Κόρινθος 4/4: απʼ τον Μεσαίωνα στην Επανάσταση

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Καλώς ήρθατε στο τέταρτο και τελευταίο επεισόδιο του επικού αφιερώματος για την Κόρινθο. Μέχρι τώρα την έχουμε δει μέσα από τη μυθολογία, την έχουμε δει ως μία από τις μεγάλες δυνάμες της κλασικής αρχαιότητας, αλλά και ως την πόλη που καταστράφηκε και ξαναγεννήθηκε κάτω από την ρωμαϊκή κατοχή. Η Κόρινθος φυσικά συνεχίζει να κατοικείται.

00:19 Βυζάντιο, Φράγκη, Βενετή, Τούρκη και τελικά Έλληνες επαναστάτες και πάνω από όλους αυτούς ο Ακροκόρινθος. Είμαι ο Νούφριος Ντοβλέτης, συγγραφέας, ξαναγός και ηθοποιός. Καλώς ήρθατε στο podcast Ελλάδα, Ιστορία, Λογοτεχνία. Καλή Ακρόαση! Χαίρετε και πάλι. Είμαστε εδώ για τον τελευταίο επεισόδιο, όπως είπα, του επικού αφιερώματος για την Κόρινθο.

00:52 στην αρχή θα κάνουμε μια πολύ μικρή ανασκόπηση και μετά θα πάμε στην Βυζαντινή εποχή, στην Φραγκοκρατία, στην Επανάσταση και σε όλα αυτά τα πολύ ενδιαφέροντα, καμία σχέση με την αρχαιότητα και νομίζω κάποια από τα πράγματα αυτά δεν τα συζητάμε και πάρα πολύ σήμερα και δεν είναι πολύ γνωστά. Πάμε πίσω στην αρχαιότητα και στον 5ο αιώνα φυσικά.

01:13 Εκεί είπαμε ότι η Κόρινθος εμπλέκεται για τα καλά στον Πελοποννησιακό πόλεμο. Τον 4ο αιώνα τώρα ο Μέγας Αλέξανδρος βρίσκεται στην Κόρινθο επειδή θέλει να εξασφαλίσει την ηγεσία των Ελλήνων για την εξτρατεία εναντίον της Περσικής Αυτοκρατορίας. Στην Κόρινθο λοιπόν οι ελληνικές πόλεις αναγνωρίζουν τον Αλέξανδρο ως ηγεμόνα της Πανελλήνιας Συμμαχίας με εξαίρεση την Σπάρκτη η οποία δεν συμμετέχει.

01:35 Εκεί ο Αλέξανδρος συναντάει τον φιλόσοφο Διογέννη Δείτε συναντήσεις τώρα Ο οποίος ζούσε κοντά στο κράνιο Ένα γυμνάσιο και άλλος έξω από την πόλη Σύμφωνα με τον πλούταρχο Στον βίο του Αλεξάνδρου Ο Αλέξανδρος πλησιάζει τον Διογέννη Ο οποίος λιάζεται Και τον ρωτάει αν μπορεί να κάνει κάτι για αυτόν Ο κοινικός φιλόσοφος απαντάει Μικρόν από του ηλίου μετάστηθη Δηλαδή Κουνήσου παραμύρισε λίγο από τον Ήλιο, αριβεβημού.

02:06 Η φράση «αποσκότησόν με» που αποδίδεται επίσης στον Διογέννητο Εγκυνικό και την έχουμε ακούσει σίγουρα κάποιοι, εμφανίζεται αργότερα. Δεν υπάρχει λοιπόν στο γνωστό αρχαίο κείμενο του Πλουτάρχου. Λέγεται, δούτος Αλέξανδρον, «εκπλαγίνε και θαυμάσε την μεγάλοφροσύνη και το μέγεθος του ανδρός», γράφει Πλούταρχος, «ως ουδένα άλλο έχων η καταφρονήν αυτού και προς τους εταίρους απιών γελώντας και σκόπτοντας των φιλόσοφων, είπην «αλλά μην είμαι η Αλέξανδρος, είμην διογέννης αν είμην».

02:39 Αν δεν ήμουν δηλαδή Αλέξανδρος, θα ήθελα να είμαι ο διογέννης. όταν φτάνει να ζει εκεί ο Απόστολος Παύλος. Μετά τον ερχομό του Παύλου και την ίστη αρχαιότητα, πολλά έχουν πλέον αλλάξει, οι αρχαίοι θεοί υποχωρούν και ο χριστιανισμός επικρατεί. Αυτό δεν γίνεται από την μία μέρα στην άλλη, παίρνει κάποιους αιώνες φυσικά. Χτίζονται λοιπόν μεγάλες χριστιανικές βασχικές, τουλάχιστον από τον 5ο αιώνα, 400 χρόνια μετά τον Παύλο.

03:34 Το απόλυτο παράδειγμα τέτοιου οκτηρίου είναι η Βασιλική του Λεχέου που ήταν αφιερωμένη στον Άγιο Λεωνίδη που καταγόταν από την Τριζίνα. Η εκκλησία αυτή είναι οπωσδήποτε ο μεγαλύτερος σε μήκος παλαιοχριστιανικός ναός στην Ελλάδα με 180 μέτρα. Θα δείτε τώρα γιατί πράγμα μιλάμε ακριβώς. Σύμφωνα με το ψάξιμο που έχω κάνει ήταν μακράν η μεγαλύτερη παλαιοχριστιανική εκκλησία που γνωρίζουμε στον κόσμο και να σας πω μόνο ότι σήμερα η βασιλική του Αγίου Πέτρου στην Ρώμη που είναι η μεγαλύτερη εκκλησία στον κόσμο σε μήκος τουλάχιστον έχει μήκος εσωτερικά μόνο γύρω στα 186 με 187 μέτρα και του Λεϊχαίου 180.

04:18 Να πω επίσης ότι οι αριθμοί είναι κατά προσέγγιση και επίσης εξαρτάται από το πώς μετράνε κάτι. Δηλαδή σας είπα εσωτερικά και υπήρχε λόγος. Γιατί εξωτερικά και με κάτι άλλα πράγματα που μετράνε και τα λεπτά μπορεί να φτάνει μέχρι τα 200 μέτρα και. Οπότε και για τη βασιλική του λεχείου μπορεί να δείτε διαφορετικούς αριθμούς για όσους θα το ψάξετε και καλά θα κάνετε.

04:41 Αλλά να ξέρετε ότι πάνω κάτω υποτίθεται ότι αυτό ήταν το μήκος της εκκλησίας. βέβαια δεν πήγα εγώ με μεζούρα να μετρήσω ούτε τον Αγίου Πέτρο ούτε τη βασιλική του Λεχέου οπότε η εκκλησία αυτή ξεκίνησε να χτίζεται γύρω στο 450 αλλά την κατέστρεψε σεισμός έναν αιώνα αργότερα ο Λεωνίδης ή Λεωνίδας ήταν επίσκοπος Αθηνών ο οποίος μαρτύρησε το 250 στην Κόρνθο μαζί με 7 γυναίκες οπότε γι' αυτό υπάρχει σχέση με την Κόρνθο αλλά γι' αυτό υπάρχει σχέση και με την Αθήνα γιατί ήταν επίσκοπος Αθηνών.

05:11 Οπότε υπάρχει η παλαιοχριστιανική βασιλική του Αγίου Λεωνίδη και στην Αθήνα, στις όχθες του Ήλισσου, στην Αρδιτού, κοντά στο Ολυμπίο, κοντά στο κολυμπιτήριο που δεν χρησιμοποιείται πλέον για κάποιον λόγο. Δεν ξέρω αν ακούει κάποιος, ρε παιδί μου, από αυτόν τον Δήμο Αθηναίων. Κάντε κάτι, ρε παιδιά, με αυτό το κολυμπιτήριο εν τω μεταξύ.

05:32 αρκεπιπτόντως, να το πω και αυτό, γιατί εγώ μένω στο κέντρο, μένω εκεί κοντά και δεν έχουμε κολυμπητήρες στο κέντρο. Και επίσης είναι και αυτή η βασιλική του Λεωνίδη από τον 5ο αιώνα. Οπότε κάτι έφτιαγε λοιπόν με τη λατρεία του Λεωνίδη τον 5ο αιώνα. Στο Λέχιο επίσης έχουν βρεθεί τάφοι του 8ο αιώνα π.Χ. ενώ το πρώτο λιμάνι πιθανώς κατασκευάστηκε από τον περίφημο περίανδρο τον 6ο αιώνα.

05:55 Είναι τεχνητό λιμάνι λοιπόν να πούμε. Σε αυτή την πλευρά δεν υπήρχε κάποιο φυσικό λιμάνι. Και από εκεί ξεκινούσαν μακρά τείχη προς την πόλη όπως και στην Αθήνα που είχαμε τα μακρά τείχη από τον Πειραιά προς την Ακρόπολη. Και υπήρχε φυσικά και στην αγορά της Κορίνθου η οδός Λεχέου με μια νημιώδη είσοδο ή έξοδο ανάλογα που ήσουν και οδηγούσε προς το Λέχιο προφανώς.

06:18 Παρά τα όσα τείχη είχαν χτιστεί ανά τους αιώνες όμως το 395 με.Χ. οπότε φτάνουμε σχεδόν στο 400 οι δυσυγότητοι του 25χρονου Αλάριχου λαιλατούν την Κόρινθο Ο ιστορικός Ζώσιμος που έζησε στην Κωνσταντινούπολη αναφέρει ότι αυτό το γερμανικό φύλλο που αρχικά είχε βάλει στόχο την ίδια την Βασιλεύουσα δεν χρειάστηκε καν να πολεμήσει για να περάσει στην Πελοπόννησο και αυτό συνέβη γιατί ο έπαρχος της Κωνσταντινόπολης, ο Ρουφίνος, βρισκόταν σε διαμάχη με τον στρατηγό της Δύσης, τον Στυλίχωνα.

06:53 Για να δημιουργήσει αντιπερισπασμό και να πλήξει τα εδάφη που διεκδικούσε η Δύση, ο Ρουφίνος δίνει εντολή να αποσύρουν τις Ρωμαϊκές φρουρές από τον ελλαδικό χώρο. Έτσι, ο Αλάριχος, που αρχικά υπηρετεί Ρωμαίους στρατηγούς, περνάει από τις Θερμοπύλες, επιτίθεται στην Αττική, οι κόρυνθοι μπαίνουν στην Κόρινθο. Αμέσως μετά την αποχώρησή τους, η καρδιά της αρχαίας πόλης έχει πλέον αλλάξει ριζικά.

07:28 Η μνημιακή ρωμαϊκή αγορά δεν θα αποκατασταθεί ποτέ ως χώρος δημόσιας πολιτικής ζωής, αλλά θα μετατραπεί σε δυομηχανική ζώνη. Οι Κόρυνθοι θα εγκαταστήσουν εργαστήρια κεραμικής και ασβεστοκάμινα ακριβώς πάνω στα ερήπια των εντυπωσιακών στοών και των ναών που υπήρχαν στην περιοχή και θα χρησιμοποιήσουν τα σπασμένα μάρμαρα για ασβέστη.

07:50 Η επιδρομή του Αλάριχου λοιπόν θα μπορούσαμε να πούμε ότι τερμάτησε την ρωμαϊκή αστική ζωή και εγγενίασε την πρώην βυζαντινή φάση της Κορίνθου και περιόρισε σημαντικά επίσης την έκτασή της. Μετά την Κόρίνθο ο Αλάριχος συνεχίζει προς την Ήπειρο και εν τέλει καταφέρνει να γίνει αρχιστράτηγος των Ρωμαίων. Μιλάμε για μεγάλο αλάνι.

08:13 Ωστόσο αργότερα θα επιτεθεί και στην Ρώμη να γιάσει το χέρι σου παλικάρι μου χωρίς όμως να πραγματοποιήσει ουσιαστικές καταστροφές. Ενώ η Ελλάδα φυσικά... Κάπως έτσι βλέπουμε πώς τελικά απέμειναν τόσα πολλά αρχαία κτίρια στην Ρώμη ενώ εδώ τα πιο πολλά είναι αρυμαδιό. Ο έκτος αιώνας επίσης που κοντεύει δεν αφήνει την πόλη σε ησυχία.

08:43 Μεγάλο σεισμός προκαλεί νέες καταστροφές στην Κόρυνθο γύρω στο 520 και το 550. Α, ναι, η Ελλάδα έχει και πολλούς σεισμούς. Λέμε, υποτίθεται, γύρω στο 60% των σεισμών της Επίρου της Ευρώπης. Ενώ επίσης, γιατί φυσικά δεν φτάνουν επιδρομές και σεισμοί, το 542 χτυπάει και επιδημία πανόλης. Για αιώνες λοιπόν η Κόρινθος πλήττεται, τι πλήττεται, τις αλλάζουν τα φώτα και όσο πάει και μικραίνει.

09:17 Αρκετούς αιώνες αργότερα τώρα, το 1147, εμφανίζονται στην περιοχή οι Νορμανδοί της Σικηλίας. Οι Νορμανδοί είχαν ξεκινήσει ως σκανδιναδοί πολεμιστές και θαλασσοπούροι. Επειδή λοιπόν ήρθαν από τον Βορρά, το όνομά τους προέρχεται από τις λέξεις Nord και Mann, δηλαδή άνθρωποι του Βορρά. Σταδιακά φτάνουν ως την Σικελία όμως.

09:50 Ο βασιλιάς τους, ο Ρογύρος Β' εξαπολύει η επίθεση εναντίον της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στον ελληνικό χώρο. Δεν στόχευε απλώς στον Χρυσό ή τα Ιερά Κιμήλια, της Θήβας, της Κορίνθου, της Κέρκυνας κτλ. οργάνωσε μια ιδιαίτερη αρπαγή τεχνογνωσίας. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία είχε τεράστια και σημαντική βιομηχανία μεταξιού. Η Κόρινθος και η σήμερα Παρακμιακή θα έλεγε κανείς.

10:20 Όχι εγώ όμως, κάποιος άλλος το λέει. Οι Φίβα αποτελούσαν κάποτε τα κορυφαία κέντρα παραγωγής και επεξεργασίας μεταξιού σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ο Ρωγίρος Β' λοιπόν δεν εγγύθηκε ο ίδιος της εξτρατείας. Τον στόλο του διοικούσε ο Γεώργιος της Αντιοχίας, ένας ελληνικής καταγωγής ναύαρχος που υπηρετούσε τον Ορμανδόν βασιλιά.

10:41 Όταν ο στόλος του Γεωργίου εισέβαλε στην Κόρινθο και στην Θήβα το 1147, δεν πήρε μόνο τόπια υφασμάτων, απήχαγε Εβραίους και Έλληνες μεταξουργούς, βαφείς και υφάντρες και τους μετέφερε στο Παλέρμο. Εκεί ο Ρογίρος τους εγκατέστησε στο βασιλικό ανάκτορο και τους ανάγκασε να στήσουν από το μηδέν την Σικελική βιομηχανία μεταξιού.

11:04 Η Σικελία έσπασε τον Βυζαντινό μονοπόλιο και έγινε η πρώτη δυτική δύναμη παραγωγής μεταξιού. Ο Γεώργιος χρησιμοποίησε επίσης τα λάφυρα των εξτρατιών του για να χτίσει στο Παλέρμο έναν από τους πιο διάσημους ναούς της Μεζανικής Ευρώπης, την Παναγία του Ναυστάθμου, την Σάντα Μαρία Δελαμυράλιο, γνωστή σήμερα ως Μαρτοράνα.

11:25 Εκεί σώζεται και το πυρήθμιο ψηφιδωτό που τον απεικονίζει ηλικιωμένο, πεσμένο στα πόδια της Παναγίας με πολυτελή Βυζαντινία ενδυμασία. Αφού βέβαια είχε καταστρέψει τις ελληνικές πόλεις και αφού είχε απαγάγει ο κόσμος. Αυτά για να έχουμε λίγο κατά νου πώς χτίστηκαν επίσης κάποια πολύ εντυπωσιακά κτίρια στην Δυτική Ευρώπη Πώς έφτασαν να έχουν την εικόνα που βλέπουμε σήμερα πάρα πολλές τέτοιες πόλεις κυρίως στην Ιταλία Το 1185 οι Νορμανδοί επιτίθενται επίσης και στην Θεσσαλονίκη Εισβάλλουν την πόλη και την λαϊλατούν και φυσικά ακολουθούν σφαγές και αχμαλωσίες Λίγες δεκαετίες αργότερα έρχεται μια ακόμη μεγαλύτερη αλλαγή για την Κόνυθο.

12:11 Το 1204 οι Σταυροφούροι καταλαμβάνουν την Κωνσταντινούπολη. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία διαλύεται σε διαφορετικά κράτη και η Πελοπόννησος περνάει στα χέρια των Φράγκων. Γι' αυτά έχω μιλήσει αρκετά στην σειρά για τους καλούς Ιταλούς. Για ακούστε την, γιατί έχει νομίζω πολύ ενδιαφέρον. Το 1200 λοιπόν ο Γοδεφρίδος Βίλε Αρδουίνος καταλαμβάνει την Κόρινθο κλείνοντας την πιο κινηματογραφική πολιορκία της Μεσαιωνικής Ελλάδας, η οποία κράτησε πέντε ολόκληρα χρόνια.

12:43 Πίσω από αυτή την πτώση κρύβεται ένα από τα πιο σκοτεινά και δραματικά πρόσωπα της περίοδου, ο άρχοντας του Ναυπλίου και της Κορίνθου, ο Λέων Σγουρός. Όταν οι Σταυροφόροι κατέδεκαν στην Πελοπόννησο το 1205, ο Σγουρός κλείστηκε στον Ακροκόριθο. Ναι, ποιος ήταν ο Σγουρός τώρα. Το αγούρι αυτό, που προηγούνταν από αρχοντική οικογένεια της Πελοποννήσου, είχε εκμεταλλευτεί την κατάρρευση της κεντρικής εξουσίας στην Κωνσταντινούπολη υπό την δυναστία των Αγγέλων, παρότι ήταν παντρεμένος με την ίδια την πριγκίπισσα.

13:15 και εν τέλει δημιούργησε έναν εξάρτητο δικό του πριγκιπάτου. Ως γρός για να κυριεύσει ο ίδιος την Κόρυφου αρχικά, είχε τυφλώσει τον Μητροπολίτη της και τον είχε πετάξει από τα τείχη του Ακροκορύνθου. Προσπάθησε να καταλάβει και την Αθήνα, αλλά δεν τα κατάφερε, αλλά τελικά πυρπόλησε την κατοπόλη των Αθηνών, λεηλάτισε τον Πειραιά και κατέλαβε την Θήβα.

13:40 Το κάστρο της Κορύνθου λοιπόν ήταν ουσιαστικά απόρθητο χάρη στην φυσική του θέση μιας και διέδεται αποθήκες τροφίμων και δικές του πηγές νερού όπως την πυρήνη που δημιουργήθηκε με τρεις τρόπους το οποίο το συζητήσαμε στο πρώτο επεισόδιο. Για όποιον δεν έχει παρακολουθήσει ή δεν το έχει ακούσει από την αρχή ή δεν ξέρω εγώ τι ότι αυτό είναι το τέταρτο και τελευταίο επεισόδιο της σειράς για την Κόρυνθο μετά από πρόταση ενός ακροατή.

14:06 Οπότε και γι' αυτό το λέω περιμένω και τις δικές σας προτάσεις και ιδέες Εγώ θα κάνω το κεφαλιού μου όπως και να έχει, γιατί άλλα πράγματα με διαφέρουν εμένα, άλλα πράγματα μπορούν να διαφέρουν εσάς, αλλά όπως και να έχει, καλό είναι, πείτε μου, κάντε μια ιδέα, περιμένω τα σχολεία σας. Οι Φράγκοι δεν μπορούσαν να παραβιάσουν τα τείχη του ακροκορίνθου, γι' αυτό και έκτισαν απέναντι δύο δικά τους οχυρά, το κάστρο Πεντεσκούφη, για να αποκλείσουν πλήρως την πρόσβαση.

14:33 Το 1208, μετά από τρία χρόνια πολιορκίας, ο Σγουρός βλέπει τα τρόφιμα και κάθε ελπίδα για βοήθεια να στερεύουν. Αντί να παραδοθεί στους Φράγκους, κάνει το αδιανόητο. Καβαλάει το αλογό του, καλπάζει προς την άκρη των απόκρημων βράχων του Ακροκορίνθου και πηδάει στο κενό από ύψος εκατοντάδων μέτρων. Ακόμη και αν δεν συνέβη και αν είναι μόνο θρύλος αυτή η φοβερή ιστορία Είναι συγκλονιστική Η φοβερή λεπτομέρεια είναι ότι ο θάνατος του Σγουρού δεν έφερε την άμεση παράδοση του κάστρου Οι πολεμιστές του Ακροκορίνθου συνέχισαν να μάχονται χωρίς ηγέτη για άλλα δύο χρόνια Τελικά εξαγκλημένοι από την πείνα παραδέχονταν κλειδιά στον Βίλε Αρδουίνο το 1210 Να πω γι' αυτό και άλλο, να ακούτε θορύβους, είναι μεσημέρι, είμαστε στο κέντρο, αυτή τη στιγμή είμαι στην Αθήνα, παρεμπιπτόντως, αντιθέσει με τα πρώτα επεισόδια για την Κόρινθο, τα οποία τα έκανα στη Χαλκιδική, τώρα είμαι στην Αθήνα.

15:36 Οπότε εδώ γίνεται πανικός, σιρήνες, μηχανάκια, φορτηγά, τα πάντα. Δεν ξέρω τι θα καταφέρω, απλά για να ξέρετε. Ο Γοδεφρίνος, ο... τι λέω... Ο Γοδεφρίνος, ο Βιλεαρδουίνος, έκαναν συνδυασμό, προχώρησε σε έναν σπάνιο συνδυασμό, απέτρεψε, επέτρεψε μάλλον, στους ντόπιους να διατηρήσουν τις περιουσίες τους, τα προνομιά τους και τα ορθόδοξα έθιμα τους.

16:00 Η πόλη μένει σαν έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο, λοιπόν. Δεν είναι πλέον μια Βυζαντινή πόλη, είναι μέρος του πριγκιπάτου της Αχαΐας. Στην Κόρυνθο λοιπόν αλλάζει η κεραμική, αλλάζουν τα σπίτια, αλλάζουν οι τρόποι μαγειρέματος και αλλάζουν ακόμη και τα σχήματα των μαγειρικών σκευών. Και το λέω για αυτό τώρα, γιατί στο μουσείο υπάρχουν αυτά τα αντικείμενα που μας δείχνουν αυτή την ιστορία.

16:23 Υπάρχει μια βυζαντινή χήτρα με χαμηλό χύλος. Αυτό σημαίνει ότι μάλλον σε τέτοια σκεύη μαγείρευαν φαγητά που δεν αφρίζουν πολύ. Κυρίως όσπρια, πακές, φασόλια. δηλαδή η δυζαντινή κουζίνα στην Κόρινθο, τουλάχιστον όπως αποτυπώνεται από τα σκεύη της, φαίνεται ότι περιέλαμβανε κυρίως βραστά, όσπρια και πιο σιγανό μαγείρεμα σε αντίθεση με ό,τι ακολουθεί στην φραγκική κατοχή.

16:48 Στην φραγκική συνοικία του 13ου αιώνα που ανέσκαψε ο Τσάρτζ Ουίλιαμς την δεκαετία του 1990 και άνοιξε πρόσφατα στο κοινό και μπορείτε να την δείτε με το που βγείτε από το μουσείο από πίσω ακριβώς, βρέθηκε ένας άλλος τύπος, μια χύτρα με πολύ βαθύ χύλος. Τι με νοιάζει τώρα εμένα θα μου πεις. Η διαφορά στο σχήμα δείχνει διαφορετικές διατροφικές συνήθειες και πιθανώς διαφορετικές κοινωνικές ομάδες.

17:13 Οι Φράγκοι σύμφωνα και με τις γραπτές πηγές έτρωγαν περισσότερο κρέας. Το κρέας παράγει πολύ αφρό στο βράσιμο, γι' αυτό ένα βαθύτερο χύλος ήταν πιο πρακτικό. Οι παλαιότεροι κάτοικοι είχαν όσπρια και χαμηλές χήτρες λοιπόν, ενώ οι εισβολείς είχαν κρεατικά και γι' αυτό βαθύτερα μαγειρικά αγγεία. Το 1395 ο Ακροκόρινθος επιστρέφει στους Ιζαντινούς.

17:47 Το 1397, μόλις δύο χρόνια αργότερα, ο Θεόδωρος Παλαιολόγος τον παραδίδει στους Ιωαννίτες Πότες και το 1404 τον ξαναπαίρνει πίσω. Μιλάμε για μια πολύ άλλο πρόσελή δεκαετία. Μετά από 50 χρόνια τουλάχιστον, το 1458, έρχονται όμως τώρα οι Τούρκοι. Μάλιστα ήρθε αυτοπροσώπος ο ίδιος ο Μωάμεθο Β' ο πορφητής της Κωνσταντινούπολης πέντε χρόνια μετά την άλωση και πόλησε στον Ακροκόρινθο σχεδόν τέσσερις μήνες Βομβάρδιζε τα τείχη μέρα νύχτα αλλά η γεωμορφολογία του βράχου εξουδετερώνε τα βλήματα Τα τείχη βρίσκονταν τόσο ψηλά που οι οβίδες έχαναν την ορμή τους Φανταστείτε ότι μιλάμε για ένα φρούριο σχεδόν τέσσερις φορές πιο ψηλό από την Ακρόπολη της Αθήνας 575 μέτρα σύν του ύψους των πηγών Το κάστρο εν τέλει παραδόθηκε κυρίως λόγω έλλειψης προμηθειών Μόλις άνοιξαν οι πύλες ο Μωάμεθ ανέβηκε στην κορυφή του Ακροκορίνθου Κοιτάζοντας την απίστευτη θέα προς τον Κορυνθιακό και τον Σαρανικό κόλπο είπε, λέγεται, στους αξιωματικούς του μόνο όποιος κρατά αυτόν τον βράχο

19:06 κρατά πραγματικά την πύλη ολόκληρης της Πελοποννήσου σε άντεστα ελληνικά, το είπε προφανώς και έχω την αντίπωση ότι μάλλον αυτοί το έπανε και όχι ο Μωάμεβ αλλά για να δείξουν τη σημασία και την εξυπνάδα την διωρατικότητα του Μωάμεβ τα οποία σίγουρα τα έχει ούτως ή άλλως ο άνθρωπος το δεν το αμφιζητούμε είπαν ότι και καλά το έπε αυτός Δείτε λίγο στον χάρτη, αν θέλετε κάντε μία παύση και μπείτε στον χάρτη, να δείτε πόσο ψηλά μέσα στην Πελοπόννησο βρίσκεται ο Ακροκόρινθος.

19:43 Ακριβώς, μιλάμε για τόσο σημαντική τοποθεσία. Και ακόμη και σήμερα, εκεί περίπου, όπως μου είπε ο φίλος μου ο Δημήτρης, που είναι γνώστης των οδικών αρτηριών της Ελλάδας για κάποιον λόγο, εκεί μου λέει γίνεται η διακλάδωση των κεντρικών οδικών αρτηριών της Πελοποννήσου προς Πάτρα και προς Τρίπολη Σπάρτη Καλαμάτα. Και αυτό μπορεί να είναι ενδιαφέρον.

20:08 Αμέσως μετά την πτώση της Κορίνθου ο δρόμος για τους Τούρκους ανοίγει διάπλατα και δύο χρόνια αργότερα το 1460 πέφτει και ο Μιστράς. Έτσι έσβησε και η τελευταία Βυζαντινή διοίκηση στην Ελλάδα. να κάνετε τη σύνδεση και να ακούσετε το επεισόδιο που έχω ήδη κάνει για την 28η και την βουγγιουκλάκη στην 28η. 230 χρόνια μετά τον Μόμεθ του 1687 καταφτάνουν οι Βενετοί.

21:13 Αντί να πολεμήσουν όμως οι Τούρκοι, βάζουν φωτιά στις αποθήκες πυρομαχικών και εγκαταλείπουν τον βράχο χωρίς να πέσει ούτε μία τουφεκιά τον Αύγουστο του 1687. Η Κόρινθος γίνεται η Φορτέτς Αντικορίνητο. Και από εκεί ακριβώς ξεκινά έναν μήνα αργότερα η εκστρατεία που καταλήγει στο Μομπαρδισμό του Παρτινώνα. Όπου οι Τούρκοι είχαν τα πυρομαχικά τους.

21:39 Και ίσως, αν μας σκεφτούμε αυτό, ότι επειδή είδαν οι Βενετοί ότι οι Τούρκοι είχαν ανατινάξει τις αποθήκες πυρομαχικών, σου λέει ίσως να τους προλάβουμε εμείς και γι' αυτό λέω, είναι μια θεωρία ότι οι Ιταλοί ανατύναξαν τον Παρθενώνα. Αγαπημένη Ιταλία για πάντα. Μόνο αυτό έχω να πω. Γεια όλους από εσάς. Αν δεν έχετε παρακολουθήσει το podcast και προσκυνάτε ακόμα Ιταλία ακούστε τα χαϊρία τους.

22:09 Φυλάκια. Διπλά φυλάκια. Πάνω στον ακροκόρυνθο τώρα οι Βενετοί φέρνουν την δυτική τεχνογνωσία της ογειορωματικής, ωστόσο η τρομερή αυτή επένδυσή τους κατέρευσε πολύ σύντομα. Το καλοκαίρι του 1715, μετά από ελάχιστες δεκαετίες, κοντά 30 χρόνια αν αυτό, ο μεγάλος βεζήρης Σιλαχντάρ Δαμάτ Αλή Πασάς, αυτό κι αν είναι τρομερό, μεγάλος βεζήρης Σιλαχντάρ Αδάμαντ Αλή Πασάς, κατέβηκε με τουλάχιστον 70.000 στρατό.

22:40 Δαμάτ σημαίνει γαμπρός Αν θυμάστε το πρώτο Τούρκικο που είχε προβληθεί στην Ελλάδα Πριν από 20 τόσα χρόνια Με τον Νίκο και την Ασλή Τα σύνορα αγάπης Ο αρχικός τίτλος ήταν για Μπαντζίντα Μάτ δηλαδή ο ξενός γαμπρός Τώρα που το θυμάσαι εσύ αυτό θα μου πεις Το έβλεπες βρε ο Νούφρυ Όχι όχι μου το έπαι άλλος Εγώ δεν το είχα δει ποτέ αυτό το πρώτο Τα άλλα δεν τα έχω δει ποτέ Εκείνο αντι ήταν και το πρώτο, πες ήταν κάτι για Ελλάδα και Τουρκία μαζί, οπότε πατήσανε σε αυτό και πούλησε πολύ.

23:12 Νάτα και τα σκυλιά. Ο Δαμάτα λοιπά σας παντρεύτηκε την αγαπημένη κόρη του Σουλτάνου Αχμέντ του Τρίτου και έγινε μέλος της ίδιας της αυτοκρατορικής οικογένειας. Μετά από μόλις πέντε μέρες πολιορκίας οι μισθοφόροι στασίασαν, οι Τούρκοι ανατείναξαν τμήμα των τυχών και ακολούθησε άγρια σφαγή. Έτσι κλείνει οριστικά η Βενετική κατοχή της Κορίνθου.

23:37 Και γι' αυτό ο Δαμάτα Λοιπασάς έγινε γνωστός ως ο Πορθητής του Μοριά, Μόρα Φατυχή. Φατύχς είναι ο Πορθητής. Εξού και Φετυχέ Τζαμί στην Αθήνα. Αυτό που εμείς οι ίδιοι οι Έλληνες αναστηλώσαμε εντός του λεγόμενου χώρου της Ρωμαϊκής Αγοράς, που δεν είναι ρωμαϊκή αγορά μόνο όλο αυτό, είναι και άλλα πράγματα. Αλλά αυτό το τζαμί το αναστήλωσαμε εμείς.

24:06 Ήταν το τζαμί, όχι το συγκεκριμένο, αλλά ένα προηγούμενο τζαμί, που έχτισαν οι Τούρκοι προς τιμήν της άλωσης της Κωνσταντινούπολης. Και εμείς αυτό το τζαμί το αναστήλωσαμε. Οι Τούρκοι θα μείνουν μέχρι την επανάσταση του 1921. Και ο Ακροκόρινθος γίνεται ένας από τους μεγάλους στόχους των επαναστατών. Οι Έλληνες πολιορκούν το κάστρο, η πρώτη προσπάθεια από την Χάνη, η δεύτερη πολιορκία κρατάει περίπου 8 μήνες.

24:34 Και στις 14 Ιανουαρίου του 1822 ο Ακροκόρθος, όπως τον έλεγαν πλέον, παραδίεται στους Έλληνες. Πριν από την επανάσταση όμως, την Κόρινθο επισκέφτηκε ο πιο διάσημος ποιητής του 19ου αιώνα, ο Λόρδος Βύρον. Ο ίδιος έγραψε ότι στην διάρκεια των ταξιδιών του στην Ελλάδα είχε διασχίσει τον ισθμό 8 φορές. Αλλάζω λοιπόν δωμάτιο, μπας και καταφέρω να το βγάλω το επεισόδιο, γιατί εκεί που κάθεμε όλα πριν γίνεται χαμός.

25:01 Έλεγα για τον Λόρδο Βύρονα που είχε διασχίσει τον ισθμό 8 φορές, και έτσι ο Κόρινθος μπήκε βαθιά στην φαντασία του. Τόσο βαθιά, ώστε το 1816 έγραψε το ποίημα «Η πολιορκία της Κορίνθου». Ενώ και το ποίημα «Γιαούρις του Βύρωνα» μιλά για την ιστορία ενός Βενετού, του Γκιαούρι, που ερωτεύεται μια σκλάβα από το χαρέμι του Πασά.

25:26 Όλα τα ποίημα του αυτά διαδραματίζονται στα πλαίσια της Ουκραμανικής Αυτοκρατορίας και της εποχής εκείνης. Άλλα αναφέρονται όντως σε Έλληνες και άλλα εντάσσονται στις λεγόμενες ανατολίτικες ιστορίες. Οπότε βλέπουμε που ακριβώς κατέτασαν και οι δυτικοευρωπαίοι τους Έλληνες. Στους Ανατολίτες μόνο. Απόλυτος άρχοντας στους Κορίνθου πριν από την επανάσταση ήταν ο Πάμπλουτος Κιαμίλ Μπέις.

25:55 Όταν οι Έλληνες πολεόρκησαν την Ακροκόρυνθο, ο Κιαμίλ Μπέις είχε πάει στην Τρίπολη όπου και πιάστηκε εχμάλωτος. Για να πείσει την οικογένεια του Μπέι μαζί με την Αλβανική φρορά του να παραδώσουν το απόρδιτο κάστρο, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης φέρνει τον ίδιο τον Κιαμήν Μπέι κάτω από τα τείχη του Ακροκορίνθου. Μόλις οι Αγίστοι βλέπουν τον αφέντη τους εχμάλωτο και τα αποθέματα τροφίμων να έχουν τελειώσει, δέχονται να υπογράψουν σαν θυκολόγηση.

26:22 Ο Κολοκοτρώνης παραλαμβάνει τα κλαιδιά των πυλών και ανεβαίνει στην κορυφή του κάστου. Εκείνες τις μέρες συνεδρίαζε στην Πιάδα, την Νέα Επίδαυρο, η πρώτη εθνοσυνέλευση. Είχε μόλις ψηφίσει το πρώτο σύνταγμα της Ελλάδας και είχε καθιερώσει το γαλανόλευκο εθνικό σύμβολο με τον Σταυρό. Ο Ακροκόρενθος λοιπόν γίνεται το πρώτο μεγάλο ιστορικό φρούριο στο οποίο υψώνεται η ενιαία γαλανόλευκη σημαία της Ελληνικής Επανάστασης.

26:47 Παρά τις επίμονες ανακρίσεις τώρα, ο Κιαμίλ Μπέις αρνήθηκε πλησματικά να αναποκαλύψει τον υποτιθέμενο κρυμμένο θησαυρό του και επέμεινε ότι τα περισσότερα πλούτη είχαν εξανελιστεί. Τον Ιούλιο του 1922, η τρομερή στρατιά του Δράμαλι κατέβηκε στην Πελοπόννησο. ο Λήνας φρόρεχος του Ακροκορίνθου, ο Αχιλέας Θεοδωρήδης, ανικοβλήθηκε βλέποντας τους δεκάδες χιλιάδες κητήρες των Τούρκων.

27:10 Πριν να εγκαταλείψει άρον-άρον το κάστρο χωρίς μάχη, εκτελεί τον Κιαμήλ Μπέιμ μέσα στο κελί του. Όταν ο δράμαλης μπαίνει μέσα, τον βρίσκει νεκρό. Το μεγαλύτερο μέρος του φρυλικού θησαυρού του Κιαμήλ παραμένει μέχρι σήμερα ένας από τους πιο διάσημους αστικούς μύθους της Πελοποννήσου. Λίγες μέρες αργότερα, Κόρνθος γίνεται η πρώτη έδρα της προσωρινής διοίκησης της Ελλάδας, ούτε ναύπλιο, ούτε έγινα.

27:44 Εδώ λειτουργούν οι πρώτοι κρατικοί θεσμοί, εδώ λειτουργεί τυπογραφείο, εδώ τυπώνεται το σύνταγμα, εδώ οργανώνεται νοσοκομείο, εδώ δημιουργείται και τάγμα φιλελλήνων. Για λίγο λοιπόν, η Κόρυνθος δεν είναι απλώς μια πόλη της επανάστασης, είναι η πρώτη πρωτεύουσα του επαναστατημένου ελληνικού κράτους. Αλλά η ελευθερία δεν θα κρατούσε για πολύ.

28:04 Το καλοκαίρι του 1822, όπως είπαμε, ο Δράμαλης κατεβαίνει στην Πελοπόννησο με τεράστιο στρατό. Και έτσι η Κόρυνθος ξαναπέφτει στους Τούρκους. Ο Δράμαλης θα φύγει από την Κόρινθο προς το Άργος και θα καταλήξει στην καταστροφή του στα Δερβενάκια. Μετά την ήττα του επιστρέφει στην Κόρινθο και εκεί πεθαίνει λίγους μήνες αργότερα.

28:24 Αλλά ο Ακροκόρινθος εξακολουθεί να αντιστέκεται στους επαναστάτες. Το 1823 γίνεται η τρίτη Μεγάλη Πολιοκία και εδώ υπάρχει μια πολύ ωραία λεπτομέρεια. Οι πολιορκημένοι δεν ήθελαν να παραδοθούν σε οποιονδήποτε, ήθελαν τον ίδιο τον Κολοκοτρώνη, γιατί τον θεωρούσαν άνθρωπο που κρατούσε τον λόγο του. Φανταστείτε τώρα να σε σέβονται οι εχθροί πιο πολύ από τους ίδιους τους συμπατριώτες σου, γιατί οι Έλληνες κάποια στιγμή τον φυλάκισαν.

28:53 Στις 26 Οκτωβρίου του 1823 ο Ακροκόρυνθος παραδίδαται οριστικά στους Έλληνες. Περίπου 300 και Τουρκαλβανή και 60 γυναίκες αποχωρούν με συνοδεία του Κολοκοτρώνου και του Δημητρίου Υψηλάννη Η Κόρυνδος περνά πλέον στην ελληνική πλευρά Ο Λόρδος Βύρον δεν βρισκόταν στην Κόρυνδο το 1823 όταν απελευθερώθηκε το κάστρο Βρισκόταν στην Κεφαλονιά Στις 29 Νοεμβρίου έγραφε ότι η Κόρυνδος καταλήφθηκε και ετοιμαζόταν να περάσει στο Μεσολόγγι Λίγους μήνες αργότερα θα πέθαινε εκεί. Δεν έμελε να δει ποτέ το ανεξάρτητο ελληνικό κράτος.

29:28 Αλλά η Κόρινθος είχε ήδη κάνει την δική της απίστευτη, τρελή διαδρομή. Ο Σύσσυφος έδωσε κάποτε στην πόλη τον μύθο της. Ο Περίανδρος της έδωσε δύναμη. Οι Κορίνθοι την έκαναν ισχυρό εμπορικό κέντρο. Οι Ρωμαίοι την κατέστρεψαν και την ξανάχτησαν. Ο Απόστολος Παύλος της έδωσε μια πολύ σημαντική θέση στην ιστορία του χριστιανισμού.

29:51 Οι Βυζαντινοί, οι Φράγκοι, οι Ιταλοί και οι Τούρκοι πολέμησαν για χάρη της και την κράτησαν ζωντανή μέσα στους αιώνες. Και οι επαναστάτες του 1821 χρησιμοποίησαν τον ίδιο ακροκόρυνθο που για αιώνες ήταν σύμβολο ξένης εξουσίας ως ο χειρό της Νέας Ελλάδας. Σήμερα, γύρω από τον αρχαιολογικό χώρο, υπάρχει το χωριό Αρχαία Κόρινθος.

30:14 Η σύγχρονη Κόρινθος είναι πλέον παραθαλάσσια, αφού μεταφέρθηκε πιο χαμηλά μετά τον καταστροφικό σεισμό του 1858. Με σύμβολο πάντα τον φτερωτό πήγασο μέχρι και σήμερα, η Κόρινθος δεν είναι απλώς μια αρχαία πόλη που επιβίωσε. Είναι ένας τόπος όπου μπορείς να δεις την Ελλάδα να αλλάζει μπροστά σου. και κάποια στιγμή πάνω στα ίδια βουνά, δίπλα στον ίδιο ισθμό και κάτω από τον ίδιο ακροκόρυνθο, η αρχαία Ελλάδα έγινε κάτι καινούριο.

30:43 Έγινε η σύγχρονη Ελλάδα. Είμαι ο Νούφρης Ντοβλέτης, συγγραφέας, ξεναγός και ηθοποιός. Αν σας άρεσε αυτό που ακούσατε, διαδώστε το. Και μην ξεχάσετε να βαθμολογήσετε το podcast. Σας ευχαριστώ πολύ για την ακρόαση.