Πάθαμε σαλμονέλα από παγάκια; | Με την Λεωνή Λειβαδίτη

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Σε μία βάφτιση λοιπόν, γιατί τότε τα κάναμε όλα και συμφέραμε, που ήμουν τεχνολόγος τροφίμων, έχουμε πάθει σαλμονέλα όλοι οι καλεσμένοι κι εμείς. Όλοι. Από τι; Από τα παγάκια που είχαμε αγοράσει από αλλού όμως. Εδώ μιλάμε για μικρά παιδιά. Γιατί τα παιδιά έχουν αλλεργίες οι οποίες περνάνε ίσως με τα χρόνια, όχι πάντα, αλλά περνάνε, αλλά -είναι σοβαρές μέχρι τα πέντε έτη. -Μπερδεύουν την αλλεργία με τη δυσανεξία.

00:33 Θέλω λοιπόν να μας εξηγήσεις πότε έχουμε αλλεργία -και πότε έχουμε δυσανεξία. -Όχι, δεν είναι υποχρεωτικό κάθε σερβιτόρος -να γνωρίζει. -Με πρόλαβες. Ναι, να γνωρίζει. Όμως οφείλει να ενημερώσει ότι υπάρχουν αλλεργιογόνα συστατικά στα πιάτα μας. Εάν έχετε κάποια αλλεργία, παρακαλώ ενημερώστε με για να φωνάξω τον υπεύθυνο να σας ενημερώσει. Το χταπόδι λοιπόν που υπάρχει στον κατάλογο, το μπερδεύουν, να το πω έτσι, πολλοί στην εστίαση με το μοσχό και πουλάνε μοσχό, ο οποίος είναι πολύ πιο οικονομικός. Προσοχή εδώ. Δεν θα πάθει κάτι ο καταναλωτής εάν το καταναλώσει, αλλά δεν θα είναι αυτό που θα πληρώσει.

01:22 Φίλες και φίλοι καλώς ήρθατε στο Horeca Heroes, το podcast που δημιούργησε η Alpha Frost για τους ήρωες της εστίασης και της φιλοξενίας. Σήμερα έχουμε μαζί μας μια τεχνολόγο τροφίμων, μια ειδικότητα που για να είμαι ειλικρινής άργησε να έρθει στο Horeca Heroes. Παράλειψη δική μου. Έχουν περάσει 15 μήνες από τότε που ξεκίνησε το podcast και έναν τεχνολόγο τροφίμων η αλήθεια είναι ότι δεν είχαμε φέρει.

01:47 Είμαι όμως σίγουρη ότι η σημερινή μου καλεσμένη θα καλύψει το κενό. Πριν ξεκινήσουμε, να σας θυμίσω κάτι απλό για εσάς, σημαντικό για εμάς. Οι περισσότεροι που παρακολουθείτε το podcast μας δεν έχετε κάνει εγγραφή στο κανάλι μας. Είναι απλό και εύκολο για εσάς. Πολύ σημαντικό όμως, γιατί έτσι βοηθάτε ο αλγόριθμος να φέρει το podcast Horeca Heroes σε περισσότερα μάτια και περισσότερα αυτιά, σε περισσότερους ήρωες της εστίασης σαν κι εσάς.

02:18 Με τη σημερινή μου καλεσμένη θα εξηγήσουμε έννοιες σημαντικές για την επιχείρησή σας, για την ασφάλεια των πελατών σας και για τη φήμη σας την ίδια. Καλωσορίζω μαζί μου και μαζί σας τη Λεωνή Λειβαδίτη. -Γεια σου, Λεωνή! -Γεια σου, Σοφία. -Σε καλωσορίζω στο Horeca Heroes. -Μου έχεις πλέξει το εγκώμιο. -Σε αγχώσα. -Λίγο αγχώθηκα που δεν έχεις ξαναφέρει τεχνολόγο τροφίμων. Είμαι η πρώτη. Θα κάνω το ποδαρικό. Ελπίζω να σας καλύψω σε αυτά που θέλετε.

02:51 -Είμαστε έτοιμες. -Ωραία. Ξεκινάμε. Λεωνή, πρέπει να μας εξηγήσεις τι κάνει ένας τεχνολόγος τροφίμων σε μια επιχείρηση εστίασης. Γιατί πολλοί ακούν αυτό τον τίτλο, είναι λίγο βαρύγδουπος μεταξύ μας και δεν καταλαβαίνουν πόσο σημαντικός είναι για αυτό το είδος των επιχειρήσεων. Με απλά λόγια μας το -εξηγείς. -Ναι. Γενικά ένας τεχνολόγος τροφίμων μπορεί να αναπτυχθεί σε πάρα πολλούς κλάδους που έχει να κάνει με τρόφιμο.

03:20 Συγκεκριμένα όμως στην εστίαση είναι αρκετά σημαντικός ο ρόλος του, ειδικά πλέον. Γιατί ένας τεχνολόγος τροφίμων γνωρίζει κινδύνους, είναι η δουλειά του αυτή. Γνωρίζει τους κινδύνους, γνωρίζει τη νομοθεσία, γνωρίζει τις προδιαγραφές, γνωρίζει τις προϋποθέσεις για να βγει ένα τρόφιμο από εστιατόριο, γιατί είναι πάρα πολύ μεγάλος ο κλάδος της εστίασης, από ένα εστιατόριο, από ένα ξενοδοχείο, από έναν φούρνο, από ένα ζαχαροπλαστείο, από όλους αυτούς. Ο τεχνολόγος τροφίμων θα βοηθήσει και θα προλάβει, βασικά. Αυτό είναι το σημαντικό -για εμένα. -Η πρόληψη.

03:58 Η πρόληψη, ότι θα προλάβει το οτιδήποτε μπορεί να συμβεί. Συν ότι όταν υπάρχει και μία πιστοποίηση, να το πω και έτσι, από έναν τεχνολόγο τροφίμων, θεωρεί και η επιχείρηση ότι είναι λίγο πιο ασφαλής σε ενδεχόμενο έλεγχο, σε ενδεχόμενο κάτι που μπορεί όντως να συμβεί. Γιατί ακόμη και να υπάρχει ο τεχνολόγος τροφίμων, εντάξει, είμαστε άνθρωποι, δουλεύουμε στη βιομηχανία των τροφίμων, όλα μπορεί να συμβούν. Ακόμη όμως και να συμβεί κάτι που δεν το θέλαμε ή δεν το περιμέναμε, εκείνος θα βοηθήσει στο πώς να το διορθώσουμε, στο πώς να μην επαναληφθεί. Επίσης, επανάληψη. Να μην επαναληφθεί.

04:38 Οπότε βοηθάει στα πάντα σε μία επιχείρηση HoReCa. Ένας μύθος που υπάρχει είναι ότι αυτή η ειδικότητα με το βαρύγδουπο όνομα, όπως είπα, έχει να κάνει με μεγάλες επιχειρήσεις. -Ναι. -Δηλαδή ότι αν κάποιος έχει μια μικρή επιχείρηση, ένα ζαχαροπλαστείο, έναν φούρνο που ανέφερες πριν, δεν είναι για τεχνολόγο τροφίμων. Σε αυτό τι θα απαντούσες;

05:03 Εδώ θα πω ότι δεν είναι ούτε μύθος, αλλά ούτε ότι είναι και αλήθεια 100%. Όντως, σε μια πιο μικρή επιχείρηση εστίασης δεν χρειάζεται, για οικονομικούς λόγους. Αν μπορείς να το υποστηρίξεις οικονομικά, φυσικά και κάντο, αλλά σε περίπτωση που είναι κάτι πιο μικρό και οικονομικά δεν μπορείς να το υποστηρίξεις μόνιμα, να υπάρχει ένας τεχνολόγος τροφίμων μέσα, μπορείς να τον έχεις είτε ως εταιρεία είτε ως μονάδα. Υπάρχουν και μονάδες τεχνολόγων τροφίμων που κάνουν αυτή τη δουλειά. Υπάρχουν και εταιρείες όμως που μπορούν να σου ενοικιάζουν τον τεχνολόγο τροφίμων για όσο τον χρειαστείς.

05:44 Είτε για να σε βοηθήσει αν θέλεις να βγάλεις κάποιο HASP, είτε να σε βοηθήσει σε μια μονάδα παραγωγής, θέλεις να φτιάξεις ένα καινούργιο προϊόν ή έχεις δει κάτι το οποίο δεν σου αρέσει στην επιχείρησή σου, τον προσλαμβάνεις για λίγο. -Κατά περίπτωση. -Μπράβο. Και μετά όποτε τον χρειαστείς. Ή σε ενδεχόμενο έλεγχο, γιατί και οι έλεγχοι που γίνονται Στους χώρους εστίασης ναι μεν είναι πολύ αυστηροί, αλλά δεν είναι και όλοι αφοριστικοί. Δηλαδή δεν θα πάνε να κλείσουν μια επιχείρηση εξ ολοκλήρου για κάτι το οποίο δεν ήταν σωστό. Θα βάλουν ένα πρόστιμο ή θα βάλουν μία συμμόρφωση και θα σου πουν διόρθωσέ το να το δούμε. Δεν θα σε κλείσουν με τη μία.

06:24 Οπότε εκεί πάλι μπορεί να έρθει ένας τεχνολόγος τροφίμων να σε βοηθήσει σε αυτό που βρέθηκε το πρόβλημα ή βρέθηκε το κάτι που δεν πάει καλά. Άρα ουσιαστικά έχει να κάνει και με τη φήμη της επιχείρησης. Βέβαια, η φήμη είναι το παν σε μία επιχείρηση HORECA στις μέρες μας, που υπάρχουν τόσες πολλές. Οπότε, όταν εσύ έχεις φροντίσει να τα έχεις όλα σωστά, γιατί αυτό που λέμε σε έναν ενδεχόμενο έλεγχο, πλέον με τα social media το παραμικρό που μπορεί να βρεθεί μπορεί να γιγαντωθεί. Δηλαδή από μία δηλητηρίαση που μπορεί να πάθει κάποιος μέχρι κάτι το οποίο δεν ήταν εντελώς ασφαλές, μπορεί να σου βγει η φήμη και δεν θα την κλείσει το κράτος την επιχείρηση, να την κλείσει το κοινό.

07:11 -Να μείνεις χωρίς πελατεία. -Αυτό, να μείνεις χωρίς πελατεία. Οπότε προφανώς και η φήμη της επιχείρησης πλέον είναι από τα πρωταρχικά βήματα που πρέπει να κοιτάς. Μία μεγάλη κατηγορία που αφορά εσάς τους τεχνολόγους και έχει πολλά ερωτηματικά στους καταναλωτές, αλλά και στους επαγγελματίες εστίασης είναι τα -αλλεργιογόνα. -Είναι μια αγαπημένη κατηγορία.

07:34 Αγαπημένη, ε; Λοιπόν, η βασική ερώτηση, γιατί θέλω να ξεκινάμε και να αναλύουμε τις έννοιες από την αρχή, όσο οικεία και να σου είναι εσένα. Μπερδεύουν την αλλεργία με τη δυσανεξία. Θέλω λοιπόν να μας εξηγήσεις πότε έχουμε αλλεργία και πότε έχουμε δυσανεξία. Ωραία. Αλλεργία έχουμε όταν μία ουσία ο οργανισμός μας, το ανοσοποιητικό μας σύστημα τη λαμβάνει ως απειλή, η οποία είναι αθώα, δηλαδή για το κοινό ας πούμε είναι φυσιολογική στον οργανισμό, για κάποιους ανθρώπους, μικρός πληθυσμός, δεν θεωρείται φυσιολογική και θεωρείται απειλή. Άρα το ανοσοποιητικό μας τριγκάρεται, να το πω και έτσι, το λέω με απλά λόγια.

08:26 Ακούτε στα social media, θα τα πούμε όλα τώρα. Τριγκάρεται λοιπόν, οπότε την πολεμά και κρασάρει τον οργανισμό μας και μπορεί να αποβεί και μοιραία για τη ζωή μας. -Έχουμε πάρα πολλά τέτοια περιστατικά. -Άρα οι αλλεργίες είναι απειλητικές μερικές -για τη ζωή. -Για τη ζωή του ανθρώπου. -Μάλιστα. -Μπορεί να αποβεί. -Φτάνει μέχρι εκεί. -Φτάνει μέχρι εκεί.

08:46 Τώρα η δυσανεξία είναι εντελώς άλλο πράγμα. Είναι μία ουσία την οποία δεν την ανέχεται κατά κάποιο τρόπο ο οργανισμός. Δηλαδή δεν θα την καταναλώσει και θα πεθάνει, ούτε καν θα την καταναλώσει και θα έχει κάποιο θέμα στον οργανισμό του εξωτερικά. Δεν θα το καταλάβουμε από εκεί. Είναι μία ουσία που δεν την ανέχεται το πεπτικό, το γαστρεντερικό μας σύστημα, που εκεί νιώθουμε, έχουμε κάποια συμπτώματα δυσφορίας, εξάντλησης, φουσκώματος, να το πω και έτσι, τα οποία όμως θα περάσουν. Δεν είναι κάτι το οποίο θα σου μείνει, ούτε μπορεί να πάθεις κάτι κακό.

09:26 Άρα και να το καταναλώσεις το τρόφιμο που έχεις δυσανεξία, δεν λέω να το καταναλώσεις, αλλά και να το καταναλώσεις δεν έγινε και κάτι τόσο τρομερό. Θα είναι κάτι πρόσκαιρο που δεν θα αισθάνεσαι καλά. Ωραία. Επομένως, ο κατάλογος των αλλεργιογόνων για τον οποίο θα μας μιλήσεις στη συνέχεια είναι συστατικά τα οποία προκαλούν τα συμπτώματα της αλλεργίας.

09:50 Της αλλεργίας. Όχι της δυσανεξίας. Από την εμπειρία σου, γιατί το συγχέει αυτό ο κόσμος; Θα σου πω τώρα. Εγώ είμαι ένα άτομο το οποίο δεν είμαι αλλεργικό, είμαι όμως δυσανεκτικό. Όντως τα συμπτώματα της δυσανεξίας μπορεί να είναι πολύ δυσάρεστα. Η δυσανεξία κυρίως είναι λακτόζη, γλουτένη, εκεί κυρίως. Λοιπόν, εγώ που είμαι στη λακτόζη δυσανεκτική, αν καταναλώσω είτε λίγο παραπάνω γιαούρτι είτε γάλα ή οτιδήποτε, τα συμπτώματα που έχω μπορεί να είναι πάρα πολύ έντονα. Πολύ. Ακόμη και -να μοιάζουν με της αλλεργίας. -Μάλιστα.

10:31 Απλά ξέρω ότι δεν θα πάθω κάτι. Όλα αυτά. Επίσης, η δυσανεξία δεν είναι κάτι που θα συμβεί αστραπιαία, ενώ η αλλεργία σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι αστραπιαίο το peak που μπορεί να κάνει και γι' αυτό λέμε ότι είναι απειλητική και για τη ζωή. Ένα αναφυλακτικό, δηλαδή, αλλεργικό σοκ μπορεί μέσα σε ένα λεπτό να έχει σβήσει, σε εισαγωγικά, ο άνθρωπος και γι' αυτό είναι και πάρα πολύ σοβαρό.

10:55 -Μάλιστα. -Τώρα ποια συστατικά είναι τα αλλεργιογόνα θα τα πούμε στην πορεία. Να πω εδώ ότι χρειάζεται η επιχείρηση, ειδικά η HORECA επιχείρηση, να είναι ενημερωμένη πλέον στο εκατό τοις εκατό για τα αλλεργιογόνα συστατικά. Είτε τα παράγει, δηλαδή παράγει το τρόφιμο, είτε το μεταπουλάει. -Είναι κανόνας αυτό πλέον. -Άρα ουσιαστικά δεν αφορά μόνο τις ετικέτες των έτοιμων συσκευασμένων τροφίμων που μπορεί να διαθέτει μια επιχείρηση. Αφορά και αυτά που η ίδια η επιχείρηση παρασκευάζει.

11:26 Φυσικά, γιατί μπορεί να τα χρησιμοποιεί. Δηλαδή αν μιλάμε για ένα εστιατόριο, το σέλινο, επειδή είπαμε θα μιλήσουμε, το σέλινο που είναι αλλεργιογόνο, φυσικά και αν το χρησιμοποιεί σε κάποιο πιάτο θα πρέπει να γνωρίζει ότι είναι αλλεργιογόνο τρόφιμο, οπότε κάποιος που μπορεί να το καταναλώσει και να έχει αλλεργία σε αυτό θα πρέπει να το γνωρίζει.

11:47 Όταν λες, Λεωνή, να γνωρίζει, εννοείς ο ιδιοκτήτης της επιχείρησης; Λοιπόν, τώρα εδώ εμπλέκεται λίγο το θέμα. Δεν είναι υποχρεωμένος ο ιδιοκτήτης να το γνωρίζει. Χρειάζεται όμως να υπάρχει σε κάθε επιχείρηση ένας υπεύθυνος ο οποίος Αν είναι ένας, θα πρέπει να είναι όλη μέρα. Μπορεί να είναι και παραπάνω από ένας. Θα χρειάζεται, λοιπόν, να είναι κάποιος εκεί υπεύθυνος, ο οποίος να τα γνωρίζει όλα αυτά. Επίσης, πολύ συχνή ερώτηση που μου κάνουν: όχι, δεν είναι -υποχρεωτικό κάθε σερβιτόρος να γνωρίζει. -Με πρόλαβες.

12:20 Ναι, να γνωρίζει. Όμως οφείλει να ενημερώσει ότι υπάρχουν αλλεργιογόνα συστατικά στα πιάτα μας. Εάν έχετε κάποια αλλεργία, παρακαλώ ενημερώστε με για να φωνάξω τον υπεύθυνο να σας ενημερώσει. Ώπα! Η σειρά είναι: ενημερώνει ο σερβιτόρος για τα αλλεργιογόνα ή αν ο πελάτης του πει "έχω κάποια αλλεργία" φωνάζει; -Κατά τη γνώμη σου. -Εγώ συνήθως πλέον, να το πω και αυτό σαν πολύ καλό παράδειγμα, στα εστιατόρια που πηγαίνω μου το λένε οι σερβιτόροι ότι χρησιμοποιούμε αλλεργιογόνα, εάν έχετε κάποιο θέμα αλλεργίας, παρακαλώ -επικοινωνήστε μου για να σας... -Στο λένε χωρίς να πεις κάτι εσύ.

13:00 -Ναι, χωρίς να πω τίποτε. -Ενδιαφέρον. -Βέβαια. -Μου έχει τύχει κι εμένα. Πίστευα ότι είναι -τυχαίο. -Όχι, πλέον το κάνουν. Τώρα μου το επιβεβαιώνεις κι εσύ. Άρα είναι πολύ καλό ότι εκπαιδεύουν το -προσωπικό. -Το κάνουν πάρα πολύ. -Εύγε στους ήρωες της εστίασης! -Ναι, να το πω κι εγώ εύγε και στους ιδιοκτήτες, γιατί αυτοί το φροντίζουν αυτό. Γιατί τώρα ένα αλλεργικό τρόφιμο, εντάξει, πάλι είναι υποχρέωση του ανθρώπου που έχει την αλλεργία να το πει, αλλά μπορεί εκείνη τη στιγμή να μιλάει, μπορεί να μην έχει διαβάσει κάτι σωστά, οτιδήποτε μπορεί να συμβεί. Γι' αυτό λοιπόν το λόγο καλό είναι να το λέει και η μία πλευρά -και η άλλη. -Ένα πιάτο, κατά τη γνώμη σου, μπορεί να γίνει επικίνδυνο για τον πελάτη της επιχείρησης, όχι λόγω του αλλεργιογόνου συστατικού, αλλά λόγω άλλων παραγόντων;

13:47 -Πάρα πολύ ωραία ερώτηση αυτή. -Ευχαριστώ! Ναι! Ναι, μπορεί. Γιατί οι πάγκοι που μαγειρεύουμε ή οτιδήποτε, γι' αυτό λοιπόν χρειάζεται ο τεχνολόγος τροφίμων που λέμε, για να μπορεί να βοηθήσει στο κομμάτι του πώς δεν θα γίνει καμία επιμόλυνση ή εάν υπάρχει πιθανότητα επιμόλυνσης σε κάποιο άτομο το οποίο είναι αλλεργικό, να μην το πουλήσει καθόλου το πιάτο.

14:15 Δηλαδή εάν ας πούμε μιλάμε για οστρακοειδή, καρκινοειδή και όλα αυτά, εάν πάμε σε μία ψαροταβέρνα, επειδή υπάρχει αυτός ο κίνδυνος επιμόλυνσης, καλό θα είναι ένα αλλεργικό άτομο σε αυτά να μην τα πλησιάσει καθόλου. Να μην του δώσει την ευκαιρία καν η επιχείρηση. Γιατί είμαστε, ξαναλέω, άνθρωποι. Φυσικά και χρειάζεται να υπάρχει πάρα πολλή καθαριότητα. Κανονικά λέμε εμείς οι τεχνολόγοι τροφίμων ότι ένας πάγκος γι' αυτά, άλλος πάγκος γι' αυτά. Που βέβαια πάντα πάει εκεί ότι "έλα μωρέ, δεν πήρα, το έχω πλύνει", -όλο αυτό. -"Το έχω περάσει με ξύδι."

14:54 "Καλά, αυτό το έχω περάσει με ξύδι" ή "εντάξει, έχουν περάσει δύο μέρες που δεν το..." Όλα αυτά τα έχουμε ακούσει, όλα αυτά. "Τόσα χρόνια έτσι το κάναμε, τώρα θα γίνει;" Ναι, τόσα χρόνια γινόντουσαν, απλά δεν ήταν τόσο διαδεδομένα. Γιατί όπως λέμε τώρα με τα social media και ξανά η εποχή που αλλάζει και όλο αυτό, γίνεται πλέον αμέσως η μετάδοση και η διάδοση. Παλιότερα συμβαίνανε, δεν είναι ότι δεν -συμβαίνανε, απλά δεν τα μαθαίναμε. -Δεν τα μαθαίναμε. Εντάξει.

15:23 Τώρα να σου πω και την αμαρτία μου. Εγώ πρώτα ζήτησα, συγγνώμη που άργησα να καλέσω τεχνολόγο τροφίμων στην εκπομπή, αλλά έχεις το ύφος... -Του κριτή; -Ναι. -Του κακού δικαστή; -Ναι! -Τα έχω ακούσει όλα αυτά. -Που λένε όλοι οι ήρωες της εστίασης ότι έρχονται εδώ οι τεχνολόγοι και μας μαλώνουν. Καλά κάνεις. Καλά κάνεις, γιατί -πρόκειται για την υγεία μας τελικά. -Εγώ θα σου πω ότι είμαι και παθούσα και ως ήρωας εστίασης και ως καταναλωτής. Εγώ μία ιστορία δεν τη γνωρίζουν πολλοί.

15:54 Είχα, όχι εστιατόριο, είχα έναν παιδότοπο στον οποίο όμως κάναμε μέχρι και εκδηλώσεις βαφτίσεις. Ωραία; Δεν θα το μακρηγορήσω. Σε μία βάφτιση λοιπόν, γιατί τότε τα κάναμε όλα και συμφέραμε, που ήμουν τεχνολόγος τροφίμων, έχουμε πάθει σαλμονέλα όλοι οι καλεσμένοι και εμείς, όλοι. Από τι; Από τα παγάκια που είχαμε αγοράσει από αλλού όμως.

16:24 Δηλαδή ενώ εγώ έκανα όλη την παραγωγή των τροφίμων μου κανονικά, όλα όπως χρειαζόταν να είναι, όλα τέλεια και επειδή ήταν βάφτιση, είχα παγομηχανή. Καλά, αλλά υπάρχει η περιμεινόμενη ανάγκη. Ναι. Οπότε είχα αγοράσει από σούπερ μάρκετ. -Πω, πω, από σούπερ μάρκετ! -Από σούπερ μάρκετ λοιπόν και επειδή τα στείλαμε όλα στο χημείο γιατί κινδυνεύσαμε καταγγελίες, μιλάμε τώρα η μισή βάφτιση ήταν στο νοσοκομείο και εγώ πήγα νοσοκομείο. Οπότε κινδυνεύαμε από καταγγελίες, από τα πάντα, τα στείλαμε όλα και τελικά ήταν από τον πάγο, το οποίο είναι ένα υλικό το οποίο δεν μπορείς να το αποστειρώσεις.

16:57 Και υπάρχει η λάθος εντύπωση ότι ο πάγος δεν είναι τρόφιμο, αλλά ο πάγος είναι. Αυτό είναι η επιμόλυνση που μου είπες πριν. Ότι μπορεί να μην υπάρχει το αλλεργιογόνο, όμως, τώρα εδώ μιλάμε για δηλητηρίαση βέβαια, αλλά θέλω να σου πω ναι, από τον πάγο που τον είχαν λάθος τοποθετημένο στο σούπερ μάρκετ και κινδυνεύσαμε να το πάθουμε εμείς.

17:19 Το -πάθαμε σαν οργανισμοί, αλλά ναι. -Άρα πολύ καλά κάνετε εσείς οι τεχνολόγοι τροφίμων που είστε και λίγο αυστηροί, γιατί όπως είπαμε και στην αρχή, ουσιαστικά προστατεύουμε την υγεία των πελατών μας, των συνανθρώπων μας και τη -φήμη της επιχείρησής μας. -Ακριβώς. Και τώρα πάμε στην ερώτηση που δεν απαντήσαμε στην αρχή της ενότητας, αλλά έχει τώρα τη σημασία, γιατί θα ακούσουν και τα προϊόντα οι φίλοι μας οι ήρωες.

17:44 Πόσα και ποια, -αγαπητή Λεωνή, είναι τα αλλεργιογόνα; -Ωραία. Ξαναλέω, για αυτή τη στιγμή, γιατί βγαίνουν και καινούργια πράγματα, όλο αυτό. Αυτή τη στιγμή λοιπόν έχουμε επίσημα δεκατέσσερα. Τώρα, μέσα σε αυτά τα δεκατέσσερα είναι τα προϊόντα που περιέχουν γλουτένη, δηλαδή σιτάρι, βρώμη, κριθάρι, όλα αυτά. Θέλω να πω εδώ ότι είπαμε και πριν για τη δυσανεξία Στη γλουτένη και τα λοιπά. Είπαμε είναι άλλο πράγμα, μην τα συγχέουμε. Είναι άλλο η αλλεργία στη γλουτένη, άλλο η δυσανεξία.

18:18 Άρα υπάρχει και αλλεργία στη γλουτένη και δυσανεξία. -Βεβαίως. -Άλλο κόσμος έχει και που μπερδεύεται. Βέβαια, γι' αυτό σου είπα ότι είναι κάποιες ασθένειες που μπορεί να πάθεις μετά από το αλλεργικό ή τις προέχει και τις πυροδοτεί. -Λοιπόν, πρώτο είναι αυτό που είπες. -Ωραία. -Πάμε δεύτερο. -Δεύτερο είναι τα αυγά. Τα αυγά, πολύ μεγάλη κατηγορία εδώ. Γιατί αυγά δεν μιλάμε μόνο για το αυτούσιο αυγό. Μιλάμε για προϊόντα που περιέχουν αυγά αυτούσια, είτε σε σκόνες είτε σε μείγματα, είτε μπορεί να είναι ψημένο κρυφά το αυγό. Οι ήρωες της HORECA να προσέχουν πάρα πολύ τα συστατικά με τα αυγά, γιατί το αυγό σου κάνει και σοβαρή αλλεργία.

19:11 Οπότε εκεί χρειάζεται να είμαστε πολύ προσεκτικοί στα κρυφά αυγά. Προφανώς το αυγό άμα είναι, το χρησιμοποιείς, θα το δεις, αλλά υπάρχουν πολύ κρυφά αυγά. -Έχεις κάποιο παράδειγμα να μας πεις; -Το πιο απλό. Ας πούμε ένα κομμάτι κέικ που μπορεί να πουλήσει ένας φούρνος. Το κέικ έχει αυγό. Τα περισσότερα. Υπάρχουν και κέικ χωρίς αυγά, αλλά ας πούμε ένα κέικ. Κέικ είναι, δεν έχει τίποτα μέσα. Κι όμως έχει αυγό ή έχει και γαλακτοκομικά. Άλλη κατηγορία.

19:40 Είναι γενικά τα συστατικά στη μεταπώληση πιο πολύ. Γιατί στην παραγωγή το ξέρεις τι έχεις χρησιμοποιήσει, αλλά στη μεταπώληση χρειάζεται να είσαι πάρα πολύ προσεκτικός στα κρυφά συστατικά. -Μάλιστα. -Ακόμη και ίχνη μπορεί να πυροδοτήσουν μια αλλεργία. -Επόμενη κατηγορία. -Επόμενη κατηγορία είναι το σέλινο που είχα πει πριν, το οποίο δεν ήταν παλιά. Γι' αυτό και είπα τώρα είναι τα δεκατέσσερα.

20:06 Δεν το περιμέναμε. Πολύς κόσμος δεν το γνωρίζει ότι αυτό είναι αλλεργιογόνο τρόφιμο. Κι όμως είναι. Δηλαδή πώς βγαίνει ένα αλλεργικό τρόφιμο; Βλέπουν στις έρευνες που γίνονται με βάση τον πληθυσμό κάποια κρούσματα και αν πιάσει ένα νούμερο πληθυσμού που το θεωρούν ότι αυτό είναι το όριο, βγαίνει ως αλλεργικό. Κάπως το είπα μπακάλικα, αλλά αυτό είναι στην ουσία.

20:29 Υπάρχει κάποιος γενικά αποδεκτός φορέας που τα κάνει αυτά; Φορέας είναι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Πιο αποδεκτός δεν γίνεται. Ναι, και γενικά το βλέπουν μέσα από τις έρευνες που κάνουν τα περιστατικά. Δηλαδή όταν πάει κάποιος στο νοσοκομείο, χτύπα ξύλο, με κάποιο αλλεργικό σοκ, προφανώς κοιτάνε τι κατανάλωσε, οπότε από εκεί βγαίνουν κάπως τα νούμερα φαντάζομαι κι εγώ.

20:54 Άρα το σέλινο, φίλοι μου, είναι μια πρόσφατη εισαγωγή στον κατάλογο των -αλλεργιογόνων. -Σχετικά πρόσφατη σε σχέση με τα αυγά, τη γλουτένη και όλα αυτά που είναι πολύ παλιά. Το σέλινο είναι καινούργιο. Σουσάμι επίσης. Ξηροί καρποί. Το βάζουμε και ξεχωριστά και μαζί. Το σουσάμι επίσης δεν το ξέραμε. Το σουσάμι βέβαια είναι πολύ αλλεργικό και επίσης πάλι χρειάζεται να γνωρίζουν οι μεταπωλητές. Π.χ. το ταχίνι, όλα αυτά που είναι από σουσάμι. Ο άλλος μπορεί να πει "δεν έβαλα σουσάμι" και να είναι μια μπάρα με ταχίνι μέσα.

21:24 -Ναι. -Καταλαβαίνετε πού το πάω. Θα μου πεις "ε, δεν μπορεί να μην το ξέρει". Κι όμως δεν το ξέρουν όλοι. Οπότε πάλι κοιτάμε πολύ καλά τα συστατικά. Οι ξηροί καρποί που είπα μαζί με αυτό, όλα που έχουν και έλφος: -καρύδια, αμύγδαλα. -Φιστίκια. Φιστίκια. Όλα αυτά λοιπόν ανήκουν στις αλλεργιογόνα τρόφιμα. Εκεί λοιπόν έχουμε πάρα πολύ μακρύ κατάλογο αλλεργιών. Και παντού αν το έχετε δει πλέον σε κάθε συσκευασία "μπορεί να περιέχει ίχνη από ξηρούς καρπούς." Αυτό γιατί το γράφει; Γιατί όπως είπα με την επιμόλυνση, εάν μιλάμε για μια σοκολατοβιομηχανία που θα κάνει-- τώρα σε πήγα σε πολύ μεγάλο, αλλά δεν έχει σημασία. Που κάνει μια σοκολάτα γάλακτος, η οποία δεν περιέχει ξηρούς καρπούς και μια σοκολάτα με φουντούκια, υπάρχει κίνδυνος επιμόλυνσης, να έχει ακουμπήσει οτιδήποτε.

22:13 -Στη διαδικασία παραγωγής. -Μπράβο. Οπότε υπάρχουν άνθρωποι που έχουν πεθάνει από αυτό. Δεν μπορείς να το ρισκάρεις. Που βέβαια εκεί ξεφεύγουν πάρα πολλοί. Το έχουμε πει με τον Νίκο στα podcast μας αυτό, ότι πολύς κόσμος πλέον παντού θα σου βάλει μία πρόταση "μπορεί να περιέχει ίχνη". Έχουμε δει "μπορεί να περιέχει ίχνη γαλακτοκομικού περιεχομένου"

22:41 κονσέρβα τόνου. Δηλαδή το βάζουν πλέον παντού γιατί θέλουν, αλλά φτάνουμε στην υπερβολή όμως. -Καταλαβαίνω τι λες. -Ας μη φτάσουμε και στην υπερβολή. Ουσιαστικά έχει αδυνατίσει το νόημα της προειδοποίησης. Ακριβώς. Δηλαδή πλέον ακόμη και αλλεργικά άτομα, γιατί εγώ έχω άτομα τα οποία είναι αλλεργικά, ας πούμε η κόρη μου στους ξηρούς καρπούς. Πλέον μου λέει "να σου πω κάτι; Εγώ θα το φάω. Το γράφουν παντού. Ε, δεν μπορώ άλλο."

23:05 -Πραγματικά. -Είναι σαν το λύκο με τα πρόβατα έχει -καταντήσει. -Αυτό. Επόμενο. Ψάρια, μαλάκια, καρκινοειδή. Δεν προϋποθέτει το ότι έχω αλλεργία σε ένα από αυτά, έχω και στα τρία. Μπορεί να έχω μόνο στα ψάρια ή μόνο στα καρκινοειδή. Μπορεί να έχω και στα τρία βέβαια. Οπότε εκεί χρειάζεται επίσης πολύ μεγάλη προσοχή, γιατί σε ψαροταβέρνες, όλα αυτά που είπαμε, που ο χώρος παρασκευής είναι λίγο με τον πάγο που διατηρούμε το ψάρι όπως είπαμε και πριν, οπότε όλο αυτό μπορεί να προέλθει κάποια επιμόλυνση, οτιδήποτε.

23:42 Πάλι σε αυτά, ειδικά στα καρκινοειδή και στα μαλάκια, μπορεί να γίνει σοβαρή αλλεργία. Πάλι έχει πεθάνει, χτύπα ξύλο, κόσμος από τέτοιου είδους αλλεργίες. Ή χωρίς να το καταλάβει σε μια σαλάτα που λέμε καραβιδόσαλατα ή οτιδήποτε, το οποίο το βλέπεις στο πιάτο και είναι μέσα στη σάλτσα, μέσα σε αυτό μπορεί κάποιος να μην το καταλάβει.

24:05 Υπάρχουν αυτά. Θα μου πεις, είναι και υποχρέωση του ατόμου; Ναι, είναι και υποχρέωση του καταναλωτή, αλλά επειδή ο καταναλωτής Στην επιχείρηση σατοριξίας μην κοροϊδευόμαστε. Καλό είναι να είμαστε πάρα πολύ προσεκτικοί ως ήρωες HORECA σε αυτό το -κομμάτι. -Επόμενη κατηγορία. Το σινάπι που φτιάχνουμε τη μουστάρδα. Ο σιναπόσπορος που λέμε.

24:29 Τον ξέρουμε όλοι ότι φτιάχνει τη μουστάρδα, αλλά πλέον χρησιμοποιείται και σε άλλου είδους τρόφιμα, γιατί πλέον υπάρχει η εναλλακτική διατροφή που λέμε με τους σπόρους τσία, που είναι πιο νεοφερμένο όλο αυτό. Οπότε πλέον ο σιναπόσπορος χρησιμοποιείται σε ψωμιά, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε άλλα πράγματα. Άρα μόλις δούμε τη λέξη σινάπι σε μία επιχείρηση τροφίμων χτυπάμε λίγο alert.

24:56 Επίσης, να μην ξεχάσουμε να πούμε το διοξείδιο του θείου που υπάρχει σε κρασιά βέβαια, πάμε σε άλλη κατηγορία, αλλά πάλι αυτό είναι καινούργιο μαζί με το σέλινο. Δεν ήταν τόσο διαδεδομένο παλιά. Είναι -πιο καινούργιο συστατικό αλλεργίας. -Τα θειώδη δηλαδή που χρησιμοποιούν στην -οινοποίηση είναι αλλεργικό; -Εάν δεις λοιπόν πλέον σε μπουκάλια εμφιαλωμένα κρασιού, το αναγράφει: "Μπορεί να περιέχει θειώδη."

25:22 Το έχω δει, γι' αυτό σε ρωτάω και μου έρχεσαι μία απορία. Είναι αλλεργιογόνο συστατικό πλέον, γι' αυτό και το λέει. -Και αυτό τα πρόσφατα. -Είναι από τα πιο νεοφερμένα, ναι. -Μάλιστα. -Προτελευταίο να πω και το λούπινο που είναι και αυτό ένα αλλεργιογόνο τρόφιμο. Εκεί αυτό χρησιμοποιείται πιο πολύ αυτούσιο, οπότε θα το καταλάβει αμέσως ο επιχειρηματίας ή ο καταναλωτής. Και τελευταία, αλλά από τις πιο σημαντικές που έκανα μια αναφορά πριν, είναι τα γαλακτοκομικά.

25:51 -Ναι, εδώ πρέπει να αναφέρεις- -Εδώ γαλακτοκομικά είναι πάρα πολλά. Είναι το βούτυρο που πολλοί δεν το ξέρουν. Είναι το γιαούρτι, το γάλα. Αυτά τα γνωρίζουμε. Γάλα, γιαούρτι, κρέμες γάλακτος, ό,τι έχουμε να κάνουμε με γαλακτοκομεία -και το βούτυρο δεν το ξέρουν πολλοί. -Ότι είναι αλλεργιογόνο. Όχι, το βούτυρο ανήκει στα γαλακτοκομικά τρόφιμα, οπότε θεωρείται και αυτό αλλεργιογόνο. Μπορεί όχι σε τόσο μεγάλο βαθμό, αλλά αν έχεις σοβαρή αλλεργία στα γαλακτοκομικά, κυρίως εδώ μιλάμε για μικρά παιδιά, γιατί τα παιδιά έχουν αλλεργίες οι οποίες περνάνε ίσως με τα χρόνια, όχι πάντα, αλλά περνάνε, αλλά είναι σοβαρές μέχρι τα πέντε έτη. Οπότε αν κάποιο μικρό παιδί καταναλώσει ακόμη και βούτυρο, μπορεί να έχει πολύ μεγάλο πρόβλημα.

26:40 Άρα λοιπόν τα γαλακτοκομικά είναι SOS κατηγορία. Εκεί χρειάζεται να έχουμε πολύ μεγάλη προσοχή και στα κρυφά, όπως είπα πριν για τους ξηρούς καρπούς, στα κρυφά -γαλακτοκομικά. -Μα το βούτυρο, αυτό θα ήθελα να προσθέσω σε όλα όσα είπες, είναι από τις κρυφές περιπτώσεις που ειδικά σε όλες τις περιπτώσεις επιχειρήσεων εστίασης είναι μέσα στις περισσότερες παρασκευές.

27:05 Ναι. Εκεί αν κάποιος είναι αλλεργικός σε γαλακτοκομικό, χρειάζεται να υπάρχει μεγάλη προσοχή. Εγώ δηλαδή που έχω παιδί αλλεργικό, ακόμη και το βούτυρο τον πείραζε. Όχι να, χτύπα ξύλο, να πάθει κάτι τόσο σοβαρό, να έχουμε μοιραία αποτελέσματα, αλλά είχε πολύ έντονα συμπτώματα αλλεργίας στο σπίτι του. -Μάλιστα. -Ακόμη και με το βούτυρο.

27:31 Ωραία. Θεωρώ ότι έχουμε συζητήσει αρκετά πάνω στα αλλεργιογόνα και με όλα όσα μας είπες, Λεωνί, έχουμε εξαντλήσει το θέμα. Προφανώς μπορεί να υπάρξουν απορίες. Οι φίλοι μας οι ήρωες μπορούν να γράψουν κάτω στα σχόλια και με χαρά, όχι εγώ, η Λεωνί, θα σας απαντήσει. Πάμε τώρα σε ένα θέμα το οποίο επίσης δεν γνωρίζουν πολλοί. Εγώ θα έλεγα ότι αρχικά αφορά τον κατάλογο των επιχειρήσεων εστίασης, καθώς είναι χαρακτηρισμοί των προϊόντων, αλλά δεν αφορά μόνον αυτό.

28:04 Υπάρχουν λοιπόν τα προϊόντα και όπως θα τα λέμε θα εμφανίζεται και το σήμα τους γιατί υπάρχει η σχετική σήμανση ΠΟΠ, Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης. Υπάρχουν τα προϊόντα ΠΓΕ, εγώ έτσι τα λέω. Και εμείς έτσι τα λέμε. Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη, το σήμα εδώ και υπάρχει και η καινούργια κατηγορία, τα ΕΠΙΠ που είναι τα Εγγυημένα Παραδοσιακά Ιδιότυπα Προϊόντα, δηλαδή έλεος.

28:35 -Οι νομολόγοι τροφίμων. -Δεν είναι έλεος. Αυτό το κάνουμε για να -βοηθήσουμε την εστίαση. -Για πες το λοιπόν, για ποιον λόγο; Τα ΠΟΠ, ΠΓΕ και τα ΕΠΙΠ έχουν βγει γιατί προσδίδουν αξία στο προϊόν. Οπότε όταν ένας κατάλογος εστίασης στον κατάλογό του μέσα αναγράφει τη λέξη ΠΟΠ, ο καταναλωτής, εντάξει, υπάρχουν καταναλωτές που δεν τα γνωρίζουν, αλλά σιγά-σιγά θα έρθουν.

29:05 Και γι' αυτό είμαστε εδώ και είσαι εδώ σήμερα. Και είμαι και εγώ εδώ σήμερα. Ακριβώς. Δίνει αξία στο προϊόν του. Μου έχει τύχει διάλογος σε κατάστημα εστίασης, εστιατόριο συγκεκριμένα, το οποίο έχει τη χωριάτικη στα ύψη και του λέει: "Ναι, τι είναι αυτό;" "Είναι ΠΟΠ" του λέει "η φέτα μου." -"Τι είναι ΠΟΠ;" του λέει. -Τι είναι ΠΟΠ, Λεωνί;

29:30 Η Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης. Υπάρχουν κάποια προϊόντα τα οποία έχουν τη σφραγίδα του τόπου καταγωγής. Πώς λέμε Χαλβάς Φαρσάλων. Είναι αυτή η ονομασία. Δεν το λέμε επειδή μας άρεσε σαν όνομα και λέμε "α, θα το πούμε Χαλβά Φαρσάλων." Είναι από τα Φάρσαλα. Έχει πάρει σφραγίδα ότι είναι από εκεί. Έχει συγκεκριμένα συστατικά τα οποία μπαίνουν που είναι από αυτό το συγκεκριμένο τόπο, έχει συγκεκριμένη παραγωγή για να γίνει, οπότε είναι ένα προϊόν το οποίο είναι μόνο εκεί, παραδοσιακό προϊόν και αυτό το πληρώνουμε.

30:06 Μάλιστα. Παράδειγμα έδωσα. Για τη φέτα, που λέμε πολλές υπάρχουν φέτες ΠΟΠ. Είναι από κάποια μέρη, δεν είναι μόνο από ένα μέρος η φέτα Από κάποια μέρη τα οποία έχουν πάρει πιστοποίηση, γιατί έχει άλλο γεωγραφικό ύψος, τα χαρακτηριστικά του τόπου, οπότε παίρνει άλλη γεύση, άλλη ουσία το συγκεκριμένο. Φέτα Καλαβρύτων, φέτα Δωδώνης που είναι αλλού. Οπότε, όλα αυτά τα τυριά που λέμε έχουν άλλη γεύση.

30:41 Άρα το να πω εγώ ότι χρησιμοποιώ αυτή τη φέτα εδώ, είτε θα πει σε κάποιον καταναλωτή ότι εμένα δεν μ' αρέσει η φέτα Δωδώνης, δεν θα την πάρω, αλλά ξέρω ότι είναι από εκεί, ή θα πει "α, φέτα Δωδώνης, αυτή θα πάρω". Οπότε δίνει αξία στο προϊόν σου και αυτό πλέον βγαίνει και για το εξωτερικό. Αυτό ήθελα να σε ρωτήσω. Ενημερωτικά, η Ελλάδα γενικά στο τρόφιμο έχει προϊόντα -ΠΟΠ; -Έχει προϊόντα ΠΟΠ, αρκετά προϊόντα ΠΟΠ, κυρίως τυριά, κάποια γλυκά. Δεν θυμάμαι όλο τον κατάλογο απ' έξω.

31:15 -Έχει πάντως. -Έχουμε αρκετά. Επίσης, θέλω να πω ότι αυτό που είπαμε για το εξωτερικό, ότι πλέον αυτό πληρώνεται και στο εξωτερικό αρκετά σαν εξαγώγιμα προϊόντα. Οπότε αν κάποια επιχείρηση, ακόμη και μικρή να είναι, να θέλει να κάνει ένα προϊόν, εντάξει, βέβαια για να βγει σε εξαγωγή φαντάζομαι χρειάζεται πολύ μεγάλη ποσότητα, αλλά μπορεί να γίνει και να πληρωθεί αρκετά καλά αυτό. Για τα ΠΟΠ.

31:42 -Για τα ΠΟΠ. -Τα ΠΟΠ. Τώρα τα ΠΓΕ, εκεί μιλάμε μόνο για γεωγραφική ένδειξη. Δηλαδή δεν μας μιλάει για τον τρόπο παραγωγής, όπως τα ΠΟΠ. Είναι μόνο το γεωγραφικό σημείο στο οποίο παράγεται το προϊόν. Οπότε δεν έχουμε να κάνουμε με τον τρόπο. Μπορεί να γίνεται με τον ίδιο τρόπο που γίνεται και σε ένα εργοστάσιο, αλλά και μόνο που παράγεται στη συγκεκριμένη περιοχή, παίρνει στοιχεία από την περιοχή και αυτό του δίνει ένα έξτρα στην ποιότητά του.

32:11 -Δεν είναι όμως στο επίπεδο του ΠΟΠ. -Όχι, δεν είναι. -Δηλαδή το ΠΟΠ είναι πιο πάνω. -Ναι. Για να καταλάβουν οι φίλοι μας. Το ΠΓΕ είναι λίγο πιο κάτω. Δηλαδή κάποιο προϊόν είναι πιο ακριβό, ας το πούμε έτσι. Ναι. Έχει μεγαλύτερη αξία και για τον ήρωα που το βάζει στον κατάλογό του αν είναι ΠΟΠ. -Μπράβο. -Μετά πάμε στο ΠΓΕ.

32:31 -Ωραία. -Πάμε λοιπόν και στην τρίτη κατηγορία, τα -ΕΠΙΠ που λέμε, τα προϊόντα. -Που είναι τα πιο πρόσφατα αυτά. Είναι πιο πρόσφατα. Εκεί μας ενδιαφέρει ο τρόπος και η σύνθεση του προϊόντος, να έχει γίνει με συγκεκριμένες αυστηρές προδιαγραφές. Δεν μας ενδιαφέρει δηλαδή ούτε από πού είναι οι πρώτες ύλες, ούτε πού γίνεται η παραγωγή του. Μας ενδιαφέρει να γίνει με συγκεκριμένο τρόπο που θεωρείται αυτός ο παραδοσιακός, να το πω κι έτσι.

33:02 Και εδώ να πούμε για τον ελληνικό γύρο που τρώμε, μπορεί να μην είναι και ελληνικός. Εδώ έχει γίνει μια προσπάθεια για να χαρακτηριστεί ΕΠΙΠ. -Είναι σε εξέλιξη. -Είναι σε εξέλιξη. Δεν έχουμε ακόμη κάποια απάντηση, εκτός αν έχει γίνει τώρα που μιλάμε. Δεν το έχω παρακολουθήσει τελευταία. Δεν έχουμε ακόμη κάποια απόφαση, αλλά γίνεται προσπάθεια γι' αυτό, γιατί όντως υπάρχει παραδοσιακός τρόπος παραγωγής του γύρου.

33:27 Και αν καταφέρουν και το προστατεύσουν, θα είναι πάρα πολύ σημαντικό για το προϊόν και για την Ελλάδα γενικότερα. Δηλαδή είναι νομίζω το πιο -εμβληματικό προϊόν. -Από τα πιο, ναι. Και οι φέτες μας κι αυτά -πάνε πάρα πολύ καλά. -Είναι ΠΟΠ όμως. Αυτά είναι ΠΟΠ, ναι. Δείχνουν δηλαδή κυρίως γεωγραφικό τόπο. Ο γύρος, επειδή ακριβώς όπως είπες πριν, δεν δεσμεύει σε πράγματα στα οποία δεσμεύει και το ΠΟΠ και το ΠΓΕ, ουσιαστικά μπορεί το κρέας να μην είναι ελληνικό.

33:58 -Ακριβώς, ναι. -Γιατί όπως και εσύ γνωρίζεις καλύτερα από -εμένα, στην Ελλάδα δεν έχουμε πολύ κρέας. -Ναι, -θα μπορούσαμε, αλλά δεν έχουμε. -Δεν έχουμε. Οπότε θέλοντας να το χαρακτηρίσουμε ΕΠΙΠ, ουσιαστικά ξεπερνάμε κάποια εμπόδια που έτσι κι αλλιώς υπάρχουν στο συγκεκριμένο προϊόν. -Ναι. -Ωραία. Νομίζω λοιπόν ότι οι φίλοι μας οι ήρωες κατάλαβαν αυτές τις έννοιες. Κατάλαβαν το πόσο σημαντικό είναι για τον κατάλογό τους, αν όντως προμηθεύονται τέτοια προϊόντα, να υπάρχει η σχετική σήμανση. Πες μου την -περίπτωση απομίμησης. -Αχ, μπράβο, αυτό ήθελα να πούμε τώρα.

34:32 Για πες μας τι γίνεται σε αυτή την περίπτωση. Εκεί απαγορεύεται δια ροπάλου, θα έλεγα, να αναγράφεται, ξαναλέω, τη χωριάτικη, ότι δεν μπορεί να λέμε χωριάτικη η οποία περιέχει φέτα και να το λες φέτα αν δεν είναι. Χρειάζεται να το αναγράφει ότι -είναι λευκό τυρί. -Λευκό τυρί εννοείς. Βέβαια. Γιατί εκεί μιλάμε για παραπλάνηση και όχι απλή παραπλάνηση. Πας να βγάλεις και χρήματα από αυτό. Δηλαδή όταν λες ότι έχεις φέτα, η οποία κοστίζει το κιλό χ και εσύ έχεις λευκό τυρί, παραπλανάς τον καταναλωτή να νομίζει ότι θα φάει φέτα ενώ δεν το τρώει. Ή το χταπόδι, λοιπόν, που υπάρχει στον κατάλογο, το μπερδεύουν, να το πω έτσι, πολλοί στην εστίαση με το μοσχό. Και πουλάνε μοσχό, ο οποίος είναι πολύ πιο οικονομικός. Προσοχή εδώ. Δεν θα πάθει κάτι ο καταναλωτής εάν το καταναλώσει, αλλά δεν θα είναι αυτό που θα πληρώσει.

35:29 -Είναι κερδοσκοπία. -Είναι κερδοσκοπία ξεκάθαρη, παραπλάνηση. Γενικά λοιπόν, καλό θα είναι οι ήρωες να είναι αρκετά προσεκτικοί, γιατί έτσι όπως δεν θέλουν να τους παραπλανούν και αυτούς οι καταναλωτές, έτσι και οι καταναλωτές δεν θέλουν να παραπλανούνται από αυτούς. Οπότε ό,τι έχουν στον κατάλογό τους χρειάζεται πλέον δια ροπάλου να αναγράφεται με σαφήνεια, γιατί εκεί μπορεί να υπάρχουν μεγάλες κυρώσεις εάν -το αντιληφθούν. -Και να αντιστοιχεί σε τιμολόγιο αγοράς.

35:58 Ναι, εγώ μιλάω τώρα για ελέγχους, καταγγελίες που μπορεί να συμβούν και όλα αυτά, το οποίο θα είναι πολύ επιζήμιο για μια επιχείρηση. -Δεν το πάω στα τιμολόγια τόσο μέσα. -Λοιπόν, και μία τρίτη κατηγορία ερωτήσεων, Λεωνή. Εγώ έχω μάθει πολλά πράγματα μέχρι τώρα. -Αλήθεια; -Βεβαίως και σε ευχαριστώ πολύ και φαντάζομαι το ίδιο και όσοι μας παρακολουθούν.

36:23 Ξέρεις τι συμβαίνει; Πολύς κόσμος τα θεωρεί δεδομένα και δεν τα ρωτάει, ενώ είναι πάρα πολύ σημαντικά. Όχι, πολλοί δεν τα θεωρούν και δεδομένα. Θα σου πω δεν τα γνωρίζουν και δεν είναι στο άμεσο -ενδιαφέρον τους να μάθουν. -Μέχρι να συμβεί κάτι. Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Λοιπόν, κάτι το οποίο έχει να κάνει και με το food waste στις επιχειρήσεις τροφίμων και τη διαχείριση γενικά των τροφίμων και τη σπατάλη των τροφίμων, ένα πρόβλημα το οποίο πονάει πραγματικά.

36:54 Στατιστικά, ένα 30% περίπου των τροφών πετιέται πριν φτάσει στον καταναλωτή. -Είναι τραγικό αυτό που συμβαίνει. -Είναι τραγικό. Ένα κομμάτι αυτού του προβλήματος είναι το να ξέρει ο ήρωας μας και ο διαχειριστής των τροφίμων το τι σημαίνει η ημερομηνία λήξης και οι διάφορες ενδείξεις, που δεν είναι ίδιες, -επάνω στο προϊόν. -Ωραία.

37:19 Έχουμε, λοιπόν, προϊόντα τα οποία γράφουν "Ανάλωση έως". Έχουμε προϊόντα τα οποία γράφουν "Ανάλωση κατά προτίμηση πριν από". -Λέωνη! -Ωραία. "Ανάλωση έως" Πάρα πολύ ωραίο θέμα αυτό. Όντως, πλέον όλη η παγκόσμια κοινότητα κινείται στο να μειώσουμε το food waste με πάρα πολλούς τρόπους. Εδώ, λοιπόν, έχεις θίξει ένα πολύ μεγάλο ζήτημα. Πάμε.

37:53 Στο "Ανάλωση έως" κάποια συγκεκριμένη ημερομηνία, εκεί προκαθορίζει η βιομηχανία ότι μέχρι πότε μπορεί να καταναλωθεί ένα προϊόν. Αυτό είναι πάρα πολύ σοβαρό. Δηλαδή, σου εγγυώμαι ότι αν λέει το προϊόν, σήμερα έχουμε 12 Ιουνίου, ότι "Ανάλωση έως 12/6/2026, μέχρι και 12/6/2026 μπορείς να το καταναλώσεις. Μετά το πέρας αυτής της ημερομηνίας ενδέχεται να υπάρχουν μικροβιολογικοί κίνδυνοι.

38:29 Αλλοίωση του προϊόντος. Αλλοίωση του προϊόντος. Αλλοίωση όμως και με μικροβιολογικούς παράγοντες, όχι μόνο ποιοτικούς παράγοντες, μικροβιολογικούς. Γιατί εδώ έρχονται πολλοί και λένε “Μα εντάξει, εγώ έφαγα ένα γιαούρτι που είχε λήξει χθες και δεν έπαθα τίποτα”. Φαντάζομαι είναι όλα αυτά στην καθημερινότητά μας. -Το έχω κάνει κιόλας. -Μπράβο! Εδώ θα πω ότι επειδή υπάρχει ολόκληρη βιομηχανία από πίσω, δεν θα κοιτάξουν το γιαουρτάκι που κατανάλωσε η Σοφία. Θα κοιτάξουν όλο το πώς έχει φτάσει στη Σοφία να το καταναλώσει. Που τι σημαίνει; Θα κάνει ένα risk analysis η βιομηχανία και θα πει, εγώ το παρασκεύασα τώρα.

39:15 Θεωρητικά μέχρι τις 20 Ιουνίου θα ήταν ok να το καταναλώσει η Σοφία. Αν όμως έχουν τηρηθεί οι σωστοί κανόνες και -από την ώρα που θα φύγει από- -Η αλυσίδα ψύξης. Η αλυσίδα, λοιπόν, γιατί προσμετράται και αυτό που έχει κάνει η Σοφία σπίτι της. Πότε το πήρε από το σούπερ μάρκετ, πώς έφτασε στο σπίτι της, πού το έβαλε στο ψυγείο της, όλο αυτό. Οπότε σου λέει, άστα, εγώ θα βάλω το 12 Ιουνίου που εκεί είμαι 100%, ό,τι και να έχει κάνει η Σοφία. Εντάξει, δεν μιλάμε να το έχεις αφήσει στο μπαλκόνι με 40 βαθμούς. Μιλάμε αν έχεις κάνει μια ροή φυσιολογική. Ό,τι και να έχει κάνει η Σοφία μέχρι 12 Ιουνίου που θα το φάει είναι εντάξει.

39:55 Οπότε εδώ έρχεται λίγο και στην προσωπική σου αυτή, ότι εντάξει, και να το φάω 13 Ιουνίου δεν θα γίνει κάτι. Στο 90% από των περιπτώσεων δεν θα γίνει κάτι, θα σου το πω κι εγώ. Και 13 και 14 Ιουνίου να το φας το γιαούρτι. Δεν συμβαίνει το ίδιο με το γάλα, αλλά με το γιαούρτι, παράδειγμα, που το έχουμε πιάσει ή με το τυρί, δεν θα πάθεις τίποτα και μία και δύο και τρεις ημέρες. Τώρα, σε αυτά μη με βάλετε φυλακή. Τα λέω από την εμπειρία μου και από αυτά που γνωρίζω από τη βιομηχανία.

40:26 Καλό είναι όμως, όταν μιλάμε για εστίαση, όταν μιλάμε για κατανάλωση από άλλους ανθρώπους, γιατί εσύ θα το παράξεις εκείνη τη στιγμή, θα το δώσεις μάλλον στον καταναλωτή, αλλά εκείνος μπορεί να μην το καταναλώσει εκείνη τη στιγμή. Μπορεί να το πάρεις εσύ το σάντουιτς, παράδειγμα, που εμένα έχει λήξει το τυρί μου και να πω εντάξει, σήμερα λήγει, δεν πειράζει.

40:47 Εσύ να το πάρεις, να μην το φας εκείνη τη στιγμή, να το αφήσεις λίγο έξω, πάει, τελείωσε. Να το καταναλώσει ένα μικρό παιδί, που εκεί πάντα πάλι πάμε σε άλλους οργανισμούς. Οτιδήποτε μπορεί να συμβεί. Άρα σε μία επιχείρηση HoReCa οπωσδήποτε το "έως" σημαίνει έως. Και όπως έχεις πει τέσσερις, πέντε φορές σήμερα, δια ροπάλου.

41:06 -Δια ροπάλου. -Ωραία. Στο σπίτι του ο καθένας μπορεί και να είναι λίγο πιο ελαστικός. Πάντα κοιτάζουμε το οργανοληπτικό. Δηλαδή, παράδειγμα, ένα γάλα που σου λέει, γιατί σου λέει ένα γάλα που το άνοιξες. Επίσης και στην εστίαση μετράει αυτό. Διατηρείται λίγες μέρες. Τι λίγες μέρες; Το λίγες μέρες για ποιον είναι; Το έχουμε δει νομίζω όλοι αυτό, ότι τέσσερις έως πέντε. Τέσσερις ή πέντε; Εγώ μιλάμε για ποσότητα. Θα φτιάξω καρμπονάρα, παράδειγμα, στο κοινό μου, στους πελάτες μου. Πόσο είναι αυτό το τέσσερις ή πέντε; Εκεί πάει πολύ και πάλι χρειάζεται ο τεχνολόγος τροφίμων, γιατί θα βοηθούσε να σου πει ότι εάν το έχεις καταψύξει μέσα στο ψυγείο που υπάρχει πολύ καλή ψύξη, δεν το ανοιγοκλείνεις το ψυγείο συχνά, δεν το βγάζεις το γάλα αυτό για να το χρησιμοποιείς συχνά και σου λέει τέσσερις έως πέντε, μπορείς να πιάσεις τη μέγιστη μέρα και να το χρησιμοποιήσεις. Και πάντα κοιτάμε τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά.

42:03 Όταν θα φτάσω στο σημείο να το μαγειρέψω, πώς μου μυρίζει, πώς βλέπω την υφή του, πώς το αισθάνομαι. Αν το δω έστω λίγο κάτι δεν μου πάει καλά, το πέταξα. -Εδώ είναι η εκπαίδευση του προσωπικού. -Αυτό. -Τεράστιο θέμα. -Εντάξει, κυρίως οι σεφ και οι μάγειρες αυτό το βλέπουν. Νομίζω το ξέρουν καλύτερα και από τον τεχνολόγο τροφίμων, για το πώς θα -πρέπει να φαίνεται ένα προϊόν. -Το "Ανάλωση έως"

42:25 Δια ροπάλου το κατάλαβα και φαντάζομαι και οι ήρωές μας. Πάμε στην άλλη διατύπωση, που εκεί μπερδεύεται πάρα πολύς κόσμος, το «Ανάλωσε κατά προτίμηση πριν από». Εκεί είναι μια εντελώς άλλη κατηγορία. Εκεί σου υπόσχεται η βιομηχανία ότι το προϊόν σου θα είναι αυτό που αγόρασες στις 30 Μαΐου, ότι μέχρι τις 12 Ιουνίου, αν λέει πριν από 12 Ιουνίου, θα είναι ακριβώς έτσι όπως το αγόρασες και επιθυμητό σε γεύση, σε υφή, σε τα πάντα.

43:03 Αυτό δεν έχει να κάνει τόσο με την ασφάλεια όσο με την ποιότητα του τροφίμου. Δηλαδή, εάν εγώ πάρω μια φρυγανιά, στο πάω στη φρυγανιά, που σου λέει «Ανάλωσε κατά προτίμηση πριν από την τάδε ημερομηνία». Αυτό τι σημαίνει; Ότι μέχρι εκείνη την ημερομηνία η φρυγανιά μου θα είναι τραγανή, θα έχει αυτό το χρώμα που θέλω, την υφή που θέλω, τη γεύση που θέλω, όλο αυτό. Εάν εγώ πάω και την καταναλώσω δέκα μέρες μετά το πριν από, εκεί σου λέει η βιομηχανία ότι μπορεί να την καταναλώσεις, να μην είναι όμως τόσο -τραγανή, να είναι λίγο πιο ταγκισμένη. -Φρυγανιά θα είναι, όμως.

43:42 Θα είναι φρυγανιά και θα είναι και ασφαλής να την καταναλώσεις. Δεν θα πάθεις -απολύτως τίποτα. -Πάρα πολύ σημαντική αυτή η διατύπωση. Βέβαια! Δεν θα πάθεις απολύτως τίποτα. Δεν θα είναι, όμως, αυτό που έχεις συνηθίσει ως φρυγανιά. Τώρα έχουμε πιάσει το παράδειγμα της φρυγανιάς. Δεν θα πάθεις τίποτα, όμως. Μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα της παρασκευής σου, αλλά δεν κινδυνεύει ο -παλάτης σου. -Από τίποτα. Και γι' αυτό και πλέον έχει προταθεί και θα γίνει στα επόμενα χρόνια, εδώ είμαστε, Σοφία, και το λέμε, ότι θα βγούνε πολλές ετικέτες από τρόφιμα. Ο στόχος είναι ζυμαρικά να μην έχουν καθόλου ημερομηνία λήξης.

44:18 -Να μην υπάρχει το έως. -Καθόλου, τίποτα. -Μάλιστα. -Ή από τρόφιμα, ο καφές, ας πούμε. Δεν θα υπάρχει ημερομηνία λήξης. Δεν χαλάει, παιδιά, ο καφές. Εντάξει, δεν λέμε να τον αφήσεις εκατό χρόνια, να τον βρουν σε ένας καφές, αλλά δεν χαλάει ο καφές. Θα βγούνε εντελώς από αυτά τα τρόφιμα, δεν θα έχει καθόλου. Βέβαια, χρειάζεται σε αυτές τις περιπτώσεις να τηρούνται αυστηρά οι κανόνες αποθήκευσης. Δηλαδή, αν εγώ ανοίξω το κουτάκι της φρυγανιάς ή τον καφέ και το αφήσω ανοιχτό και την άλλη μέρα να πάω να το φάω, δεν θα είναι το ίδιο τραγανό.

44:52 -Και να μην έχει περάσει η ημερομηνία. -Και δεν θα έχει περάσει καν. Εκεί χρειάζεται να τηρούνται. Τώρα, εκεί οι Ho.Re.Ca., οι heroes, τι χρειάζεται να προσέχουν; Αυτό που είπα, τους κανόνες αποθήκευσης και συντήρησης αυτών των τροφίμων, γιατί ναι μεν θα είναι ασφαλή, αλλά αν πας να χρησιμοποιήσεις ένα προϊόν το οποίο δεν έχει το έως και έχει πριν από και εσύ δεν το έχεις αποθηκεύσει σωστά, δεν το έχεις συντηρήσει σωστά, δεν το έχεις βάλει στα δοχεία τα οποία προορίζεται αυτό το προϊόν, θα είναι για πέταμα το προϊόν σου μετά. Στη γεύση, στην ποιότητα. Αν μιλάμε για ένα προϊόν το οποίο θα στηρίξει το πιάτο σου, χρειάζεται να το φροντίζεις όπως πρέπει.

45:34 Στην αρχή το είπες και θα κλείσουμε και έτσι και μετά θα σε ρωτήσω και για το "Food Processors". Δεν το έχω ξεχάσει. Εγώ είμαι νεοσός μπροστά σας. Σε όλους αυτούς τους ήρωες της εστίασης που λένε ακόμα και σήμερα, το 2026, «Έλα μωρέ, τόσα χρόνια εγώ δουλεύω έτσι και δεν έχει γίνει και τίποτα». Ναι. Άσ' το ρόπαλο στην άκρη, πες το λίγο πιο γλυκά και πες μας τι σημαίνει και τι -προτείνεις εσύ σε όλους αυτούς. -Ωραία. Εγώ θα το πω όπως την ιστορία που -μοιράστηκα μαζί σας, που δεν την ξέρει- -Και σε ευχαριστώ πολύ.

46:08 Λοιπόν, μία φορά, παιδιά, θα το πάθεις και μπορεί να καταστραφεί η ζωή σου. Σκέψου να έχεις ένα πολύ καλό εστιατόριο με κάποια φήμη, με τους πελάτες σου, δεν θέλεις μία, μισή φορά να σου τύχει κάτι. Ναι, στατιστικά δεν θα τύχει, παιδιά, αλλά μισή φορά να τύχει, τελείωσες. Και μπορεί να είναι και μοιραίο και για τη ζωή. Το έπαθα κι εγώ.

46:35 Μπορεί να είναι μοιραίο ακόμη και για τη δική σου ζωή, πέρα από των άλλων ανθρώπων. Ωραία. -Πάμε και στο χόμπι μας. -Το χόμπι μας. Ναι. Φίλες και φίλοι, ήρωες, εγώ τη Λεωνίδα τη γνώρισα μέσα από το podcast που κάνει με τον Νίκο τον Γκιώνη, το "The Food Processors". -Τέσσερα χρόνια τώρα; -Ναι. Πάρα πολύ σημαντικό και έχει δώσει άπειρη πληροφορία και στους επαγγελματίες της εστίασης αλλά και στους καταναλωτές. Απευθύνεστε και στους δύο και θα προτείνω να το ψάξετε και σε Spotify και σε Apple Podcast και να το ακούσετε. Είναι εξαιρετικό.

47:12 Και θέλω να μου πεις, βρε Λεωνίδα, είσαι και μητέρα τριών παιδιών, έτσι; -Είμαι. Και εσύ, Σοφία μου. -Κι εγώ, ναι. Γιατί κάνατε αυτό το podcast; Καταρχάς, όντως είμαστε τέσσερα χρόνια. Όντως απευθυνόμαστε και στους δύο, και στους καταναλωτές αλλά και στους επιχειρηματίες, στους Ho.Re.Ca. όλους. Και αυτό γιατί; Γιατί και ο απλός κόσμος χρειάζεται να καταλάβει τι να προσέχει και τι να ρωτάει, για να είναι πιο στοχευμένο, αλλά και οι Ho.Re.Ca., οι heroes, χρειάζεται να ξέρουν τι πληροφορία χρειάζεται να περάσουν στον καταναλωτή.

47:48 Εμάς το όραμά μας, Σοφία, αν το θες έτσι, είναι να φτιάξουμε ένα μάθημα στα σχολεία που να έχει να κάνει με την ασφάλεια των τροφίμων και το πώς να καταναλώνουμε γενικότερα από εδώ και πέρα. Αυτό είναι το όραμα, να μπει στα σχολεία η ασφάλεια τροφίμων. Πριν φτάσουμε εκεί, στον μεγάλο τον στόχο, αποφασίσαμε, επειδή δεχόμασταν πάρα πολλές ερωτήσεις, είτε από φίλους μας είτε από κόσμο που δεν μας ήξερε και μαθαίνανε «Αποκλεισμό όλων των τροφίμων; Τι είναι αυτό; Τι κάνετε;»

48:20 -Στο έχω πει, βαρύγδουπο. -Ναι. Πολλοί μας μπερδεύανε με διαιτολόγους. Είχαμε πολύ μεγάλο ζήτημα. Τεχνολόγος. Δηλαδή τι κάνεις με τα τρόφιμα; Τι να φάω; Γιατί προσπαθώ να χάσω λίγο βάρος, παχαίνω. Οπότε θέλαμε να δώσουμε στους καταναλωτές εύχρηστες καθημερινές πληροφορίες για το πώς να επιλέγουν τα τρόφιμά τους, πώς να διαβάζουν τις ετικέτες, τι σημαίνουν όλα αυτά που γράφουν από πίσω. Ότι δεν λειτουργούμε όλοι αφοριστικά.

48:49 Βλέπουμε το Ε, έχει έψιλον, το παίρνω. Ή τι είναι αυτό; Να καταλαβαίνουν τι είναι όλα αυτά που καταναλώνουν, πώς να τα διαβάζουν και τι να προσέχουν και στην εστίαση και τι να προσέχουν και στο σπίτι τους ακόμα. Γιατί και στο σπίτι γίνονται όλα αυτά, όπως είναι μια κουζίνα εστίασης, έτσι είναι και του σπιτιού μας. Οπότε αυτό είναι ο βασικός μας ρόλος αυτή τη στιγμή.

49:13 Και σας δίνω συγχαρητήρια. Σου είπα και off camera ότι οι μεγάλες μου κόρες σας παρακολουθούν. Είναι η γενιά που ασχολείται πάρα πολύ με αυτό το κομμάτι και όπως είπες και εσύ, σε αυτούς ελπίζουμε. Σε αυτούς ελπίζουμε πραγματικά. Φίλες και φίλοι, οι τεχνολόγοι τροφίμων, όπως μας είπε η Λεωνία Λειβαδίτη, δεν είναι διαιτολόγοι ούτε διατροφολόγοι.

49:38 Είναι μία ειδικότητα η οποία λειτουργεί αθόρυβα μέσα στις κουζίνες, αλλά πάρα πολύ ουσιαστικά. Προστατεύει τον πελάτη σας, τον καλεσμένο σας, όπως μου αρέσει πολύ συχνά να λέω και την ίδια σας τη φήμη. Λεωνή, ήταν πολύ μεγάλη μου χαρά που σε είχα εδώ σήμερα. Σε ευχαριστώ πάρα πολύ. Και εγώ σε ευχαριστώ για την πρόσκληση και εγώ πέρασα υπέροχα. Το απόλαυσα.

50:03 Διευκρίνισες πάρα πολλά πράγματα. Πιστεύω ότι θα το εισπράξουμε και από τα σχόλια των φίλων μας στο επεισόδιο. Να αρπάξω την ευκαιρία και να ξαναπώ, εκτός και αν θέλεις εσύ με το ρόπαλο να τους το πεις, να παρακολουθούν το HORECA Heroes, να κάνουν like και subscribe. Πες τους το εσύ. Θέλω να κάνετε ένα like και να subscribe στο κανάλι μας εδώ πέρα γιατί πραγματικά για εσάς το κάνουμε.

50:31 Μόνο. Φίλες και φίλοι ευχαριστώ τη Λεωνία Λειβαδίτη. Σας ευχαριστεί και η Λεωνία που μας ακούσατε και όσοι φτάσατε μέχρι εδώ. Like και subscribe στο HORECA Heroes. Μέχρι το επόμενο επεισόδιο να είμαστε όλοι καλά. Ευχαριστούμε πολύ. Για μένα θα ήταν απίστευτα δύσκολο να έχω ένα παιδί, γιατί έχω δει μοναχοπαίδια. "Μαμά να παίξουμε, μαμά να κάνουμε."

50:55 Όχι ότι εγώ δεν τρώω το μαμά, αλλά θα τους πω κάποια στιγμή "Παίξτε λίγο να κάνω κάτι". Έχουν μικρή διαφορά, οπότε εκεί θα παίξουν κάτι, θα παίξουν μαξιλαροπόλεμο, έπαιζαν προχτές. Θα κάνουν κάτι. Θα τσακωθούν, θα σπάσουν το σπίτι, αλλά τουλάχιστον τι θα τους πω; Μπαίνουν να κάνουν μπάνιο και κάνουν όλες μαζί και τι ωραία, πετάμε το ντους και παίζουμε μπουγέλα. Δεν είμαι από αυτές τις μαμά που θα πω "Μου χαλάσατε το μπάνιο"

51:20 θα το πω, θα βάλω το όριό μου, αλλά μέχρι ένα σημείο. Παιδάκια είναι. Τώρα να είχα ένα. Εγώ που ήμουν μοναχοπαίδι μέχρι τα δέκα, ήμουν: "Μαμά, πού θα με πας σήμερα; Σε ποια φίλη μου θα πάμε; Δεν θα πάμε; Έλα να παίξουμε επιτραπέζιο. Έλα να μου διαβάσεις παραμύθι." Εγώ θα είχα τρελαθεί. -Θα υιοθετούσα παιδί αν είχα κανένα μόνο. -Λεωνή, να συνδέσω λίγο το επεισόδιο που -μόλις τελειώσαμε με τα τρία σου παιδιά. -Με ό,τι θέλεις.

51:47 Γιατί εντάξει, εγώ ξέρω τι κάνω με τα δικά μου τα τρία παιδιά. Πώς συμπεριφέρεσαι στα παιδιά σου στο θέμα της διατροφής; Όσο ήταν πολύ μικρά, ήμουν αρκετά αυστηρή. Δηλαδή θεωρώ σε όλα τα πράγματα στη ζωή ενός παιδιού μέχρι τα δυόμισι, ότι είναι η πιο σημαντική ηλικία. Από διατροφικές συνήθειες, ψυχολογία, σε όλα. Και γι' αυτό είχαμε και αυτή τη συμφωνία με τον Αλέξιο που τα καταφέραμε και το κάναμε. Μέχρι τα δυόμισι ήμουν στο σπίτι με κάθε παιδί. Με όποιο κόστος βέβαια είχε αυτό, τα καταφέραμε γιατί το θεωρώ την πιο βασική ηλικία. Μετά το πέρας των δυόμισι ετών, εκεί έχω κάνει αρκετά λάθη, Σοφία.

52:31 Και το δέχομαι, αλλά όταν έχεις τη φροντίδα με πολύ μικρή διαφορά παιδιών, ηλικιακά εννοώ, δυστυχώς τα δύο χέρια δεν φτάνουν. Και πλέον τα παιδιά μας, Λεωνή, δεν περνάνε πολλές ώρες μαζί μας. Όσο μεγαλώνουν, περνάνε αλλού τον περισσότερο χρόνο. Ναι, εμένα ακόμα περνάνε. Δηλαδή είμαι λίγο αυστηρή σε αυτό. Εντάξει, είναι και μικρά, είναι πέντε, εφτά, εννιά τα δικά μου, οπότε ακόμα περνάνε αρκετό χρόνο μαζί μου, οπότε εγώ είμαι υπεύθυνη διατροφής τους.

53:02 Δεν τα έχω πάει τα τελευταία χρόνια πολύ καλά. Πρόσεξε όμως, δίνω πολύ καλές θρεπτικές τροφές, αυτό το φροντίζω, αλλά δίνω και -τις κακές, τις νίπτι. -Εντάξει, ναι. Κι εγώ το ίδιο θα πω για τα δικά μου. Δηλαδή δεν θα παρουσιάσουμε κάτι ιδανικό. -Δεν παίζει. -Ναι, δεν είμαι μανούλα lunchboxάκι. Όχι, δεν είμαι, σε καμία των περιπτώσεων. Αυτό που προσπαθώ και καταφέρνω τις περισσότερες φορές είναι ότι στο ανθυγιεινό να διαλέξω τη λίγο πιο υγιεινή επιλογή. Δηλαδή δεν θα δώσω το τηγανητό, ας πούμε το πατατάκι. Όταν είναι να δώσω, θα δώσω το φουρνιστό. Θα μου πεις τι κέρδισες; Εντάξει, 1% να κέρδισα, θα το κερδίσω.