Η Ευρώπη σε Σταυροδρόμι: Μπορεί η ΕΕ να αντέξει τη νέα εποχή;

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Σε αυτό το podcast θα προσπαθήσουμε με τη βοήθεια του καθηγητή Σπύρου Μπλαβούκου, επικεφαλής του προγράμματος Ευρωπαϊκή Θεσμή και Πολιτικές και του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Αριάν Κοντέλη στο ΕΛΙΑΜΕΠ, να αναλύσουμε τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη και αν τελικά πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή εθελοτυφλούμε.

00:20 Κύριε Πλαβούκο, ευχαριστώ πάρα πολύ για αυτή τη συζήτηση που έχετε και σε μια πάλι πολύ δύσκολη συγκυρία για τη Γερμανία, αλλά και συνολικά για την Ευρώπη, για να τα συζητήσουμε όλα αυτά. Και θέλω να ξεκινήσω. Το πρώτο ερώτημά μου είναι ότι ποιες είναι κατά τη γνώμη σας οι τρεις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση, αν μπορούσατε να μας τις βάλετε κάπως έτσι με βαθμό προτεραιότητας.

00:47 Θα τις πούμε τις τρεις πρώτα, τις αναφέρουμε και συνεχίζουμε να προσπαθήσουμε να τις ιεραρχήσουμε. Υπάρχουν προκλήσεις, οι οποίες προέρχονται από το εξωτερικό χώρο, από το εξωτερικό περιβάλλον. Αναφέρομαι σε διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις, οι οποίες εκ των πραγμάτων δημιουργούν νέα δεδομένα και αλλάζουν και τις προτεραιότητες, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να κινηθεί τα επόμενα χρόνια.

01:08 Άρα η πρώτη κατηγορία προκλήσεων είναι εξωτερικής φύσης, εξωγενής θα μπορούσαμε να πούμε. Οι επόμενες δύο συνδέονται περισσότερο με τις εξελίξεις εντός των τυχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η δεύτερη κατηγορία είναι με εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στις Βρυξέλλες, με άλλα λόγια στα κέντρα εξουσίας. Και εδώ πέρα μιλάμε κυρίως για εξελίξεις που συνδέονται με το πώς τα θεσμικά όργανα να συνεργάζονται μαζί μεταξύ τους και παράγουν πολιτική, όλες τις τριβές οι οποίες έχουν προκύψει τα τελευταία χρόνια και τον ομαλό τρόπο λειτουργίας του πολιτικού στήματος της ΕΕ.

01:41 Και η τρίτη μεγάλη κατηγορία προκλήσεων βεβαίως αφορούν στα κράτη-μέλη και τον τρόπο με τον οποίο έχουμε πολιτικές εξελίξεις, πολύ σημαντικές πολιτικές εξελίξεις, στο εσωτερικό των κρατών μελών. Αναπόφευκτα αυτές οι εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις φοδοτούν και πυροδοτούν μια σειρά από εξελίξεις και σε ευρωπαϊκό επίπεδο αλλά και σε διεθνές επίπεδο.

02:00 Άρα αυτό θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι τρεις κατηγορίες τα τρία επίπεδα προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση και μπορούμε να συζητήσουμε κάθε ένα από αυτά επίπεδα ξεχωριστά. Πριν τα συζητήσουμε αναλυτικά θα ήθελα να παρεμβάλλω μια ερώτηση γιατί ξέρετε είναι και οι μέρες αυτές τώρα μετά τις νέες εκλογές τις τοπικές που είχαμε στη Γερμανία.

02:19 Σας ανησυχούν αυτά που συμβαίνουν στη Γερμανία, σας ανησυχεί η τρομακτική άνοδος της εναλλακτικής για τη Γερμανία. Επικράτησε στη Σαξονία Άνχαλτ, είδαμε τι έγινε στο Μεκλεμπούργο. Έχουμε μία μετατόπιση προς τα ακροδεξιά νεοναζιστικά κόμματα ή μία έκφραση απράτησης δυσαρέσκειας απέναντι σε κυβερνητικές πολιτικές, κύριε Μπλαβούκο και πόσο αυτά τα αποτελέσματα και έχουμε και τις γαλλικές εκλογές σε λίγο διάστημα θα επηρεάσουν τελικά το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ευρώπης.

02:49 Δεν είναι μόνο οι γαλλικές εκλογές, είναι μια σειρά εκλογών. Το 2027 είναι έτος εκλογών για την Ευρωπαϊκή Ένωση για πολλά κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή είναι ακριβώς η τρίτη κατηγορία των προκλήσεων που αναφερθήκαμε προηγουμένως. εξελίξει το ειστερικό των κρατών μελών. Υπάρχουν δύο αναγνώσεις. Πρώτα απ' όλα είναι μόνο άνοδος της ακροδεξιάς.

03:08 Προφανώς και υπάρχει μια στροφή προς την ακροδεξιά. Βλέπουμε όμως ότι γενικά υπάρχει μια μεγαλύτερη πόλωση. Βλέπουμε με άλλα λόγια το κέντρο, το παραδοσιακό πολιτικό κέντρο, να συμπιέζεται γιατί αντίστοιχα βλέπουμε και άνοδο όχι μόνο στην Γερμανία αλλά και σε υπόλοιπες χώρες και κάποιων δυνάμεων στην αριστερά ή και άκρα αριστερά.

03:27 Άρα τι θέλω να πω, ότι βλέπουμε για μια ακόμα φορά μια ιστορία να επαναλαμβάνεται, μια ιστορία η οποία τι λέει, ότι αν έχουμε μια κρίση, μεγάλη κρίση, μεγάλες κρίσεις, και εδώ μιλάμε για περιβάλλον πολυκρίσιων εδώ και τουλάχιστον μια δεκαετία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το κέντρο συμπιέζεται και προφανώς οι δυνάμεις που βρίσκονται εκτός της εξουσίας κερδίζουν τους πόντους της δυσαρέσκειας.

03:49 Υπάρχει ανησυχία προφανώς, αλλά θα ήθελα να την εκφράσω με λίγο διαφορετικό τρόπο. Η άνοδος αυτών των αντισυστημικών δυνάμεων συμπεριλαμβανομένης της ακροδεξίας και λίγο προς μικρότερο βαθμό ακόμα της ακροαριστεράς είναι, νομίζω, κάτι πρωτότυπο και νομίζω ότι εδώ και αρκετό καιρό το συζητάμε και το αναδεικνύουμε και νομίζω ότι σωστά αντιμετωπίζεται μέχρι στιγμής τουλάχιστον με τη δημιουργία αυτών των τυχών προστασίας που δεν επιτρέπουν στις δυνάμεις αυτές να κυβερνήσουν.

04:17 Η δεύτερη πιο λεπτή γραμμή και επίπεδο ανησυχίας είναι το πώς αντιδρούν τα κόμματα και οι πολιτικές δυνάμεις του παραδοσιακού κέντρου, κέντρο δεξιά, κέντρο αριστερά, σε αυτές τις πιέσεις. Με άλλα λόγια, βλέπουμε στην Γερμανία, για παράδειγμα, ότι το ΤΣΕΝΤΕΟΥ έχει σε πολύ μεγάλο βαθμό, προσπαθώντας να περιορίσει τις πολιτικές του και εκλογικές του απώλειες προσπαθεί να υιοθετήσει ένα κομμάτι της ρητορικής και των δυνάμεων αυτών.

04:43 Με τον τρόπο αυτό ουσιαστικά μεταφέρει το παιχνίδι σε παιδεία, θεματικά παιδεία που είναι προνομιακά τα υπόλοιπα κόμματα, τα μη συστημικά κόμματα και πραγμάτων ωφελούνται περισσότερο από μια τέτοια εστίαση. Με άλλα λόγια, δεν είναι μονάχα η φυσιολογική αντίδραση και ενδυνάμεση των μη συστημικών δυνάμεων, είναι και ο τρόπος με τον οποίο οι παραδοσιακές δυνάμεις παίζουν εντός εισαγωγικών το παιχνίδι των δυνάμεων αυτών, μεταφέροντας τις δίκες και υιοθετώντας κομμάτι της ρητορικής τους, κανονικοποιώντας κομμάτι της ρητορικής τους.

05:14 Αυτή είναι νομίζω η εξέλιξη που θα έπρεπε να μας προβληματίζει περισσότερο, γιατί είναι μια λεπτή υποβόσκουσα εξέλιξη που πολλές φορές δεν την αντιλαμβανόμαστε και σε βάθος χρόνου βλέπουμε, μα πώς έχει μεταφερθεί η πολιτική συζήτηση τόσο δεξιά ή ενίοτε τόσο αριστερά. Συζητήσαμε νωρίτερα για τις μεγαλύτερες προκλήσεις. Θα ήθελα να μας τις αναλύσετε και να μας πείτε αν η ομιλία της Ιούσουλα Φοντε Λάιαν για την κατάσταση της Ένωσης τις έθεσε τελικά με τον τρόπο που θα έπρεπε αυτές τις προτεραιότητες και ποιες είναι οι προκλήσεις που ουσιαστικά έμειναν εκτός από την ομιλία της.

05:48 Ένα γενικό σχόλιο πρώτα απ' όλα για την ομιλία της Προέδρου της Επιτροπής. Νομίζω ότι από πλευράς ουσίας ακούσαμε λίγα πράγματα. Ακούσαμε αρκετά πράγματα από πλευράς προθέσεων ή σε ποια πεδία θα θέλαμε να δραστηριοποιηθούμε, όμως πραγματικά αυτές τις προτάσεις, αυτά τα αποτελέσματα δεν είδαμε. Και είναι λογικό, εν μέρη, δεδομένου ότι σε μια τέτοια ομιλία συνήθως είναι προγραμματικής φύσης οι ομιλίες αυτές, η Πρόεδρος Επιτροπής λέει, να, τι θα κάνουμε το επόμενο έτσι.

06:15 Απλώς, στα περισσότερα από τα πράγματα τα οποία αναφέρθηκαν, με μικρές εξαιρέσεις, έτσι για να μην τα ισοπεδώνουμε όλα, ήταν πολύ γενικόλογες οι τοποθετήσεις της Πρόεδρου της Επιτροπής, το οποίο είναι δείγμα πιθανώς αμηχανίας, αντίληψης μεν των προκλήσεων αλλά απουσίας ουσιαστικών εναλλακτικών τάσεων επίλυσης των προκλήσεων αυτών ή, και αυτό ίσως είναι το πιο σημαντικό, ότι προσπαθούμε στο σημείο αυτό που είναι λίγο ακόμα το τοπίο χαρτογράφητο να μην δυσαρεστήσουμε κανέναν με μια συγκεκριμένη πρόταση που πιθανώς κάποιο κράτος μέλος ειδικά όπως είπαμε σε φάση έντονων πολιτικών, εσωτερικών πολιτικών κλειδονισμών να αντιδράσει αρνητικά και με τον τρόπο αυτό να ακυρώσει οποιαδήποτε πρωτοβουλία.

06:58 Δεν περίμενα τόσο γενικόλογη την ομιλία της Προέδρου, της Επιτροπής. Έχει πια την εμπειρία, έχει πια αρκετά χρόνια στη θέση αυτή. Με άλλα λόγια θα περίμενα πολύ πιο συγκεκριμένα πράγματα. Ξαναλέω, δεν το ισοπεδό. Υπήρχαν κάποιες μικρές αναλαμπές και μιλάω και για το θέμα των κοινωνικών δικτύων για τα παιδιά των 13 και ούτω καθεξής, που ήταν κάτι συγκεκριμένο, αλλά ακόμα και αυτό πρέπει να δούμε πώς ακριβώς θα υλοποιηθεί.

07:25 Τώρα, προτεραιοποιώντας λιγάκι τις προκλήσεις και προσπαθώντας να δούμε και τι δεν αναφέρθηκε. Να ξεκινήσω από το δεύτερο. Δεν αναφερθήκαμε καθόλου σε θέματα διεύρυνσης, ή τουλάχιστον ουσιαστικά δεν αναφερθήκαμε, σε θέματα επέκτασης της γεωγραφικής επικράτησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δείγμα ότι αυτή η διαδικασία φαίνεται ότι αντιμετωπίζει σοβαρά εμπόδια και αναμένουμε ίσως άμεσα τουλάχιστον κάποιες ουσιαστικές εξελίξεις επί του θέματος αυτού.

07:53 Δεν αναφερθήκαμε σχεδόν καθόλου και πάλι στις μεγάλες γεωπολιτικές προκλήσεις. Τι θέλω να πω, ότι ξέρουμε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια διαδικασία εμπορικών συνομιλιών με την Κίνα. θα περιμέναμε ίσως εκεί λιγάκι κάτι περισσότερο στο σκέλος των εμπορικών αντιπαραθέσεων που έχει η Ευρωπαϊκή Ένωση, δεδομένου ότι η εμπορική πολιτική, η εμπορική της δύναμη είναι μία από τις πιο στιβαρές πολιτικές που έχει η Ευρωπαϊκή Ένωση και ίσως και η πολιτική μας, η οποία έχει το μεγαλύτερο διεθνές αποτύπωμα για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

08:23 Επίσης, δεν ακούσαμε πολλά για τις διατυλαντικές σχέσεις τουλάχιστον, για το πώς μπορούμε να δούμε την εξέλιξη την επόμενη ημέρα των διατυλαντικών σχέσεων, σε τι φάση βρισκόμαστε. Αντιλαμβανόμαστε ότι είμαστε σε μια κρίσιμη φάση, περιμένουμε εκλογές στις ΗΠΑ, στις ενδιάμεσες εκλογές. Τι προσδοκούμε, αλλαγή γραμμής, κάποια μεγαλύτερη πόλωση, πώς το διαχειριστούμε αυτό.

08:48 Και νομίζω ότι αυτά είναι κυρίως τα θέματα στα οποία θα περιμέναμε μας με την τεχνολογία κάτι περισσότερο. Όταν λέω τεχνολογία, θέματα τεχνητής νοημοσύνης, ξέρουμε ότι αυτή η στιγμή υπάρχει μια μεγάλη συζήτηση για το αν και κατά πόσο θα πρέπει η Ευρωπαϊκή Ένωση να πρωτοστατήσει, που το κάνει ήδη σε κάποιο βαθμό, σε θέματα δημιουργίας διεθνών παγκόσμιων κανονιστικών προτύπων για την χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.

09:08 Πολύ δύσκολο θέμα, πολύ καυτή πατάτα εντός εισαγωγικών, αλλά η Ευρωπαϊκή Ένωση σε τέτοιου είδους θέματα έχει πεδίο για να μπορέσει να δραστηριοποιηθεί και πιθανώς να είναι ιδιαίτερα επιδραστική. Πόσο πολύ θα μπορέσει να το κάνει όμως αυτό, κύριε Πλαβόκο, η Ευρωπαϊκή Ένωση, όταν βλέπουμε ότι στο εσωτερικό των κρατών υπάρχει αυτή η πόλωση που μας περιγράψετε, όταν βλέπουμε ότι έχουμε τόσες εκλογικές αναμετρήσεις και ακόμη και αυτό που είπε η Πρόεδρος Κομισιόν σε σχέση με τον Καναδά, που τώρα που την άμας έδειξε που θέλει να πάνε και οι διεθντικές σχέσεις, ξέρουμε ότι σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών-Καναδά είναι δύσκολη, είναι σε πάρα πολύ δύσκολη φάση, είναι και αυτό εφικτό, μίλησε για μέλος, δηλαδή έβαλε την έννοια του μέλους όσον αφορά τον Καναδά.

09:53 Ακόμα μια αναφορά με αρκετά μεγάλη δόση ασάφειας. θυμήσω ότι αντίστοιχες αναφορές για συνδεδεμένο μέλος ή μέλος με κάποια προνόμια ή τέλος πάντων μια πιο χαλαρή σχέση από πλήρη ένταξη μια τέτοια συζήτηση είχε προκύψει και την επαύριο της ρωσικής εισβολής στην Ουγγρανία σχετικά με την προοπτική των σχέσεων Ευρωπαϊκής Ένωσης-Ουγγρανίας και νομίζω ότι είχε προκύψει από την γερμανική πλευρά.

10:16 Βέβαια, πολύ γρήγορα, όταν αναδείχθηκαν η συνθετότητα του ζητήματος, η προκλήση αυτού του ζητήματος, όλη αυτή η πρόταση κάπου μπήκε σε κάποιο σιρτάρι και έχει ξεχαστεί προς το παρόν τουλάχιστον. Άρα, δεν θεωρώ ότι είναι μια πρόταση που εύκολα μπορεί να υλοποιηθεί και φαίνεται ότι δεν νομίζω ότι έχει υπάρξει μια ουσιαστική σκέψη και μια ουσιαστική προγραμματισμός των απαραίτητων κινήσεων ή καλύτερα να πούμε οι ουσιαστικές ζυμώσεις, οι απαραίτητες ζυμώσεις μεταξύ των κρατών μελών για την επόμενη μέρα.

10:44 Φαίνεται από το γεγονός ότι η αναφορά ήταν πολύ γενική. Κάνουμε αυτό αλλά χωρίς να ξέρουμε κάποιες λεπτομέρειες του πώς θα γίνει. Προσέξτε να ξεκαθαρίσουμε κάτι για να το καταλάβουμε όλοι. Ότι εδώ πέρα στο State of the Union, σε αυτήν την ομιλία, η πρόεδρος κάνει προτάσεις τις οποίες τον επόμενο χρόνο αναμένουμε να δούμε κάποιες συγκεκριμένες πρωτοβουλίες.

11:04 Δεν πάει να πει ότι φυσικά οι προτάσεις αυτές όλες θα υλοποιηθούν δεδομένου ότι μπορεί να αντιδράσουν τόσο τα κράτη-μέλη όσο και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Με άλλα λόγια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εδώ δίνει έναν τόνο και έχει ένα μεγάλη δόση συμβολισμού αυτό που κάνει και νομίζω ότι εκεί πρέπει, αυτό πρέπει να κρατήσουμε τουλάχιστον από την αναφορά στον Καναδά, να κρατήσουμε με άλλα λόγια την λογική ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ανοιχτή σε συνεργασίες με ομονομούντα κράτη, με εταίρους οι οποίοι βρίσκονται στο ίδιο μήκος κύματος με την ίδια, όσο και αν ίσως είναι λίγο υποτιμητικό για την Ευρωπαϊκή Ένωση να σπάζεται την ρητορική του προκαναδού πρωθυπουργού για τα middle powers, τις μέσες δυνάμεις, ας το πούμε έτσι.

11:45 Σε κάθε περίπτωση, όμως, αυτή είναι η πραγματικότητα, ότι είμαστε ανοιχτοί ως Ευρωπαϊκή Ένωση να συνεργαστούμε και αυτό είναι πραγματικά κάτι που χαρακτηρίζει την εξωτερική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έτσι θα έπρεπε να είναι, με δυνάμεις, με άλλες χώρες, με άλλους δρόντες, διεθνείς δρόντες, που κινούνται στο δύο μικροσχήματος.

12:00 Δεν θα έπαιρνα με άλλα λόγια την ανακοίνωση αυτή κυρίως στην πραγματική της αξία. Μπορεί να προκύψει, μπορεί να υπάρξει κάποια εξέλιξη ριζική, μπορεί δεν μπορεί να το αποκλείσει κανείς, αλλά προς το παρόν δεν έχουμε τέτοιες ενδείξεις. Σίγουρα όμως κρατάω το συμβολισμό αυτής της ανακοίνωσης γιατί πιστεύω ότι μέσα από το συμβολισμό αυτό δίνεται και μία εικόνα του πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιλαμβάνει τον εαυτό της στο προσοχές διάστημα.

12:25 Αν βλέπαμε, έτσι πως συζητάμε συνολικά την Ευρώπη σήμερα, από την άνοδο της ακροδεξιάς, την πολιτική αστάθεια, μέχρι τις νέες αμυντικές ανάγκες, τον ανταγωνισμό για την οικονομική και τεχνολογική ισχύ, βρίσκεται τελικά, κύριε Μπλαβούκο, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπροστά σε μια θεμελιώδη αλλαγή του πολιτικού της μοτέλου. Και κάτι ακόμα, τι θα κρίνει τελικά αν αυτή η αλλαγή θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ενοποίηση ή σε περισσότερη εθνική περιχαράκωση.

12:50 Το 2027, όπως είπαμε, είναι έτος εκλογών. Νομίζω ότι το πολιτικό τοπίο που θα δημορφωθεί μετά τις εκλογές αυτές και στην Γαλλία είναι η κορονίδα των εκλογών, αλλά και στις υπόλοιπες δυνάμεις και στις υπόλοιπες χώρες, συγγνώμη, νομίζω ότι θα μας δώσει ένα στίγμα του πού προς τα πού θα κινηθούμε τα επόμενα χρόνια. Συζητάγαμε εδώ και αρκετά καιρό από το 2024 μάλιστα, όταν είχε γίνει, όταν είχαν γίνει εκλογές στο Ευρωπαϊκό Κοινοβουλίο, ότι είχαμε ένα παράθυρο ευκαιρίας δύο ετών.

13:16 Περίπου δηλαδή το 2025 και το 2026 ήταν τα δύο κρίσιμα έτη, στα οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει όχι απλώς να τρέξει, αλλά να σπριντάρει για να προλάβει προκλήσεις δεδομένων και των εξελίξεων των διεθνών, αλλά και των εσωτερικών εξελίξεων που προδιαγράφαμε ότι θα λάβουν χώρα. Νομίζω ότι τώρα πια φτάσαμε στο ένα σημείο που λέμε ότι κάναμε, κάναμε.

13:35 Υπάρχει μια μεγάλη προσπάθεια να επιταχυνθούν συγκεκριμένα ντοσιές, συγκεκριμένοι νομοθετικοί φάκελοι, Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα μέσα σε αυτό το χρόνο Για να προλάβουμε με άλλα λόγια τις πολιτικές εξελίξεις Γιατί ακριβώς δεν γνωρίζουμε ποιες θα είναι οι πολιτικές εξελίξεις Και επίσης δεν γνωρίζουμε Τα καινούργια κόμματα Οι καινούργιες πολιτικές δυνάμεις που θα ανέρθουν στην εξουσία Τι στάσεις θα κρατήσουν Έχουμε δει στο παρελθόν με άλλα λόγια Πολιτικές δυνάμεις που τις θεωρούσαμε Αντισυστημικές να κανονικοποιούνται και να συμμετέχουν ως κανονικά μέλη μέσα στο πολιτικό σύστημα.

14:08 Και έχουμε δει βεβαίως και πολιτικές δυνάμεις οι οποίες διατήρησαν αυτήν την ρητορική που είχαν την πολύ επικριτική προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση που είχαν και πριν τις εκλογές τους. Δεν ξέρουμε πώς θα κινηθούν οι καινούριες δυνάμεις οι οποίες αναμένεται να κυριαρχήσουν στο επόμενο χρονικό διάστημα. Σε καλή λόγια, νομίζω ότι το παράθυρο ευκαιρίας ήταν 25-26, 24-26 αυτά τα 2-3 χρόνια, 2,5 χρόνια μάλλον.

14:32 Νομίζω ότι αυτό το παράθυρο σιγά-σιγά κλείνει. Πλέον μπαίνουμε σε μια φάση που δυστυχώς η Ευρώπη όλο ένα και περισσότερο θα ασχολούνται με τα εσωτερικά, με τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις. Είδαμε ότι τα αποτελέσματα της γερμανικής εκλογής, και λογικό είναι αυτό, δημιούργησαν παλληροϊκά κύματα σε πάρα πολλές άλλες χώρες Ευρωπαϊκής Ένωσης.

14:50 Άρα θα ασχολούμαστε όλο και περισσότερο με τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στα κράτη-μέλη. Αυτό δυστυχώς θα είναι εις βάρος της διεθνούς παρουσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της εμπέδωσης της επιδραστικότητάς της στο διεθνές σύστημα. Δεδομένου ότι αν δεν καταλήγουμε εσωτερικά σε κάποιες κοινές θέσεις, γραμμές, στάσεις συμπεριφοράς, εννοείται ότι δεν μπορούμε να προβάλουμε μια ενιαία θέση και να προβάλουμε την ισχύ μας στο διεθνές σύστημα.

15:13 Άρα η πρόβλεψή μου δεν είναι πάρα πολύ αισιόδοξη για το διεθνές αποτύπωμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τουλάχιστον στα σημεία αυτά όπου δεν υπάρχει, δεν διαφαίνεται μια σύγκληση απόψεων αυτή τη στιγμή. Περιμένω μια Ευρώπη η οποία θα απολέσει περισσότερο τη δυνισχύ της στο διεθνές σύστημα και λόγω εσωτερικών εξέλιξεων, όπως προείπα, και λόγω των διεθνών εξέλιξεων και της ανάδειξης και ενούργιων δυνάμεων παγκοσμίως.

15:37 Από την άλλη μεριά, βεβαίως, αυτό θα είναι και μια ευκαιρία η ομφαλοσκόπηση αυτή να βάλουμε λίγο σε μια τάξη το εσωτερικό πολιτικό σύστημα. Τι λέω εδώ πέρα, να το κάνω λίγο πιο ομαλό, να λειτουργήσει λίγο πιο ομαλά για να κάνουμε μετά το επόμενο βήμα όταν κλείσει αυτός ο κύκλος της αμφαλοσκόπης. Αυτό που θεωρείτε κύριε Πλαβούκο, αυτό που μας είπατε πριν δηλαδή, είναι αν η νέα τάξη πραγμάτων, έτσι όπως βλέπουμε να εμφανίζεται και στη Γερμανία, αν θα έχουμε να κάνουμε με περισσότερες μελώνι ή με περισσότερους όρμπαν τελικά την επόμενη μέρα.

16:08 Πολύ ωραία το θέσατε. Νομίζω ότι αυτό ήταν το πνεύμα και το στοιχείο που ήθελα να αναφέρω, να αναδείξω. το βάλατε πρόσωπα και αυτό βοηθάει πάρα πολύ να καταλάβουμε τις διαφορετικές προσεγγίσεις που μπορεί να έχουν κόμματα αντισυστημικά ή τουλάχιστον με μια ρητορική αντισυστημική όταν έρχονται σε θέση εξουσίας. Έχουμε παραδείγματα και προς τη μία και προς την άλλη κατεύθυνση.

16:29 Μπορούμε να προβλέψουμε πώς θα κινηθούν οι δυνάμεις οι οποίες τώρα διεκδικούν την εξουσία στη Γαλλία και αλλού. Νομίζω ότι κανείς δεν μπορεί να το κάνει αυτό. Σας ευχαριστώ θερμά, σας ευχαριστώ πάρα πολύ για αυτή τη συζήτηση. Να είστε καλά. Ευχαριστώ και εγώ.