Γιατί οι "Απόντες" είναι από τις πιο σημαντικές ελληνικές ταινίες; #explainer

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 podcast Χίες και Μία Νύχτες στο One Month. Έχει γράψει ένα μυθιστόρημα και δύο συλλογές διηγημάτων. Σωστά τα λέω. Σωστούτατα. Μπράβο. Ευχαριστώ. Και το τελευταίο του πόνημα είναι ένα βιβλίο για τους απώντες, την ταινία του Νίκου Γραμματικού. Εκδόσης Αντίποδες. Το οποίο έρχεται με αφορμή τα 30 χρόνια από την πρώτη κυκλοφορία της ταινίας, του Γραμματικού.

00:56 και το οποίο έρχεται και να συνδυαστεί και με ένα ιδιαίτερο αφιόρμα που θα υπάρχει και στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το κινηματογραφικό πάνω στην ταινία αυτή αλλά και στον ίδιο το σκηνοθέτη. Τα είπες όλα. Τι άλλο να πω. Τα είπα όλα. Ευχαριστώ πολύ. Καλησπέρα. Γεια σας. Λοιπόν, απώντες. Το είδα, είμαι φρέσκος. Δηλαδή την ώρα που γράψατε το podcast δεν έχω κλεισκό στις 4 ώρες που το έχω δει.

01:19 Α, τότε στο σύνοπο. Ότι έχω τη χαρά να έχω δει μια ταινία. Καλά, θα ξεκινήσω με το εξής. Παρακαλώ. Ότι το να βλέπεις μια ωραία ταινία, είναι το ανώτερο έδος διασκέδασης, πιστεύω. Μετά από κάποια ηλικία. Ναι, δηλαδή είναι ότι δεν έχει ούτε τον πόνο ότι ξέρεις, θα δω μια σειρά που θα κάτσεις πέντε χρόνια, 600 επεισόδια, μη δω σπόιλερ, μη το δει ο Δίπλα κτλ.

01:41 Ισχύει. ότι ούτε θα διαβάσεις κανένα βιβλίο τούβλο, ότι κάθεσαι εκεί και σε δύο ώρες και δυόμιση που σου πω και παραπάνω αν είναι ταινία έχεις, δηλαδή σε αυτό το ωραίο πράγμα έχεις πάρει τόση δόση ευχαρίστησης μια ιστορία με αρχή μέση τέλος σε δύο ώριτσες και συνεχίζεις τη ζωή σου κοιμάσαι μετά πουλάκι την ταινία δεν την είχα δει αν δεν την είχες γράψει και εσύ ένα παλιό άρθρο στο Μακάντα που νομίζω είναι και αφορμή για να ξεκινήσει και το βιβλίο κάπως έτσι, ναι με το έψαξες τότε με τους συντελεστές, το σκηνοθέτη για να πείτε ας πούμε πως γυρίστηκε στην ουσία η ταινία δεν θα είχα δώσει και καμία ενδιαφέρονση δηλαδή την είχα στο ραντάρ μου μέχρι να φτάναμε τώρα προφανώς στα 30 χρόνια κάτι θα καταλάβαινα, να ρημένα, κάτι θα έλεγα και πως σου φάνηκε λοιπόν πρώτη φορά που την έκανες Σε λέω, στόπα πριν, μια καλή ταινία είναι...

02:30 Και μου έκανε τρομερή εντύπωση να ξεκινήσουμε από αυτό. Ότι αν γυριζόταν τώρα, σήμερα, η ίδια ταινία, η ίδια ακριβώς ταινία, σου λέω, θα είχε διαφορετικά... διαφορετικό σκηνικό, διαφορετικά... Αλλά να λέγει τα ίδια πράγματα, ακριβώς τέτοιο σενάριο να έχει. Να μην άλλαζε η δραδική εποχή, θα μας φαινόταν τρομακτικά επίκαιρη.

02:51 Ακριβώς, ακριβώς. Νομίζω ότι αυτό είναι που κάνει διαχρονική την ταινία Δηλαδή η ταινία ολοκληρώθηκε και προβλήθηκε το 1996 Σάρωσε τότε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης Έχει να κάνει με αυτή την παρέα για όσους Για τους λίγους που δεν γνωρίζουν πέρα τι είναι όσο πρόκειται Είναι μια παρέα που μεγαλωμένει όλοι στο ίδιο μέρος Της Σαλαμίνα που είναι και ο τόπος καταγωγής του Νίκου Γραμματικού Και ουσιαστικά παρακολουθούμε τη ζωή μιας παρέας 6 ατόμων από το 3ο του 87 μέχρι το εγκόλ του Μαραντόρα το 94. Μπράβο!

03:25 Δηλαδή από την υπέρτατη νίκη στην μεγάλη ήττα, στην πολύ βαθιά ήττα και παρακολουθούμε το πώς αυτή η παρέα διαλύεται στα εξών συνετέθη όπως το λένε σιγά σιγά καθώς μεγαλώνουν οι χαρακτήρες οι κολλητήφιλια τους. Άντρες όλοι. Άντρες όλοι, ναι. Και παραμένει επικαιρή γιατί είναι ένα μοτίβο που το βλέπουμε όλοι και το ζούμε στις ζωές μας και δεν υπάρχει περίπτωση κάποιος να μην έχει βιώσει κάτι ανάλογο με την κολλητή του παρέα ή με οποιονδήποτε φίλο κάνεις σε κάποια στάση, σε κάποια στιγμή της ζωής σου θα έρθει κάποια στιγμή που δεν αποκλείεται κάτι να σας χωρίσει.

03:57 Δεν σημαίνει ότι θα πλακωθείτε, ότι θα διαλυθείτε, ότι θα μανουριάσετε ότι απλά κάποια στιγμή συνειδητοποιείς, όπα, εδώ τελειώσαμε. Και στα θέματα της συζήτησης, γιατί στην ουσία βλέπουμε αυτή την παρέα στην ουσία να κινείται στους ίδιους τόπους, από καφενείο, σε ένα χώρο αράγματος, στην παραλία, στο καφενείο, δηλαδή γίνεται ένας κύκλος των σκηνικών που βλέπουμε τους οποθετημένους και σε μια πρωτοχρονιά πάντα που επαναλαμβάνεται.

04:22 Είναι ότι συζητάνε τα ίδια πράγματα που συζητάμε και τώρα. Δηλαδή συζητάνε το θέμα του ζήτηματος της τεχνολογίας, είναι πολύ σαφές και τότε έρχονται κοινητά βλέπουμε τη χρήση των σκληρών δίσκων το RAM προσπαθούν να καταλάβουν που στην ουσία και τώρα άμα βάλεις το θέμα της τεχνολογίας συζητάμε τεχνητή νομοσύνη είναι το ζήτημα το πολιτικό που προφανώς υπάρχει πάντα το ζήτημα το αν υπάρχει πολιτιστικό υπάρχει φοβερό soundtrack υπάρχει ένας διαχωρισμός αν θες ότι ποιοι ακούμε αυτή τη μουσική και τι όχι. Υπάρχει και μια κριτική για τη μουσική. Ισχύει, ισχύει.

05:00 Έχει ενδιαφέρον ότι η ταινία του γραμματικού, αν εξαιρέσεις δηλαδή αυτό που λες ότι σήμερα μιλάμε για AI και τότε μιλούσαν για κινητά παντόφλες, είναι πως λένε ρε παιδί μου, ότι τους ανθρώπους σε βάθος χιλιετιών αιώνων, δεν ξέρω τι, τους απασχολούν 4-5 θεμελιώδεις ζητήματα. Τι θα έρθει την επόμενη μέρα με μια αλλαγή στην τεχνολογία.

05:22 Τους απασχολούν τα ερωτικά, τους απασχολούν τα φιλικά, τους απασχολούν ο θάνατος, τους απασχολούν οι σχέσεις με τους γονείς, αν θα έχω λεφτά να φάω. Δηλαδή αυτά είναι τα τέσσερα πέντε βασικά. Αλλάζει το πλαίσιο κάθε φορά. Υπό αυτή την έννοια λοιπόν τα ζητήματα που θέτει τόσο πολύ μπροστά ο γραμματικός είναι ακριβώς τα ίδια με αυτά που μας απασχολούν και εμάς σήμερα όπως λες.

05:39 Έχει ένα στοιχείο χρονογραφήματος. Δηλαδή, νομίζω υπήρχε και κίνδυνος τότε, γιατί το 1996 βγήκε η ταινία και τελειώνει το 1994 η story. Ναι, ναι. Μπορεί να έχει ένα κίνδυνο. Ξέρεις, μπορεί να είναι μια ταινία πολύ εφημερή. Ναι. Δηλαδή, έχει σημασίσει με το social network feature. Σωστό, ναι. Αλλά τελικά, είδες, δεν είναι κάθε άλλο παραεφημερή.

06:00 Ενώ η ταινία όταν είχε βγει τότε, παρά το ότι η κριτική ως επιτοπλίσσο την είχαν αποθεώσει και είχε πάρει στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης έκανε κάτι που δεν έχει κάνει καμία άλλη ταινία. Δηλαδή πήρε σκηνοθεσία, βραβείο, πήρε σενάριο ο Γραμματικός και Παναγιωτόπουλος δώσανε για πρώτη και τελευταία αν δεν απατώ με φορά μέχρι σήμερα σε όλους τους ιστοποιούς τους δώσανε βραβείο για να μην δώσουν σε κάθε πρώτη τεχνή, δώσανε σε όλους τους ιστοποιούς βιτα-ανδρικού ρόλου.

06:29 Από το Μουρίκι μέχρι το Σταρίδα, το Μακαρίτη σε όλους τους ιστοποιούς. Είχε πάρει βραβείο κοινού, βραβείο του περιοδικού σινεμά, δηλαδή δεν υπήρχε βραβείο που δεν πήρε. Παρά όλα αυτά τα βραβεία, όμως η ταινία δεν είχε κάνει πολλά ιστοπίρια τότε στο σινεμά, ενώ περίμενα να κάνει, γιατί λίγο νωρίτερα, νομίζω τον περασμένο χρόνο τον προηγούμενο χρόνο είχε βγει το τέλος εποχής του κόκκινου που είχε σαρώσει τότε είχε κάνει 300-400 χιλιάδες ειτήρια οι απώντες κάνανε δεν νομίζω να κάνανε εξαψήφιο νούμερο πάντως είναι αδερφέ, κάπως αδερφάει και αυτές οι δύο ταινίες ναι γιατί και εκεί δείχνει μια παρέα μες στην δικτυακή αγροφυγεία που ζούσαμε με τάξη του σχέση και αυτές οι ταινίες ουσιαστικά τουλάχιστον έτσι μου λένε και οι άνθρωποι με τους οποίους μίλησα για τις ανάγκες του βιβλίου και από ό,τι έχω παρακολουθήσει ουσιαστικά φέρανε μια ατομία στο ελληνικό σινεμά γιατί από εκεί που ήταν λίγο λόγο τιμής όλα δεν ήταν λόγο τιμής το θέμα ήταν ο νέος ελληνικός κινηματογράφος

07:25 αυτό η δεκαετία 80 λίγο Αγγελόπουλος κανένα πρόβλημα φυσικά με τον τεράστια σημασία Αγγελόπουλου αλλά ήταν ένα άλλο σινεμά πιο θεωρητικό, πιο ακαδημαϊκό, αν θες πιο εντελεκτουέλ. Και ήρθε ο γραμματικός ουσιαστικά, σηματοδότησε μια τομή, έφερε τον κινηματογράφο στην κανονική ζωή. Στην κανονική ζωή. Αυτό. Έχει και ένα ξενάριο που είναι κανονικές κουβέντες κάπως.

07:49 Ναι, ναι. Επέρα από ότι έχει πολλές ατάκες μέσα που έχεις να χρησιμοποιήσεις αρχιάρθρον, έχει διάφορα τσιτάτα μέσα που μπορείς να πάρεις, αλλά στην ουσία οι βλέπεις που ανακολουθείς είναι για κανονικές κουβέντες. Ακριβώς, ακριβώς, ναι. Εσύ τώρα, πώς ξεκινάς αυτή την ιστορία. Λοιπόν, εγώ ξεκινάω... Και να μας πεις και λίγο μέσα από το δικό σου ας πούμε, το βιβλίο ας πούμε είναι αυτό που ονομάζεται ορλαντική ιστορία κάπως.

08:12 Ναι, και ο τίτλος του βιβλίου είναι απ' όντες μια προφορική ιστορία. Είναι αυτό το μοτίβο non-fiction ας πούμε βιβλίων που στην Ελλάδα δεν δουλεύει πολύ ακόμα, δηλαδή δεν συνηθίζεται. Στο εξωτερικό όμως παίζει πάρα πολύ που ουσιαστικά ο δημοσιογράφος, Παύλα συγγραφέας, Παύλα ερευνητής, ξέρω εγώ πώς θες πες το, μιλάει με όλους τους συντελεστές του θέματός του και ουσιαστικά φτιάχνει μία αφήγηση μετακινώντας τα λεγόμενα των ομιλητών σαν να φτιάχνει ένα πάζλ.

08:42 Ένα διάλογο μεταξύ τους. Ναι, ενώ μιλάς με όλους ξέχωρα δεν τους μάζεψα όλους τους συντελεστές στο ίδιο σημείο την ίδια μέρα την ίδια ώρα λοιπόν εγώ έφαγα μια λόξα με αυτή την ταινία πριν από αρκετά χρόνια που έτυχε να την ξαναδώ στο YouTube που υπήρχε ακόμη τότε σε πολύ κακή ανάλυση δυστυχώς και μπορεί να ήταν επειδή ξέρω πλησίαζα τα 40 ήμουν λίγο πριν τα 40 κάπως είδα τον εαυτό μου εκεί μέσα είδα τον εαυτό μου είδα εσένα, είδα τους φίλους μου, όλους μας είδα κάπως τους φίλους μου από την ιδιαίτερη πατρίδα Μοτοβόλου, τους φίλους μου από την Αθήνα οπότε έκανα αυτό το ρεπορτάζ για το site που συνειδρήσαμε τότε και μιλώντας με κάποιους βασικούς τότε, με τους ιστοποιούς και τον σκηνοθέρη το γραμματικό και τον Νίκο τον Παναγιωτόπουλο που είχε γράψει το σενάριο κάπως πάνω στην κουβέντα μου λέω ο Μουρίκης τότε, ρε παιδί μου μου λέει, σε βλέπω το πονάς το θέμα μου, δεν θες να κάνεις κάτι παραπάνω έτσι, κάτι από εδώ από εκεί.

09:39 Κάνα βιβλίο και όντως εγώ είχα ξεκινήσει να το σκέφτομαι ας πούμε, αλλά δεν το ομολογούσα ακόμη στον εαυτό μου. Μετά πολλά το πήρα απόφαση και για να βγει αυτό το βιβλίο μίλησα με όλο το cast, πρώτους, δεύτερους, τρίτους ρόλους, με τον σκηνοθέτη, με τον σεναριογράφο, με τον Χρόνι τον Τζίμο που έκανε τις Περούκες, με τον Παναγιώτη του Παπαχατζή που έκανε την παραγωγή που κάνει και τις ταινίες του Οικονομίδη μεταξύ πολλών άλλων μεγάλο κεφάλαιο και αυτό στο κινηματογράφο ξανά και ξανά και ξανά γιατί έπρεπε να κάνεις follow up μου είπε ο Διος Κουρίδης αυτό, οκ τι έχεις να σχολιάσεις πάνω σε αυτό οπότε ήταν μια δυναμική διαδικασία πολυετής με έναν τρόπο να πούμε ότι όλο το κάστ είναι κάστ μας αρρωσχολητά τελευταία, δηλαδή από τότε είναι ο Μουρίκης ο Χιλάκης ο Νούσιας είναι ο Γιώργος ο Ευγενικός είναι ο Μακαρίτης ο Κωνσταντίνος ο Σταρίδας και ο Γιωργάκης και ο Μπράβο και ο Νίκος ο Γιωργάκης ο οποίος τότε έχει κάνει ένα μεγάλο σύνολο γιατί παίζει αυτή την ταινία Ελευθερία Δημακούπλου

10:42 που έχει πάρει και βραβείο και εκεί και μετά παίζει αυτό και μετά αυτός εξαμβανίστηκε γιαρκετά χρόνια είναι μετά τις διαφωνητάμες διαφημίσεις και τα λοιπά και τα λοιπά τώρα παίζεις στο θέατρο το πολύ ενδιαφέρον είναι ότι μόλις αυτούς που μίλησα άσε τον σκηνοθέτη άσε τον σιναριόγραφο όλοι οι ηθοποιοί εξαιρουμένου του Γεωργάκη που λες ήταν άντε και λίγο του Μουρίκη ήταν ουσιαστικά το πρώτο του σβήμα μάλιστα όλοι ξέρουμε τι καριέρες έχουν διαγράψει τώρα από το Χιλάκι μέχρι το Νούσχε ο Ευγενικός επέλεξε κάποια στιγμή να το γυρίσει στο παιδικό θέατρο και έχει μια από τις νομίζω την καλύτερη ακαδημία παιδικού θεάτρου στη χώρα δηλαδή δεν είναι πολύ ενεργός σε ταινίες αλλά επέλεξε ένα συγκεκριμένο δρόμο. Άρα όλοι τους θεωρούν ότι χωρίς αυτή την ταινία δεν θα είχαν γίνει αυτό που έγιναν δηλαδή μιλούσαν και κάποιοι έκλαιγαν κιόλας μιλώντας για αυτή την ταινία ήταν πάρα πολύ συγκινητικό όλο αυτό. Ναι τώρα οι παρέες που χάνονται είναι το θέμα μας ναι είναι από τη μία

11:39 μαζί και η χαμένη νεότητα δηλαδή ότι θες τα χρόνια της αφέλειας τα χρόνια που πρέπει ας πούμε να συμβιβαστείς, συμβιβασμοί ναι με ένα τρόπο ρε παιδί μου βλέπεις πως ένας από εκεί που δεν το περιμένεις ένας άνθρωπος ας πούμε ένας που είναι και συνάδελφός μας στην ταινία ο Χιλάκης πως ξαφνικά από εκεί που ήταν ένας, παίζει το δημοσιογράφο ο οποίος τελικά φάνηκε ότι ήθελε να γίνει ο νέος Χατζηνικολάβ ο άλλος ήθελε να χωθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση και πιθανότατα σήμερα να ήταν ευρωβουλευτής ο άλλος χάθηκε λίγο με τα ποτά και τα ξύδια και όλα αυτά και την απογοήτευση επειδή διαλύθηκε η παρέα δηλαδή βλέπεις μοτίβα που επαναλαμβάνονται διαρκώς Παίζει όμως ρόλο και ο τόπος η Ελευσίνα γιατί είναι και Αθήνα αλλά και δεν είναι και δεν είναι ούτε και παρχιά.

12:35 Είναι πάρα πολύ περίεργο αυτό με την Ελευσίνα και λόγω της σαλαμίνα. Με την σαλαμίνα, συγγνώμη, ναι. Με την σαλαμίνα, ναι. Με την σαλαμίνα, λοιπόν, και λόγω της στενίας. Εγώ έχω φάει ένα μεγάλο κόλλημα τα τελευταία χρόνια. Πηγαίνω συνέχεια με τη μηχανή και κόβω βόλτες. Έτσι την έχω γυρίσει, δεν έχω αφήσει στενό για στενό.

12:52 Και παραλία για παραλία. είναι πάρα πολύ ιδιαίτερο μέρος γιατί ταυτόχρονα είσαι μια ανανάσα πέρα από το πέραμα αλλά και μόνο το ότι μπαίνεις σε ένα καραβάκι, σε μια παντόφλα έστω για 7 λεπτά από όσο διαρκεί το ταξίδι νιώθεις ότι είσαι και πάρα πολύ μακριά ενώ δεν είσαι, ξέρεις, είσαι δίπλα αλλά ταυτόχρονα κάτι σε κρατάει πάρα πολύ μακριά οπότε είναι μια σχησοφρενική λίγο κατάσταση είσαι στην Αθήνα, στην ευρύτερη Αθήνα αλλά ταυτόχρονα είσαι και στην επαρχία αλλά είσαι και στην Αθήνα δεν μπορείς να καταλάβεις που είσαι είσαι σε ένα λίμπο γιατί τι θα δει κάποιος που πες αγαπήσει την ταινία του χαίρεσαι την ταινία τι θα μου είπε κάτι παραπάνω στο βιβλίο λοιπόν το βιβλίο είναι όλη η ιστορία της δημιουργίας της ταινίας από το τι έκαναν όλοι αυτοί πριν και το πως όλοι αυτοί ενώθηκαν κάτω από την ομπρέλα ας πούμε των απώντων πως τους μάζεψε ο γραμματικός ο οποίος γραμματικώς έκανε casting νομίζω μου λέγει ότι είχε δει 700 νέους θα μάθει λοιπόν πως γυρίστηκε αυτή η ταινία

13:54 με κάθε λεπτομέρεια και πίσω από τις κάμερες πάρα πολλές ιστορίες συγκινητικές, τραγελαφικές ντροπιαστικές κάποιες θα μάθει θα θυμηθεί ο παλιότερος θα μάθει ο νεότερος πως ήταν ο ελληνικός κινηματογράφος τότε θα μάθει πως ήταν και η χώρα ακόμη και σε πολιτικό επίπεδο θα μάθει τι έγινε στη Θεσσαλονίκη με όλο αυτό το θρίαμβο και τι σήμαινε αυτό μετά για τους ηθοποιούς, θα μάθει για τους απώντες τους κυριολεκτικούς γιατί αυτή η ταινία αυτό είναι το τρομερό, έξι άτομα που ήταν σε αυτή την ταινία με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο λείπουν πια από τη ζωή από το Μινάτο Χατζησάβα που έπαιζε τον τρελό του χωριού εντός Αουικών μέχρι τον πρωταγωνιστή τον Κωνσταντίνο Τεσταρίδα ο οποίος υποδιόταν έναν ήρωα που ήταν βασισμένος στον ίδιο το γραμματικό δηλαδή υποτίθεται ότι ήταν ο Νίκος Γραμματικός οπότε θα μάθει τα πάντα για αυτήν την ταινία μπροστά και πίσω από τις κάμερες και κατ' επέκταση θα μάθει και για το κοινωνικό, πολιτικό, οικονομικό γείγναστα εκείνης της εποχής

14:59 Λοιπόν, Απόντες, μια προφορική ιστορία κυκλοφορία από τις εκδόσεις Αντίποδες Εκδόσεις αντίποδες και στο πλαίσιο, μάλλον με αφορμή αυτό το βιβλίο, εγώ απευθύνθηκα στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης πέρυσι, κάπου τέλος πάντων, και τους λέω παιδιά ότι εγώ έχω γράψει αυτό το βιβλίο, δεν θέλετε να βάλουμε μπρος και ένα μεγάλο αφιόρμα στον Νίκο Γραμματικό, ο οποίος θεωρείται από τους σημαντικότερους Έλληνες σκηνοθέτες όλων των εποχών.

15:21 με μεγάλη χαρά δέχτηκαν από το φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης, ενθουσιάστηκαν και έχει πάρει μπρος και θα υλοποιηθεί δηλαδή ένα μεγάλο αφιέρωμα στον Νίκο Γραμματικό στο επερχόμενο φεστιβάλ που θα προβληθούν όλες του οι ταινίες αποκατεστημένες, κόπιες, προσβάσιμες για όλους Θα έχει σχετική έκθεση Θα έχει ένα μάστερ κλάσσι συζήτησης, επισυζητήσεων και στο πλαίσιο όλων αυτών των πολύ ωραίων πραγμάτων θα του δοθεί ο Χρυσός Αλέξανδρος φυσικά του Νίκου Γραμματικού και στο πλαίσιο αυτών των δράσεων ας πούμε την 3η 10 Νοεμβρίου θα γίνει μια συζήτηση με τον Νίκο Γραμματικό για όλη του τη διαδρομή και στο δεύτερο μέρος αυτής της συζήτησης πάνω στη Θεσσαλονίκη θα γίνει και η παρουσίαση του βιβλίου παρουσία όλων των συντελεστών οπότε θα υπάρξει μια συζήτηση με το κοινό μεταξύ όλων ημών.

16:11 Μάλιστα. Θεοδόση, ευχαριστώ πολύ. Παρακαλώ.