το προπατορικό αμάρτημα. Γι' αυτό απορρίπτει τις διπλωματικές εκκλήσεις του Βυργυλίου και υπακούει μόνο στη Θεία Βούληση. Πριν αποχωρήσει, δίνει οδηγίες για το τελετουργικό καθαρμού. Ο Δάντης πρέπει να πληθεί από τη βρωμιά της κόλασης και να ζωστεί με ένα ταπεινό καλάμι, σύμβολο ταπεινότητας.

02:57 Επιτά, οι δύο ποιητές δεν πρέπει να στραφούν πίσω, αλλά να ακολουθήσουν την ανωδική πορεία προς το φως. Πάρα πολύ ωραία. Καθώς λοιπόν ο Βυργίλιος και ο Δάντης προχωρούν, ο κάτω τους εξηγεί ότι χρειάζεται μια πνευματική προετοιμασία για να εισέλθουν στο χώρο του καθαρτηρίου, η οποία είναι το πλήσιμο του προσώπου τους και το περικύκλωμα με καλάμια.

03:19 Έτσι με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ένας ταλαιτουργικός εξαγνισμός Το καλάμι συμβολίζει την ταπεινότητα και αφαιρεί τα σημάδια της κόλασης Ωστόσο είναι σημαντικό να επισημάνουμε και εδώ ότι δεν πρόκειται για κάθαρση αμαρτιών Αλλά για μια διαδικασία προετοιμασίας Το προκαθαρτήριο έτσι όπως μας το περιγράφει ο Δάντης Μοιάζει με ένα γαλήνιο τοπίο Το οποίο συμπεριλαμβάνει φως, σύρεμα νερά, ουράνια αστέρια και φυσικά μια γλυκιά ανατολή.

03:46 Με αυτόν τον τρόπο ο Δάντης μας δείχνει ότι στο καθαρτήριο υπάρχει ελπίδα και πνευματική ανανέωση. Κατά τη διάρκεια της πορείας του Δάντης στο καθαρτήριο αναγνωρίζει μια ψυχή τον Μανφρέντι ο οποίος υπήρξε βασιλιάς της Σικελίας και εγγονός της αυτοκράτηρας Κωνσταντζα. Ο θάνατός του θεωρήθηκε μακρινός από την εκκλησία καθώς πιάστηκε χμάλωτος από τον Πάπα Κλιμέντα IV κατά τις συγκρούσεις του με την εκκλησία και εξορίστηκε.

04:12 Επομένως, αναγκάζεται να παραμείνει 30 φορές παραπάνω από την περίοδο κατά την οποία ήταν ασεβής στην εκκλησία. Πάμε λίγο να δούμε τώρα τις τάξεις του Πρακαθαρτηρίου. Υπάρχουν δύο τάξεις. Στην πρώτη βρίσκονται ψυχές όπως ο Μανφρέντι, οι οποίοι είχαν αφοριστεί, δηλαδή είχαν πεθάνει εκτός της εκκλησίας και αναγκάζονται να παραμείνουν εκεί 30 φορές παραπάνω από τη χρονική διάρκεια της ασέβειάς τους.

04:35 Στη δεύτερη τάξη βρίσκονται όσοι δεν έλαβαν τα τελευταία μυστήρια πριν το θάνατό τους, διότι ήταν αψυχολημένοι με τον κόσμο, όπως διάφοροι ηγεμόνες και στρατιωτικοί, και παραμένουν στο καθαρτήριο όσο δίρκησε η ζωή τους. Οι ψυχές στο προκαθαρτήριο βλέπουμε ότι μπορούν να κινούνται μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας όταν ο ήλιος είναι ψηλά, συμβολίζοντας ότι η κίνηση προς τη σωτηρία γίνεται μόνο με το φως του Θεού.

04:59 Συνεχίζουμε λοιπόν και βλέπουμε ότι το ταξίδι του Δάντη και του Βυργιλίου συνεχίζει στα επτά επίπεδα της κάθαρσης, τα οποία όπως αναφέραμε περιληπτικά στο προηγούμενο επεισόδιο αφορούν τα 7 deadly sins. Ωστόσο πρόκειται για μια τεράστια κουβέντα η οποία θα μας κρατήσει συντροφιά στα επόμενα επεισόδια της εκπομπής μας Προς το παρόν έχει έρθει η στιγμή να δούμε τι ακριβώς συμβαίνει στο τελικό στάδιο του καθαρτηρίου Όπου βλέπουμε κάτι ιδιαίτερο, το τείχος της φωτιάς Τι είναι λοιπόν το τείχος της φωτιάς?

05:29 Πρόκειται για την τελευταία δοκιμασία από την οποία πρέπει να περάσει κάθε ψυχή για να ολοκληρωθεί η κάθαρση Στην παρέα λοιπόν του Δάντη και του Βυργιλίου είναι ο Στάτιος Ένας Λατίνος ποιητής, ο οποίος ήταν κρυφά χριστιανός Ωστόσο δεν τόλμησε ποτέ να το ομολογήσει δημόσια Αντικρίζουν λοιπόν το τείχος της φωτιάς Το οποίο πρόκειται για ένα τείχος το οποίο περιβάλλεται από μια καθαρτήρια και όχι τιμωρητική φωτιά Φυσικά ο Δάντης φοβάται καθώς νομίζει ότι η φωτιά θα τον βλάψει, όπως όλοι μας νομίζω και αυτό συμβαίνει γιατί η φωτιά αυτή του θυμίζει ανθρώπινα σώματα που καίγονται.

06:02 Ο Βυργίλος ωστόσο τον καθίσει χάζη. Του λέει, να σου πω κάτι, η φωτιά δεν μπορεί να σε βλάψει. Και τι βλέπουμε έξω από τις φλόγες. Βλέπουμε έναν άγγελο να ψέλνει «Beati mundo corde» δηλαδή «Μακάρι καθαρεί την καρδία». Υποδηλώνει έτσι ότι μόνος οι καθαρίστηκαν πλήρως μπορούν να προχωρήσουν. και εκεί γίνεται και η επίκλυση της βιατρικής.

06:26 Αυτό λοιπόν αποτελεί το καθοριστικό κίνητρο του Δάντη για να περάσει στη φωτιά και ύστερα στον επίγεο παράδεισο. Κατά τη διάρκεια της ύπαρξής του στο τείχος της φωτιάς ο Δάντης βιώνει έναν έντονο πόνο όμως αισθάνεται και μια πολύ μεγάλη πνευματική ενίσχυση. Τώρα ας μπούμε σε λίγο παραπάνω λεπτομέρειες για το πώς η αγάπη του Δάντη για αυτή τη γυναίκα που τον βοήθησε να νικήσει το φόβο του για το τείχος της φωτιάς.

06:52 Ο Βυργίλιος, ο καλός του φίλος, του λέει ότι η Βεατρίκη βρίσκεται πίσω από το τείχος και στο άκουσμα του ονόματός της ο Δάντης λυγίζει. Νιώθει να καίγεται ολόκληρος, όσο βλέπει τα μάτια της, καθώς ο Βυργίλιος του μιλάει συνεχώς για εκείνη. Και όσο προχωράει στη φωτιά, ακούγεται από την άλλη μεριά μια αγγελική φωνή που τον καλεί.

07:11 και έτσι ανεβαίνουν και τα τελευταία σκαλιά του καθαρτηρίου πριν φτάσουν στον επίγειο παράδεισο. Όταν πέφτει η νύχτα, σταματούν να προχωρούν και κοιμούνται. Και τότε φτάνει η στιγμή για ένα όνειρο. Αυτό το όνειρο είναι με τη Λία και τη Ραχήλ. Ποιες ήταν αυτές. Αυτές λοιπόν ήταν δύο αδερφές, οι οποίες ήταν σύζυγοι του Ιακώβ και η παρουσία τους στο ποίημα είναι αλληγορική και συμβολίζει δύο τρόπους που θα οδηγήσουν την ψυχή προς τον Θεό.

07:42 Η Ηλία λοιπόν συμβολίζει τη δραστήρια ζωή, η έλλειος β' άκτιβα, στε τελικά που θα έλεγε και ο Δάντης. Ο Δάντης την ονειρεύεται να μαζεύει λουλούδια και να πλέει και ένα στεφάνι. Ποιος είναι ο συμβολισμός εδώ? Ότι αυτές οι πράξεις είναι καλές αγαθές και δραστήριες. Γενικότερα η Ηλία αντικατοπτρίζει τις αρετές της ζωής ενός ανθρώπου και δείχνει ότι μια ανθρώπινη ψυχή πρέπει να πράξει το καλό γενένο εθήμεντο Θεό.

08:09 Αντιθέτως, η αδελφή της Ηραχήλ τη βλέπουμε λίγο σε μια κατάσταση νηρβάνας, κάπως έτσι. Τι σημαίνει αυτό όμως? Σημαίνει ότι στο όνειρο Ηραχήλ δεν κινείται. Απλώς κοιτάζεται στον καθρέφι της με μια γαλήνια έκφραση. Κανείς τα έλεγε ότι στοχάζεται, ότι βλέπει το Θεό μέσα από την όψη της και έτσι νιώθει να ενώνεται πνευματικά.

08:32 Μάλιστα, στο όνειρό του η Λία στο τραγούδι της λέει «Λέι λόβεντερε, εμελοβράρε απάγκα» το οποίο σημαίνει «εμένα με ικανοποιεί το πράτη και τη Ραχήλ το βλέπει». Με αυτό το όνειρο ολοκληρώνονται οι αποστολή του Βυργυλίου ως συνοδοιπόρου του Δάντη στο καθαρτήριο και τη διαδρομή καθ' αυτή. Καθώς ο Βυργύλος του ανακοινώνει ότι από εδώ και πέρα ο οδηγός του θα είναι η Θεία Χάρη η οποία θα ενσαρκωθεί στο πρόσωπο της Βιατρίκης της αιώνιας του αγάπης και έτσι θα είναι και ο ίδιος πνευματικά έτοιμος για την είσοδό του στον επίγειο παράδεισο Ο επίγειος παράδεισος λοιπόν είναι το τελευταίο μέρος του βουνού όπως αναφέραμε και πριν 5 δευτερόλεπτα ο οδηγός του Δάντη είναι η Βιατρίκη που είναι και ο πλατωνικός του έρωτας και συμβολίζει και τη Θεία Χάρη Στο συγκεκριμένο σημείο θα δούμε πολλούς συμβολισμούς Επτά χρυσά δέντρα, ήχο χοζάνα, μια δοξολογία δηλαδή είναι αυτό 24 υπερσβητέρους οι οποίοι είναι στολισμένοι με άνθη και λουλούδια Θα δούμε 4 ζώα με 6 φτερά και μάτια και ένα άρμα το οποίο το κουβαλάει ένας γρήπας

09:40 Όλοι αυτοί οι συμβολισμοί συνδέονται άμεσα με την Εκκλησία και τον Χριστιανισμό βλέπουμε γενικότερα στο ποίημα το νούμερο 7 να είναι από τα αγαπημένα νούμερα του Δάντι διότι εμφανίζεται και στα επτά επίπεδα της κάθαρσης με τα Seven Deadly Sins και στον επίγειο Παράδεισο που βλέπουμε 7 νύμφες να τραγουδούν δηλαδή πολλοί αυτά παίζει και σε πολύ λίγο θα ακούσουμε και την άποψη του καθηγητή Παόλο Τροβάτο σχετικά με τις 7 νύμφες και το συμβολισμό τους Πάμε να τα δούμε λίγο πιο αναλυτικά τώρα Τα χρυσά δέντρα ο Δάντης αντιλαμβάνεται ως κυροπήγια τα οποία συμβολίζουν τα επτά χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος Ο ήχος Χοζάνα με δοξολογία που είπα πριν σημαίνει κυριολεκτικά χάρη σε εμάς τη σωτηρία Με αυτόν τον τρόπο τα αγγελικά όντα αναγνωρίζουν τη Θεία Παρουσία και δοξολογούν τον Θεό που σώζει Οι 24 πρεσβυτέρες συμβολίζουν τα 24 βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης και ψέλνουν έναν ύμνο προς τη διατρίκη.

10:36 Στο άσμα του θριαμβού της εκκλησίας, οι επτά νύμφες συμβολίζουν τις θεϊκές αρετές και την καθοδήγηση προς το δάντη. Το μελλοντικό τους τραγούδι και η παρουσία τους παρέχουν προστασία στον ποιητή, που αδυνατεί ακόμα να αντέξει το φως και τη γνώση της θείας αλήθειας. Και ο γρήπας που σέρνει τον θριαμβευτικό άρμα αντιπροσωπεύει τη θεϊκή τάξη και την εκκλησία, λειτουργώντας ως δύναμη καθοδήγησης και προστασίας.

11:01 Το άρμα με τις φλόγες που το περιβάλλουν δείχνει την ισορροπία μεταξύ σωτηρίας και αμαρτίας υπογραμμίζοντας τον τρόπο με τον οποίο η εκκλησία οδηγεί τις ψυχές προς την τελική σωτηρία. Ο Δάντης επιπλέον βλέπει τέσσερα ζώα με έξι φτερά και μάτια τα οποία συμβολίζουν και τα τέσσερα Ευαγγέλια. Τώρα πάμε να ακούσουμε λίγο την άποψη του κυρίου Τροβάτο.

11:21 Οι επτά νύφες τραγουδούν και καθοδηγούν το δάντι ενώ ο γρήπας τραβάει το τροχοφόρο άρμα Πώς ερμηνεύεται το ρόλο τους ως σύμβολα θεϊκής καθοδήγησης και προστασίας της ψυχής Στον 31ο άσμα του καθαρτηρίου η Βεατρική συνεχίζει να επιπλήττει τον δάντι για την πλάνη του Όπως και στην κόλαση, ο δάντις λιποθυμά Μια πάυση που σηματοδοτεί ένα όριο που πρέπει να υπερβεί Όταν συνέρχεται βρίσκεται στη λύθη παρασυρώμενος από τη Ματέλντα προς την άλλη όχθη.

11:52 Εκεί τον βυθίζει εντελώς στο νερό αναγκάζοντάς τον να πιει και στη συνέχεια τον παραδίδει σε τέσσερις χορεύτριες στα αριστερά του άρματος. Η τελετή συμβολίζει ένα νέο βάπτισμα, θάνατος του παλαιού ανθρώπου και γέννηση του νέου με καθαρή μνήμη, χωρίς αμαρτίες. Στον στίχο 106 αρχίζει το τρίτο μέρος του άσματος. Οι τέσσερις χορεύτριες αντιπροσωπεύοντας τις καρδιακές αρετές, φρόνηση, δικαιοσύνη, ανδρεία και σοφροσύνη, εμφανίζονται ως συνήμφες στο εδεμικό δάσος, ανακαλούμενες στον ουρανό αστέρια.

12:26 Η εικόνα παραπέμπει στα τέσσεριερά φώτα μπροστά στον κάτωνα στην αρχή του καθαρτηρίου. Πρόκειται για ένα λουστρατικό, βαπτισματικό τελετουργικό που ολοκληρώνει τον κύκλο κάθαρσης του προσκυνητή. Οι χορεύτριες αφηγούνται ότι είχαν προοριστεί να υπηρετούν τη Βεατρίκη πριν ακόμη κατέλεξε τον κόσμο, ώστε ο άνθρωπος να φανεί σε εκείνη μέσω αυτών.

12:47 Μετά την πτώση των πρωτοπλάστων, οι άνθρωποι πρέπει να τις ανακτήσουν και μόνο η Θεία Χάρη, ο αποκαλυμμένος λόγος, μπορεί να τις εμφυσίσει ξανά μέσω του βαπτίσματος. Οι νεαρές χορεύουν μέχρι το στήθος του γρήπα, αλλά μόνο με τη βοήθεια των τριών θεολογικών αρετών, πίστη, ελπίδα και αγάπη. Ο Δάντης μπορεί να αντιληφθεί το φως που ικανοποιεί κάθε επιθυμία, καθώς μόνο αυτές οι αρετές οδηγούν τη λυτρωμένη ανθρωπότητα στη θέαση του Θείου.

13:15 Και έρχεται φίλες και φίλοι η πολυπόθετη στιγμή της συνάντησης του Δάντη με τη Βεατρίκη. Η Βεατρίκη λοιπόν εμφανίζεται με ένα κόκκινο ένδυμα και ένα λευκό πέπλο Καθιστώντας την έτσι σύμβολο αγάπης και αγνότητας αντίστοιχα Φυσικά ο Δάντης ψυχικά νιώθε μια σωτήρια και αγνή αγάπη Ένα πολύ βαθύ πνευματικό δέσιμο Ωστόσο ο ίδιος τον επιπλήττει Διότι κατά τη διάρκεια της ζωής του ο ίδιος είχε τεράστιες δυνατότητες πνευματικής αρετής τόσο πολύ που θα μπορούσε να γίνει άγιος.

13:47 Όμως τράφηκε σε ψεύτικα αγαθά στη ζωή του με αποτέλεσμα ανεαγνωίσια της προειδοποίησης και τα όνειρα που του έστελνε. Ας σημειώσουμε ότι η Βιατρίκη και ο Δάντης είχαν γνωρίσει στην παιδική του ηλικία και ο ίδιος ενώ δεν την προσέγγισε ποτέ την αγαπούσε πολύ πνευματικά. Η ίδια πέθανε νέα όμως πάντα τον προστάτευε και του έστελνε όνειρα και προειδοποιήσεις για να καθαρίσει την ψυχή του.

14:09 Καθώς λοιπόν η Βιατρή και τον επιπλήττει, ο Δάντης νιώθει ντροπή, χαμηλώνει το βλέμμα του και τότε αρχίζουν και τρέχουν τα πρώτα δάκρυα μετάνοιας. Ο Δάντης ωστόσο θα εξαγνιστεί, με δύο ποτάμια τη Λύθη και την Ευνόη. Το πρώτο ποτάμι σβήνει τις αναμνήσεις των αμαρτιών από τις ψυχές που ανέβηκαν από το καθαρτήριο. παρομοιάζεται με νερό το οποίο καθαρίζει το παρελθόν έτσι ώστε η ψυχή να μην θυμάται πια τα σφαλματά της και έξω και το όνομα λήθη.

14:35 Το δεύτερο ποτάμι λοιπόν η Ευνόη ενισχύει τις καλές μνήμες των ψυχών από τις αγαθές πράξεις και τις αρετές που έχει κάνει ο άνθρωπος στη ζωή του. Θα έλεγε κανείς ότι η λήθη διαγράφει τα άσχημα και η Ευνόη θυμίζει τα καλά. Τα δυο ποτάμια αυτά προετοιμάζουν την ψυχή για την είσοδο στον Παράδεισο ως μια τέλεια και αγνή ψυχή στο 100% Ο δάντης πλέον καθαρισμένος από τις αμαρτίες του και έχοντας φτάσει στο επίπεδο της πνευματικής ολοκλήρωσης Οδηγείται στην είσοδο του Παραδείσου από τη Βεατρίκη Αυτό ήταν λοιπόν το σημερινό επεισόδιο του βουνού της Κάθαρσης Όπου είδαμε αρκετά σύμβολα, το προκαθαρτήριο και τον επίγειο Παράδεισο Ευχαριστούμε πολύ τον κύριο Παύλο Τροβάτο καθηγητή ιστορίας της Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Πανεπιστημίου της Φεράρα Στο επόμενο επεισόδιο ξεκινάμε και επίσημα με τα επίπεδα της κάθαρσης, τα Seven Deadly Sins και βουτάμε στην πρώτη αμαρτία η οποία δεν είναι άλλη από την υπερηφάνεια Τα λέμε σε ένα επόμενο επεισόδιο