Από την Ρώμη στο Βυζάντιο: Η Πτώση της Ρώμης | Μέρος 2ο | Beyond Academy

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Βρισκόμαστε σε μία από τις πλέον κρίσιμες και ταυτόχρονα συναρπαστικές περιόδους της παγκόσμιας ιστορίας. Η ρωμαϊκή αυτοκαρδοδία βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων. Πλησιάζουν όλο και περισσότερο βαρβαρικά φύλλα ερχόμενα από την Ασία. Ο Μέγας Κωνσταντίνος πεθαίνει, όπως είδαμε στο προηγούμενο επεισόδιο, το 337, έχοντας λίγο πριν πεθάνει βαφτιστή χριστιανός.

00:27 ακολουθεί η δυναστία του, τα παιδιά του, τα ανήψια του τα εγγόνια του, τα οποία αλληλοσφάζονται για το θρόνο τελικώς το 361 ανεβαίνει στο θρόνο ένας μικρανεψιός ο Ιουλιανός, ο οποίος είναι ο τελευταίος ειδωλολάτρης μη χριστιανός αυτοκράτορας ο λεγόμενος Ιουλιανός ο Παραβάτης ο Ιουλιανός έχει σπουδάσει τη φιλοσοφική σχολή των Αθηνών όπου είχε συμφοιτητές τους πατέρες της εκκλησίας αυτοί μεν έγιναν χριστιανοί αυτός όμως παρέμεινε προσκολημένος στην παγανιστική θρησκεία και τα δύο χρόνια που βασίλευσε από το 361 μέχρι το 363 προσπάθησε με κάθε τρόπο να γυρίσει πίσω την ιστορία να ξαναπάει πάλι στον αρχαιοληνικό παγανιστικό κόσμο αλλά η ιστορία δεν γυρίζει πίσω ήταν ένας ικανότατος άνθρωπος με τεράστια παιδεία συνέγραψε σπουδαία κείμενα ήταν βασιλέφος φιλόσοφος κατά τον Πλάτωνα ήταν ικανότατος στρατιωτικός το πρώτο πράγμα που έκανε όταν ήρθε στο θρόνο ήταν να καταργήσει τα προνόμια των χριστιανών και να τοποθετήσει σε όλα τα δημόσια αξιώματα ξανά οι δολολάτρες

01:41 είναι όμως χαρακτηριστικό ότι όταν ζήτησε το χρησμό του Μαντίου των Δελφών για την επιτυχία και την ευόδοση του σκοπού του το Μαντίο των Δελφών το έδωσε μια συγκλονιστική απάντηση που ακριβώς κατέδειξε ότι η ιστορία δεν γυρίζει πίσω. Η απάντηση του Μαντίου ήταν η εξής «Είπατε το βασιλεί χαμέ πέσε δεδαλος αυλά ουκέτι φίβος έχει καλύβιν ου μάντιδα δάφνιν ου παγάλα λέουσαν απέσβετο κελάλον είδωρ».

02:19 Δηλαδή το Μαντίο το αδελφό του είπε ότι η δολολατρία πέθανε. Σε λίγο πέθανε και ο ίδιος ο σπουδαίος αυτός Αφωκάτορας όταν εξεστράτευσε αντίον των Περσών το 363 οι Πέρσες ήταν ένα μεγάλο πρόβλημα για Τρομαϊκή και μετά τη Βυζαντινή ιστορία και στην μάχη επάνω πολεμόντας ο ίδιος Γενναίας στην πρώτη γραμμή σκοτώθηκε και το χτύψε ένα βέλος στην καρδιά και ξεψυχώντας αναφώνησε την περίφημη φράση με νίκη κάσμε να ζωρέ δηλαδή με νίκησες Χριστέ αυτό ιστορικά έχει δύο ερμηνείες η μία είναι ότι έκανε έναν στιγμιαίο απολογισμό της θητείας του και είδε ότι δεν τα κατάφερε να αβιώσει τον αρχαίο κόσμο αλλά υπάρχει μια άλλη ερμηνεία ότι πιθανώς ο στρατιώτης που τον που τον στόχευσε και τον σκότωσε δεν ήταν Πέρσης αλλά δικός του στρατιώτης χριστιανός ο οποίος θέλησε να εξοντώσει έναν αυτοκράτορα που προσώθησε να παρανωθεί την αρχαία θρησκεία.

03:18 Το 379 τελειώνει η δυναστία του Μαγάλου Κωνσταντίνου και ανέρχεται στο θρόνο ένας από τους σπουδαιότερους βυζαντινούς αυτοκράτορες ο Θεοδόσιος ο Μέγας. Ο Θεοδόσιος είναι Ισπανός και είναι ένας σπουδαίος στρατιωτικός. Θα μείνει στο θρόνο μέχρι το 395. Ήταν ένας άνθρωπος με τεράστιες διοικητικές ικανότητες είχε συντρίψει δύο φορές τους γότθους οι οποίοι είχαν αρχίσει να προσεγγίζουν επικίνδυνα το ρωμαϊκό κράτος. Το 381 συνέκάλεσε τη δεύτερη Οικουμενική Σύνοδο στην οποία συμμετείχαν 150 επίσκοποι και οι οποίοι ολοκλήρωσε το σύμβολο της πίστεως και ταυτόχρονα αποκήρυξε τον αριανισμό δηλαδή φρόντισε να υπάρξει μια συνοχή στην χριστιανική εκκλησία όπου είχαν αρχίσει να εμφανίζονται διασπαστικές δυνάμεις. Ο Θεοδόσιος έμεινε στην ιστορία μεταξύ άλλων και για τη λυσαλέα επίθεση εναντίον του παγανιστικού κόσμου, εναντίον των δολολατρών.

04:24 Είναι ο άνθρωπος που κατήρισε τους Ολυμπιακούς Αγώνες, έκλεισε δια της βίας τους αρχαίους ναούς, απειγόρευσε τις θυσίες. Υπήρχε ένας πραγματικός διώκτης των ειδωλολατρών και μάλιστα ένα μεγάλο μέρος των κατεστραμμένων ναών κυρίως στο νότο της Βαλκανικής, δηλαδή στη σημερινή Ελλάδα ανάγει την ρίζα τους στην περίοδο εκείνη όπου ο Θεοδόσιος έστελνε στρατιωτικά αγίματα να καταστρέφουν αρχαίους ναούς. Ο Θεοδόσιος διέπραξε ένα μεγάλο έγκλημα θηριώδες έγκλημα στον υπόδρομο της Θεσσαλονίκης κάποιοι στρατιώτες του δολοφονήθηκαν από τον Όχλο και έκλεισε τις πόρτες του υποδρόμου και σφαγίασε 7.000 Θεσσαλονικείς.

05:10 Αυτό το πλήρωσε διότι εφόσον είχε δώσει ο ίδιος μεγάλη δύναμη στην Εκκλησία η Εκκλησία τον τιμόρεσε διότι μετά από μερικές εβδομάδες πήγε να μεταλάβει στο Μιλάνο, στο Καθεδρικό Ναό και εκεί ο Επίσκοπος Αμβρόσιος όταν ο Αυτοκράτορας έφτασε μπροστά στην ωραία πύλη και έσκυψε για να μεταλάβει ο Αυρός τους του είπε δεν σε μεταλαμβάνεις εγκληματίας, επί ένα μήνα θα κάνεις νηστεία και προσευχή και θα μετανοήσεις και μετά θα σε μεταλάβω, όπερ και γένετο είναι η πρώτη πράξη επιβολής της εκκλησίας πάνω σαν αυτοκράτορα τώρα το πολύ σημαντικό γεγονός της βασιλείας του Θεοδοσίου είναι το ίδιο το τέλος, στο 395 πεθαίνοντας ο Θεοδόσιος χωρίζει την αυτοκρατορία σε δύο μέρη το δυτικό τμήμα της αυτοκατορίας το κληροδοτεί στο μικρότερο γιο του τον Ωνόριο με πρωτεύουσα τη Ρώμη το ανατολικό με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη το κληροδοτεί στο μεγάλο του γιο τον Αρκάδιο έχει σημασία ότι το ανατολικό ρωμαϊκό κράτος δόθηκε από τον αυτοκράτορα στο μεγάλο του γιο γιατί εκεί

06:14 θεωρούσε ότι είναι το μέλλον από τότε λοιπόν τα δύο μέρη του ελληνορωμαϊκού κόσμου χωρίς ότι και δεν θα ξαναενωθούν ποτέ πια. Κάνοντας, ας πούμε, μία υπέρβαση, θα λέγαμε ότι αυτά τα δύο μέρη της Ευρώπης, το Δυτικό και το Ανατολικό, ενωπήθηκαν στις μέρες με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ακολούθησαν το καθένα το δικό του δρόμο, όπως θα δούμε στη συνέχεια.

06:38 Το Ανατολικό είχε μία θριαμβευτική πορεία στον χρόνο, έφτασε μέχρι το 1453, δίνει σε 11 αιώνες. Το Δυτικό διαλύθηκε μόλις λίγες δεκαετίες μετά υπό το βάρος των επιδρομών διαφόρων βαρβαρικών λαών. Το 395 λοιπόν χωρίζεται το κράτος στα δύο. Θα επικεντρωθούμε λίγο στο Δυτικό Ρωμαϊκό κράτος να δούμε τι έγινε στις δεκαετίες που ακολούθησαν από το 395 μέχρι το 476 που διαλύθηκε.

07:06 Εκεί λοιπόν συνέβησαν τα εξής. Η πρώτη μεγάλη επίθεση ήταν το Βυσσικότητον υπό τον Αλάριχο. Οι Βυσσυγότθοι έκαναν πρώτη επίθεση στο Ανατολικό Ρωμαϊκό κράτος Αλλά ιτήθηκαν από τον Πρωθυπουργό Στυλίχωνα Ο οποίος τους συνέτρεψε στην Αρκαδία Στη συνέχεια πήγαν στην Ιταλία Όπου ο Στυλίχων και πάλι τους συνέτρεψε στην Ιταλία αυτή τη φορά Από εκεί και πέρα οι Βυσσυγότθοι έπρεπε να φύγουν Οι Βυσσυγότθοι είναι οι Βυσσυγότθοι της Δύσης βγαίνει από το Βάις, Δύση και Οότσι για καλή τύχη των φυσικότθων ο Νόριος ο αυτοκράτορας του δυτικού ρωμαϊκού κράτους ζηλεύοντας την φήμη του Στυλίχωνα τον δολοφόνησε το αποτέλεσμα ήταν ο Αλάριχος το 410 να εισβάλλει και να ισοπεδώσει τη Ρώμη. Μετά από λίγο ο Αλάριχος πέθανε και ο διάδοχός του οδήγησε τους φυσικότθους προς Δυσμάς και τελικώς εγκαταστάθηκαν στην περιοχή μεταξύ Βόρειας Ισπανίας και Νότιας Γαλλίας όπου ίδρυσαν το Βυσικοτιτικό Βασίλειο, ένα πολύ ισχυρό κράτος το οποίο διήργησε μέχρι τις αραβικές επιδρομές του 7ου και 8ου αιώνας.

08:18 Το Βυσικοτιτικό Βασίλειο κατελάβανε ας πούμε την σημερινή Καταλωνία και την Νότια Γαλλία. Η σημερινή κάτοικη της Καταλωνίας είναι Βυσικότθη. Όποιος ταξιδέψει στη Βόρεια Ισπανία βλέπει ότι ο ανθρωπολογικός τύπος είναι διαφορετικός, μοιάζει περισσότερο με τους Γερμανούς. Αυτό οφείλεται ακριβώς στην εγκατάσταση του λόγου των Βυσσικότων στην περιοχή εκείνη.

08:40 Η δεύτερη μεγάλη επίθεση στο δυτικό ρωμαϊκό κράτος έγινε από τους Σούνους του Αττίλα. Οι Ιούνοι ήταν ένα τουρκογενές φύλο, πάρα πολύ άγριο και βάναυσο και βάρβαρο. Αυτοί λοιπόν προήλασαν προς δισμάς αλλά το 451 τους συνέτριψε στα καταλωνικά πεδία, δηλαδή σε μια περιοχή δίπλα στο ποταμό Μάρνη στη Γαλλία, ο στρατηγός Αέτιος, ένας σπουδαίος στρατηγός.

09:08 εκεί ανακόπηκε η προέλασή τους πλην όμως και ο Αέτιος δολοφονήθηκε από τον αυτοκράτορα του Δυτικού Ρωμακού κράτους τον Βαλεντινιανό και στη συνέχεια Ιούνι εφόσον πλέον δεν υπήρχε ο Αέτιος έκαναν και αυτοί συνεχείς επιθέσεις τελικώς ο Ατύλας πέθανε δολοφονημένος από μια Βυζαντινή κατάσκοπο η οποία πήγε στην αυλή του έγινε ρωμένη του και τον δηλητηρίασε και διαλύθηκε αυτός ο λαός τελείως, εξαφανίστηκε από την ιστορία.

09:36 Η τρίτη και μοιραία επίθεση ήταν των Όστρογότθων, δηλαδή των Γότθων της Ανατολής. Η λέξη Οστρογότθος βγαίνει από το «Εστρ» που σημαίνει Ανατολή και τους Γότθους, οι οποίοι έκαναν επίθεση στην Ρώμη και ο επικεφαλής τους ο Οδόακρος εκθρόνισε τον τελευταίο Ρωμαίο αυτοκράτορα του Δυτικού Ρωμαϊκού κράτους, το Ρωμίλο Αυγουστήλο, ένα παιδί εν δεκάχρονο το οποίο είχε κατά σύμπτωση τα ονόματα του ιδρυτή της Ρώμης και του πρώτου αυτοκράτορα δηλαδή του Ρωμίλου και του Αύγουστου ο Δώακρος κατέλαβε τη Ρώμη εν ονόματι του αυτοκράτορα της Ανατολής και εγκαθίδρισε στη Ρώμη την εξουσία του αλλά η Ανατολή, το Ανατολικό Ρωμαϊκό κράτος το Βυζάντιο πλέον έστειλε εναντίον του μια ομάδα άλλη γότθον υπό το Θευδέριχο ο Θευδέριχος σκότωσε με δόλο τον Οδόακρο είναι η χαρακτηριστική περιγραφή στις πηγές ότι τον κάλεσε ο Οδόακρος να φάνε μαζί και να μοιραστούν την εξουσία και ο Θευδέριχος έβγαλε ένα σπαθί και έκοψε τον Οδόακρο στη μέση κάθετα ήταν φρικαλαίοι όλοι αυτοί δεν μιλάμε τώρα για ανθρώπους με τα σημερινά μέτρα

10:42 ο Θευδέριχος ίδρυσε το βασίλειο των οστρογόθων στην Ιταλία με πρωτεύουσα τη Ραβένα το οποίο κατέλησε πολύ αργότερο ο Ιουστινιανός. Να σημειώσουμε και τους βανδάλους οι οποίοι εν μέσω όλων αυτών που συζητούμε διέσχισαν την Ευρώπη πέρασαν από τον Γεβραλτάρη στην Αφρική κατέλαβαν τις αφρικανικές κτίσεις του Ρωμαϊκού κράτους δηλαδή το σημερινό Μαρόκο, την Ισία, Αλγερία πέρασαν από τη Σικελία στην Ιταλία και ισοπαίδωσαν τη Ρώμη και από τότε υπάρχει η λέξη βανδαλισμός, από την τεράστια καταστροφή που προκάλεσαν στη Ρώμη εγκαθίδρυσαν στη Βόρεια Αφρική τον βανδαλικό βασίλιο που και αυτό θα το διαλύσει πολύ αργότερο ο Ιωστινιανός.

11:25 Επομένως έχουμε ένα τοπίο πλέον όπου το δυτικό ρωμαϊκό κράτος έχει καταληθεί οριστικά μετά το 476 και διάφορα βαρβαρικά φύλλα βρίσκονται διάσπαρτα στα εδάφη του και δημιουργείται ένα τοπίο απολύτου ρευστότητος διότι έρχονται συνεχώς νέα βαρβαρικά φύλλα τους επόμενους αιώνες δηλαδή υπάρχει μια διαρκής αναμούχλευση όπως είπαμε οι Βάνδαλοι βρίσκονται στη Βόρεια Αφρική οι Οστρογότθοι βρίσκονται στην Ιταλία οι Βυσσιγότθοι βρίσκονται Ισπανία και Γαλλία ακολουθούν οι Φράγκοι που εγκαθίσατε στη Βόρεια Γαλλία και Βυτική Γερμανία ας πούμε Βόρεια και Βυτική Γερμανία έρχονται οι Αλαμάνοι έρχονται οι Τεύτωνες έρχονται οι Σάξονες οι οποίοι περνάνε από το σημερινό Σάξ Κόμπουρκ στην Αγγλία όπου βρίσκουν τους Άγγλους ένα άλλο φύλλο το οποίο έχει προηγηθεί έρχονται οι Βουργουνδοί στη σημερινή Νότια Γαλλία και τελικά όλη η Ευρώπη γίνεται ένα μοσαϊκό ρευστών βαρβαρικών βασιλείων τα οποία ιδρύονται, καταλύονται, συγχωνεύονται υποτάσσονται εξαφανίζονται, αντικαθίστανται

12:29 αυτό το σκηνικό θα κρατήσει πολλούς αιώνες η Ευρώπη από το 476 θα αρχίσει να αποκρισταλώνεται ως ύπειρος μετά το 900 δηλαδή για τουλάχιστον 350 χρόνια η Ευρώπη βρίσκεται σε μια κατάσταση ρευστότητος και βαρβαρότητος θέλω να προσθέσω ότι το βασικό κοινωνιολογικό πολιτικό και οικονομικό αποτέλεσμα στο δυτικό Ρωμαϊκό κράτος είναι η πλήρης εξάλληψη των Ρωμαϊκών δομών δηλαδή οι οργανωμένες και πολυοδομικά σχεδιασμένες Ρωμαϊκές πόλεις τα λιμάνια οι δρόμοι οι δημόσιοι εισοδοί που είχαν φτιάξει οι Ρωμαίοι οι αγορές οι κανόνες λειτουργίας του Ρωμαϊκού κράτους όλα αυτά εξαφανίζονται Ένα πολύ ενδιαφέρον οικονομικό αποτέλεσμα είναι ότι καταργούνται οι παραδοσιακοί ρωμαϊκοί τρόποι παραγωγής, τα λατιφούντια, το οποίο παρήγαγαν ας πούμε κρασί, μαλλί.

13:25 Υπήρχε λέει μια βιοτεχνική και γεωργική παραγωγή, μια βιοτεχνία συναρτημένη με τη γεωργία. Αυτά όλα εξαλήφθηκαν διότι οι βάρβαροι το μόνο που ήξεραν ήταν να καλλιεργούν με βόδια τις υγρές κοιλάδες φυτεύοντας σιτάρι και κρυθάρι. Άρα υπάρχει και μια οικονομική υποβάθμιση. Σε όλο αυτό το σκηνικό ο μόνος θεσμός που διασώζεται στη Δύση είναι το Βατικανό, η εκκλησία του Βατικανού, ο Πάπας.

13:52 και αυτό είναι το κρίσιμο διότι ο Πάπας αμέσως μετά αρχίζει ένα είδος πολιτιστικής αντεπίθεσης προσιλητίζοντας τα βαρβαρικά φύλλα στο χριστιανισμό και κατά κάποιο τρόπο εξημερώνοντάς τα. Ο προσιλητισμός στο χριστιανισμό των Φράγκων και των διαφόρων άλλων φύλλων είχε ως αποτέλεσμα να αποκτήσουν ένα είδος κυδεμόνα πνευματικού και πολιτικού κατά συνέπεια που ήταν το Βατικανό.

14:20 Το Βατικανό τους έστελνε καρδινάλιους, οι οποίοι δεν ασκούσαν μόνο θρησκευτικά καθήκοντα, αλλά και πολιτικά. Λειτουργούσαν ως σύμβουλοι των ηγεμόνων, των βαρβάρων ηγεμόνων, λειτουργούσαν ως γραμματείς, ως πρωθυπουργοί, ως υπουργοί. Δηλαδή απέκτησε η καθολική εκκλησία, αυτό που λέμε σήμερα καθολική εκκλησία, τότε δεν είχε συμβεί ακόμα διαχωρισμός, απέκτησε μια τεράστια πολιτική επιρροή διότι κατόρθωσε να αφομοιώσει πολιτιστικά τους λαούς αυτούς.

14:48 Επέβαλε τη λατινική γλώσσα ως γλώσσα της δίκησης, τους μετέδωσε κάποιες βασικές αρχές, όχι μόνο της χριστιανικής εκκλησίας αλλά και του ρωμαϊκού δικαίου και από εκεί και πέρα αρχίζει η διαμόρφωση πάρα πολύ αργά και πολύ σταδιακά αυτό που λέμε νεότερης Ευρώπης, η νεότερης Δυτικής Ευρώπης. Αυτό κράτησε αιώνες βέβαια. Τους αιώνες αυτούς, ας πούμε χοντρικά από τον 5ο μέχρι τον 11ο-12ο αιώνα, η εικόνα της Ευρώπης είναι αντεστραμμένη από αυτό που είναι σήμερα.

15:21 Η Δυτική Ευρώπη είναι ένα είδος τρίτου κόσμου της εποχής, με πολύ χαμηλό βιωτικό επίπεδο, με τεράστια κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα, με πολιτική αστάθεια, με ανύπαρκτη πνευματική ζωή, ενώ η Ανατολή, το Ανατολικό Ρωμαϊκό κράτος, είχε ένα πάρα πολύ ψηλό βιωτικό επίπεδο, πολύ ψηλό πνευματικό επίπεδο. είναι δηλαδή σαν να συγκρίνουμε τη Δύση με την Ανατολή αντεστραμμένα. Δύση είναι το Βυζάντιο Ανατολή είναι η Δύση, η Δυτική Ευρώπη Αυτό είναι το ενδιαφέρον που πρέπει να γίνει σαφές ότι το Βυζάντιο είναι αυτό που εκπροσωπεί την έννοια Δύση τους αιώνες εκείνους Η γεωγραφικά Δυτική Ευρώπη είναι ένα μέρος βαθιά υπανάπτυκτο και προβληματικό. Αυτό το οποίο συνάγεται από αυτή την περίοδο είναι ότι το Ανατολικό Ρωμαϊκό κράτος κατόρθισε να επιβιώσει ενώ το Δυτικό δεν κατόρθωσε. Άρα η επιλογή του Μεγάλου Κωνσταντίνου ήταν σωστή.

16:12 Κατάλαβε ότι η Κωνσταντινούπολη είναι ένα απρόσλητο σημείο ότι το Ανατολικό Τμήμα της Αυτοκρατορίας περιβαλλόμενο από το Δούναδι τον Κάφκασο και τους φορεινούς όγκους της Περσίας και την έρημο της Αραβίας είναι σχετικά ασφαλές και θα μπορέσουν να επιβιώσει. Αυτό έγινε. Επεβίωσε το ανατολικό ρωμαϊκό κράτος. Αυτό είναι ο κληρονόμος του ελληνορωμαϊκού κόσμου και αυτό θα διανύσει τους αιώνες παράγοντας ένα σπουδαίο πολιτισμό και εξελισσόμενο στην παγκόσμια υπερδύναμη του Μεσαίωνα.