47. Μέδουσα & Κασσάνδρα πιο σύγχρονες από ποτέ

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

01:00 Η Μέδουσα ως τη μία από τις τρεις αδερφές γοργόνες και τη μοναδική θνητή. Οι αδερφούλες της για κάποιο λόγο ήταν αθάνατες. Δεν ξέρω. Η Μέδουσα ήταν ένα πανέμορφο πλάσμα. Για τα κατάξανθα μακριά σγουρά μαλλιά της έχουν γραφτεί πολλά, καθώς και για την ομορφιά της. Ο βίντεος χαρακτηριστικά αναφέρει στις μεταμορφώσεις. Η Μέδουσα είχε κάποτε πολλά θέλγητρα για να κερδίσει την αγάπη κάποιου.

01:23 Ένα συγκριτικά μεγάλο πλήθος από εραστές αγωνίστηκαν. Αυτοί που την είχαν δει αυτό προσώπος, δεν είχαν ξαναδεί τόσο έντονα χαρακτηριστικά σε ένα τόσο γλυκό πρόσωπο. Ωστόσο, αυτό που τους έκανε εντύπωση πάνω απ' όλα ήταν το μήκος των μαλλιών της. Χρυσαφένιες μπούκλες κοιμάτιζαν και έλαμπαν με χάρη. Για αυτή τη σαγηνευτική της μορφή την θέλησε ο Ποσειδώνας πολύ και ο μύθος λέει πως την βίασε μέσα στο ναό της Αθηνάς.

01:53 Μένει και αυτή και ο ναός της και τιμώρησε τη Μέδουσα. Της έριξε μια ωραιότατη κατάρα, όποιον βλέπεις να πετρώνει, και μετέτρεψε τα μαλλιά της σε φίδια. Και με τούτα και με εκείνα, η Μέδουσα μπαίνει στη λίστα με τα μυθικά τέρατα. Και εδώ σκάει στην ιστορία ο Περσέας, τον οποίο τον έστειλε ο νέος σύζυγος της μητέρας του να σκοτώσει τη Μέδουσα, με σκοπό να την δει και να πετρώσει και να τον ξεφορτωθεί.

02:18 Ξεκινάει λοιπόν ο Περσέας και με τη βοήθεια των θεών την σκοτώνει και της παίρνει το κεφάλι Και έτσι σώθηκε η μυθολογία από το τέρας και οι άντρες σώθηκαν και ο Περσέας έγινε ήρωας Που μπορεί να ήταν και καλό παιδί δεν ξέρω αλλά Περσέα μου νομίζω σε χρησιμοποίησαν λιγάκι γνώμη μου Κι ένα από τους σχολείους σας έχει μείνει μια αίσθηση ότι η Μέδουσα ήταν μια κακιόστρα εκδικητικά τρελή φιδομαλούσα έρχεται η τέχνη να στρώσει τον δρόμο προς την αλλαγή ή έστω προς τον προβληματισμό.

02:47 Να σας πω πώς έγινε αυτό. Πάμε πίσω στο χρόνο. Η Μέντουσα ήταν κακιά και απαντοδύναμη που διψούσε για θάνατο, τα είπαμε αυτά. Οπότε οι καλλιτέχνες αρχικά χρησιμοποιούσαν το κεφάλι της ως κάτι το τρομακτικό για να κρατάνε μακριά τα κακά πνεύματα. Βέβαια υπάρχουν πάμπολα παραδείγματα που αποδεικνύουν ότι η ομορφιά της αποτέλεσε ακόμα μεγαλύτερη έμπνευση.

03:10 Ενώ από αυτά είναι το μοσαϊκό πάτομα που εκτίθεται στον Κέτι και την απεικονίζει περισσότερο σαν μουσα παρά σαν τέρας. Στην αναγέννηση έπειτα επιστρέφουμε στη μορφή του τρόμου. Πολύ πολύ χαρακτηριστικό το μπρούτσινο άγαλμα του Σελήνη του 1554 που απεικονίζει τον Περσέα πάνω από το πτώμα της να κρατάει ψηλά το κομμένο κεφάλι.

03:31 Παράτερη οπεστοδρόμηση, όμως έχει εξήγηση και είναι πολιτική Είχε ζητηθεί από τον Σελήνη να χρησιμοποιήσει την ιστορία του φόνου της Μέντουσας ως τρόπο για να αποτυπωθεί η δύναμη του οίκου των Μεδίκων στο λαό της Φλωρεντίας Το ίδιο παράδειγμα, για τον ίδιο πολιτικό λόγο, ακολούθησαν και άλλοι καλλιτέχνες όπως το 1598 ο Καραμπάτσιο που ζωγράφισε την εφιαλτική του τελετουργική ασπίδα Πάμε τώρα στη Γαλλική Επανάσταση Εκεί η Μέδουσα γίνεται δύναμη αλλαγής Οι Ακοβίνοι την μετατρέπουν σε έμβλημα της γαλλικής ελευθερίας και τούτη η γυναίκα δαίμονας γίνεται σύμβολο ανατροπής του κατευθόντους Στο μεταξύ οι Ρομαντικοί έδωσαν κι άλλες διαστάσεις Γράφτηκε ένα ποιήμα φόρος τιμής και ανέφερε χαρακτηριστικά Αν αφήσουμε στην άκρη το γεμάτο φόβο και δαιμονοποίηση ανδρικό βλέμμα μπορούμε να ανακτήσουμε τη χάρη της Μέδουσας και την ακτινοβολία της, ώστε να καταστεί ανθρώπινη ξανά.

04:35 Φτάνουμε λοιπόν εσείς στο 1975. Η φεμινίστρια Helen Sixus στο The Love of the Medusa, το γέλιο της Μέδουσας, ισχυρίζεται ότι ο άνθρωπος δημιούργησε την τερατώδη ιστορία της Μέδουσας λόγω του φόβου και τη γυναική επιθυμία. Αν, λέει, τολμούσαν να κοιτάξουν την Μέδουσα κατάματα, θα έβλεπαν ότι δεν είναι θανάσιμη, είναι πανέμορφη και γελάει.

05:01 Καταγράφοντας τις εμπειρίες τους, οι γυναίκες μπορούν να αποδομήσουν τις εξιστικές προκαταλήψεις που απεικονίζουν το γυναικείο σώμα ως απειλή. Σε αυτό το κομβικό σημείο και έπειτα από αιώνες, οι συζητήσεις για τον βιασμό ξεκίνησαν να αποκαθιστούν τη φωνή της μέδουσας. Και ερχόμαστε στο οκοντικό παρελθόν. Δέκα χρόνια πριν, ο Αργεντίνος γλύπτης Λουτσιάνο Γκαρμπάτη, εμπνευσμένος από το άγαλμα του Σελήνη που σας προανέφερα, φτιάχνει μία δική του εκδοχή.

05:30 Είναι η Μένδουσα που κρατάει το κομμένο κεφάλι του Περσέα. Και με τον δικό του τρόπο δίνει έτσι την απάντηση στην ερώτηση. Πώς θα ήταν αν η Μένδουσα μπορούσε να υπερασπιστεί τον εαυτό της? Το έργο τοποθετήθηκε πιο πρόσφατα απέναντι από το δικαστήριο στη Νέη Υόρκη, όπου καταδικάστηκαν πολλοί βιαστές. Η τοποθέτηση εκεί έγινε στα πλαίσια του προγράμματος Art in the Parks και αναπόφευκτα συνδυάστηκε τότε με το κίνημα Μητού.

05:57 Κασάνδρα Ο μύθος θέλει την Κασάνδρα ως την πιο όμορφη από τις κόρες του βασιλιά Πριάμου και της εκάβης της Τροίας. Μία πριγκίψα πρικισμένη, πανέξυπνη που η μοίρα της συνδέθηκε με το χειρότερο είδος τιμωρίας Να λέει πάντα την αλήθεια και να μην την πιστεύει ποτέ κανένας Για την ομορφιά και το χάρισμά της έχουν γραφτεί επίσης πολλά Όμηρος την Ηλιάδα την αποκαλεί την πιο όμορφη από τις θυγατέρες του Πριάμου Εξισώνοντας την ομορφιά της με εκείνη της Αφροδίτης Αυτή η σαγηνευτική παρουσία και οξύνειά της τράβηξαν το βλέμμα του θεού Απόλλωνα.

06:32 Ο μύθος λέει πως ο Απόλλωνας την ερωτεύτηκε παράφορα και για να τη δελεάσει ώστε να ενδώσει, της χάρισε το δώρο της μαντικής. Όταν όμως η Κασάνδρα πήρε το δώρο, αλλά αρνήθηκε να υποταχθεί στις ερωτικές του διαθέσεις, ασκώντας το αυτονόητο δικαίωμα στη συνένεση, ο θεός ένιωσε θυγμένος. Επειδή όμως ένας θεός δεν παίρνει ποτέ πίσω τα δώρα του, της έριξε μια ωραιότατη κατάρα Θα έβλεπε πάντα το μέλλον με απόλυτη ακρίβεια, αλλά δεν θα έπιθε ποτέ κανένα Και με το πτωκέ με κείνα, η Κασάνδρα μπαίνει στη λίστα με τις παράφρονες, ιστερικές, γραφικές Και εδώ σκάει το μεγάλο γκάζ λάιτιν της ιστορίας Η Κασάνδρα βλέπει το δωρείο υπό και φωνάζει, μη το βάλετε μέσα, είναι παγίδα Φωνάζει για την καταστροφή της Τρίας Φωνάζει για το θάνατο του Έκτορα Φωνάζει για το δικό της τέλος Τι κάνει η οικογένειά της και ο λαός της Τη βγάζουν τρελή Την κλειδώνουν σε έναν πύργο Την χλεβάζουν, την αγνοούν επιδεικτικά Και όταν η Τρία καίγεται Ο Αίας ολοκρός τη βιάζει μέσα στο ναό της Αθηνάς

07:35 Η Κασάνδρα οικέτευε τη Θεάθινα να τη σώσει αλαμάτεα Ανταυτού, η θεάθινα προσέφερε καταφύγιο στον Νέαντα. Ναι, τι. Τελικά, η Κασάνδρα δίνεται ως τρόπεως τον Αγαμέμνονα, αλλά του σκοτώνει μετά και τους δύο κληταμνίστρα. Και κάπως έτσι, οι άνθρωποι σώθηκαν από εκείνη την ενοχλητικά γυναίκα που ολοφώναζε και έλεγε «μαυρήλας».

07:58 Κι αν από το σχολείο σας έχει μείνει μια αίσθηση ότι η Κασάνδρα ήταν μια καταστροφολόγος αστροφολόγος που απλά έκλαιγε δεξιά και αριστερά στα τρυλίστις γωνίες, έρχεται η λεγοτεχνία και η τέχνη να στρώσουν και πάλι τον δρόμο πως την αλλαγεί. Πάμε πάλι πίσω. Για αιώνες, οι τραγικοί ποιητές από τον Εσχύλο στον Αγαμέμνονα μέχρι τον Ευρυπίδη στις Τροάδες απεικόνιζαν την Κασάνδρα ως μια τραγική μορφή εγκλωβισμένη σε μια θεϊκή αδικία.

08:24 Ωστόσο, η πατριαρχική κουλτούρα προτίμησε να κρατήσει την εικόνα της παράφρονος γυναίκας παρά του θύματος που είχε δίκιο. Φτάνουμε στο 1983. Η Γερμανίδα συγγραφέας Κρίστα Γούλφ γράφει το εμβληματικό μυθιστόρημα Κασάνδρα. Εκεί η Κασάνδρα πάβει να είναι ένα παθητικό θύμα. Γίνεται η φωνή της αντίστασης απέναντι στον πόλεμο και την ανθρική αυταρχικότητα.

08:50 Η Γουλφ ξαναγράφει την ιστορία από τη γυναικεία πλευρά, δείχνοντας ότι η Κασάνδρα δεν ήταν τρελή. Ήταν απλώς η μόνη που τολμούσε να αμφισβητήσει την εξουσία σε έναν κόσμο που όδευε προς την καταστροφή. Και ερχόμαστε στο κοντινό παρελθόν. Στη σύγχρονη φεμινιστική θεωρία και στο κίνημα Believe Women, η Κασάνδρα γίνεται το απόλυτο σύμβολο αποκατάστασης.

09:13 κατάστασης. Είναι η αλληγορία για κάθε γυναίκα που μίλησε για την παρενόχληση, για την έμφυλη βία, για τα σημάδια που όλοι προσποιούνταν ότι δεν έβλεπαν και συνάντηση της σιωπή ή την αμφισβήτηση. Από την τρελή της τρίας, η Κασάνδρα μετατρέπεται σήμερα στο σύμβολο της γυναικείας διορατικότητας και της αλήθειας, που όσο και αν προσπαθούν να τη θάψουν, στο τέλος επιβεβαιώνεται πάντα.

09:38 Overall, η Μέντουσα δεν γεννήθηκε τέρας με φίδια για μαλλιά, ούτε η Κασάνδρα γεννήθηκε γραφική παράθυρα. Και τις δύο τις κακοποίησαν θεοί. Κι όμως, η ιστορία που μάθαμε δεν τιμώρησε τους θεούς, τιμώρησε τα θύματα. Σήμερα, στο 2026, μετά από τόσα κινήματα και τόση γνώση γύρω από την Πατριαρχία, ακόμα τα θύματα, που δεν μου αρέσει καθόλου να τα λέμε θύματα γιατί είναι πολύ δυνατοί άνθρωποι, κακοποιούνται ξανά και ξανά στα social media και στις οθόνες μας από τη γνώμη του καθενός.

10:14 Ενώ οι θήτες τους, ανεξάρτητα από ποιον πολιτικό χώρο ή από ποια κουλτούρα προέρχονται, κουκουλώνονται ή δικαιολογούνται. Ή ακόμα, όταν τα εγκλήματά τους είναι τόσο ιδεχθή που δεν μαζεύονται με τίποτα, τους καλύπτουν πίσω από την ανωνυμία. Στον αντίποδα, αυτοί οι δυνατοί άνθρωποι φωνάζουν την αλήθεια τους. Και εμείς οφείλουμε να βγούμε και να πούμε «Σε πιστεύω».

10:39 Χρειάζεται ακόμα να λέμε «Είμαι μαζί σου». Δεν με νοιάζει που το είπες τώρα. Δεν με νοιάζει τι φορούσες. Δεν με νοιάζει που ήσουν. Είμαστε πάντα με το μέρος αυτού που μιλάει, αυτού που βρήκε το θάρρος. Είμαστε δίπλα σε όσα κακοποιήθηκαν, σε όσα παλεύουν με την κατάθλιψη, τη διαλυμένη αυτοαξία και την τροπή που προσπάθησαν να τους φορτώσουν.

11:01 Είμαστε πάντα πλάι στη Μέδουσα, στην Γκασάνδρα, στα δυνατά πλάσματα που βρήκαν τη δύναμη να μιλήσουν για τους κακοποιητές τους Αλλά και σε όλα αυτά που ακόμα παλεύουν σιωπηλά Αυτό το επεισόδιο είναι αφιερωμένο σε όλα μας Ραντεβού λοιπόν σε δύο εβδομάδες, πέμπτη ξανά Μαζευτείτε να τα πούμε και στο Instagram και μην ξεχνάτε Μπορείτε πάντα να γίνετε μία φωνή του Voice Your Story Αναζητήστε τη φόρμα στο προφίλ μας στο Instagram και στείλτε μας τη δική σας ιστορία Εμείς σας ορκιζόμαστε, θα τη φροντίσουμε με απόλυτη ανωνυμία και θα την κάνουμε ένα επεισόδιο του Hair Great Story Γιατί μην ξεχνάτε, οι ιστορίες μας πρέπει να ακούγονται Το ίδιο και οι σκέψεις μας Καλή συνέχεια