78. Burn out και ψυχική εξάντλήση

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 Το burnout και η ψυχική εξάτληση έρχεται συνήθως τώρα Είναι η εποχή του, είναι σαν να λέμε και ο κολιός των Αύγουστο, κάπως έτσι Τώρα έρχεται γιατί όλο το χειμώνα δουλεύεις, τρέχεις Και τώρα που είναι η ώρα να ξεκουραστείς Έρχεται και σε βρίσκει αυτή η κατραπακιά που λέμε στο κεφάλι Είμαι ο Αργύρης και είμαι μαζί σου άλλη μια εβδομάδα Να μιλήσουμε για ένα θέμα που νομίζω ότι μας αφορά όλους που νομίζω θα βρεις ενδιαφέρον, τουλάχιστον εγώ το βρήκα, γι' αυτό ήθελα να το κάνω και podcast.

01:01 Burnout και ψυχική εξάντληση λοιπόν. Να θυμίσεις ότι με βρίσκεις σε όλες τις ψηφιακές πλατφόρμες κάθε τρίτη πρωί βγαίνει η Αχάραγα στις 7. Εσύ το ακούς όποτε γουστάρεις και όποτε θέλεις. Και κάθε Σάββατο και με εικόνα στο ωραίο μας YouTube επίσης το βλέπεις και το ακούς όποτε θέλεις. Δεν υπάρχει κανένας περιορισμός. Λοιπόν θέλω να σε ρωτήσω κάτι πάρα πολύ σημαντικό το οποίο θα εξαρτηθεί αν θα συνεχίσεις να ακούσεις ή να βλέπεις αυτό το podcast Έχεις νιώσει ποτέ ότι δεν αντέχεις άλλο, ότι δεν μπορείς, δεν γίνεται, αλλά συνεχίζεις Αν ναι, συνέχισε να μένεις εδώ κοντά μας γιατί αυτά που θα πούμε σε ενδιαφέρουν σίγουρα Αν έχεις πιάσει τον εαυτό σου να ξυπνάει το πρωί και να νιώθει ήδη κουρασμένος, μείνε σε αυτό το podcast Αν κοιτάς τη μέρα που έχεις μπροστά σου και μοιάζει βουνό γεμάτο υποχρεώσεις, γεμάτο πράγματα που πάλι δεν θα προλάβεις να κάνεις Μείνε σε αυτό το podcast Αν κάνεις πράγματα, ανταποκρίνεσαι, λειτουργείς, είσαι μια χαρά μες τη μέρα αλλά μέσα σου κάτι λείπει

02:03 Κάτι νιώθεις ότι δεν κολλάει σε αυτό το puzzle που προσπαθείς να φτιάξεις Ε ναι, μείνε σε αυτό το podcast Τι άλλο να σου πω δηλαδή για να είσαι πίσω Είναι αυτό που λέμε ότι έχω αποσυνδεθεί από τον εαυτό μου Για να πάω και λίγο στο θέμα και να σταματήσουμε με την πλάκα. Είναι αυτό που λέμε κινούμε στον αυτόματο πιλότο. Αν έχεις βρεθεί σε αυτή τη θέση τότε δεν μιλάμε απλά για κούραση, δεν μιλάμε για είχα μια κουραστική βδομάδα που λέμε, μιλάμε για ψυχική εξάτληση.

02:31 Γι' αυτό που πολύ ωραίο ονομάζουμε σήμερα burnout. Το burnout δεν είναι μια μόδα της εποχής, δεν είναι μια υπερβολή, δεν είναι κάτι που δεν συμβαίνει και κάτι που καλά το λένε τώρα, δεν ξέρω στα βιβλία και είναι μόδα είναι μια πολύ πραγματική ψυχολογική κατάσταση η οποία προκύπτει όταν ένα άτομο εκτίθεται για μεγάλο χρονικό διάστημα μεγάλο όμως έτσι, όχι μια μέρα ούτε μια βδομάδα σε στρες όταν λοιπόν το άτομο αυτό εκτεθεί για ένα αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα σε συνθήκες στρες χωρίς ουσιαστική αποφόρτηση χωρίς να αποφορτίζεται μέσα στη μέρα του και χωρίς να επαναπληρώνει ψυχολογικά, ψυχικά.

03:17 Δεν είναι το ίδιο με το απλό άγχος όπως καταλαβαίνεις διότι το άγχος, έχουμε πει και σε προηγούμενο podcast και μπορείς να πας να το ακούσεις, σε ενεργοποιεί, σε κρατάσει εγρήγορση. Είναι δημιουργικό πολλές φορές το άγχος. Το burnout αντίθετα, η ψυχική εξάντληση που λέμε το δεν έχω άλλο να δώσω, είναι αυτό ακριβώς που λέει η κοιλάξη.

03:39 Σε αδειάζει, σε αποδυναμώνει, σε αποσύρει, δεν θες να κάνεις τίποτα, δεν αντέχεις να κάνεις τίποτα άλλο. Θα μπορούσες να το πεις και υπερκόπωση σε σωματική διάσταση. Αν έπρεπε να το περιγράψουμε υπάρχουν τρεις βασικοί άξονες γι' αυτό. Άκουσέ τους καλά για να καταλάβεις. Ο πρώτος άξονας είναι η εξάντληση. Όχι μόνο σωματική που είπαμε μόλις τώρα, αλλά κυρίως ψυχική.

04:04 Ο δεύτερος είναι η αποστασιοποίηση. Αρχίζεις δηλαδή να απομακρύνεις από αυτό που κάνεις, να γίνεσαι κοινικός, να γίνεσαι πιο αδιάφορος, να μην θέλεις να το κάνεις Όλο αυτό που νιώθεις ότι σε εξαντλεί ψυχικά Και ο τρίτος άξονας είναι η αίσθηση μειωμένης αποτελεσματικότητας Νιώθεις δηλαδή ότι δεν τα καταφέρνεις, ότι οτιδήποτε και να κάνεις δεν είναι αρκετό, δεν φτάνει Και εδώ έρχεται κάτι σημαντικό, ένα πολύ σημαντικό σημείο Το burnout δεν εμφανίζεται ξαφνικά Δεν είναι μια στιγμή, δεν είναι μια μέρα, δεν είναι μια εβδομάδα Είναι μια ολόκληρη διαδικασία σαν να καίγεσαι αργά Σαν να σιγοβράζεις που λέμε Χωρίς να το καταλαβαίνεις στην αρχή Σιγά σιγά θα φανούν τα σημάδια του Δεν σημαίνει ότι κατευθείαν θα πεις Ωπ έπαθα burnout αυτό ήταν Μήπως πρέπει να σταματήσω Όχι φίλε μου Σιγοκαίει από κάτω, σιγοβράζει Στην καθημερινότητα αυτό μπορεί να φαίνεται με πάρα πολλούς τρόπους Μπορεί να χάνεις το κινητρό σου Μπορεί να δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς Μπορεί να εκνευρίζεσαι πιο εύκολα

05:08 Να νιώθεις ένα μόνιμο βάρος χωρίς αφή αιτία Μπορεί ακόμα να εμφανιστούν και σωματικά συμπτώματα Πόνο κέφαλη, ένταση στο σώμα, διαταραχές ύπνου, περίεργα όνειρα Ό,τι μπορείς να φανταστείς Το πιο ύπουλο όμως στοιχείο και γι' αυτό παίρνω μια βαθιά ανάσα για να σου το πω είναι ότι συνεχίζεις να λειτουργείς. Ναι. Αυτό είναι το ύπουλο με αυτό το πράγμα.

05:31 Με αυτό το burnout. Το διαβολεμένο. Συνεχίζω να λειτουργώ. Πηγαίνω στη δουλειά μου. Ανταποκρίνομαι στις υποχρεώσεις μου, στα παιδιά μου, στο σπίτι μου, στην καθαριότητα, στα πλυντήρια που μαζεύονται, στις δραστηριότητες των παιδιών, στο καθημερινό τρέξιμο. Κάνω όλα αυτά που πρέπει. Αυτό το πρέπει. Και αυτό πολλές φορές σε κάνει να υποτιμάς αυτό που σου συμβαίνει Λες δεν είναι δυνατόν, εγώ είμαι turbo ρε Εγώ ξυπνάω από τις 7 το πρωί και πέφτω στις 11 το βράδυ Και δίνω πόνο όλη μέρα Εντάξει λες, κουράστηκα λίγο Κάπως λίγο τα πόδια μου, η μέση μου, το κεφάλι μου Κάπως λίγο τώρα νιώθω αλλά μέσα σου έχει ήδη ξεκινήσει η κατάρρευση Σιγά σιγά και σταδιακά Αν το δούμε πιο βαθιά, το burnout δεν είναι μόνο θέμα φόρτου εργασίας Δεν καίγεσαι απλά επειδή δουλεύεις πολύ Ούτε επειδή κάνεις πάρα πολλά πράγματα μες τη μέρα Καίγεσαι όταν υπάρχει μια εσωτερική ανισορροπία Όταν υπάρχει μια απόσταση ανάμεσα σε αυτό που ζεις Και σε αυτό που έχεις ανάγκη, σε αυτό που θέλεις, σε αυτό που ονειρεύεσαι

06:42 Πόσοι άνθρωποι ξέρετε γύρω μας που ζουν πραγματικά τις ζωές που θέλουν Εγώ μπορώ να σας μετρήσω στα δάχτυλα του ενός χεριού Και όχι μόνο τη ζωή, ακόμα και τις στιγμές που θέλεις. Γιατί η ζωή είναι κάτι γενικό και αόριστο. Από μια ψυχαναλυτική οπτική, το burnout μπορεί να ιδωθεί ως αποτέλεσμα μιας χρόνιας σύγκρουσης ανάμεσα στο πρέπει μου λοιπόν και στο θέλω μου.

07:09 Το άτομο λειτουργεί με βάση εσωτερικευμένες απαιτήσεις. Να είναι παραγωγικό, να είναι τέλειο, να μην απογοητεύει, να αντέχει Όλα αυτά που έχουμε μάθει κατά καιρούς και που μαθαίνουμε και εμείς στους επόμενους Αυτή η εσωτερική φωνή που συχνά μοιάζει με έναν αυστηρό εσωτερικό κριτή Δεν αφήνει χώρο για δυναμία, για ανάγκη, για ξεκούραση Πας λίγο να ξεκουραστείς και λες Ω, πού πάω τώρα, έχω 100 δουλειές να κάνω Ξανασήκω Και κάπου εκεί ο άνθρωπος αρχίζει να απομακρύνεται από τον εαυτό του, δεν ακούει πια τι χρειάζεται, δεν αναγνωρίζει τα όρια του, δεν ξέρει που να βάλει το στόπ, δεν επιτρέπει στον εαυτό του να βάλει αυτό το στόπ.

07:46 Μέχρι που το σώμα και η ψυχή αναγκάζονται να πατήσουν ένα φρένο μόνο τους. Μόνα τους. Από την πλευρά της γνωσιακής υπερηφορικής θεραπείας, που για αυτήν έχουμε μιλήσει και σε προηγούμενα podcast, βλέπουμε ότι το burnout συντηρείται από συγκεκριμένα μοτίβα σκέψης. Σκέψεις. Επιθύσεις που λέμε. Όπως πρέπει να τα κάνω όλα τέλεια.

08:05 Ανατρέξτε σε προηγούμενο podcast για τελειομανία. Δεν επιτρέπεται να αποτύχω. Αν πω όχι θα απορριφθώ. Όλα αυτά που κατά καιρού συζητάμε εδώ και φτάσαμε στο podcast νούμερο 19. Όλα αυτά δημιουργούν έναν συνεχής εσωτερικό καταναγκασμό. Το άτομο δεν πιέζεται μόνο από το περιβάλλον. Πιέζεται από τον ίδιο του τον εαυτό. Πιέζεται από μέσα του.

08:26 Και εδώ αρχίζει ένας φαύλος κύκλος. Και όσο περισσότερο πιέζομαι, τόσο λιγότερη ενέργεια έχω. Όσο λιγότερη ενέργεια έχω, τόσο πιο δύσκολα τα αποκρίνομαι στην καθημερινότητά μου, στις δουλειές μου. Στα πράγματα που πρέπει να κάνω. Και όσο πιο δύσκολα τα αποκρίνομαι, τόσο πιο πολύ αυξάνεται η αυτοκριτική μου. Και έτσι πιέζομαι ακόμα περισσότερο και άλλο και άλλο.

08:46 και άλλο. Φανταστείτε τον εαυτό σας σαν να μπαίνει σε μια πρέσα και κάποιος να τον πιέζει προς τα κάτω, κάτω, κάτω και άλλο κάτω. Είναι σαν να προσπαθώ να τρέξω μαραθώνιο. Ενώ είμαι ήδη εξαντλημένος, ενώ ήδη τρέχω έχω ήδη τρέξει τρεις μαραθωνίους. Εδώ έρχεται ένα σημείο που πάρα πολλοί άνθρωποι μπερδεύουν το burnout με την κατάθλιψη.

09:05 Ναι, σίγουρα υπάρχουν πάρα πολλά κοινά στοιχεία, η απώλεια ενδιαφέροντος, η κόποση, η αρνητική διάθεση, ο κνευρισμός. Η διαφορά είναι ότι το burnout συχνά συνδέεται με συγκεκριμένους ρόλους η πλαίσια, ενώ η κατάθλιψη είναι πιο διάχυτη, είναι πιο γενική. Όμως, απ' την άλλη, αν το burnout δεν αντιμετωπιστεί σωστά και γρήγορα, μπορεί στεδιακά να εξελιχθεί σε καταθλιπτική κατάσταση.

09:29 Και εδώ έρχεται το κρίσιμο ερώτημα του 1 εκατομμυρίου ευρώ που λέει τι μπορεί να γίνει η απάντηση δεν είναι απλή και δεν είναι το απλό που ακούμε ξεκουράσου δες και μια ταινία σήμερα δεν έγινε και τίποτα μην πας και στη δουλειά μια μέρα δεν έγινε και κάτι όχι το burnout είπαμε δεν είναι μόνο θέμα κούρασης είναι θέμα ολόκληρου τρόπου ζωής τρόπου σκέψης τρόπου σχέσης που έχω με τον εαυτό μου πως σχετίζομαι εγώ με εμένα η ψυχοθεραπεία η συμβουλευτική Και ό,τι επιλέξετε εσείς, προσφέρει ένα πλαίσιο για να δουλευτούν όλα αυτά σε βάθος.

10:05 Σε ένα πρώτο επίπεδο πρέπει να αρχίσω να αναγνωρίζω και να αμφισβητώ τις πεπιθήσεις που με εξαντλούν. Να μάθω να εντοπίζω πότε σκέφτομαι με όρους όλα ή τίποτα, ή θα το κάνω τώρα ή ποτέ, πότε υπεργενικεύω, πότε γενικά γίνομαι υπερβολικά αυστηρός με τον εαυτό μου και δεν με αφήνω λίγο να ηρεμήσω, να ξεκουραστώ, να πάρω μια ανάσα πρέδερφε.

10:27 Όταν τα βρω όλα αυτά, σταδιακά θα αρχίσω να χτίζω ένα πιο ρεαλιστικό και πιο υποστηρικτικό εσωτερικό διάλογο. Έχετε σκεφτεί ποτέ πώς μιλάτε στον εαυτό σας, τι λόγια του λέτε. Για καθίστε να το σκεφτείτε λίγο. Θα δείτε ότι μπορεί να μιλάτε και τόσο ωραία. Σε ένα δεύτερο επίπεδο στην ψυχοθεραπεία ή τη συμβουλευτική θα δουλέψουμε τα όρια.

10:45 Το burnout σχεδόν πάντα συνδέεται με δυσκολία στο να πω όχι Με φόβο σύγκρουσης, με ανάγκη για αποδοχή Μέσα στη θεραπεία το άτομο μαθαίνει να αναγνωρίζει μέχρι που φτάνει η ευθύνη του Και που αρχίζει η ευθύνη του άλλου Μαθαίνει να αντέχει τη δυσφορία του να μην γίνεται πάντα αρεστός Τι είπα τώρα κουβέντα για 10 podcast Παράλληλα ίσως πρέπει να κάνουμε και μια βαθύτερη διερεύνηση των αναγκών μας Πολλοί άνθρωποι φτάνουν σε burnout Γιατί έχουν μάθει να λειτουργούν Χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους Τι χρειάζονται Έχουν μάθει απλά να προσαρμόζονται Να ανταποκρίνονται, να δίνουν, να δίνουν, να δίνουν Αλλά ποτέ να παίρνουν Πιστέψτε με η θεραπεία βοηθάει πάρα πολύ Στην επανασύνδεση με αυτές τις ανάγκες Όχι θεωρητικά αλλά βιωματικά Έχοντας κάνει χρόνια ψυχοθεραπεία Μπορώ να σας το πω Σημαντικό κομμάτι είναι και η ρύθμιση του στρες φυσικά.

11:39 Όχι μόνο μέσα από μεγάλες αλλαγές αλλά μέσα από μικρές καθημερινές παρεμβάσεις. Διαλύματα, πάυσεις, επαφή με το σώμα σου, αποφόρτιση. Μικρά λίγο λίγο. Όχι μεγάλα που το μυαλό θα θεωρήσει τεμπελιά. Το νευρικό σύστημα χρειάζεται επαναφορά και αυτό δεν γίνεται μόνο με διακοπές. μια φορά την εβδομάδα σε ένα πεντάστρο που κλείνομαι μέσα και απλά λιώνω σε ένα κρεβάτι και σε μια πισίνα αυτό θέλει συνεπίστη καθημερινότητα και τέλος ίσως το πιο σημαντικό το νόημα αχ αυτό το νόημα γιατί κάνω αυτό που κάνω, είναι επιλογή μου ή υποχρέωση είναι κάτι που με εκφράζει κάτι που έχω μάθει να υπηρετώ που με έχουν μάθει να υπηρετώ το burnout πολλές φορές έρχεται να φωτίσει ακριβώς αυτή την απόσταση ανάμεσα στη ζωή που ζεις και στη ζωή που θα ήθελες να ζεις.

12:24 Και εδώ αλλάζει και η οπτική. Το burnout δεν είναι απλά ένα πρόβλημα που πρέπει να εξαφανιστεί, είναι ένα μήνυμα. Σαν μήνυμα πάρτο. Ένα σήμα ότι κάτι χρειάζεται να αλλάξει. Όχι απαραίτητα δραματικά. Να πας ξαφνικά να κλειστείς ερημίτης ένα βουνό και να βλέπεις τα λιβάδια και τους αγρούς και τις πέτρες. Πρέπει κάτι να αλλάξει ουσιαστικά.

12:46 Αν λοιπόν νιώθεις εξάδηληση, μην το αγνοείς. Μην το βαφτίζεις φάση, περίοδο, κατάθλιψη ή δεν ξέρω τι άλλο Και σίγουρα μην το θεωρείς φυσιολογικό Είναι ένα σημείο καμπής Και ίσως είναι και μια ευκαιρία για σένα Να σταματήσεις να λειτουργείς μόνο με βάση το πρέπει Και να αρχίσεις σιγά σιγά να ζεις με βάση το τι έχω πραγματικά ανάγκη Και εδώ είναι που μπορεί να αλλάξουν τα πάντα για σένα Και τώρα που είπα πρέπει όταν τελειώσω αυτό το podcast να σημειώσω να κάνω και ένα podcast για αυτά τα αναθεματισμένα τα πρέπει που μας έχουν φάει όλη μας τη ζωή από τότε που ήμασταν πέντε χρονών παιδάκια μέχρι και σήμερα.

13:22 Αλλά αυτό άλλη φορά. Αυτά για σήμερα. Ελπίζω να βρήκες κάτι χρήσιμο σε αυτό το podcast και αν έγινε αυτό πρόθεσέ το και σε κάποιον που πιστεύεις ότι μπορεί και να το χρειάζεται, μπορεί κάτι να αλλάξει στη ζωή του. Είμαι ο Αργύρης, αυτό ήταν το Σκέψου Αλλιώς και τα λέμε την επόμενη εβδομάδα με ένα καινούριο επεισόδιο και ένα καινούριο θέμα.

13:42 Αν θέλεις κάτι πολύ συγκεκριμένο να ακούσεις αυτό το podcast σε προσκαλώ να μου στείλεις σε οποιαδήποτε ψηφιακή πλατφόρμα εκεί έξω με βρεις. TikTok, Instagram, Facebook. Θα κοιτάζω όλα, είμαι εκεί έξω και σε περιμένω. Τα λέμε την άλλη εβδομάδα.