Ορέστεια: το πρώτο δικαστικό θρίλερ της ανθρωπότητας

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Φιλιστοράκια αγαπημένα, καλώς ήλθατε στην ιστορία της Κυριακής, σε ένα επεισόδιο που μας επιστρέφει στην αρχαία ελληνική γραμματεία και καταπιάνεται με ένα θέμα που ακόμη και στις μέρες μας δυστυχώς, όπως έδειξε και η σχετικά πρόσφατη επικαιρότητα στην Κρήτη, γνωρίζει επιβιώσεις. Το θέμα της αυτοδικίας που κωδικοποιείται στη λέξη Βεντέτα έχει υπάρξει πάμπολες φορές αντικείμενο μελέτη σε διάφορους επιστημονικούς κλάδους από την νομική και την εγκληματολογία μέχρι την κοινωνιολογία, την ιστορία και τις επιστήμες της ψυχής.

00:41 Η αυτοδικία παραμένει ένα ανοιχτό ζήτημα για κοινωνίες με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως αυτή της Κρήτης για παράδειγμα. Εμείς όμως το επεισόδιο αυτό δεν θα ασχοληθούμε με ιστορικές αναδρομές σε γεγονότα της νεωτερικότητας, αλλά θα πάμε πίσω, πολύ πίσω, στην αρχαία Ελλάδα, για να δούμε πώς αντιλαμβανόταν ο αρχαίος ελληνικός κόσμος τη μετάβαση από τη δικαιοσύνη του αίματος στη δικαιοσύνη της οργανωμένης κοινωνίας, στη δικαιοσύνη της πόλης.

01:13 Τον τρόπο δηλαδή με τον οποίο η ανάγκη επίλυσης του βίαιου γεγονότος που ανοίγει τον ζωοφερό κύκλο αίματος πέρασε από το προσωπικό στο συλλογικό. Βαδίσοντας λοιπόν στα δικά μας τα μονοπάτια, τα πολιτισμικά, προσεγγίζουμε πως ο αισχύλος με την ορέστια διηγείται με τρόπο συγκλονιστικό την εγκαθίδρυση της οργανωμένης μορφής απόδοσης δικαιοσύνης Έτσι ο φωνιάς δεν θα τιμωρηθεί από τον απόγονο του θύματος, αλλά από τους κανόνες της ευνομούμενης πολιτείας Σήμερα λοιπόν ταξιδεύουμε σε έναν κόσμο όπου το αίμα ζητούσε αίμα, η εκδίκηση ήταν νόμος και η μοίρα των ανθρώπων μπλεκόταν άρρηκτα με τη βούλης των θεών.

02:00 Θα μιλήσουμε για μία από τις συγκλονιστικότερες ιστορίες της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας, αυτή της Ηλέκτρας και του Ορέστη, των παιδιών του Αγαμέμνονα και πώς η προσωπική οικογενειακή τους τραγωδία οδήγησε σε μια κοσμογονική αλλαγή όχι μόνο για τους ίδιους, αλλά και για την ανθρωπότητα ολόκληρη. Τη μετάβαση από την αυτοδικία στην οργανωμένη δικαιοσύνη και την ίδρυση του πρώτου δικαστηρίου της ανθρωπότητας του Αρίου Πάγου.

02:31 Το υπόβαθρο για την ιστορία της Λέκτρας και του Ορέστη δεν είναι άλλο από τον κύκλο των Ατριδών, έναν από τους πλέον αιματοβαμένους μυθολογικούς κύκλους που έδωσε αναπόφευκτα πολλά αριστουργήματα στο αρχαίο ελληνικό δράμα. Στον κύκλο αυτό περιλαμβάνονται όλες οι συγκλονιστικές ιστορίες που αφορούν στους Ατρίδες, τους γιους του Ατρέα δηλαδή, τον Αγαμέμνονα και τον Μενέλαο, οι οποίοι παντρεύτηκαν δύο αδελφές, τη δυναμική κλειτεμνήστρα ο Ένας και την ωραία Ελένη ο Δεύτερος.

03:03 Δεν χρειάζεται φυσικά να σας πω ότι ο κύκλος των Ατριδών περιλαμβάνει και μύθους που σχετίζονται με τον Τροϊκό Πόλεμο, είναι αυτονόητο αυτό. Εδώ λοιπόν έχουμε πολέμους, δολοφονίες, μοιραίες γυναίκες, άνδρες που δείψουν για εκδίκηση, σφετεριστές και αδικημένους. Όλα ξεκινούν από μια κατάρα που βάραινε ασφυκτικά τον οίκο των Ατριδών.

03:27 Μια κατάρα που ξεκινούσε από μία γενιά και μετά προχωρούσε στις υπόλοιπες, τροφοδοτούμενοι από φόνους, προδοσίες και ανίποτα εγκλήματα. Ήταν ένας φαύλος κύκλος αίματος, όπου κάθε πράξη εκδίκησης γεννούσε την επόμενη, παγιδεύοντας τους απογόνους σε αυτόν τον ατέρμονο κύκλο αίματος. Όλα ξεκίνησαν με τον Τάνταλο λέει η μυθολογία, τον πρόγονο των Ατριδών που είχε Ολύμπια καταβολή αφού ήταν γιος του Δία και της Οκεανίδας Πλουτός.

04:01 Η ελληνική μυθολογία επιφυλάσσει πάμπολα επεισόδια για να μας διηγηθεί τους τρόπους με τους οποίους ο Τάνταλος ενοχλούσε τους θεούς. Όμως η πιο φρικιαστική ιστορία από όλες ήταν αυτή του γιού του του Πέλοπα. Ο μύθος λέει ότι ο Τάνταλος, ο οποίος σε κάποια άλλη από τις περιπέτειές του είχε κλέψει τον έκταρ και την αμβροσία από το τραπέζι των θεών και είχε κεράσει τα φυλλαράκια του τους θνητούς, διοργάνωσε ένα δείπνο προκειμένου να εξηλαίωθει για την πράξη αυτή Στην πραγματικότητα όμως, αυτό που ήθελε ήταν να τσεκάρει κατά πόσο παντοδύναμοι και παντογνώστες ήταν οι Ολύμποι και έτσι το κυρίως πιάτο που σερβιρίστηκε δεν ήταν άλλο από το σώμα του ίδιου του παιδιού του, του Πέλοπα, ταμαχισμένου.

04:51 Οι θεοί αμέσως κατάλαβαν τι συνέβαινε και δεν δοκίμασαν ούτε μία μπουκιά από το αφρικτό έδεσμα. Η μυθολογία λέει βέβαια ότι μόνο η Δήμητρα, η οποία βρισκόταν σε περίοδο βαθύτατου πένθους με την υπόθεση της Περσεφόνης την εποχή εκείνη, εκείνη, χαμένη στον πόνο της και τις σκέψεις της για την αρπαγή της μοναχοκόρης της, έφαγε τον νόμο του Πέλοπα.

05:15 Βεβαίως, οι θεοί ανάστησαν το θύμα του Τάνταλου και αντικατέστησαν τον νόμο που έλειπε με έναν άλλον καμωμένο από ελεφαντόδοντο. Ο Τάνταλος φυσικά βρήκε φρικτό τιμωρητικό θάνατο, αλλά και η συνέχεια στον Άδη ήταν μαρτυρική, αφού είχε καταδικαστεί σε αιώνια πείνα και δίψα όντας μονίμως βυθισμένος σε μία λίμνη το νερό της οποίας του έφτανε ως το λαιμό κάθε φορά που έσκυβε να πιεί το νερό εξαφανιζόταν και εκείνος έμενε να υποφέρει επίσης πάνω από τη λίμνη δέσποζαν πολλά οποροφόρα δέντρα γεμάτα καρπούς κάθε φορά που πεινούσε ο τάνταλος άπλωνε το χέρι να κόψει ένα φρούτο αλλά τα κλαδιά των δέντρων ψήλωναν αυτομάτως και έτσι τον θέριζε η φρικτή πείνα και η φρικτή δίψα.

06:07 Ο αναστημένος Πέλοπας τώρα υπήρξε πατέρας του Ατρέα και του Θιέστη και για να δείτε πως κουμπώνει η ιστορία όλοι η γη του Ατρέα όπως είπαμε και νωρίτερα ήταν ο Αγαμέμνονας και ο Μενέλαος ενώ ο γιος του Θιέστη ήταν ο Αίγιστος ο άνθρωπος δηλαδή που σκότωσε τον Αγαμέμνονα. Ωστόσο, Ατρέας και Θιέστης δεν ήταν αγαπημένα αδέλφια Είχαν άσβεστο μίσος μεταξύ τους για το ζήτημα της διαδοχής όπως καταλαβαίνετε Η μεταξύ τους σχέση έχει και αυτή αρκετά μυθολογικά επεισόδια Με κύριο την αποπλάνηση της Αερόπης που ήταν η σύζυγος του Ατρέα από το Θιέστη Ο Ατρέας για να εκδικηθεί κάλεσε σε δείπνο υποτιθέμενα συμφιλίωση στον αδελφό του και του σέρβηρε τα σώματα των γιών του.

06:58 Ο θιέστης ανήποπτος έφαγε κανονικά ότι του σερβηρίστηκε και στη συνέχεια αποσβολώθηκε ολότελα όταν ο Ατρέας με σαδισμό του αποκάλυψε τι είχε γίνει. Αυτή η φρικτή πράξη ήταν που σφράγισε και την περίφημη κατάρα του οίκου των Ατριδών που έφτασε μέχρι τον Ορέστη μεταφέροντάς την στις επόμενες γενιές. Ποια ήταν η κατάρα? Ο θιέστης που βρισκόταν σε κατάσταση απόλυτου κλονισμού καταράστηκε τον αδελφό του να αφανιστεί ολόκληρη η γενιά του.

07:33 Φυσικά στη συνέχεια μέσα από μια αιμομυκτική σχέση με την κόρη του, ο θιέστης απέκτησε τον Αίγιστο ο οποίος έμελε να σκοτώσει τον Αγαμέμνονα. Με την ευκαιρία αυτή να βάλουμε και μερικά πράγματα στη θέση τους γιατί ο Αίγιστρος δεν ήταν ο οποιοσδήποτε αιραστής της βασίλισσας της Κλειτεμνήστρας εμπροκειμένο αλλά είχε προσωπική εμπλοκή στην όλη υπόθεση, θεωρώντας ότι έπρεπε να εκδικηθεί τον Αγαμέμνονα για τις πράξεις του πατέρα του, αλλά και για λόγους διαδοχής, επειδή θεωρούσε ότι ο γιος του Ατρέα άδικα είχε γίνει βασιλιάς των Μυκηνών, εφόσον υπήρχε ο θιέστης.

08:15 Γιατί βλέπετε, με το να μην έχει άμεσους απογόνους ο θιέστης, εννοώντας αρσενικούς απογόνους, και αφού ο Αίγιστος ήταν μικρό παιδί, μην ξεχνάμε σε ποια εποχή αναφερόμαστε έτσι, η διαδοχή έφτασε στα χέρια του πρωτότοκου Αγαμέμνονα, ο οποίος μαζί με το βασίλειο των Μυκηνών κληρονόμησε και τη βαριά κατάρα του θείου του του θιέστη.

08:38 Ο Αίγιστος λοιπόν είχε τους δικούς του προσωπικούς λόγους για να εκδικηθεί τον Αγαμέμνονα. Τους δικούς της λόγους όμως είχε και η κλήτεμνίστρα. Εδώ δηλαδή δεν μιλάμε για ένα ζευγάρι εραστών που σκοτώνει τον απατημένο σύζυγο για να μπορέσει να ζήσει τον ερωτά του. Υπενθυμίζουμε. Αδελφή της Ελένης η Κλήτεμνίστρα. Πριγκίπισσα στη Σπάρτη δηλαδή πριν γίνει βασίλισσα των Μυκηνών.

09:06 Η Κλήτεμνίστρα μίσησε τον Αγαμέμνονα στον ύψι στο βαθμό όταν θυσίασε στην Άρτεμη την κόρη του στην Ιφηγένεια. εξαπατώντας όπως είναι γνωστό και τις δύο για να τις αναγκάσει να έρθουν εκεί όπου είχε ακινητοποιηθεί ο στόλος των Αχαιών από την άπνοια, την τιμωρητική. Θυμάστε, υποτίθεται η Φυγένια θα παντρευόταν τον Αχιλέα.

09:30 Μετά τη θυσία της κόρης της, το μόνο πράγμα που είχε στο μυαλό της η Κλειτεμνίστρα ήταν πώς θα εκδικηθεί τον αρχιστράτηγο των Αχαιών και σύζυγό της. Το υπόβαθρο δηλαδή της μοιχίας και της δολοφονίας του Αγαμέμνονα δεν είναι μια ιστορία τυπικής απιστίας. Δέκα χρόνια μετά την αναχώρηση του Αγαμέμνονα για την Τροία, η κλήτεμνίστρα γεμάτη πάντα άσβεστο μίσος, έχοντας συνδεθεί ερωτικά με τον Αίγιστο, ονειρεύεται τον τρόπο με τον οποίο θα πάρει την εκδίκησή της.

10:06 Όταν ο Αγαμέμνονας επιστρέφει στις Μυκήνες νικητής του Τροϊκού Πολέμου μαζί με την Κασάντρα τη Μάντισα την πριγκίπισσα της Τροίας που είχε αρπάξει ως λάφυρο πολέμου η κλειτεμνίστρα με άφατη κανοποίηση αρχίζει να εξυφαίνει το σχέδιό της Υποδίεται πως τον υποδέχεται με χαρά και κάνει πως δεν αντιλαμβάνεται τη σχέση που έχει αναπτυχθεί ανάμεσα στον Αγαμέμνονα και την Κασάντρα με την οποία υποτίθεται ο αρχιστράτηγος ήταν σφοδρά ερωτευμένη.

10:38 Η Βασίλισσα ετοιμάζει τον λουτρό και οδηγεί εκεί τον σύζυγό της για να τον περιποιηθεί. Όμως εκεί εμφανίζεται ξαφνικά ο Αίγιστος και τον δηλοφωνεί. Μαζί με το ζευγάρι των εκδικητών δολοφονείται και η Κασάνδρα, η πριγκίπισσα της Τροίας. Ο φόνος του Αγαμέμνονα ήταν μια πράξη αυτοδικίας. Μια απάντηση στην προηγούμενη αδικία της θυσίας της Υφηγένειας και στην προγενέστερη αδικία με την αρπαγή της εξουσίας από το θιέστη.

11:13 Ωστόσο, στον αιματοβαμμένο κύκλο των Ατριδών, ο θάνατος του Αγαμέμνωνα δεν έφερε τη λύση, αλλά άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο σε όλον αυτόν τον κύκλο αίματος. Η Κλειτεμνήστρα και ο Αίγιστος ανέλαβαν την εξουσία στις Μικίνες αναπόφευκτα και τα παιδιά που είχε αποκτήσει με τον Αγαμέμνονα βρέθηκαν σε θέση δυσχερή. Τα παιδιά αυτά ήταν η Ηλέκτρα, ο Ωρέστης και η Χρυσόθεμης.

11:40 Η Ηλέκτρα, η μεγαλύτερη κόρη του Αγαμέμνονα, έζησε τα χρόνια μετά το φόνο του πατέρα της μέσα στην απόλυτη θλίψη, το ατέλειο το πένθος και το ανίποτο μίσος. Υποφέροντας από την τυραννία της μητέρας της και του Αίγιστου δεν έπαψε ποτέ να θρύνει για τον Αγαμέμνονα και να ονειρεύεται τη δική της εκδίκηση Η παρουσία της στο παλάτι ήταν για τον Αίγιστου και την κλήτεμνήστρα ενοχλητική Μια συνεχής υπενθύμηση του εγκλήματος, μια ζωντανή κατηγορία, ένα βλέμμα άγρυπνο και διεισδυτικό που υποσχόταν δεινά Ο Ορέστης, ο μικρότερος αδελφός, είχε σωθεί από αναπόφευκτο φόνο χάρη στην Ηλέκτρα, η οποία φρόντισε να τον στείλει κρυφά στον βασιλιά στρόφιο της Φωκίδας, όπου μεγάλωσε μαζί με το γιο του τον Πηλάδη που έγινε και ο πιο πιστός του φίλος.

12:35 Μεγαλώνοντας, ο αυτό αξόριστος στην ουσία ορέστης, ανδρώθηκε από την Ελέκτρα και μάλιστα από μακριά η οποία διαρκώς του υπενθύμιζε το βαρύ χρέος του να εκδικηθεί τον πατέρα τους Το μαντείο των Δελφών, μέσω του Απόλλωνο, επιβεβαίωσε αυτή την επιταγή της εκδίκησης διατάζοντάς τον να εκδικηθεί τον φόνο του Αγαμέμνονα, απειλώντας τον μάλιστα με φρικτές τιμωρίες αν δεν το έκανε Η επιστροφή του Ορέστης της Μικήνες μετά από χρόνια αυτοεξορίας ήταν γεμάτη ένταση και αποφασιστικότητα.

13:10 Μία από τις συγκλονιστικότερες στιγμές του αρχαίου ελληνικού δράματος είναι η αναγνώριση των δύο αδελφιών. Η στιγμή που η Ηλέκτρα συναντά πρώτη φορά τον ενήλικο πια αδελφό της που έχει έρθει στις Μικήνες αποφασισμένος να φέρει σε πέρα στην αποστολή του. Με τη βοήθεια της Ηλέκτρας και του Πηλάδη, ο Ρέστης δολοφόνησε πρώτα τον Αίγιστο και στη συνέχεια σε μια από τις πιο δραματικές σκηνές της αρχαίας τραγωδίας, τη μητέρα του την Κλίτεμνίστρα.

13:41 Η πράξη της μητροκτονίας, αν και επιβεβλημένη από τους θεούς και την ανάγκη εκδίκησης, ήταν παρόλα αυτά ένα έγκλημα που ξεπερνούσε τα όρια της ανθρώπινης ηθικής και της παραδοσιακής δικαιοσύνης. Ο φόνος της κλειτεμνίστρας, μολονότι το κίνητρό του ήταν η εκδίκηση για τη δολοφονία του Αγαμέμνονα, προκάλεσε την οργή των Ερηνίων, των φοβερών και τρομερών αυτών αδελφάδων που ήταν οι αρχαίες θεότητες της εκδίκησης.

14:11 Μιλάμε προφανώς για δαιμονικές οντότητες που τιμωρούσαν όσους διάπρεπταν εγκλήματα κατά της οικογένειας και ειδικά τη μητροκτονία. Οι ερηνίες με τα φίδια στα μαλλιά και τα μάτια που έσταζαν αίμα άρχισαν να καταδιώκουν άγρια τον ορέστη οδηγώντας τον στην τρέλα και την απελπισία. Η ζωή του είχε γίνει ένας ατέλειωτος εφιάλτης, μια διαρκή σφυγή από τις αμήλικτες διόκτριές του.

14:40 Αυτή η μυθολογική καταδίωξη αναδεικνύει το πρόβλημα της αυτοδικίας. Ο ένας φόνος οδηγεί στον άλλο σε έναν ατελείωτο κύκλο αίματος που δεν έχει τέλος. Η αρχαίγονη παραδοσιακή δικαιοσύνη βασισμένη στην αρχή του αυθαλμών αντιοφθαλμού δεν μπορούσε να προσφέρει λύση σε αυτή την αδιαέξοδη κατάσταση. Χρειαζόταν μια νέα μορφή δικαιοσύνης, μια ανώτερη αρχή που θα έσπαγε τον κύκλο του αίματος και θα έφερνε την τάξη.

15:12 Ο Ορέστης καταδιοκόμενος από τις Ερηνίες κατέφυγε στους Δελφούς ζητώντας τη βοήθεια του Απόλλωνα, του Θεού με την περίεργη ιδιοσυγκρασία που τον είχε οθήσει στη Μητροκτονία. Ο Απόλλωνας αναγνωρίζοντας την ανάγκη για μια νέα τάξη πραγμάτων τον παραπέμπει στην Αθηνά θεά της δικαιοσύνης προκειμένου να δικαστεί από ένα νέο δικαστήριο το οποίο θα ιδρυόταν ειδικά για την περίπτωσή του.

15:40 Αυτή ήταν η στιγμή που η αρχαία ελληνική σκέψη, μέσα από το έργο του Εσχύλου, την τρίτη τραγωδία της περίφημης τριλογίας Ορέστια, της Ευμενίδες, έθεσε τα θεμέλια της οργανωμένης δικαιοσύνης. Η δίκη του Ορέστη έλαβε χώρο στον Άριο Πάγο, τον ιερό λόφο της Αθήνας. Οι Ερηνίες ήταν οι δημόσιοι κατήγοροι. Είχαν κατά κάποιο τρόπο το ρόλο του εισαγγελέα, όπως είναι στη σύγχρονη ακροαματική διαδικασία, κάπως έτσι φανταστείτε το, απαιτώντας την παραδειγματική τιμωρία του Ορέστη για το έγκλημα της Μητροκτονίας.

16:15 Ο Απόλλωνας ανέλαβε την υπεράσπιση του, υποστηρίζοντας ότι ο φόνος ήταν εντολή των θεών και ότι η μητέρα δεν είναι ο μοναδικός γονέας, καθώς ο πατέρας είναι ο κύριος δημιουργός της ζωής. Η Αθηνά, θεά της σοφίας και της δικαιοσύνης, προείδρευσε του δικαστηρίου, δικαιωματικά πρόεδρος, το οποίο αποτελούνταν από 12 επιφανείς Αθηναίους πολίτες που είχαν τον ρόλο των ενόρκων.

16:44 Η δίκη ήταν μια σύγκρουση δύο κόσμων. Του αρχαίου νόμου της εκδίκησης που εκπροσωπούσαν οι φρικτές ερηνίες και του νέου νόμου της λογικής και της ευνομούμενης πολιτείας που εκπροσωπούσαν ο Απόλλωνας και η Αθηνά. Η ένορκη ήταν η φωνή του κοινωνικού συνόλου που καλούνταν και αυτό να εκφέρει τη δική του θέση και άποψη απέναντι στην εξεταζόμενη υπόθεση.

17:12 Η ψήφη των δικαστών στη δίκη του Ορέστη ήταν ισόπαλες, δικαστικό θρίλερο εσχύλως έτσι και η Αθηνά με την αποφασιστική της ψήφο ως προέδρου του δικαστηρίου αθώωσε τον Ορέστη. Η απόφασή της δεν ήταν μια απλή αθώση αλλά μια θεμελιώδης πράξη που έσπασε τον κύκλο του αίματος και καθιέρωσε την υπεροχή του νόμου έναντι της αυτοδικίας.

17:38 Ο Ρέστης νομικά ήταν αθώος και στο δικό του πρόσωπο κλείνει ο φονικός κύκλος αίματος της κατάρας των Ατριδών. Χρειάστηκε όμως να περάσουν πέντε γενιές της φαμίλιας αυτής Βουτυγμένες τα πιο ιδεχθή και αποτρόπαια εγκλήματα Από τους φόνους και τις αντεκδικήσεις μέχρι τις αρπαγές, τις εξορίες, τους βιασμούς και τις φρικτές ανθρωποφαγίες Οι ερηνίες αρχικά οργισμένες με την απόφαση πίστηκαν τελικά από την Αθηνά να μετατραπούν σε ευμενίδες δηλαδή καλοπροαίρετες, θεότητες που θα προστάτευαν την πόλη και θα εξασφάλιζαν την ευημερία αντί να καταδιώκουν ενόχους.

18:26 Όταν μια κοινωνία έχει δικαιοσύνη οργανωμένη, δεν χρειάζεται τις τύψεις του δράστη, ούτε το μαχαίρι του εκδικητή, ούτε τους κυνηγούς κεφαλών για να διορθωθεί το σφάλμα που έγινε. Αυτή λοιπόν η μεταμόρφωση των ερηνίων συμβολίζει τη μετάβαση από την πρωτόγονη εκδίκηση στην πολιτισμένη δικαιοσύνη όπου η τιμωρία δεν είναι αυτός σκοπός αλλά μέσο για την αποκατάσταση της τάξης και την προστασία της ίδιας της κοινωνίας.

18:59 Η δίκη του Ορέστη στον Άριο Πάγο θεωρείται η μυθική ίδρυση του πρώτου δικαστηρίου της ανθρωπότητας, για την ακρίβεια του πρώτου κάκουργο δικίου. Ο Άριος Πάγος ως θεσμός υπήρξε ένα από τα αρχαιότερα και πιο σεβαστά δικαστήρια της Αθήνας, αρμόδιο για τα σοβαρότερα εγκλήματα όπως ήταν ο φόνος. Ας πούμε και κάπου εδώ ότι με βάση τα ιστορικά στοιχεία και όχι τα μυθολογικά Ο Άριος Πάγος ήταν όντως μια συνέλευση ευγενών που λειτουργούσε ως ανώτατο δικαστήριο Και δίκαζε μόνο σοβαρά εγκλήματα όπως τις ανθρωποκτονίες Γι' αυτό ονομάζεται και φονικό δικαστήριο Η εξουσία του περιορίστηκε σημαντικά το 462 π.Χ. από τον Εφιάλτη ο οποίος αφαίρεσε τις περισσότερες πολιτικές και διοικητικές αρμοδιότητες του Αριουπάγου υπέρ της Ηλιαίας και της Εκκλησίας του Δήμου.

19:56 Ενδιαφέρον στοιχείο εδώ είναι το εξής. Ο Αισχύλος παρουσιάζει την τριλογία Ορέστια στα Μεγάλα Διονύσια του 458 π.Χ. δηλαδή τέσσερα χρόνια μετά τη μεταρρύθμιση του Εφιάλτη και την αποδυνάμωση, ας το πούμε έτσι, του Αριουπάγου. Έτσι το αναφέρω αυτό ως ενδιαφέρον πραγματολογικό στοιχείο Η ορέστια λοιπόν αποτελείται από τις τραγωδίες Αγαμέμνων, Χοηφόρη και Ευμενίδες Και συνοδευόταν από το σαντηρικό δράμα Πρωτέας Είναι η μόνη σωζόμενη τριλογία του αρχαίου ελληνικού δράματος Βεβαίως ας πούμε και κάπου εδώ ότι με τον μυθικό κύκλο των Ατριδών Ασχολήθηκαν και οι άλλοι μεγάλοι τραγικοί ποιητές Σοφοκλής και Ευρυπίδης Υπενθυμίζω δεν ήταν οι μόνοι τραγικοί ποιητές, ήταν οι πιο φύρμες οι τρεις αυτοί.

20:49 Βλέπετε, η ιστορία των Ατριδών ήταν αγαπημένο θέμα για το αρχαίο ελληνικό θέατρο, γιατί ακριβώς είχε ίντριγκα, αίμα, έντονο δραματικό στοιχείο που απαιτούσε το θέαμα. Η ιστορία της Ηλέκτρας και του Ορέστιος τόσο, όπου έχουμε μια Ηλέκτρα μητριαρχική φιγούρα, ηθική αυτουργό ενός εγκλήματος και έναν ορέστη φυσικό αυτουργό δεν είναι απλά μια τραγωδία.

21:21 Είναι ένα διδακτικό παράδειγμα που χρησιμοποιεί ο Εσχύλος ως σχόλιο για την ανάγκη της οργανωμένης δικαιοσύνης σε μια πολιτισμένη κοινωνία με αφορμή ενδεχομένως την αποδυνάμωση του αρίου πάγου από τον Εφιάλτη. Ποιος ξέρει το κίνητρο. Τουλάχιστον αυτή είναι μία από τις πολλές ερμηνείες που έχουν δώσει οι μελετητές της συγκεκριμένης τριλογίας.

21:53 Η ανάγκη δηλαδή να επισημανθεί ο ρόλος της οργανωμένης δικαιοσύνης στην πολιτισμένη κοινωνία. Αυτή η μετάβαση από την αυτοδικία στο σύστημα δικαιοσύνης αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού και ένα θεμελιώδες βήμα στην εξέλιξη της ανθρώπινης κοινωνίας. αντί ο κάθε πολίτης να παίρνει τον νόμο στα χέρια του η ευθύνη της απονομής της δικαιοσύνης ανατέθηκε σε έναν θεσμό ένα δικαστήριο το οποίο θα αποφάσιζε με βάση συγκεκριμένους κανόνες και αρχές και όχι με βάση το προσωπικό πάθος και την εκδίκηση Η ιστορία της Ηλέκτρας και του Ορέστη μας υπενθυμίζει ότι η δικαιοσύνη δεν είναι απλά η τιμωρία του ενόχου αλλά η αποκατάσταση της τάξης, η προστασία των αδυνάτων και η διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής.

22:56 Μας δείχνει ότι ακόμη και μέσα από τις πιο σκοτεινές πράξεις μπορεί να αναβηθεί μια νέα αρχή, μια νέα μορφή διακυβέρνησης που θέτει τα θεμέλια για έναν κόσμο πιο δίκαιο και πιο πολιτισμένο. Η κληρονομιά τους ζει ακόμη και σήμερα. σε κάθε δικαστήριο, σε κάθε νόμο, σε κάθε προσπάθεια να αντικαταστήσουμε τη βία με τον πολιτισμό της δικαιοσύνης.

23:21 Έτσι από το αίμα του κύκλου των Ατριδών αναδύθηκε η ιδέα της οργανωμένης δικαιοσύνης, ένα δώρο του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού στην ανθρωπότητα. Η ιστορία της Ηλέκτρας και του Αρέστη δεν είναι ένας μύθος. Είναι ένα διαχρονικό μάθημα για την ανάγκη της τάξης, της λογικής και του νόμου σε μια κοινωνία που θέλει να αναπτύσσεται.