Κόρινθος 3/4: Η Ρωμαϊκή Κατοχή

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Στο προηγούμενο επεισόδιο είδαμε την Κόρινθο να γίνεται μια από τις σημαντικότερες πόλεις στο ελληνικό κόσμο και παρά ότι στον Πελοποννησιακό πόλεμο ήταν στην πλευρά των νίκητων η ίδια η πόλη, πέρασε πολλά. Τώρα όμως όλα αλλάζουν, γιατί στον ελληνικό κόσμο εμφανίζεται μια νέα δύναμη, η Ρώμη. Και η Κόρινθος θα πληρώσει πολύ ακριβά την σύγκρουση μαζί της.

00:23 Όμως μιλήσουμε για την καταστροφή του 146 π.Χ. πρέπει να δούμε πώς φτάσαμε εκεί. Ο Θεός και η ψυχή σας, θεωρώ ότι έχω κάνει πολύ πιο ενδιαφέροντα πράγματα. Αλλά τέλος πάντων, οπότε φτάνουμε στην Κόρινθο και την Αχαϊκή Συμπολιτεία. Τον τρίτο αιώνα, με τις κατακτήσεις και του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο ελληνικός κόσμος δεν είναι πια αυτός που ήταν φυσικά την εποχή της κλασικής Κόρινθου.

01:16 Η εποχή των ανεξάρτητων πόλεων έχει αρχίσει να τελειώνει. Στην Κελοπόννησο λοιπόν αναπτύσσεται το 280 για Χαϊκή συμπολιτεία, μια ένωση ελληνικών πόλεων που προσπαθεί να προστατεύσει την αυτονομία της απέναντι στις μεγαλύτερες δυνάμεις της εποχής. Κέντρο των συνελεύσεων της ήταν αρχικά το Αίγιο. Δεν νομίζω ότι το μαντεύονται αυτό.

01:40 Σταδιακά εντάχθηκαν σημαντικές πόλεις στην ένωση αυτή όπως η Μεγαλόπολη και το Άργος και η Συμπολιτεία έφτασε να ελέγχει σχεδόν ολόκληρη την Πελοπόννησο Το 243 λοιπόν ο Άρατος κατέλαβε την άκρο Κόρινθο και έδιωξε την Μακεδονική φλουρά Η Κόρινθος απελευθερώθηκε από τον Μακεδονικού έλεγχο και εντάχθηκε στην Αγαϊκή Συμπολιτεία και αυτό έχει τεράστια σημασία γιατί όποιος ελέγχει την Κόρενθο όπως έχουμε πει πολλές φορές έχει ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά σημεία ολόκληρης της Ελλάδας.

02:12 Αρχικά η Ρώμη παρουσιάζεται ως μια δύναμη που θέλει να προστατέψει τις ελληνικές πόλεις από άλλες κυριαρχίες και ένας από τους βασικούς αντιπάλους της είναι η Μακεδονία. Οι Ρωμαίοι πολεμούν τους Μακεδόνες σε διαδοχικούς πολίμους. Το 197 μετά την μάχη των κοινών κεφαλών ο Ρωμαίος στρατηγός Πίτος Κουίνκτιος Φλαμινίνος ανακοινώνει στους Έλληνες ότι οι πόλεις τους είναι ελεύθερες.

02:36 Η διάσημη διακήρυξη της ελευθερίας των Ελλήνων από τον Φλαμινίνο γίνεται την επόμενη χρονιά και μάλιστα στον ίδιο τον αισθμό τους Κορίνθου κατά την τέλεση των αισθμίων. Η Ρώμη εμφανίζεται λοιπόν ως απελευθερότρια. αλλά υπάρχει ένα μικρό προβλήμα τώρα όταν ένα μεγάλη δύναμη σε απελευθερώνει συνήθως περιμένει και κάτι σε αντάλλαγμα προφανώς και πολύ σύντομα γίνεται ξεκάθαρο ότι η Ρώμη δεν σκοπεύει απλώς να φύγει η ρωμαϊκή επιρροή μεγαλώνει και οι ελληνικές πόλεις πρέπει πλέον να υπολογίζουν την Ρώμη για κάθε σημαντική πολιτική απόφαση ο Ρωμαίος στρατηγός Κόεντος και Κύλιος Μέτελος είχαν αυτά τα πολύγαματα μεγάλα ονόματα είχε μόλις νικήσει τον Αμβρίσκο αυτό είναι ένα όνομα και τέλειωσες στην Μακεδονία το 148 και είχε ουσιαστικά τελειώσει την τελευταία προσπάθεια αναβίωσης του Μακεδονικού Βασιλείου έτσι πήρε του προσωνύμιο Μακεδονικός το 146 κατεβαίνει προς την Νότια Ελλάδα και νικάει τους Αχιούς στην Σκάρφια κοντά στα Καμένα Βόρλα και ύστερα νικάει ξανά

03:40 στην Χερόνια, κοντά στην Βαριά, εκεί που είχε νικήσει κάποτε και ο Φιλικός, τους Θηδαίους και τους Αθηναίους. Αλλά δεν θα ήταν αυτός ο μέτρεος, ο Ρωμαίος που θα κατέστρεψε τον Κόρυνθο. Το 146, η Ρώμη στέλνει έναν άλλον στρατηγό, τον Λεύκιο Μόμιο. Η τελική σύγκρουση γίνεται κοντά στον Ισθμό. Βλέποντας τη Ρώμη να πλησιάζει, ο στρατηγός Δίαιος κατέφυγε σε ένα πρωτοφανές μέτρο, επέβαλε υποχρεωτική εισπορά περιουσιών, ενώ απελευθέρωσε και όπλησε περίπου 12.000 οικιακούς δούλους για να πολεμήσουν στον Ισθμό.

04:30 Μάλιστα, βασάνισε μέχρι θανάτου όσους Κορίνθιους και αξιωματούχους πρότειναν συμβεβασμό με τον Ρωμαίο στρατηγό Μέτελο. Αυτό μου θυμίζει λίγο αυτό που έγινε στην επανάσταση για αυτούς που είχαν πάει με τους Τούρκους ή που δεν θέλανε να επαναστατήσουν. Στην αρχή λοιπόν οι Αχαίοι πέτυχαν μια μικρή νίκη. Ο Δίος θεώρησε όμως ότι μπορούσε να νικήσει ολόκληρη την Ρωμαϊκή στρατιά σε κατά μέτωπο σύγκρουση και έτσι αποφάσισε να δώσει ανοιχτή μάχη στην Λευκόπετρα, κάπου κοντά στον αισθήμα.

04:59 Χωρίς όμως να γνωρίζουμε σήμερα την ακριβή τοποθεσία. Η Λευκόπετρα παρεπιτώντος, μάλλον αναφέρεται, όπως μου είπε ο Γιώργος, ήταν δική του παρατήρηση αυτό, ο Γιώργος είναι αυτός που σκέφτηκε, που πρότεινε μάλλον το επεισόδιο για την Κόρυνθο, ότι η Λευκόπετρα προφανώς αναφέρεται στα πετρώματα που βγάζει η Κόρυνθος. υπάρχει πολύς ασβεστόληθος στην περιοχή υπήρχαν διάφορα λατομεία κάποια υπάρχουν ακόμα οπότε μέσα σε λίγες ώρες οι λεγιόνες του Μόμιου ο οποίος είχε αντικαταστήσει τον Μέτελο συνέτριψαν τον ελληνικό στρατό γι' αυτό κιόλας ο Μόμιος ονομάστηκε Αχαϊκός ήταν μάλιστα ο πρώτος μη ευγενής που απέκτησε τέτοιο τίτλο αντί τώρα να πέσει στο πεδίο της μάχης ή να υπερασπιστεί Με την Κόρνθο ο Δίαιος διέφυγε έφυπος στην πατρίδα του την Μεγαλόπολη και εκεί εκπληκτικε μια τραγωδία αντάξια της αρχαίας Γλλάδας για να μην πέσουν η σύζυγός του και τα παιδιά του στα χέρια των Ρωμαίων που καταλήψουν σκλάβοι, σκότωσε ο ίδιος την γυναίκα του.

06:02 Έβαλε φωτιά στο σπίτι του και πήγε δηλητήριο και πέθανε μέσα στα ερήπια. Ο ιστορικός Πολύβιος που ήταν επίσης μεγαλοπολίτης και γνώριζε καλά τον Βιέο τον περιγράφει με πολύ σκληρά λόγια όμως λέει ότι ήταν ένας άνθρωπος φιλόδοξος, εισματάρης και δημαγωγός ο οποίος με την αδιαλαξία του ουσιαστικά πήρε στο λαιμό του ολόκληρη την Ελλάδα και έσπρωξε την Κόρινθο στην καταστροφή της Στην Σικιώνα παραχωρήθηκε επίσης η διοργάνωση των αισθημίων.

07:12 Των Πανελλήνων Αγώνων και των Ποσειδώνα κάποτε έδιναν κύλος στην Κόρινθο. Να τα λοιπόν, κάτι κέρδισε η Σικιώνα, κάτι ήξερε. Σήμερα βέβαια όμως έχουν απομείνει ελάχιστα από την Σικιώνα, αλλά έχει πολύ ωραίο μουσείο, αν βρεθείτε εκεί. Ο χώρος, παρότι δεν έχει πολλά, με ενέπνευσε, οπότε στην ποιητική συλλογή μου «Θάνατος στην Ελλάδα» μπήκε το εξής πλήμα.

07:33 Σικιώνιος Κίων. Ένας μονάχα Κίων δωρικός είναι ότι απέμενε από την άλλο τένδοξη συγκιώνα. Να ατενίζει άδωρος το πέλαγος, τα κροτήρια μοναχώς, τα βουνά αντικριστά που πρέπει να μπουν μέσα τους, να ούσει κάποιον άλλο τένδοξον με πάντα δύναμο βιφτεών και να συνομιλεί μαζί τους. Τον ακούω, όπως μονάχα οι Κίωνες ξέρω να ακούνε.

07:58 Φυσικά να πω ότι αν δεν έχετε αγοράσει την ποιητική συλλογή, αγοράστε την, τι κάθεστε δεν ξέρω. Όλα τα δημόσια και ιδιωτικά κτίρια της Κορίνθου λέγεται ότι υπερπολίθηκαν. Παίζει σε σχεδόν μόνο ο αρχαϊκός ναός του Απόλλωνα, είναι δηλαδή οι μονολυθικοί κίονες που βλέπουμε σήμερα στον αρχαιολογικό χώρο και απ' έξω, που μάλλον επειδή προφανώς οι Ρωμαίοι πίστευαν στην ίδια ακριβώς θρησκεία της αρχαίας Ελλάδας ο ναός αυτός του 6ου αιώνα, μιλάμε γύρω στα μέσα του 6ου αιώνα είναι μάλλον ο παλαιότερος σωζόμενος δωρικός ναό που έχουμε στην Ελλάδα και εκεί βλέπουμε κιόλας στους μονολυθικούς κοιονές του την ένταση η οποία τελειοποιείται, υποτίθεται τουλάχιστον ή και όχι οπότε καταλαβαίνω οι επιστήμονες λακώνονται ακόμα και γι' αυτό μέχρι σήμερα αν όντως ισχύει αυτό με την ένταση με τις εκλεπτύνσεις και τα λοιπά ή όχι.

08:55 Αλλά τέλος πάντων αυτό τελειοποιήθηκε στον Παρθενώνα ό,τι και αν ήταν αυτό που τελειοποιήθηκε εκεί το βλέπουμε πάρα πολύ πιο έντονα, είναι πιο φανερό και επίσης δεν είναι κίονες γι' αυτό το είπα μόνο διότι και ξανά και ξανά δεν είναι κίονες από διαφορετικά κομμάτια μαρμάρου ή λαλαστόλου ή οτιδήποτε μπορεί να χρησιμοποιεί.

09:13 Οι θησαυραί και τα έργα τέχνης τώρα της πούλης φυσικά κυλαίοι λατούνται και εδώ υπάρχει μια ωραία πληκτομέρεια ότι ο Μόμιος δεν κατάλαβε ιδιαίτερα τι ήταν αυτό που αρπάζανε και λέγεται ότι είπε στους άντρες που μετέφεραν τα έργα ότι αν καταστρέψουν κάποιο άγαλμα ή χάσουν κάτι θα πρέπει να το αντικαταστήσουν. Μόνο που προφανώς κάποια από αυτά τα πράγματα ήταν μοναδικά αριστροί ή μόνο.

09:41 και ο άνθρωπος λοιπόν που κατέστρεψε την Κόρυθο έγινε και ένας από τους ανθρώπους οι οποίοι εν τέλει βοήθησαν να γεμίσει η Ρώμη, να πλημμυρίσει η Ρώμη με ελληνική τέχνη. Να θυμίσουμε ότι όταν είχε πάει ο Νέρον αργότερα στους Δελφούς έκλεψε από ένα μόνο ιερό, ήταν ιερό βέβαια που δεν θα είχε πολλά αγάλματα, 500 αγάλματα.

10:05 Και έτσι λοιπόν η Κόρυθος πάβει να υπάρχει ως ανεξάρτητη ελληνική πόλη. Μετά από 100 χρόνια του 44 π.Χ. ο Ιούλιος Κέσσαρας ιδρύει ξανά την Κόρυνθο ως ρωμαϊκή απικία πλέον. Η νέα πόλη ονομάζεται Κολόνια Λάους Ιούλια Κορυνθιένσης, δηλαδή η κορυνθιακή απικία, η δόξα Λάους του Ιουλίου. Γιατί? Γιατί στα μέσα του 1ου αιώνα π.Χ. η Ρώμη υποφέρει από υπερπληθισμό, ανεργία και κοινωνικές εντάσεις.

10:36 Ο Κέσσας μειώνει επίσης στο μισό τον αριθμό αυτών που δικαιούνταν δωρεάν σύτο, οπότε υπήρχαν κάποια τέτοια μέτρα, και για να υποτρέψει τις εξεγέρσεις, στέλλει, θα πω στέλλει, πιο ακριβώς θα έλεγα, περίπου 80.000 ανθρώπους ως απίκους σε υπερπόντιες κτίσεις. Οπότε έτσι στέλλει πάρα πολύ κόσμο και στην Κόρυφα. Τους δίνει κληρογής και ευκαιρίες για εμπόριο και έτσι μετατρέπει μια δυνητικά επικίνδυνη ομάδα σε μια παραγωγική τάξη επιχειρηματιών, ας πούμε.

11:09 Τον Ρωμαϊκό Εμφύλιο Πόλεμο, που ήταν κοντά στο 50 με 45 π.Χ. για να το θυμόμαστε πιο εύκολα, η Αθήνα, η Αθήνα τώρα, όχι η Κόρυνθος, είχε ταχθεί με το μέρος του Κομπίου και εναντίον του Κέσσαρα. Ήταν εμφύλιος ανάμεσα στον Κέσσαρα και τον Κομπίου. Ξαναχτίζει λοιπόν ο Ιούλιος Κέσσαρα στην Κόρυνθο, ώστε η πόλη αυτή να αποτελέσει το απόλυτο διοικητικό και πολιτικό κέντρο της Νότιας Ελλάδας και να παραγωνίσει την παραδοσιακή επιρροή της Αθήνας.

11:38 Αργότερα, υπό τον Οκταβιανό Αύγουστο που ήταν θετός διός του Τέσσαρα, η επιλογή αυτή επισφραγίζεται όταν η Κόρινθος ορίζεται επίσημα πρωτεύουσα της επαρχίας της Αχαΐας. Τον Οκταβιανό τον είχαμε αναφέρει στο επεισόδιο για την ταυμαχία του Ακτίου, οπότε καλό είναι όποιος δεν το έχει ακούσει να το ακούσει και αυτό γιατί κάπως όλα αυτά συνδέονται.

11:59 Η υπαρχία της Αχαΐας περιέλαμμανε φυσικά την Πελοπόννησο αλλά και μέρη της τελείας Ελλάδας όπως η Αττική και η Φωκίδα. Έτσι για παράδειγμα Ολυμπία και Δελφή βρέθηκαν στην ίδια περιφέρεια να έχουν σύνορα με τη Μακεδονία. Με την ισοπέδωση της πόλης του 146 το εμπόριο είχε μεταφερθεί προσωρινά στην Δήλο. Αυτόν όμως η δήλωση Λαϊλατήτα το 88 και το 69, το εμπορικό κενό που υπάρχει, είναι τεράστιο.

12:25 Και έτσι η αναγέννηση της Κορίνθου έρχεται να γεμίσει αυτό το κενό. Οι πόλοι λοιπόν οργανώνεται ξανά, χτίζονται δημόσια κτίρια, μνημεία, αγορές, ναοί και δρόμοι. Κάποια από αυτά τα βλέπουμε δυστυχώς και σήμερα στον αρχαιολογικό χώρο. Δυστυχώς λέω γιατί αντί να βλέπουμε τα ελληνικά κτίρια, βλέπουμε αρκετά από τα κατάλληπα των καταστροφέων και κατακτητών της Ελλάδας.

12:49 Αυτό ακριβώς δηλαδή που ήταν οι Ρωμαίοι. Για να μην το ξεχνάμε αυτό γιατί νομίζω ότι σήμερα για κάποιον λόγο νομίζουμε ότι οι Ρωμαίοι ήταν κάτι άλλο. Το ιδανικό θα ήταν να βλέπουμε αυτά που το έκαναν οι αρχαίοι Έλληνες και όχι αυτά που έκαναν διάφοροι κατακτητές σαν τους αιώνες που πέρασαν από την Ελλάδα. Και εδώ δεν με ρωτήσατε πρώτα που το πω.

13:06 Εγώ διαφωνώ κάθετα οριζόντια πραγίως και όπως θέλετε με την αναστήλωση των Τζαμιών, των Χαμάμ, των Ημαρέτ και δεν ξέρω τι άλλο είχαν χτίσει οι Τούρκοι. Κατά την τουρκοκρατία, την κατοχή δεν με ενδιαφέρει αν κάποιοι θα θεωρούν νημία. Εγώ δεν τα θεωρώ προσωπικά και θεωρώ λίγο περίεργο, δεν μ' αρέσει τέλος πάντων, να γίνονται και καλά μνημεία ελληνικών πόλεων.

13:31 πράγματα που έχουν να κάνουν με τους Τούρκους, με τους Ρωμαίους, με τους Ιταλούς, με τους Βενετούς και δεν συμμαζεύεται. Ήταν η άποψη που δεν ζητήθηκε, αλλά και πάλι δεν με ενδιαφέρει, εικόμουνα το podcast, ό,τι θέλω κάνω. Μεταξύ άλλων λοιπόν από αυτά που χτίσανε οι Ρωμαίοι βλέπουμε σήμερα το Οδείο, το οποίο αρχικά ήταν το φανός για μουσική, ενώ κατέληξε σύμφωνα με τις υπέροχες συνήθειες των Ρωμαίων να γίνει αρένα.

13:59 μέχρι στιγμής δεν είναι ανοιχτό για το κοινό. Βλέπουμε επίσης το θέατρο. Οι Ρωμαίοι βρήκαν το παλιό ελληνικό θέατρο και το έφτιαξαν από την αρχή με έναν δικό τους τρόπο. Μεγάλωσαν το χώρο για τους θεατές και έκτασαν μια τεράστια σκηνή με πολλά αγάλματα. Διακόσμησαν τον χώρο με εντυπωσιακά ανάγλυπα που έδειχναν την αμαζονομαχία.

14:19 Αργότερα επίσης γέμιζαν τον χώρο με νερό και έκαναν αληθινές λαμμαχίες για να διασκεδάσουν τον κόσμο. Άρτων και θέαματα. Το θέατρο είναι ανοιχτό, είναι εκτός χώρου, οπότε δεν θέλει ειρήο. Από ό,τι έχω ακούσει, σκοπεύουν κάποια στιγμή να τα συμπεριλάβουν έως και αυτά στον επίσημο αρχαιολογικό χώρο, οπότε κάποια στιγμή θα μεγαλώσει πάρα πολύ, θα γίνει κάτι πολύ πιο εντυπωσιακό.

14:44 Ελπίζω να το κάνουν. Η επανέδεισή της Κορίνθου δεν ήταν μεμονωμένη απόφαση πάντως. Την ίδια ακριβώς χρονιά, το 44 από Χριστού, ο Κέσσαρας είδεσε ξανά και την Καρχιδόνα ως κολόνια Ιούλια Κονκόρντια Καρθάγκο. Κονκόρντια, δηλαδή ομόνια. Οι δύο μεγάλες ανταγωνίστρες πόλεις του Ρωμαϊκή Σύγκριτος είχε καταστρέψει συγχρόνως το 146 για λόγους εκδίκησης και φόβου αναστήθηκαν ταυτόχρονα από τον Κέσσαρα ως ρωμαϊκές αυτοικίες μεταμορφωμένες πλέον σε οικονομικές μηχανές της αυτοκρατορίας.

15:28 Και αν υπάρχει ένα έργο που δείχνει πόσο σημαντική παρέμενε η θέση της Κορίνθου αυτό φυσικά είναι προσπάθεια διάνοιξης του ισθμού. Το 67 μετά Χριστόν πλέον, έναν αιώνα μετά τον Κέσσαρα ο Νέρον επισκέπτονται την Κόρίνθο και αποφασίζει να κάνει κάτι που είχαν ονειρευτεί και άλλοι πριν από αυτόν, να ανοίξει τον Ισθμό. Το έργο ξεκινάει, αλλά δεν ολοκληρώνεται.

15:51 Ο Ισθμός θα ολοκληρωθεί μόνο στην σύγχρονη εποχή για να γίνει αυτό που γνωρίζουμε και σήμερα. Και κάπου εδώ, μέσα σε αυτήν την ρωμιοκρατούμενη Κόρινθο, εμφανίζεται ένας άνθρωπος που θα γίνει διάσημος σε ολόκληρο τον κόσμο. Πιο πολύ από τον Έρωνα. ο Ρωμαίος ανθίπατος της Αχαΐας και ήταν αδερφός του διάσημου φιλοσόφου Σενέκα, ο οποίος ήταν δάσκαλος του Νέρονα.

16:50 Όλο αυτό γίνεται στο λεγόμενο βήμα εντός της αγοράς. Το βήμα ήταν μια μεγάλη εξέδρα δηλαδή από όπου οι Ρωμαίοι αξιωματούχοι μιλούσαν στους πολίτες. Ο Γαλλίων τώρα δεν θεωρείται υπόθεση του Παύλου αφορά την Ρωμαϊκή Αρχή και δεν του μεταδικάζει. Στους Δελφούς τώρα, όχι στην Κόρινθο, ανακαλύφθηκαν θαύσματα μιας ενεπίγραφης επιστολής του αυτοκράτορα Κλαβδίου, η περίφημη επιγραφή του Γαλίωνος όπως λέγεται, και εκεί ο Κλαβδίος λέει «Καθώς ο Λεύκειος Ιούνος Γαλίων, ο φίλος μου και ανθίπατος της Αχαΐας μου έγραψε» κτλ.

17:25 Και επειδή η επιγραφή αυτή περιέχει τους αυτοκατορικούς τίτλους του Κλαβδίου, οι ιστορικοί χρονολόγησαν την θητεία του Γαλλίωνα με μεγάλη ακρίβεια από τον Μάιο πάνω κάτω του 1951 μέχρι τον Μάιο του 1952. Χάρη στον Γαλλίωνα λοιπόν, οι ιστορικοί έχουν την μοναδική, απόλυτη χρονολογική αναφορά για ολόκληρη την ζωή του Αποστολού Παύλου και για την συγγραφή των επιστολών του.

17:52 Και αυτό, όπως είπαμε, βρέθηκε στους Δελφούς. Το 65 με.Χ. τώρα, όταν αποκαλύφθηκε η διαβόητη συνωμοσία του Πίσονα με στόχο την ανατροπή και δολοφονία του Νέρονα, ο Νέρον εξολόθρεψε ολόκληρο τον κύκλο των διανοουμένων γύρω από τον Σενέκα, που είχαμε πει ότι ο Σενέκας ήταν δάσκαλος του Νέρονα. Διέταξε λοιπόν τον Σενέκα, ο Νέρον να αυτοκτονήσει κόβοντας τις φλέβες του και ανάγκασε λίγο αργότερα και τον ίδιο τον Γαλλίωνα να δώσει τέλος στη ζωή του.

18:22 Πολύ σύντομα, το 68, τρία χρόνια αργότερα, θα ερχόταν όντως η ανατροπή του Αυτοκράτορα, ο οποίος θα αυτοκτονούσε εκείνος τώρα σε ηλικία μόλις 30 ετών. Σύμφωνα με τις πράξεις των Αποστούλων, ο Απόστολος Παύλος αναχώρησε από τις Κεχρέες με προορισμό την Έφεσο. Ο Δε Παύλος αφού έμεινε ακόμη αρκετές μέρες εκεί αποχαιρέτησε τους αδελφούς και έφυγε με πλήγα την Συρία.

18:53 Μαζί του έφυγαν η Πρίσκυλα και ο Ακύλας. Πριν αναχωρήσει είχε κουρέψει το κεφάλι του στις Κενχρέες διότι είχε κάνει τάμα. Μια απόδοση σταν Έλληνικα. Η εκκλησία των Κενχρεών φαίνεται επίσης να είχε γυναίκα διακόνησα την Φίδη. Την αναφέρει ο Παύλος στην προς Ρωμαίους επιστολή. και την βλέπουμε να εικονίζεται επίσης στον υπέροχο ναό του Αποστόλου Παύλου, στην σύγχρονη Κόρινθο, τον οποίο εγώ γενικώς τον δείχνω στους τουρίστες όταν κάνουμε τα βήματα του Αποστόλου Παύλου και περνάμε και από το φοβερό άγαλμα του πήχα σου που είναι στην πλατεία.

19:27 Σας συστήνω, λέει την αδερφή μας, την Φίδη που είναι διάκονος της Εκκλησίας στις Κενχρέες. Και τα λοιπά και τα λοιπά. έχουμε επίσης φυσικά τις περιβόητες επιστολές προς Κορινθίους και έτσι βλέπουμε ξαφνικά την ζωή της ρωμαϊκής Κορίνθου από μέσα και βλέπουμε τους διχασμούς που πήγαν, τα σεξουαλικά ζητήματα διαφωνίες για το τι επιτρέπεται να τρώνε οι θεστιανοί μπορούσαν να φάνε από τις θεσίες υπάρχουν προβλήματα σχετικά με τις γυναίκες και την λατρεία υπάρχουν προβλήματα σχετικά με την ευχαριστία Οπότε η Κόρινθος της Ρωμαϊκής κατοχής δεν είναι μια ήσυχη ομοιογενής πόλη, είναι μια μεγάλη, πλούσια, πολύ πολιτισμική πόλη, με ανθρώπους διαφορετικών κοινωνικών τάξεων και διαφορετικών θρησκευτικών αντιλήψεων.

20:11 Και ίσως γι' αυτό κιόλας η προσπάθεια του Παυλού πήγε πολύ καλύτερα στην Κόρινθο από ότι στην Αθήνα, όπου πάντα λόγω και στους τουρίστες οι Αθηναίοι δεν μάσησαν ιδιαίτερα. Η πιο δεδομένη εικόνα για την αρχαία Κόρενθο, ότι στον Ακροκόρενθο υπήρχαν χίλιες ιερές πόρνες που εκδίδονταν επαμιδή για χάρη της Αφροδίτης, αποτελεί ίσως έναν μύθο της αρχαιότητας που συμπερίτει μέχρι σήμερα.

20:38 Αλλά είναι φοβερός. Η αρχή του μύθου ξεκινά μάλλον από τον Ηρόδοτο και αργότερα από τον Στράβωνα, ο οποίος έγραψε ότι στο ναό της Αφροδίτης υπήρχαν πάνω από χίλιες ιερόδουλες. Και εξαιτίας τους λέει ότι η πόλη γέμιζε πλούσιους ναυτικούς που ξόδευαν εκεί όλα τα χρήματά τους Και από εκεί βγήκε μάλλον και η περίφημη παροιμία Ου παντός ανδρός εσ κόρυνθον εσ το πλούς Δηλαδή δεν είναι και για όλους το να πλεύσεις στην Κόρυνθο δεν μπορεί να πάει ο καθένας, ο κάθε πατήρης.

21:21 Το ανατρεπτικό στοιχείο όμως βρίσκεται στην αρχαιολογία. Όταν οι αρχαιολόγοι ανέσκαψαν το ναό της ένοπλης Αφροδίτης, παρακαλώ, στον Αφροκόρυνθο, βρήκαν ένα μικροσκοπικό κτίριο, μόλις 10x16 μέτρα. Οπότε μάλλον δεν θα υπήρχε ένας τέτοιος χώρος για να εκδίδονται, μέσα στο ναό τουλάχιστον. Στον αρχαιοελληνικό κόσμο, η λέξη ιερόδουλος σήμαινε τον υπηρέτη ή τον απελεύθερο σκλάβο που αφιερωνόταν στη συντήρηση ενός ιερού για το καθάρισμα, την περιποίηση κλπ.

21:51 Και όχι απαραίτητα άτομο που ασκούσε σεξουαλική εργασία. Ο Στράβων επισκέφθηκε την Κόρυμφο αιώνινες μετά την Ακνή της. Πολλοί σύγχρονοι ιστορικοί λένε λοιπόν ότι ο Ηρώδοτος είχε μιλήσει για την Βαβυλώνα όπου οι γυναίκες έπρεπε τουλάχιστον μία φορά στην ζωή τους να κάνουν σεξ, λέει, με έναν άγνωστο στο ιρό της Αυροδίτης.

22:12 Ο Πατωστράβων μάλλον υπερέβαλε για να εντυπωσιάσει και μάλλον πρόβαλε στην Κόρνθο έθιμα που άκουσε για ναούς της εγγύης Ανατολής, όπως της Ιστάρ, όπου η τελετουργική πορνία είχε όντως καταγραφεί. Η Κόρνθος έσφιζε πράγματι από κοινές χτέρες και πορνία στα δύο λιμάνια της, στο Λέχιο και στις Κενχρές, γιατί φιλοξενούσε χιλιάδες ναυτικούς και εμπόρους.

22:36 Και μέσα σε αυτή την ατμόσφαιρα βρίσκεται και ο περίφημος ύμνος της αγάπης. Η αγάπη μακροθυμή, χρηστεύεται. Η αγάπη που ζηλεί, η αγάπη που περπερεύεται, που φυσιούται, που κασχυμονεί, που ζητεί τα εαυτής, που παροξύνεται, που λογίζεται το κακόν, Μου χαίρει επί πλειοδικία, συγχαίρει δε τη αληθεία, πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει.

23:04 Και έτσι οι επιστολές προς τους Κορινθίους μας δίνουν κάτι πολύ σημαντικό. Την ιστορία των ίδιων των ανθρώπων που ζούσαν στην Κόρινθο κατά την ρωμαϊκή κατοχή. Η Κόρινθος άλλαξε πολλές φορές και η ρωμαϊκή καταστροφή και επανήδρυση ήταν μία από τις μεγαλύτερες μεταμορφώσεις της. Αλλά η ιστορία δεν τελειώνει με τους Ρωμαίους Γιατί μετά έρθουν οι Φράγκοι, οι Τούρκοι, η Ελληνική Επανάσταση Και ένας άνθρωπος που θα συνδέσει το όνομά του με την Ελλάδα Όσο λίγοι ξένοι, ο Λόρδος Βύρον Η συνέχεια όμως στο επόμενο και τελευταίο επεισόδιο του επικού αφιερώματος για την Κόρυθο Μην το χάσει κανείς Είμαι ο Νούφρες Ντοβλέτης, συγγραφέας, ξεναγός και ηθοποιός Αν σας άρεσε αυτό που ακούσατε, διαδώστε το.

23:52 Και μην ξεχάσετε να βαθμολογήσετε το podcast. Σας ευχαριστώ πολύ για την ακρόαση.