Η Στήλη της Ροζέττας

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 πάνω σε ένα πέτρινο τείχο. Η ξύλινη λαβή πονάει τα χέρια του, αλλά ο εργάτης αγνοεί τον πόνο και συνεχίζει. Πληρώνεται για να γκρεμίσει ένα παλιό ναό. Τέσσερις αιώνες πριν, ο τελευταίος Φαραώ εκθρονίστηκε και η Αίγυπτος ενσωματώθηκε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Πρόσφατα ο χριστιανισμός εξαπλώθηκε στη Ρώμη και ο Αυτοκράτορας έχει εκδώσει διάταγμα να γκρεμιστούν οι ναοί των υπόλοιπων θρησκειών.

00:55 Ένας από αυτούς είναι και ο ναός που γκρεμίζει ο εργάτης. Τον χρησιμοποιούσαν για τη λατρεία των παλιών θεών επί εκατοντάδες χρόνια. Ένα ακόμα χτύπημα ανοίγει μια ρογμή στη μέση του τείχου. Σύντομα ο τείχος καταραίει. Προσπαθεί να δει μέσα από τη σκόνη που σηκώνεται από τα χαλάσματα. Καθώς η ατμόσφαιρα καθαρίζει, μια πέτρα τραβάει την προσοχή του.

01:22 ότι είναι σκαλισμένο πάνω της. Μια επιγραφή με γράμματα και μικρές εικόνες. Αλλά δεν έχει ιδέα τι σημαίνουν. Είναι μια αρχαία γραφή που κανείς δεν χρησιμοποιεί πια. Αφού την παρατηρήσει ο εργάτης, σέρνει τη βαριά πέτρα στην άκρη. Δεν τον ενδιαφέρει τι λέει, αλλά είναι σε καλή κατάσταση για να χρησιμοποιηθεί ξανά. Θα την ανταλλάξει για λίγα νομίσματα στην κοντινή πόλη της Ροζέτας.

01:44 Τους επόμενους αιώνες η σκοτεινή πέτρα θα ξανακρισμοποιηθεί πολλές φορές σιγηπτιακά κτίρια, αλλά κανείς δεν θα δώσει σημασία στις παράξενες επιγραφές της. Κοιτάζουμε την Άβυσσο για τη στήλη της Ροζέτας. Είναι το έτος 1798 κοντά στο Κάιρο της Αιγύπτου. Πάνω από 1400 χρόνια μετά την ανακάλυψη της στήλης από έναν εργάτη. Πάνω στο αλογό του, ο 30χρονος Γάλλος στρατηγός Ναπολέων Βοναπάρτης κοιτάζει την έρημο.

02:40 Οι πυραμίδες της Γκίζας υψώνται στον ορίζοντα. Βλέπει να συνεφοσκώνει σαν να μέσ' στις πυραμίδες και το στρατό του. Είναι σημάδι ότι το Αιγυπτιακό Υπηκό κινείται και ο στρατός του πρόκειται να δεχτεί επίθεση. Εννέα χρόνια πριν ο βασιλιάς Λουδοβίκος εκθρονίστηκε στη Γαλλική Επανάσταση και οι υπόλοιπες μοναρχίες της Ευρώπης απάντησαν κηρύσσοντας πόλεμο στη Γαλλία.

03:02 Στις συγκρούσεις που ακολούθησαν, ο Ναπολέων ανέβηκε στις τάξεις του Γαλλικού στρατού και έγινε ο πιο επιτυχημένος στρατηγός της χώρας Πριν τρεις εβδομάδες αποβιβάστηκε στην Αίγυπτο επικεφαλής μες γαλλικής εισβολής με εντολή να χρησιμοποιήσει τη χώρα ως βάση για να διακόψει τις Βρετανικές θαλάσσιες μεταφορές στη Μεσόγειο Όπως πολλοί εκείνη την εποχή είναι εγωιτευμένος από την Αιγυπτιακή ιστορία και τον πολιτισμό Έτσι εκτός από στρατιώτες έχει φέρει μαζί του κηδικούς για να μάθουν περισσότερο για την Αίγυπτο των αρχαίων Φαραώ Αλλά πριν αρχίσουν οι ερευνάτους, ο στρατός πρέπει να ελέγξει τη χώρα Καθώς το Αιγυπτιακό Υπηκό πλησιάζουν από Λέων αποφασίζει πως ήρθε η στιγμή να χρησιμοποιήσει μια νέα τακτική Αντί για να σταθούν σε ευθεία γραμμή για να δεχτών την έφοδο του υπηκού θέλουν να σχηματίσουν τετράγωνα Συνήθως οι έφοδοι υπηκού στοχεύουν να διασπάσουν την γραμμή του πεζικού ανοίγοντας την παράταξη και επιτρέποντας τους υπείς να επιτεθούν Ο Ναπολέων πιστεύει ότι ο σχηματισμός τετραγώνου θα δημιουργήσει τέσσερις πλευρές

04:04 εξίσου καλά προστατευμένες γεμάτες με ξυπολόγκες και όπλα Τώρα οι στρατιώτες σπέβλουν να πάρουν τις θέσεις του Όταν το Αιγυπτιακό ηπικό φτάνει δεν μπορεί να περάσει Όσοι πλησιάζουν πολύ σκοτώνονται από τα σπαθιά και οι πείς από τους πυροβολισμού Το ηπικό επιτίθεται ξανά και ξανά αλλά κάθε επίθεση αποκρούεται Ως το τέλος της ημέρας χιλιάδες Αιγύπτιοι πείς και άλογα είναι νεκροί Ενώ οι Γάλλοι έχουν χάσει λιγότερο από 300 άντρες Η μάχη των πυραμίδων όπως θα ονομαστεί είναι μια καθοριστική στιγμή στην εισβόλη της Αιγύπτου Τρεις ημέρες αργότερα ο Ναπολέων θα μπει στο Κάιρο και θα εκθρονίσει το Σουλτάν Με τον Ναπολέον τα πια επικεφαλή της χώρας, οι ειδικοί που έφερε μαζί του είναι πλέον ελεύθεροι να ξεκινήσουν το έργο τους Είναι το έτος 1799 στην πόλη Ροζέτα της Αιγύπτου, ένα χρόνο μετά τη μάχη των πυραμίδων.

05:13 Ένας Γάλλος υπολογαγός βγάζει το πηλίκιό του και σκουπίζει τον ιδρώτα από το μέτωπό του. Η ζέστη είναι αποπνικτική, αλλά δεν έχει χρόνο για ξεκούραση. Οι άδρες του έχουν εντολή να επισκευάσουν ένα παλιό Αιγυπτιακό πετρινοφρούριο, οπότε ξαναβάζει το πηλίκιο και επιστρέφει στη δουλειά βοηθώντας στρατιώτες. Καθώς όμως ψάχνει στα ερήπια, μία συνήθιστη πέτρα τραβάει την προσοχή του Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες, αυτή είναι η πιο σκούρα και το σχήμα της διαφορετικό Καθαρίζει το χώμα Καθώς το κάνει, συνειδητοποιεί ότι κάτι είναι χαραγμένο επάνω της Σκύβει για να την εξετάσει καλύτερα Μιας Μερογλυφικά, που είναι η γραφή της εποχής του Φαραώ Καταλαβαίνει ότι μπορεί να είναι χιλιάδων ετών Αποφασίζει ότι πρέπει να αναφέρει την ανακάλυψη στην ανώτερη διοίκηση ώστε οι ειδικοί της αποστολής να τη μελετήσουν Λίγο αργότερα η πέτρα φτάνει στην κατοχή του διοικητή της ημεραρχίας Ο στρατηγός είναι ένας τέχνης Αιγυπτιολόγος και εντυπωσιάζεται από την ασυνήθιστη ανακάλυψη αποφασίζοντας να την κρατήσει

06:15 Δεν έχει ιδέα πόσο σημαντική είναι αυτή η πέτρα Είναι το κλειδί που θα βοηθήσει τους Αιγυπτιολόγους να αποκρυπτογραφήσουν την ακόμη ακατανόητη αρχαία Αγιπτιακή γλώσσα. Είναι το έτος 1801 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. δύο χρόνια μετά την ανακάλυψη της στήλης της Ροζέτας από ένα γάλλος στρατιώτη. Ένας Άγγλος κινεί τα θόρυβα στα στενά δρομάκια της πόλης.

06:57 Ως ιστορικός είναι συνηθισμένος να μελετάει από το γραφείο του, αλλά απόψε βρίσκεται σε μία μυστική αποστολή. Να κλέψει τη στήλη της Ροζέτας. Από τότε που ο γαλλικός λαός εκθρώνει στον βασιλιά Λουδοβίκο, η Γαλλία βρίσκεται σε πόλεμο με τη Βρετανία. Αυτή τη στιγμή η σύγκρουση δεν εξελίσσεται καλά για τη νέα Γαλλική Δημοκρατία.

07:19 Πριν από εννέα μήνες οι Βρετανοί εισέβαλαν στην Αίγυπτο και οι Γάλλοι υποχώρησαν. Ο Ναπολέων εγκατέλειψε τα στρατεύματά του και πέστρεψε στο Παρίσι για να εγητεί ενός πραξικοπήματος κατά της κυβέρνησης. Ο στρατηγός που άφησε πίσω αναγκάστηκε να παραδοθεί. Τώρα οι Βρετανίοι και οι Γάλλοι διοικητές στην Αίγυπτο διαπραγματεύονται για το τι θα γίνει με τα λάφυρα που οι Γάλλοι είχαν συγκεντρώσει τα τελευταία τρία χρόνια.

07:43 Ο Γάλλος στρατηγός αρνεί να παραδώσει το πιο πολύτιμο αποκτημά του, τη στυλή της Ροζέτας. Αγανακτισμένος από την αδιαλαξία του στρατηγού, ένας Γάλλος οξωματικός αποφασίζει να βρει μια λύση. Ξέρει που την έχει κρυμμένη και προσφέρεται να της οδηγήσει εκεί. Ο Βρετανικός στρατός στρατολογεί εννονιστορικό για να βεβαιωθεί ότι πρόκειται για την αυθεντική.

08:03 Ο Γάλλος πληροφοριοδότης τον οδηγεί μέσα από ένα λαβύρινο σκοτεινών δρόμων. Σταματούν σε ένα σοκάκι. Καταλαβαίνει που βρίσκονται. Ακριβώς πίσω από την κατοικία του Γάλλου στρατηγού. Ο πληροφοριοδότης πλησιάζει διακριτικά ένα κάρο που είναι παρατημένο στο σοκάκι. Σηκώνει αθόρυβα ένα χαλί. Από κάτω βρίσκεται κρυμμένη στήλη της Ροζέτας.

08:24 Λέει στον Άγγλοντ σκοπεύει να τη βγάλει λαθρέα από την Αίγυπτο μαζί με τα προσωπικά του υπάρχοντα. Μετά από μια σύντομη εξέταση, ο ιστορικός επιβεβαιώνει ότι είναι αυθεντική. Αμέσως οι Βρετανοί στρατιώτες τη φορτώνουν σε ένα κάρο και φεύγουν. Ως το ξημέρωμα βρίσκεται στα χέρια των Βρετανών και ο στρατηγός είναι ανήμπορος να την ανακτήσει.

08:45 Από την Αίγυπτο μεταφέρεται στο Λονδίνο και τοποθετείται στο Βρετανικό μουσείο Πριν φτάσει εκεί, οι επιστήμονες γνώριζανε τα ηρεογλυφικά αλλά με μια πιο προσεκτική εξέταση ανακαλύπτουν τέχει πάνω τρεις διαφορετικές γλώσσες Το επάνω μέρος είναι γραμμένο με ηρεογλυφικά που παραμένουν ακατανόητα Το μεσαίο τμήμα είναι σε Δημοτική Αιγυπτιακή ένα ακόμα αρχαίο σύστημα γραφής που ιστορικοί δεν μπορούν να διαβάσουν Το κάτω μέρος όμως είναι στα αρχαία ελληνικά τα οποία γνωρίζουν.

09:13 Μεταφράζοντας το τμήμα των αρχαίων ελληνικών, αποκαλύπτεται ότι το κείμενο καταγράφει μια δωρεά σιτηρών που ο Φαράου έστειλε σε ένα ναό στη Βόρεια Αίγυπτο. Ουσιαστικά είναι ένα αρχαίο τιμολόγιο. Αν το ίδιο κείμενο είναι γραμμένο και στις τρεις γλώσσες, τότε μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη μία που γνωρίζουν για να αποκρυπτογραφίζουν τις άλλες δύο που δεν καταλαβαίνουν.

09:34 Όμως αυτό αποδεικνύεται πολύ δύσκολο. Οι Αιγυπτιολόγοι του Βρετανικού Μουσείου τη μελετούν για εβδομάδες, αλλά δεν σημειώνουν ιδιαίτερη πρόοδος στην αντιστοίχηση των ελληνικών με τις δημοτικές ιερογλυφικές επιγραφές. Αφού τελικά παραδέχονται την αποτυχία τους, οι επιμελητές αποφασίζουν να ζητήσουν βοήθεια και από άλλα μουσεία.

09:54 Τυπώνουν αντίγραφα της επιγραφής και τα δίνουν σε όλη την Ευρώπη. Για τα επόμενα 20 χρόνια, πολλοί θα προσπαθήσουν να αποκρυπτογραφήσουν τη γραφή. Ο Βρετανός Αιγυπτιολόγος Τόμας Γιούγκ θα καταφέρει τελικά να μεταφράσει τη δημοτική επιγραφή, αλλά θα βρεθεί σαν διέξοδο με τα αερογλυφικά. Όμως ένας Γάλλος θα αρνηθεί να καταλήψει την προσπάθεια και μετά από χρόνια δουλειάς θα καταφέρει να λύσει το μυστήριο της στήλης της Ροζέτας Είναι το έτος 1822 στο Παρίσι της Γαλλίας, 23 χρόνια μετά την ανακάλυψη της στήλης της Ροζέτας.

10:49 Μπροστάζει ένα γεμάτο κροατήριο, 30χρονος Ζαν Φρασουάν Σαμπολιόν δείχνει τη στήλη της Ροζέτας. Δείχνει ερωγλυφικά εξηγώντας τι σημαίνει το καθένα, ενώ το κοινό γνέφει καταφατικά. Από παιδί είχε πάθος με την Αιγυπτιολογία. Πέρασε χρόνια μελετώντας αρχαίες γλώσσες, ελπίζοντας να γίνει ο πρώτος που θα αποκρυπτογραφήσει τα αρχαία Αιγυπτιακά αερογλυφικά.

11:11 Πρόσφατον Βρετανός Αιγυπτιολόγος Τόμας Γιούνγκ σημείωσε σημαντική πρόοδο αναγνωρίζοντας τα αερογλυφικά που σχηματίζουν το όνομα Πτολεμαίος. Και μόλις πριν λίγες εβδομάδες, ο Ζαν απέκτησε το κείμενο μιας άλλης ερωγλυφικής επιγραφής, στην οποία έχει ήδη αποκριτογραφηθεί το όνομα Κλαιοπάτρα. Με αυτά τα δύο ονόματα εντόπισε αρκετούς χαρακτήρες, ώστε να προσπαθήσει να διαβάσει το υπόλοιπο κείμενο της στήλης της Ροζέτας.

11:37 Καθώς ολοκληρώνει τη διαλεξή του, το κοινό σηκώνει το όρθιο και το χειροκροτεί εντουσιασμένο. Ο ίδιος ο Τόμας Γιούγκ το συγχαίρει, αν και αργότερα θα παραπονεθεί ότι ο Γάλλος δεν του απέδωσε αρκετή αναγνώριση για τη συμβολή του. Ο Ζαν γίνει το μοναδικό σπουδοξάζετος ο άνθρωπος που έλυσε τον κώδικα. Η δημοσίευση της έρευνας του ανοίγει νέους δρόμους στην Αιγυπτιολογία.

11:57 Ύστερα από δεκαετίες, οι ειδικοί θα μπορούν να διαβάσουν ηρωγλυφικές επιγραφές σε ναούς, τάφους και μνημεία σε όλη την Αίγυπτο Οι μελετητές θα χρησιμοποιήσουν αυτή τη γνώση για να ανασυνθέσουν τη μακρά και περίπλοκη ιστορία των Φαραώ Η στήλη της Ροζέτας, από ένα παραμελημένο κομμάτι πέτρα σταμένο σε ερήπια, μετατράπηκε σε κλειδί που άνοιξε την πόρτα της αρχαίας Αιγύπτου Μας επενδυμίζει πως κάθε μυστήριο μπορεί να λυθεί Αρκεί να υπάρχουν εκείνοι που έχουν την υπομονή να το λύσουν