Συντάξεις στην Κύπρο: Τι αλλάζει και ποιος θα πληρώσει; – Δρ. Ανδρέας Μιλιδώνης
LegalMatters PodcastΣχετικά με αυτό το επεισόδιο
Πώς λειτουργεί σήμερα το συνταξιοδοτικό σύστημα στην Κύπρο και γιατί τόσοι εργαζόμενοι κινδυνεύουν να καταλήξουν με ανεπαρκή σύνταξη; Με τον καθηγητή Χρηματοοικονομικών του Πανεπιστημίου Κύπρου Ανδρέα Μιλιδώνη αναλύουμε την κυβερνητική μεταρρύθμιση, τις αυξήσεις στις χαμηλές συντάξεις, την αποκοπή του 12% και τη μεγάλη ανισότητα μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Συζητούμε επίσης την πρότασή του για αυτόματη ένταξη των εργαζομένων σε Ταμεία Προνοίας, με συνεισφορές εργαζομένου, εργοδότη και κράτους. Μια συζήτηση για το τι αλλάζει, ποιοι ωφελούνται, πόσο θα κοστίσει και τι εξακολουθεί να απουσιάζει από τη μεταρρύθμιση. Τρίτη, 22/09/2026, 17.30 Live.
Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.
σε περισσότερους ακρότες και συμβάλλει ουσιαστικά στη διάδοσή του. Σας ευχαριστώ πολύ για τη στήριξη. Σε αυτό το επεισόδιο είχαμε κάποιο πρόβλημα με το ίντερνετ και τη συνδεσιμότητα και προς το τέλος διακόπτεται απότομα. Ευτυχώς είναι προς το τέλος και χάθηκαν μόνο ένα-δύο λεπτά της όλης κουβέντας. Φίλοι μου γεια σας, καλό απόγευμα σε όλους.
Συζητάμε σήμερα στο Legal Matters για το συνταξιοδοτικό Ένα ζήτημα το οποίο αφορά όλους μας, όλους όσους εργαζόμαστε Φιλοξενώ σήμερα τον καθηγητή οικονομικών του Πανεπιστημίου Κύπρου Τον Ανδρέα Μιλιδόνη Ανδρέα μου καλώς όρισες Ευχαριστώ Χριστόφορε Δεύτερη φορά που είναι στο Legal Matters Αγαπητός Ανδρέας Την προηγούμενη φορά ήταν στις 2 Δεκεμβρίου του 2024 όπου μιλήσαμε για τις τράπεζες, τα επιτόκια για τη χρηματοοικονομική παιδεία.
Χρειάσαν δύο χρόνια. Να πω ότι ο Αντρέας Μιλιδόνης είναι καθηγητής χρηματοοικονομικής στο τμήμα λογιστικής και χρηματοοικονομικής της Σχολής Οικονομικών Επιστήμων και Διοίκησης του Πανεπιστημίου Κύπρου. Είναι πτυχιούχος με πτυχίο στην αναλογιστική επιστήμη και μαθηματικά από το Pennsylvania State University ενώ το διδακτορικό του είναι στη διαχείριση κινδύνων και ασφάλειες, risk management and insurance με ειδίκευση στην αναλογιστική επιστήμη και τα χρηματοοικονομικά από τον Georgia State University.
Ακούμε πολλά για το συνταξιοδοτικό, μπαίνει και μέσα στην πολιτική συζήτηση, είχαμε και πρόσφατα την πρόταση της κυβέρνησης, την μεταρρυθμιστική όπως μας έχουν πει και αναζητώντας έναν πρόσωπο το οποίο δεν είναι ούτε πολιτικός ούτε κυβερνητικός αξιωματούχος πάντα έρχεσαι στο μυαλό μου για να μας εξηγήσεις ίσως, όχι ίσως με κάπως αντικειμενικό τρόπο το ζήτημα αυτό το πολύ σημαντικό, Αντρέα και βεβαίως είσαι και ένας ακαδημαϊκός ο οποίος κάνει προτάσεις σε ενδιαφέρει το ζήτημα τις οποίες παρακολουθούμε με πολύ ενδιαφέρον ενδιαφέρον, αν μπορείς να μας τις απλοποιήσεις λίγο για να τις καταλαβούμε καλύτερα.
Λοιπόν, να ξεκινήσουμε, Αντρέα, να πούμε, όταν λέμε σύνταξη οδοντικός συστήμα, ποιοι είναι οι πυλώνες αυτού του συστήματος. Έχουμε τρεις πυλώνες. Καταρχήν, Χριστόφο, πριν να ξεκινήσουμε, να πω ευχαριστώ για τη δεύτερη μπροσκληση, είναι όντως, συνδέεται η πρώτη με τη δεύτερη, θα κρατήσω το κομμάτι της χρηματοοικονομικής παιδείας διότι και εγώ μέσα από αυτόν το podcast το οποίο ακούω ακούει πολλοί σκοτσμούς χρήσιμο θα το δώσω επίσης και στους φοιτητές μου εγώ θεωρώ ότι έχω μπροστά μου ένα κορατήριο το οποίο δεν γνωρίζει θα το δώσω και στους φοιτητές μου που διδάσκω αυτόν το εξάμεινο το κομμάτι της των συντάξεων της προσωπικής χρηματοοικονομικής θα είναι βασικά αυτόν το podcast Τέλεια. Πολύ ωραία.
Άρα, να ξεκινήσω να απαντήσω την ερώτησή σου. Το συνταξιδικό σύστημα στην Κύπρο αποτελείται από τρεις πυλώνες, όπως και σε άλλες πολλές χώρες. Ακολουθούμε βέλτισες διεθνείς πρακτικές. Στην Κύπρο, όταν μιλάμε για συντάξεις, ο κόσμος σκέφτεται σχεδόν πάντα κοινωνικές ασφαλίσεις. Ναι. Ωραία. Δεν είναι μόνον οι κοινωνικές ασφαλίσεις.
Οι συντάξεις μας είναι τρία πράγματα. Είναι ο πυλώνας ένα που είναι το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων, ο πυλώνας δύο που είναι τα επαγγελματικά σχέδια συνταξιοδότησης και ο πυλώνας τρία που είναι ιδιωτική αποταμιεύση. Αυτά. Άρα είναι το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων που το χειρίζεται ο κράτος, είναι έναν Ταμείο που είναι κρατικό, να σου το πούμε.
τα ταμεία προνοίας που θα τα δούμε και στη συνέχεια που είναι συνήθως ιδιωτικά, έτσι. Και οι ιδιωτικές ασφαλίσεις, οι ιδιωτικές καταθέσεις. Αυτό τι είναι, το ότι φυλάει ο καθένας από μόνος του στην τράπεζα, επενδύσεις σε μετοχές, έναν αγκίνητο που αγόρασα και το ενοικιάζω ας πούμε. Είναι οποιαδήποτε μορφή αποταμίευσης κάνουμε μόνοι μας.
Ιδιωτικά χωρίς κάποιον, χωρίς την εμπλοκή είτε του κράτους είτε του εργοδότη. Μπορεί να είναι μια ασφάλεια ζωής επενδυτική ή κάποιον άλλο σχέδιο επενδυτικό. Μπορεί να είναι αποταμιεύσεις που μπαίνουν σε καταθέσεις, ομόλογα, κίνητα κ.ο.κ. Αυτά είναι βασικά τα οποία στη συνταξιδότηση μας θα μπορούμε να ρευστοποιήσουμε για να χρησιμοποιήσουμε ένας εισόδημα.
Τώρα, αυτό το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων, Αντρέα, πώς χρηματοδοτείται. Ωραία. Το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων έχει τρεις πηγές χρηματοδότησης. Είναι το κράτος, ο εργοδοτούμενος και ο εργοδότης. Μάλιστα. Άρα βάζει και το κράτος λεφτά. Ναι, βάζει και το κράτος λεφτά. Για κάθε εργοδοτούμενο. Μάλιστα. Μάλιστα. Μπαίνουν τα χρήματα στο λεγόμενο ταμείο που δεν είναι ακριβώς έναν ταμείο όπως θα σκεφτόμαστε όλοι.
Εγώ το σκέφτομαι ότι είναι κάτι ξεχωριστό Ταμείο και πάνε όλα μέσα κάθε μήνα Να ξεχωριστούν καλά αθήναν έτσι Όχι ακριβώς δεν είναι έτσι Το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων για να είμαστε σωστοί Ακολουθεί τη φιλοσοφία Που ακολουθούν αντίστοιχα ταμεία Σε άλλες χώρες του κόσμου Ακόμα και η Αμερική που είναι μια χώρα Που ακολουθεί το καπιταλιστικό συστήμα Έχει Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων που προσφέραν θέλεις το δίχτυν ασφαλείας για τους πολίτες.
Τώρα, να πούμε ότι το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων είναι υποχρεωτικό. Δηλαδή άπαξ και εργοδοτήθηκες, πρέπει και ο εργοδότης να καταβάλει και εσύ ως εργαζόμενος να καταβάλεις τις κοινωνικές σου ασφαλίσεις. Δεν είναι προαιρετικό όποιος θέλει βάζει τα χρήματα. Και αντιλαμβάνομαι ότι αναλόγως του εισοδήματος σου είναι και το ποσό που πληρώνεις. Δεν είναι έτσι.
Είναι με embunch, πώς είναι, είναι με βαθμίδες. Πληρώνεις έναν. Καταρχήν, το ποσοστό που πληρώνει ο κάθε εργοδοτούμενος εξαρτάται αν είναι υπάλληλος, αν είναι αυτοεργοδοτούμενος και το καθεξής. Άρα, διαφέρει αυτά, μπορούμε εύκολα να τα βρούμε. Και βαθινόνται και από τις καταστάσεις του εισοδήματός μας, του μισθού μας. Λοιπόν, συνεισφέρουμε στον Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων μέχρι ενός ορίου ετήσιου εισόδηματος.
Δηλαδή, κάποιος ο οποίος έχει εισόδημα μέχρι περίπου 70.000 ευρώ το χρόνο πληρώνει αυτόν τον ποσοστό. Αν κάποιος έχει εισόδημα πάνω, ας πούμε έχει 80.000 ευρώ εισόδημα, θα πληρώσει μόνο πάνω στις πρώτες 70.000 ευρώ. Η λογική είναι ότι επειδή το όφελος που θα δώσει το Ταμείο προς τα άτομα που πληρώνουν εισφορές μέχρι τις 70.000 ευρώ, έχει στόχο να σου αναπληρώσει το εισόδημα μέχρι έναν εισόδημα των 70.000 ευρώ.
Δεν θέλουμε βασικά μέσα από αυτόν τον Ταμείο να πληρώνουμε συντάξεις για άτομα που είναι πολύ ψηλού εισόδηματος. για αυτό υπάρχει το λεγόμενο CAP το οποίο μετακινείται σιγά σιγά προς τα πάν μετακινείται σιγά σιγά προς τα πάν απλά για να συγκρίνω Χριστόφορε το ΓΕΣΥ ισχύει κάτι παρόμοιο απλά αυτόν το όριο αν δεν κάνω λάθος στις 180.000 αλλά είναι αρκετά πιο ψηλά καλύπτει πολύ ψηλά εισόδημα ενώ το ταμείο κοντά στις 70.000 Ωραία, άρα ο σκοπός του του ταμείου αυτού, Αντρέα, ποιος είναι είναι όταν κάποιος θα συνταξιοδοτηθεί να του παρέχει μίαν ελάχιστη σύνταξη μέχρι να πεθάνει.
Τούτη είναι η λογική. Ποια είναι η λογική πίσω από το ταμείο. Ωραία. Όταν έναν κράτος σχεδιάζει τη συνταξιοδοτική επάρκεια του πληθυσμού του, στοχεύει συνήθως σε έναν ποσοστό αναπλήρωσης, θα το εξηγήσω, κοντά στο 70%. Δηλαδή, περίπου να παίρνει ένας συνταξιούχους 70% του τελευταίου του μισθού. Χοντρικά πάντα μιλώ, έτσι.
Το ΤΚΑ δεν μπορεί από μόνον του να πετύχει αυτόν το 70%. Αυτή τη στιγμή, για να καταλάβεις, στην Κύπρο το νούμερο είναι κοντά στο 41%, νούμερο του 2025. Άρα, βασικά, αντιλαμβάνεσαι ότι ακόμα και να αυξηθούν τα ωφελήματα από το ΤΚΑ, είναι πολύ δύσκολο να κοντέψει το 70%. Τι προσφέρει. Σίγουρα προσφέρει το δίχτυν ασφαλείας και σίγουρα βοηθά, ανάλογα φυσικά με το τι εισφορές έκανε ο καθένας από εμάς, βοηθά στο να καλύψει τις βασικές ανάγκες.
Δεν τις καλύπτει. Βοηθά να τις καλύψει. Άρα αντιλαμβάνεστε ότι το μήνυμα το οποίο πρέπει να περάσει σήμερα στους νέους, διότι οι συνταξιούχοι ήδη δεν μπορούν να κάνουν κάτι, είναι χρειάζεται να αποταμιεύσετε από μόνοι σας, χρειάζεται να ενισχύσουμε την αποταμιευτική κουλτούρα, διότι δεν μπορεί το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων να μας καλύψει τις βασικές μας ανάγκες μετά τη συνταξιοδότηση.
Αυτό πρέπει να είναι ξεκάθαρο στον κόσμο. Ναι, θέλω να το τονίσουμε ιδιαίτερα αυτό το πράγμα, την ανάγκη να κατανοήσουμε όλοι ότι χρειάζεται ξεχωριστή αποταμίευση πέραν από αυτά που βάζουμε στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων κάθε μήν. Αναφέρθηκες το 70% και το 40%. Για να δω αν το κατάλαβα σωστά, το 70% είναι... Ας πούμε αν εγώ δηλώνω ότι παίρνω 2.000 ευρώ το μήν.
Όταν συνταξιοδοτηθώ θα παίρνω το 70% το 2.000? Ο στόχος είναι να παίρνεις το 70% θεωρώντας ότι 70 με 75%... Αραχεί για 400 ευρώ. Ναι. το οποίο εισόδημα θα σε διατηρήσει περίπου στην ίδια ποιότητα ζωής που είχες με τα 2.000 ευρώ με ποια λογική η λογική είναι ότι για να πάω στο γραφείο σημαίνει έχω να αγοράσω ρούχα έχω να πληρώσω για καύσιμα, για ασφάλεια, για φαγητό που θα φάω έξω, θα φάω σπίτι είναι περισσότερα τα έξοδα που συνδεδούν με την εργασία παρά με τη σύνταξη.
Επίσης, έναν άλλον μεγάλον θετικό που ήρθε μέσω του ΓΕΣΥ, τα έξοδα τα οποία συνήθως αυξάνονται μετά τη συνταξιδοτησία, που είναι τα έξοδα υγείας, καλύπτονται πλέον σε μεγάλο βαθμό από το ΓΕΣΥ. Άρα αυτό είναι κάτι πολύ θετικό για τους σημερινούς συνταξιούχους. Ενώ παλιά, άτομα που δεν είχαν προσβασίσει στο σχέδιο υγείας, έπρεπε από μόνοι τους να πληρώσουν.
και αν δεν είχαν να πληρώσουν τότε είχαν πρόβλημα. Όμως είπες πριν ότι... Μου είπες το 40%. Άρα δεν είμαστε στο 70%. Όχι. Είμαστε στο 40%. Άρα μεταβαλλόμενο το ποσό αλλάζει, το ποσοστό αναλόγως των εισφορών κλπ. Να δώσουμε την εικόνα στην Ευρώπη. Ναι. Το ποσοστό αναπλήρωσης που χρησιμοποιεί η Eurostat και το τονίζω αυτό διότι...
Θα εξηγήσω γιατί το τονίζω. Οι EuroStat είναι όλες τα ευρωπαϊκές χώρες, έτσι. Ναι, είναι η στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μάλιστα. Αυτόν τον δίχτυ χρησιμοποιεί. Ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση νομίζω είναι κοντά στο 61% αντί 70, άρα πιο κοντά στο στόχο. Εμείς είμαστε στο 41%. Είμαστε πολύ χαμηλά όμως. Είμαστε μεταρρύθμιοι από το τέλος.
χωρίς όμως να θέλω να πω ότι ο συγκεκριμένος δείχτης μετρά με απόλυτη ακρίβεια το εισόδημα του κάθε ενός από εμάς. Είναι μια γενική εικόνα. Και σίγουρα δεν μετρά το εισόδημα στα 65 πλήμια μέρα. Συγκρίνει εισόδηματα για μια διάρκεια ζωής 5 χρόνια μετά τη συνταξιότηση με τα αντίστοιχα εισοδήματα πέντε χρόνια πριν τη συνταξιότηση.
Και πάλι όμως είναι ο διεκτής που χρησιμοποιεί... Η Eurostat. Η Eurostat. Είμαστε χαμηλά. Είμαστε χαμηλά. Και σχεδόν αποκλειστικά όλων αυτών των ποσοστών έρχεται από το Ταμείο Κοινωνικού Ασφαλήσεων. Ενώ σε άλλες χώρες είναι Ταμείο Κοινωνικού Ασφαλήσεων συν πιλόνας 2, ίσως και πιλόνας 3. Άρα ναι μεν χαμηλών Αλλά σχετικά με άλλες χώρες Λειτουργούν συμπληρωματικά για άλλοι δύο πυλώνες Ναι και θέλω να το πω αυτό Σχετικά με άλλες χώρες Ίσως και το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων Το δικό μας είναι αρκετά γενναιότερο Αλλά δουλεύει μόνον του Αντί να δουλεύουν τρεις πυλώνες Δουλεύει μόνος του Σχεδόν αποκλειστικά ο πυλώνας ένα Ακούμε πολλές φορές το όνορο βασική σύνταξη και συμπληρωματική σύνταξη. Ποια είναι η διαφορά τους, τι είναι το καθένα.
Η βασική σύνταξη είναι δεν εξαρτάται από το εισόδημα κάποιου ενώ, βασικά, το Ταμείο Ινωγκάς Φαρύσιο δίνει δύο σύνταξης τη βασική και τη συμπληρωματική. Η βασική δεν εξαρτάται από το εισόδημα κάποιου ενώ η συμπληρωματική αντιστοιχεί στο εισόδημα, άρα και στις τις εισφορές που έβαζαν αυτόν τον πρόγραμμα. Αλλά προστίχεται.
Ακριβώς. Επομένως, ο κάθε εργαζόμενος έχει τη βασική που την παίρνουν όλοι και μετά αναλόγως των εισφορών σου παίρνεις και συμπληρωματική σύνταξη και συμπληρώνεται ένα ποσό που λαμβάνεις κάθε μήνα. Αντσέ. Τώρα, έχουμε μια μεγάλη συζήτηση στην Κύπρο για το όριον αφιπηρέτησης. Ότι θα αλλάξει και το 12% το πέναλ. να μας εξηγήσεις έτσι με απλά λόγια τι είναι. Ποιον είναι το όριον αφιπηρετήσεις καταρχάς.
Το όριον αφιπηρετήσεις είναι στα 65. 65. Ωραία. Και στον ιδιωτικό και στον δημοσιονομικό. Σωστό. Τι είναι το 12% Μάλλον πριν πάω εκεί να εξηγήσω τι σημαίνει αναλογιστική προσαρμογή ή το λεγόμενο 12%. Όταν κάποιος θα αφιπηρετήσει στα 65 και με την Παραδοχή είναι ότι έχει συνεισφέρει για όλα τα χρόνια που έπρεπε στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων με τις εισφορές που έπρεπε.
Αυτόν του άτομο, ας υποθέσουμε, έχει να πάρει σύνταξη 20.000 ευρώ το χρόνο. Οι αναλογιστικές μελέτες μας δείχνουν πόσα χρόνια αναμένεται κάποιος να ζήσει μετά τα 65. Ας υποθέσουμε είναι 20 χρόνια. Άρα, έχει να παίρνει από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων για 20 χρόνια 20.000. 400.000 ευρώ πολύ απλά χωρίς να μπούμε σε λεπτομέρειες τώρα εάν κάποιος αφιπηρετήσει στα 63 δεν μειώνεται το προσδόκιμο ζωής άρα θα παίρνει σύνταξη για τα 20 ή σύντα 2 άρα 22 χρόνια άρα το ερώτημα τώρα ποιον είναι εδώ ακριβώς το θέμα αναρχής πρέπει αυτόν το άτομο να πάρει 20.000 το χρόνο για 22 χρόνια ή πρέπει να πάρει 400.000 ευρώ που του αναλογούν για 22 χρόνια, άρα να πάρει λιγότερα από 20.000.
Αυτή ακριβώς είναι η αναλογιστική προσαρμογή. Για να μην αδικήσουμε τις μελλοντικές γενιές προσαρμόζουμε τη σύνταξη κάποιου που φεύγει στα 63 έτσι ώστε να πάρει μόνον αυτόν που δικαιούται. Εάν του δώσουμε έξτρα χρήματα τι σημαίνει θα το εξηγήσω με τους όρους των προτάσεων που έβαλε η κυβέρνηση η κυβέρνηση αυτή τη στιγμή μέσω του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλήσεων της λεγόμενης μεταρρύθμισης ή των αλλαγών που προσπαθεί να κάνει τα αφεντικά που προσπαθεί να κάνει προσπαθεί να δώσει κίνητρα που θα βοηθήσουν με τις γεννήσεις δηλαδή να δώσει κίνητρα στον κόσμο να αυξηθεί ο πληθυσμός να αυξηθεί ο πληθυσμός, το οποίο και αυτόν επηρεάζει το ΤΑΣ.
Επίσης, προσπαθεί να διορθώσει κάποιες ανισότητες μεταξύ των φύλων. Τι άλλο, το άλλο που προσπαθεί να κάνει είναι να αυξήσει τις συντάξεις των χαμηλών συνταξιούχων. Θα κάνω μια μπαύση εκεί. Υπάρχει μια ομάδα του πληθυσμού η οποία λαμβάνει χαμηλές συντάξεις επειδή είχε χαμηλά εισοδήματα και υπάρχει μια ομάδα του πληθυσμού η οποία λαμβάνει χαμηλές συντάξεις επειδή δεν δήλωνε εισόδηματα.
Δεν ασχοληθήκαμε καθόλου με το θέμα. Θεωρούμε ότι και οι δύο βασικά δικαιούνται να αυξηθεί το εισόδημα τους. Κλείνω την παρέθεση μου. Άρα, έχουμε δύο επιλογές τώρα. Πώς θα χρησιμοποιήσεις τους περιορισμένους πόρους που έχεις εντός του Ταμείου Κοινωνικού Ασφαλήσεων. Θα δώσεις προτεραιότητα στους χαμηλούς συνταξιούχους για να τους αυξήσεις τα εισοδήματα σήμερα που όντως υπάρχει θέμα εκεί Ή θα μοιράσεις αυτά τα χρήματα μεταξύ αυξήσεων σε χαμηλούς συνταξιούχους και μειώνοντας αυτή την αναλογιστική προσαρμογή Και για να καταλάβεις Χριστόφορε τα νούμερα επειδή έχω τα νούμερα μπροστά μου ένα άρθρο το οποίο είναι δημοσιευθεί για σήμερα η αλήθεια άρα διαβάζω κατευθείαν από το άρθρο το κόστος της μεταρρύθμισης όπως ευγήγε στο συγκεκριμένο άρθρο το κόστος για το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων που αυτός θα εξηγήσω τι σημαίνει υπολογίζεται κοντά στα 334 εκατομμύρια το χρονό συνολικά σε πάθος 6 ετίας εάν μάλλον με την υφιστάμενη πρόταση της κυβέρνησης για να μειωθεί το 12% θα στοιχίσει 180 εκατομμύρια από τα 334 σε βάθος 6 αιτίας.
Περίπου ένα στα δύο ευρώ που έχει να διαχειριστεί το Ταμείο Κοινωνικού Ασφαλήσεων αναμένεται να πάει προς την ενθάρρηση της πρόρης αφιπηρέτησης. Άρα σημαίνει ένα στα δύο ευρώ μένει για να δοθεί αύξηση στους χαμηλούς συνταξιούχους. Η κυβέρνηση εθαρρύνει την πρόορνη αφιπηρέτηση είναι ένα αντίον η φιλοσοφία της πρότασης. Η Ορθόδοξα, τι θα έπρεπε να ήταν μια πολιτεία να θέλει κάποιος να αφήσει τα 64 ή να αφήσει τα 65.
Ούτε αφήσει τα 65, μείνει να προσφέρει παραπάνω, δεν είναι. Αν δούμε, αν δεν γίνεται στην Ευρώπη, ηλικίες αφιπηρέτησης αυξάνονται. Αυξάνονται. Και ο λόγος είναι διότι το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται. Άρα γιατί αυξάνουμε την ηλικία να αφημιπηρέτησεις. Δεν είναι. Πολλοί λένε ότι θέλουμε να βασανίζουμε τον κόσμο. Καθόλου. Το αντιεπιχείρημα είναι το ακόλουθο. Θέλουμε να είμαστε περισσότερα χρόνια στη συναξιδότηση με λιγότερα χρήματα, δηλαδή να ξεκουραζόμαστε χωρίς βασικά να έχουμε χρήματα για να μπορούμε να συντηρούμε τον εαυτό μας ή θέλουμε να έχουμε μια σύνταξη η οποία θα έχουμε λίγη περισσότερη νάνεση τουλάχιστον με τα εισοδήματα μας.
Η φιλοσοφία της κυβέρνησης η προσωπική μου απόψη είναι ότι δεν πρέπει να μειωθεί ή δεν πρέπει να δοθεί μειώση στην αναλογιστική προσαρμογή. Δηλαδή το 12% εννοείς να μην ιωσέχει, να μην μειωθεί. Κάποιος που θέλει να αφιπηρετήσει στα 63 ή πρέπει να πάει να αφιπηρετήσει αλλά να πάρει αναπροσαρμοσμένη τη σύνταξή του και όλων των ποσών αυτών να δοθεί προς τους χαμηλούς συνταξίους που του έχουν ανάγκη σήμερα.
Μια παρέθεση. Αυτοί οι χαμηλούς συνταξίους τους τους οποίους έχεις διαχωρίσει σε αυτούς που ήταν πραγματικά χαμηλά αμοιβόμενοι και αυτούς που επέλεγαν να αντιλώνουν λιγότερα. Έχουμε στοιχεία να τους διαχωρίσουμε ή είναι αδύνατο. Για παράδειγμα, εγώ ως δικηγόρος μπορεί να βγάζω 5.000 στο μήνα και θα δήλωνα 1.000 για να πληρώνω λιγότερα.
Θα θεωρούμε χαμηλό συνταξιούχος. Υπάρχει τρόπος να το... Δεν νομίζω να υπάρχει τρόπος εύκολος αυτή τη στιγμή να πάει πίσω κάποιος για να δει, αλλά θα μπορούσε το κράτος μέσα από τους μηχανισμούς που έχει να εξετάσει όχι μόνο τα εισοδήματα που δήλωνε κάποιος αλλά και τα περιουσιακά του στοιχεία. Δηλαδή αν κάποιος έκρυβε νησοδήματα για να αγοράζει περιουσιακά στοιχεία και κάποιος δηλώνεται ως χαμηλός συνταξιούχος ενώ έχει ψηλά περιουσιακά στοιχεία τότε ίσως εκεί θα μπορούσε να γίνει κάτι.
Αλλά και πάλι Χριστόφαρεντός, όνειρες πήγον το θέμα που δεν ξέρω αν υπάρχει χρόνος για να γίνει αυτή η άσκηση αυτή τη στιγμή. Άρα το πρόβλημα του σημερινού συστήματος είναι το ποσοστό αναπλήρωσης. έναν από τα προβλήματα το οποίο είναι πολύ χαμηλό τώρα να βάλουμε και στην κουβέντα μας τους φίλους μας, τους δημοσίους υπαλλήλους να δούμε ποια είναι η διαφορά ενός κάποιου που εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα σε σχέση με κάποιον που εργάζεται στον δημόσιο τομέα σε γενικές γραμμές σε πολύ γενικές γραμμές η δημόσια υπηρεσία πέραν του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλήσεων έχει και άλλα σε εισαγωγικά επαγγελματικά συνταξιδοτικά σχέδια.
Μπορεί να είναι το Ταμείο Συντάξιων που έχει η κυβέρνηση το οποίο άλλαξε, σταμάτησε μάλλον 2011 και ξαναδημιουργήθηκε το 2022. Ακούμε για συντάξιον, Ταμείο Συντάξιων ΣΥΤΑ Ταμείο Συντάξιων ΑΗΚ αυτά είναι ξεχωριστά ταμεία. Ταμεία για τους ημικρατικούς έτσι. Σωστά. Είναι ξεχωριστά ταμεία τα οποία χρηματοδοτεί σε μεγάλο βαθμό ο εργοδότης, το κράτος ή ο ημικρατικός οργανισμός.
Λοιπόν, άρα βασικά υπάρχει αν θέλεις κάτι πέραν του Ταμείου Κοινωνικού Ασφαλήσεων και θα έλεγα ότι σε μεγάλο βαθμό οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν έχουν να ανησυχούν ιδιαίτερα για τη συνταξιδοτική τους επάρκει. Το μεγάλο μας πρόβλημα Χριστόφορα είναι στον ιδιωτικό τομέα. Να σου δώσω τα νούμερα. Να μου δώσεις τα νούμερα αυτό που θα σου έλεγα.
Έχουμε στην Κύπρο αυτή τη στιγμή τα στοιχεία μου για το 2025 512.000 εργαζόμενους στην Κύπρο. Έχουμε 512.000 εργαζόμενους. Έχουμε στον ιδιωτικό τομέα μισθωτούς 383.000 που είναι περίπου το 75% αυτοεργοδοτούμενους άλλες 53.000, άλλο 10% και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα άλλες 77.000 περίπου δηλαδή 15%. Ωραία. Εάν αφαιρέσω τους τον ευρύτερο δημόσιο τομέα μένουν περίπου 440.000 εργαζόμενοι.
Που είναι στον ιδιωτικό τομέα και αυτοεργοδοτούμενοι. οι εργαζόμενοι υπαλλήλες των ιδιωτικών τομέων και οι αυτοεργοδοτούμε. Μάλιστα. Ωραία. Από αυτούς τώρα καλύπτονται μόνο ένας στους τέσσερις με κάποιον επαγγελματικό συνταξιδικό σχέδιο. Ένας στους τέσσερις. Άρα περίπου 100.000. Τα νούμερα νομίζω κοντά σε 157.000 αλλά ένας στους τέσσερις νομίζω είναι κάτι το οποίο να ακούετε εύκολο για να το κρατήσουμε.
Άρα έχουμε τρεις στους τέσσερις εργαζόμενους Στον ιδιωτικό τομέα Ο μόνος τους πόρος να είναι το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλής Όταν τα συνταξιδεύουν και τίποτε άλλο Άρα πάω πίσω στο ποσοστό αναπλήρωσης Επειδή ακούμε κριτική Από πολλούς φορείς Στο παζάρι είναι ότι οι συζητήσεις και οι προτάσεις που κάνουμε Είναι ακαδημαϊκές Θα το έχω να πω ότι δεν είναι ακαδημαϊκές Οι προτάσεις που κάνουμε Μιλούμε με πραγματικά στοιχεία Και δείχνουμε ακριβώς τα νούμερα Όταν Όταν έρχεται Εάν θέλεις κριτική Προς τη χρήση του ποσοστού αναπλήρωσης Του 40% Και λέει κάποιος ξέρεις δεν συμπεριλαμβάνονται Μέσα τα ταμεία προνοίας Ναι συμφωνώ ότι δεν συμπεριλαμβάνονται Αλλά πουν τα Αφού τα ταμεία προνοίας 1 στους 4 Αφού 3 στους 4 δεν έχουν πρόσβαση Άρα αναφερέσω αν αφαιρέσω τον ευρύτερο δημόσιο τομέα και τους τον ευρύτερο δημόσιο τομέα και αυτούς που έχουν τα μειομπρονίες δηλαδή που θα πάει το ποσοστό αναπλήρωσης θα πάει αρκετά πιο κάτω διότι έχουμε μέσα και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα
έτσι, αλλά το θέμα μας αυτή τη στιγμή και το έχω πει επανειλημμένα η τελευταία συντάξιμο δημόσια αρρύθμιση δεν έγινε πριν 46 χρόνια έγινε πριν 4 χρόνια Πριν τέσσερα χρόνια το κράτος ήρθε και ξαναέκτησε να θέλει στον Ταμείο Συντάξιο για το Δημόσιο Τομέα. Και καλά έκανε. Αυτή τη στιγμή, αυτή η συνταξιωτική μεταρρύθμιση πρέπει να συγκεντρωθεί στον ιδιωτικό τομέα.
Και ιδιωτικός τομέας σημαίνει χαμηλοσυνταξιούχη και ταμεία προνοίας. Αντρέα, μια ερώτηση. Για τον υπολογισμό του ποσοστού αναπλήρωσης, το 40% που περίπου τόσο είναι ή 41% λαμβάνουμε υποψήφια του δημοσίου τομέα για να καταλήξουμε στο νούμερο. Ναι, είναι όλοι μέσα. Άρα είναι όλοι μέσα. Όταν να τους αφαιρέσεις πάει πιο κάτω.
Ακριβώς. Σημαντικό σημείο. Λοιπόν, άρα να πάμε τώρα στην ουσία για το δεύτερον πυλώνα. Είναι τα ταμεία προνοίας Τι είναι έναν ταμείο προνοίας Να εξηγήσουμε στον κόσμο με απλά λόγια Ένας που δεν ξέρει Έναν ταμείο προνοίας Είναι να το πω πολύ απλά Είναι έναν ταμείο Όπως το φανταζόμαστε Κάτι ξεχωριστό Όπου κάνει Εισφορές Ο εργοδοτούμενος και ο εργοδότης Μπαίνουν αυτά τα χρήματα σε ένα λογαριασμό Έχει πάνω το όνομα του εργοδοτούμενου και οι υποχρεώσεις του εργοδότη σε μεγάλο βαθμό τελειώνουν με τις εισφορές του και ακολούθως ο εργοδοτούμενος είτε από μόνος του είτε μέσω της διαχειριστικής επιτροπής του Ταμείου Προνοίας έρχεται να αποφασίσει πώς θα επενδυθούν τα χρήματα.
Συνήθως δίνονται τουλάχιστον τρεις επιλογές. Η μια επιλογή είναι καταθέσεις σε τράπεζες, η άλλη επιλογή είναι λίγον υψηλότερου ρίσκου και ακολούθως ακόμα πιο ψηλό ρίσκο. Άρα η διαχειριστική επιτροπή έχει αυτό το πουλ χρημάτων και συνήθως το επενδύει επιλέγοντας και το ρίσκο της επένδυσης. Μπορεί να είναι κρατικά ομόλογα, μπορεί να είναι ETS και ούτω καθεξής.
Ναι, ακριβώς. Άρα και επιλέγει ο ίδιος ο εργαζόμενος αν θέλει να επενδύονται τα χρήματά του ή αν θέλει απλά να παρκάρονται εκεί. Ναι, αυτό είναι μια επιλογή σε ταμεία προνοίας Υπάρχουν και ταμεία προνοίας όπου η διαχειριστική επιτροπή λαμβάνει όλες τις αποφάσεις Και λέει όλα τα χρήματα θα πάνε σε ένα medium risk, μέτριο ρίσκου Το σημαντικό μου πρέπει να πούμε για να γνωρίζει ο κόσμος οι εργαζομένοι Είναι ότι αυτά τα χρήματα ο εργοδότης δεν μπορεί να τα αντίξει Δηλαδή μπαίνουν σε αυτό το ταμείο και τα δικαιούνται ο εργαζόμενος να τα πάρει όταν φύγει από τη συγκεκριμένη εργασία ή να τα μεταφέρει αν θα πάει αλλού διότι έχει περιπτώσεις που μπορεί να μεταφέρει στο Ταμείο Προνοίας θα κάνουμε σχόλιο σε αυτό άρα δεν είναι χρήματα που θα του γελάσει κανένας να του τα πάρει είναι ένας τύπος υποχρεωτικής αποταμίευσης που πρέπει να κάνεις κάθε μήνα μαζεύεις έναν κομπόδεμα το οποίο θα το πάρεις με την αφιπηρέτηση σου θα πάρεις τα χρήματα Δύο σημεία Χριστόφερο. Πρώτον είπες όταν αλλάξει η δουλειά μεταφέρει τα χρήματα.
Στην Κύπρο δυστυχώς υπάρχει μια τρύπα στο σύστημα. Όταν αλλάζεις δουλειά ο κόσμος παίρνει τα χρήματα. Παίρνει τα παίρνει και τα καταναλώνει. Αυτό είναι πρόβλημα. Τα ταμεία προνοίας είναι η φιλοσοφία τους είναι ότι αποταμιεύεις και αφήνεις το χρόνο να δουλέψει για σένα μέσα από τις επεντήσεις και τα δικαιώσεις μόνο όταν αφιπηρετήσεις.
λοιπόν το δεύτερο που είπες ήταν ότι δεν μπορεί να σου θα πάρει ο εργοδότης τα χρήματα εκείνα σωστά ανήκουν στον εργοδοτούμενο τα χρήματα αυτά είναι λογαριασμός ξέρει το υπόλοιπο στο τέλος οποιασδήποτε περίοδου μπορεί να δει ανά πάσα στιγμή τι χρήματα υπάρχουν σε αυτόν τον λογαριασμό τώρα και μια μικρή επιχείρηση Αντρέα μπορεί από μόνη της να κάνει έναν ταμείο προνοίας που να έχει την ευθύνη πώς γίνεται στην πράξη Στην πράξη Χριστόφορε και μέσω της πρόσφατης αλλαγής νομοθεσίας της Ταμεία Προνοίας ενθαρρύνεται η χρήση αν θέλεις μεγάλων πολυεθνικές εταιρείες υπάρχουν ταμεία τα οποία δεν χρειάζεται η κάθε εταιρεία να κάνει το δικό της ταμείο μπορεί η εταιρεία να μπει σε ένα μεγαλύτερο ταμείο όπου συμμετέχουν πολλοί εργοδότες.
Και αυτή είναι η φιλοσοφία και στις υπόλοιπες χώρες. Είναι μεγάλο το κόστος για ένα εργοδότη να έχει αυτόν τον ταμείο προνοίας για μια εταιρεία των 5-6 δεκατών. Ακόμα και 50-100 υπαλλήλοι δεν έχουμε ούτε τη γνώση, ούτε τις εμπειρίες, ούτε τις υποδομές. Υπάρχουν ιδιωτικές εταιρείες, πολύ γνωστές και πάρα πολύ καλείς φήμεις, που μπορεί ακόμα και ένα γραφείο των πέντε ατόμων να πάει να κάνει έναν ταμείο προνοίας, να τους αναθέσει εκεί, υπάρχουν τυποποιημένα σχέδια κλπ.
Και μπορούν να συμμετέχουν όσοι εργαζόμενοι θέλουν. Να πούμε τώρα, είπαμε ότι στον ιδιωτικό τομέα έχουμε 10% έχουμε σε ταμεία πρωνίας ένας στους τέσσερις υπάρχουν μεγάλα ταμεία στην Κύπρο ας πούμε γνωστά τα οποία κάποιοι οργανισμοί στον ιδιωτικό τομέα έχουν κοιτάξτε αυτή τη στιγμή στην Κύπρο υπάρχουν πρόσφατα στοιχεία από τον εφόρο ταμείων πρωνίας τα οποία είναι δημόσια διαθέσιμα τα είχα δει σε μια παρουσίαση που γίνεται το 2025 υπάρχουν περίπου 630 επαγγελματικά συνταξιωτικά σχέδια 630 επαγγελματικά 636 συγκεκριμένα από τα οποία τα 553 είναι ταμεία προνοίας όλα τα άλλα μπορεί να είναι ταμεία συντάξεων πέραν των ταμείων προνοίας λοιπόν αυτός ο αριθμός είναι πολύ μεγάλος για την Κύπρο και αν θυμάμαι σωστά υπάρχει κάπου στα 300 από αυτά σιγά σιγά θα κινηθούν προς πιο μεγάλα ταμεία προνοίας για σκοπούς βασικά εξοικονόμησης κόστους.
Έτσι άρα, ναι υπάρχουν εταιρείες, υπάρχουν σχέδια εννοείται που προσφέρουν αυτές τις υπηρεσίες και αν αντιλαμβάνομαι σωστά δημιουργούνται και άλλα όπως μιλούμε. Δηλαδή εκεί θα πάει το πράγμα. Δεν μπορεί μια εταιρεία μικρή να έχει το δικό της ταμείο. Δεν μπορεί. Υπάρχει ο σχετικός νόμος που υποτίθεται αυτές οι εταιρείες είναι regulated, άρα δεν είναι ότι τα χρήματα σου τα πετάς ή τα αποξενώνεις.
Είναι οι επαγγελματίες αυτοί που τα διαχειρίζονται. Τώρα, έχουμε αριθμούς για το πόσα λεφτά μιλούμε που είναι στα ταμεία προνοίας. Γιατί πόσο μιλούν. Για όλα τα επαγγελματικά σχέδια στην Κύπρο είναι κοντά στα 4,6 δισεκατομμύρια. Αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 15% του ΑΕΠ μας. περίπου για να συγκρίνω, για να καταλάβουμε τι σημαίνει 15% στην Αυστραλία ο αντίστοιχος τομέας έχει μέγεθος 150% του ΑΕΠ της χώρας ή 15% άρα είμαστε πολύ μικροί από αυτά τα ταμεία προνοίας έχουν αξία 2,63 δισεκατομμύρια και απλά για να δώσω και ένα παράδειγμα το πιο μεγάλο ταμείο, να δεν κάνω λάθος, στην Κύπρο, είναι ένα από τα πιο μεγάλα, έχει κοντά στα 700 εκατομμύρια περιουσιακά στο ταμείο, που έτσι πρέπει να είναι μεγάλα ταμεία με μεγάλη αξία.
Σαν η ΕΤΙΚ, ας πούμε, είναι γνωστό ότι έχει τραπεζοϊπαλλήλοι, τραπεζοϊπαλλήλοι έχουν ένα μεγάλο και ισχυρό ταμείο. Αναφέρομαι στην ετήκη, το άρθρο που διάβασα, το οποίο δημοσιεύθηκε Ιούλιο 1926, έγραφε για, αν θυμάμαι καλά, περιουσιακά στοιχεία 685 εκατομμύρια ευρώ, που είναι ένας σεβαστόμποσόν και κάπως έτσι πρέπει να μοιάζουν τα ταμεία προνοίας των ιδιωτικών τομέων. Κάπως έτσι αναφέρομαι ξεκάθαρα μόνο στα περιουσιακά στοιχεία, διότι υπάρχουν και άλλα στοιχεία τα οποία χρήζουν βελτίωσης.
Ναι. Αντρέα, τα ταμεία προνοίας το 2013 εκουρευτείγαν, νομίζω. Αρκετά εκουρευτείγαν, ναι. Αρκετά εκουρευτείγαν. Ποτέ τούτο είναι ένα ζήτημα που πρέπει να το δει η κυβέρνηση. Πρέπει να δοθεί μια προστασία ως πρόσφυγος. Δεν μπορεί ο κόσμος να αποταμιεύει εκεί τα χρήματα του και επειδή κλεί μια τράπεζα. Θυμούμε τότε είχαν πάρα πολλές υποθέσεις.
Είχαμε και εμείς εδώ στα δικαστήρια που κινηθήκαν αγωγές. Μια λέξη Χριστόφορ, εποπτεία. Η Κύπρος χρειάζεται ανεξάρτητη εποπτική αρχή για τον πύλωνα 2. Κατά την άποψή μου, η άποψή μου είναι ότι η πιο σημαντική μεταρρύθμιση που μπορεί να κάνει το κράτος αυτή τη στιγμή είναι πρώτον να χτίσει ανεξάρτητη εποπτεία, να δώσει σε χαμηλά συνταξιούχους ό,τι μπορεί το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων και να έρθει μπροστά με μια πρόταση ένα σχέδιο για να ενισχύσει τα ταμεία προνοίας αλλά πριν το κάνει η ταυτόχρονα πρέπει να δημιουργηθεί ανεξάρτητα από τη διαρχή διαφορετικά όταν έχεις ταμεία προνοίας τα οποία έχουν καταθέσεις σε τράπεζες και δεν έχουν διασπορά ρίσκου αυτό είναι πρόβλημα όταν έναν ταμείο προνοίας ενεπεντημένο έναν μεγάλο ποσοστό αυτών των χρηματών σε μια μετοχή στην Κύπρο αυτό είναι τεράστιο πρόβλημα άρα δεν θεωρώ ότι το 2013 τα ταμεία προνοίας εγκουρεύτηκαν επειδή έτυχε, ήταν μια ατυχία ήταν οι διασποράτους ήταν πολλά θέματα μαζί και ήταν και θέμα ανεποπτίας.
Η ανεποπτία πρέπει να βγει εκτός του Υπουργείου Εργασίας. Πρέπει να μπορεί ο έφορος ταμείων προνοίας και ασφαλιστικών προϊόντων, δηλαδή μιλώ για πυλώνα 2 και 3 ταυτόχρονα, πρέπει να μπορεί να λειτουργεί ανεξάρτητα. Όταν λες να υπάρχει ανεξαρτήτη ανεποπτία, δηλαδή να γίνει μια ανεξάρτητη αρχή του τύπου της Επιτροπής Κεφαλαία Αγοράς, η οποία να είναι μόνο για τα ταμεία, να τα υποπτεύει.
Ο εφόρος ταμείων προνοιαδές δεν κάνει αυτή τη δουλειά. Ωραία. Στην υπόλοιπη Ευρώπη συνήθως υπάρχει μια ανεξάρτητη υποπτική αρχή τόσο για συνταξιοδικά προϊόντα όσο και για ασφαλιστικά προϊόντα. Εμείς στην Κύπρο έχουμε δύο αρχές. Έχουμε μια για τα συνταξιοδικά προϊόντα που είναι κάτω από τον Υπουργό Εργασίας, ούτε καν κάτω από τον Υπουργό Εργασίας.
Είναι ο Υπουργός Εργασίας, ο Γενικός Διευθυντής και μετά ο Εύφορος. Και έχουμε επίσης και την Εύφορο Ασφαλιστικών Εταιριών, που είναι στο Υπουργείο Οικονομικών. Και υποπτέλειες ασφαλής. Ακριβώς. Οι τάσεις στην Ευρώπη είναι και οι δύο μαζί και εκτός των Υπουργείων. Η Κύπρος είναι μια από τις δύο χώρες που δεν έχουν ανεξάρτηση.
Να αρχίσει να λύνει η Ισπανία και μια από τις πέντε χώρες που έχουν καταγερματισμένη την εποπτεία. Άρα αυτό το θέμα πρέπει να κλείσει, πρέπει να φύγει εκτός των υπουργείων. Πολύ σημαντικό. Πολύ σημαντικό η εποπτεία, διότι είναι εκεί που την πατούμε πάντα στην Κύπρο. Ακριβώς. Και μας θυμίζει εδώ και ένας φίλος ο Αντώνης ότι με το χρηματιστήριο το ίδιο έγινε.
πολλά ταμεία προνοίας επενδύσεις σε μετοχές οι οποίες εξαφανιστήκαν από τη μια μέρα στην άλλη και είχαμε πάλι τα ίδια προβλήματα γιατί αντρέα κατά την εκτίμηση σου δεν έχουμε αυτή την κουρτούρα στην Κύπρο ως εργοδότες με τα ταμεία προνοίες είναι ο τρόπος που σκεφτόμαστε ή αγκληρώνουμε λεφτά πως το αιτιολογείς αν υπάρχει εξήγηση δηλαδή εγώ ως εργαζόμενος ποτέ δεν ήρθε κανένας εργοδότης να μου πει δεν είχαν ταμία προνοίας εγώ τα έμαθα από τους τραπεζικούς άκουσα πρώτη φορά νομίζω σε διασμός παραγόντων πριστόφορε να αναφερθώ στον πρώτο ο κόσμος δεν γνωρίζει ο κόσμος έχει την εντύπωση ότι η σύνταξη είναι ο ταμείος γενικών ασφαλήσεων πλέον εμείς τουλάχιστον στο πανεπιστήμιο όταν έρχονται οι φοιτητές και φοιτητές για συμβουλές λέμε ξεκάθαρα στους φοιτητές όταν σας δώσει κάποιος ένας συμβόλου να υπογράψετε μη βλέπετε μόνο τον μισθό μισθός και συνταξιοδηγών σχέδιο, αλληλεγγύον προνοίας άρα το πρώτο βήμα να έρχεται από τον εργοδοτούμενο το ζητά, το ψάχνει πριν να αποτεχθεί μια δουλειά
μετά άλλο θέμα το οποίο έχουμε στην Κύπρο έχουμε έναν από τα ψηλότερα αφορολόγητα όρια σωδήματος. Αυτό τι σημαίνει. Ότι ένας στους δύο εργαζόμενους των ιδιωτικών τομέων δεν έχει φορολογικών κίνητρων αποταμίευσης. Τι εννοώ. Δικαιούται οποιοςδήποτε κερδίζει πάνω από 22.000 πλέον ευρώ να αποταμιεύει 10% του φορολογητέου του εισοδήματος σε ταμεία προνοίας και δεν πληρώνει φορονοισοδήματος πάνω σε αυτό το κομμάτι του εισοδήματος.
Άρα το κράτος βασικά λέει στον κάθε ένα που παίρνει πάνω από 22.000 αποταμίευση σε ταμεία προνοίας και δεν χρειάζεται να πληρώσεις φορονοισοδήματος. Με άλλα λόγια επιδοτεί το κράτος την αποταμίευση. Ένας στους δύο όμως είναι κάτω από 22.000 που σημαίνει ακόμα και να έχει ταμείο μπρονίας δεν υπάρχει κίνητρο. Άρα αυτός είναι ακόμα ένας λόγος.
Πρώτον δεν γνωρίζουν, δεύτερον δεν έχουν κίνητρο και τρίτον ίσως το ότι είχαμε μεγάλα μικρές εταιρείες με λίγους εργαζόμενους και ταμεία τα οποία ήταν πολύ δύσκολο να χτιστούν εντός των μικρών εταιριών. Τρίτος λόγος. Τέταρτος λόγος κατά την άποψή μου είναι το ότι κάποια τομή στην Κύπρο δεν είναι τόσο ανταγωνιστική. Άρα βασικά δεν είναι ότι ο εργαζόμενος απειξέρης δεν μου δίνει συνταξιδικό σχέδιο να πάω στον άλλον.
Είμαστε μικροί ως οικονομία και ίσως αυτό να παίζει ρόλο. Και γι' αυτόν Χριστόφο, εάν και ο θεσμός του Ταμείου Προνοίας ισχύει εδώ και 60 χρόνια στην Κύπρο, δεν δουλεύει. Έχουμε ένας, τρεις στους τέσσερις δεν έχουν πρόσβαση σε Ταμείο Προνοίας. Ναι, είναι απόδειξη ότι δεν δουλεύει. Γιατί άλλη αποδείξη θέλουν να πούμε. Μιλούν οι αριθμοί από μόνοι τους.
Στην Αγγλία, για παράδειγμα, χρησιμοποιώντας αυτήν την αυτόματη ένταξη σε ταμεία προνοίας, η συμμετοχή πήγαινε από το 41% στο 82% σε λιγότερο από 10 χρόνια. Άρα βλέπουμε ότι υπάρχουν εργαλεία εκεί έξω και υπάρχουν σχέδια εκεί έξω τα οποία μπορούν να ενθαρρύνουν θαρρύνουν τη συμμετοχή του κόσμου στα ταμεία πρόνοια. Τώρα, να πάμε στην πρόταση της κυβέρνησης, Αντρέα.
Και δεν θέλω να δούμε λεπτομερίες, θέλω να τη δούμε στους πυλώνες, αφού χρησιμοποιήσαμε και πριν αυτή τη λέξη, αυτής της πρότασης που παρουσιάστηκε και έτσι πολύ πανηγυρικά από την κυβέρνηση, είναι ότι πρόκειται, ας πούμε, για τη μεταρρύθμιση του αιώνα, ότι είναι πάρα πολύ σημαντική μεταρρύθμιση, η οποία ερήσω εμπαρόδο να πούμε ότι απλά είναι μια πρόταση θα πάει στους κοινωνικούς εταίρους να συζητηθεί και θα πάει στη Βουλή να συζητηθεί ξανά για να καταλήξουμε στο τι θα ψηφίσουν. Δηλαδή δεν είναι η πρόταση που θα εφαρμοστεί στο τέλος.
Έτσι. Όπως είπα Χριστόφορε η κυβέρνηση ξεκίνησε με τον πυλώναν ένα. Κατά εμέναν αυτόν είναι σίγουρα κάτι θετικό αλλά και σίγουρα μπορεί να βοηθήσει πολύ τους σημερινούς συνταξιούχους διότι θα έρθει να τους δώσει μια αύξηση των 100-200 ευρώ έστω των 10.000, των 20.000 από τους 123.000 συνταξιούχους αλλά εάν μείνει πίσω ο πυλώνας 2 σημαίνει ότι σε λίγα χρόνια θα πρέπει να ξανακάουμε ακριβώς την ενάσκηση και για να δώσουμε αυξήσεις σε λίγα χρόνια θα πρέπει να εξετάσουμε και αύξηση εισφορών, άρα περισσότερη φορολογία για όλους μαζί και των εργογοντών και όριον αφιπηρέτησης.
Άρα δεν λύνει το δομικό πρόβλημα δεν λύνεται με τον πιλόναν 1. Η πιο σημαντική μεταρρύθμιση είναι ο πιλόνας 2. Η πρόταση της κυβέρνησης όσο έχει αφήνει ανέπαφους το όριον αφιπηρέτησης και την αύξηση των εισφορών. Ναι, νομίζω κάπως έτσι έχει... Εσύ που είσαι ειδικός Εγώ δεν το καταλαβαίνω Πολύ δύσκολα Θα γίνει με πολύ δύσκολον τρόπο να εξηγήσω Δηλαδή μυρίζω με μαθηματικές αλχημίες Διότι είτε θα αυξήσεις τις εισφορές Είτε θα αυξήσεις το όριο να αφιπηρέτησεις Είτε και τα δύο Για να μπορέσεις να κάνεις ανατιανομή Ναι ναι Θα έρθουν Αναμένεται να έρθουν νέα έσοδα Στον ταμείο μέσω Κάποιων εισφορών που θα κάνουν οι εισοδηματίες.
Δηλαδή κάποιος ο οποίος για παράδειγμα έχει πέντε διαμερίσματα και τα ενοικιάζει πλέον αναμένεται και αυτός ή αυτή να πληρώνει σφορές στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων. Το νούμερο που ακούστηκε γενικόντας το 16% πάνω στα ενοίκια. Άρα αντιλαμβάνεσαι εντάξει, είναι ένα κομμάτι το οποίο θα μπει στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων.
Δεύτερον, αν κατάλαβα σωστά το τι θα γίνει είναι σε βάθος χρόνου αν και θα πάρουν όλοι οι συντάξεις συγγνώμη αν και θα πάρουν όλοι οι αυξήσεις στις συντάξεις οι αυξήσεις στο χαμηλό συνταξίκο θα είναι πιο μεγάλες από τους υψηλόμισθους άρα αυτό βασικά αν θέλεις μπορεί να αφαιρεί σε βάθος χρόνου πάλι από τις αυξήσεις των υψηλόμισθων για να δώσει στους χαμηλούς συνταξιούχους.
Ναι, μα το είναι το σε βάθος χρόνου μιλούμε για 5, 10, 20 χρόνια. Δεν είναι προσδιοριστή γενικό. Δεν καταλάβανα προσδιοριστή γενικό. Όταν λέμε βάθος χρόνου Χριστόφορε ναι, η κυβέρνηση μιλά για 5 χρόνια αλλά εγώ μιλώ για πολύ μεγαλύτερο διάστημα. Δηλαδή, εάν για παράδειγμα ένας 30χρονος σήμερα με βάση το υφιστάμενο σχέδιο θα έπαιρνε να πω έτσι χοντρικά 100 ευρώ αύξηση στα 65 του μπορεί αντί να πάρει 100 στα 65 με τις αλλαγές που έρχονται να πάρει 60 που πάλι είναι αύξηση και τα 40 που θα έπαιρνε να κατανυμηθούν στους χαμηλοσυνταξιούχους άρα βασικά γίνεται μια αναδιανομή των αυξήσεων προς τα κάτω ναι για να πάρουν περισσότεροι αυξήσεις αυτό με τους χαμηλούς ή με τους χαμηλούς συνταξιούχους με την προεκλογή εξαγγελία της Προέδρου του Δησίλια ελάχιστη σύνταξη είναι 1.088 ευρώ σε συνεργασία με τον Προέδρο της Άμεσης Δημοκρατίας πώς θα το κάνουν νομίζω δεν γίνεται γιατί νομίζω δεν βγαίνουν τα νούμερα για να χτυπήσουμε αυτόν τον νούμερο πρέπει είτε να αυξήσουμε τις φορές
είτε όλοι να αφημιρέτησεις νομίζω έναν έφηχτο το 1988 και θεωρώ ότι αν γίνει αν βρεθεί τρόπος να γίνει θα γίνει εις βάρος των ατόμων με ψηλές συντάξεις σήμερα και της νέας γενιάς δεν υπάρχει τρόπος δεν μπορεί το Ταμείο να γεννήσει χρήματα για να δώσει τέτοιες αυξήσεις. Σημαντικό, Χριστόφο, σε μια περίοδο όπου και η χρηματοοικονομική γνώση εχαμηλεί.
Είμαστε κάτω από τον μέσον όρο της Ευρώπης. Ο κόσμος δεν γνωρίζει αυτές τις λεπτομερίες. Να είμαστε προσεκτικοί στο τι λέμε στον κόσμο, διότι μετά δημιουργούνται υψηλές προσδοκίες και απογοήτευση. Ναι, πολύ σωστά. χρειάζεται σοβαρότητα από όλους ειδικά για έτσι ευαίσθητα θέματα όπως είναι οι συντάξεις και πρέπει να αποφεύγουμε τους λαϊκισμούς ενώ όσοι του δημοσιολόγων ή πολιτικοί για να μην λέει αρλούμπες ο καθένας γιατί του κατεβεί και στο τέλος να πρέπει να μας εξηγήσουν κιόλας γιατί δεν γίνεται μετά όσοι τους πήραν σοβαρά βέβαια την πρωτή φορά το 12% τι γίνεται με την κυβερνητική η πρόταση παραμένει η κυβέρνηση πρότεινε μείωση του 12% να πάει από το 12% στο 7,5% αλλά μόνο πάνω στη βασική σύνταξη όχι στη συμπληρωματική σωστό φαντάζομαι τρέξαν κάποιους αριθμούς εκεί για να δούμε αν βγαίνει κοιτάξτε έγινε αυτή η πρόταση όπως αντιλαμβάνομαι οι συντεχνίες ζητούν κάτι το οποίο θα κοστίσει διπλάσιων και τριπλάσιων άρα με βάση τα νόμερα που διάβασα πριν
σημαίνει λίγο πολύ θα καλύψουν όλον το κόστος του Ταμείου Διευθυντικού Ασφαλήσεων που είπαμε άρα από τα συνάρια που έχουμε μπροστά μας θεωρώ εν κάτι το οποίο κινείται προς την κατεύθυνση του τι ζητούν οι κοινωνικοί εταίροι αν και ξανά το επαναλαμβάνω κατά την άποψη μου είναι λάθος διότι αυτά τα χρήματα θα μπορούσαν να δοθούν σε χαμηλοσυνταξιούχους.
Δηλαδή με απλά νούμερα, ένα πολύ απλό παράδειγμα. Για κάθε 12 εκατομμύρια κόστος, ετήσιων κόστος, έτσι, για να μειωθεί το 12% θα μπορούσες να δώσεις αύξηση 100 ευρώ στα 10.000 άτομα συνταξιούχων που έχουν τη χαμηλότερη σύνταξη. Αυτό το επαναλαμβάνω απλοϊκό παράδειγμα. Δεν δουλεύουν ακριβώς έτσι τα πράγματα, αλλά για να καταλάβουμε την εικόνα.
Χρειαζόμαστε 12 εκατομμύρια για να δώσουμε αυξήσεις περίπου 100 ευρώ σε κάθε άτομο το μήνα στους χαμηλούς συνταξιούχους. Η πρόταση της κυβέρνησης για το πρώτον έτος είχε κόστος 26 εκατομμύρια, όχι 12. αλλά μιλάμε είναι σημαντικό το κόστος και αυτό που πρέπει να κάνουμε κινείται αντίθετα με τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές είπαμε ο υπόλοιπος κόσμος μαζί και η Κύπρος ζει περισσότερο εμείς πάμε να μειώσουμε την ηλικία να αφιπηρέτησεις κατά περίπου εννιά μήνες αυτόν κάνουν για ποιο λόγο το κάνουμε δεν ξέρουν οι υπεύθυνοι του Υπουργείου Εργασίας αυτές τις βέλτιστες πρακτικές στο τι ακολουθείτε κλπ ή μήπως επικρατεί ο πολιτικός πυρολογισμός θεωρώ είναι πίεση από τα κοινωνικά σύνολα αλλά και πάλι αν βάλουμε κάτω τα νούμερα πραγματικά θα ήθελα να ακούσω το αντεπιχείρημα, πραγματικά θα ήθελα να ακούσω γιατί να πάμε να ενθαρρύνουμε πρόριν αφιπηρέτηση η δική μου η αντιλήψη είναι ακολουθεί έχουμε μια ηλικία αφιπηρέτηση 65 θέλει κάποιος κύριε να δουλέψει μέχρι τα 70
70, άστο να δουλέψει αν θέλει και δώσε του αυξημένη σύνταξη στα 70 οι 400 χιλιάδες που είπαμε να μοιραστούν σε 15 χρόνια θέλεις να φύγεις στα 60 στα 50 σου φύγε αλλά να πάρεις χαμηλότερο τις 400 χιλιάδες θα πάρεις πάλι γιατί πρέπει να πληρώσουν οι υπόλοιποι την πρόρηνα αφιπηρέτηση κάποιου άλλου πρέπει να σκεφτούμε το Ταμείο Κοινωνικά Ασφαλής ο Χριστόφορε ως ένα μεγάλο νομαδικό ασφαλιστικό σχέδιο Είναι το πιο μεγάλο ασφαλιστικό σχέδιο που υπάρχει στην Κύπρο.
Έχει μέσα 512.000 εργαζόμενους. Ο καθένας είναι διαφορετικός από τον άλλον, αλλά η φιλοσοφία του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων είναι ότι βάζουμε όλα τα ρίσκα μαζί σε έναν ταμείο και με βάση τον μέσον όρο δίνουμε ευφελήματα. Δεν είναι αυτή η σύνταξη που θα σε κάνει πλούσιο. Αυτή η σύνταξη σου καλύπτει η βάση. προσπαθεί μάλλον να σου καλύψει βασικές ανάγκες.
Διάζεται να κλείσουμε το θέμα του πυλώνα 1 και να βάλουμε τον προβολέα πάνω στον πυλώνα 2. Μαζί με την ανεξάρτητη εποπτεία για να μην κλαίμε όπως κλαίμε με το χρηματιστήριο. Πρέπει να πάμε να χτίσουμε πυλώνα 2 χωρίς εποπτεία και να βρεθούμε μετά εκτεθειμένοι ότι δεν έχουμε σωστή εποπτεία. Αντρέα, αυτό που ακούαμε ενώ ότι η κυβέρνηση δανειζόταν χρήματα από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων για χρόνια και τώρα αποφασίσαν κάπου η διάβαση ότι θα τα επιστρέψουν τμήματικα.
Τι ακριβώς είναι. Ωραία. Όπως και σε όλα, στις πιο πολλές χώρες του εξωτερικού, το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων είναι βασικά ένα σύστημα όπου γίνονται εισφορές κάθε χρόνο από όσους εργάζονται και πληρώνονται οι συντάξεις αυτών που είναι στη συνταξιότητα. ή ένα σύστημα ανηλεγγύης δεν υπάρχει υπόλοιπον κάπου να κάθεται κάθε χρόνο το ταμείο είχε πλεόνασμα δηλαδή οι εισφορές ήταν περισσότερες από τις δαπάνες σε συντάξεις έτσι αυτό το πλεόνασμα το χρησιμοποιούσε η κυβέρνηση για δικούς τους σκοπούς χωρίς...
το χρησιμοποιούσε για πολλά χρόνια και πριν λιγότερον από δέκα χρόνια, να δεν κάνω λάθος, ξεκίνησε το κράτος να πληρώνει κάποιον επιτόκιο πάνω στα χρήματα που εχρησιμοποίησε, άρα πλέον επήρε την μορφή ενός δανείου σε εισαγωγικά. Το τι πάει να γίνει τώρα είναι να δημιουργηθεί όντως έναν ταμείο, όπως το φανταζόμαστε, ανεξάρτητο, σε χωριστό μπουνκι.
Άρα αυτό το πλεώνασμα το οποίο δημιουργείται κάθε χρόνο από τις εισφορές και τις πληρωμές το τι μένει κάθε χρόνο που είναι περίπου ένα δις το χρόνο να μπαίνει στο ταμείο Το κράτος χρωστά άλλα περίπου 13 δις προς το ταμείο κοινωνικά ασφαλήσεων Δεν είναι θέμα τα 13 δις Δεν είναι θέμα. Διότι για αυτά τα 13 δις πληρώνει, πλήρωσε μέχρι πάνω από 4% επιτόκειων, το οποίο είναι εξαιρετικό να με ρωτάς.
Δηλαδή το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλήσεων αυξάνεται, έστω και λογιστικά, κατά 4% το συγκεκριμένο έτος. Πού θα βρεις επένδυση που θα σου φέρει 4% από τις αγορές χωρίς να αναλάβεις ρίσκο. αυτή τη στιγμή όμως επειδή το επιτόκιο που πληρώνει είναι εκειμενόμενο εξαρτάται βασικά από την πορεία του επιτοκίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας το πιο πρόσφατο που θυμάμαι και διάβασα ήταν κοντά στο 2,15 άρα αντιλαμβάνεσαι ότι ναι μεν χρησιμοποιεί τα χρήματα αλλά σημειώνει αν θέλεις ότι αντί να πληρώσει αντί να χρωστά 13 στο επόμενο χρόνο 13 είναι τους στόχους αυτή τη στιγμή για να απαντήσω σύντομα την ερώτηση σου πρόταση. Τα πλεονάσματα κάθε χρόνο θα μπαίνουν στον Ταμείο, αλλά το κράτος δεν θα έχει πρόσβαση σε αυτόν του έναν δις που χρησιμοποιούσε. Αλλά το πιο πιθανό ίσως να χρειαστεί να τα νηστεί από έξω.
Και δεύτερον θα αρχίσει να αποπληρώνει αυτά τα 13 δις σιγά σιγά να βάζει δόση πίσω στο Ταμείο στο ανεξάρτητο Ταμείο. Και τα χρήματα αυτού του Ταμείου η πρόταση είναι ότι θα επενδύονται με μια από έναν ανεξάρτητο φορέα με διασπορά ρίσκου στο εξωτερικό και το καθεξής. Μάλιστα. Εμείς συμφωνείτε με την πρόταση να επενδύονται σωστή η επέλτηση στην πρακτική αυτή ή είναι έχει άλλα ρίσκα.
Σίγουρα υπάρχουν ρίσκα. Σίγουρα αν θα δημιουργηθεί δαμείο χρειάζεται διασπορά ρίσκου. Δηλαδή δεν μπορούν τα χρήματα να είναι όλα στην Κύπρο. που τη στιγμή που έχεις ταμείο χρειάζεται διασπορά ρίσκου τώρα πόσο ρίσκο θα πάρεις εκεί ακριβώς είναι το μεγάλο στοίχημα διότι αυτή τη στιγμή το ταμείο είχε ένα απόδοση να πω κοντά στο 2% που αν επενδύσεις σε ομόλογα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είσαι κοντά στο 3% να αφαιρέσεις κάποιες χρεώσεις που έρχονται δεν είσαι πολύ μακριά από το τι παίρνει αυτή τη στιγμή Εντάξει, άρα είμαι υπέρ των επενδύσεων, ναι, χαμηλού ρίσκου με διασπορά θελή.
Άρα πρέπει να δούμε βασικά να συγκρίνουμε τι παίρνει, πού στέκεται αυτή τη στιγμή το Ταμείο και το πού θα σταθεί με το νέο σενάριο. Κάποιες φωνές που ακούνεται εννοίονται για τη βιωσιμότητα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλήσεων πλέον να τις αγνοήσουμε. Η βιωσιμότητα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από τις παραδοχές, όχι μόνο από τις πληρωμές και τις εισφορές, αλλά και από τις παραδοχές σε βάθος 30-40 ετών.
Θεωρώ ότι γίνεται σοβαρή δουλειά με την τιμολόγηση, αν θέλετε, των υπολογισμών της βιωσιμότητας του Ταμείου Γενογραφίας Φαρήσεων και δεν θα ανησυχούσα προσωπικά, διότι υπάρχουν έγκριδοι αναλογιστές, οργανισμοί που κάνουν αυτές τις μελέτες και στέκονται πίσω τους. Άρα αν πάει κάτι χει, θα έχουν αυτή την ευθύνη. Διαβάζω για το παράδειγμα της Ιρλανδίας σε σχέση με τα ταμεία προνοίας.
Έχει εφαρμόσει κάτι το οποίο μπορούμε να αντιγράψουμε. Νομίζω ναι. Πάμε στην Ιρλανδία, τους κανονισμούς πολιτικής δικονομίας τους πήραμε από εκεί. όταν έκαναμε τη μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης Ναι, λοιπόν Τι ισχύει εκεί Καταρχήν να αναφερθώ σε μια πρόταση που έβαλε μπροστά το μου ξεφεύγει τώρα Συνδεσμός Όχι, είναι το Συμβούλιο Οικονομίας και Ανταγωνιστικόι το είδα στο 2022-2023 έβαλε μια πρόταση του Κυπριακών το οποίο έχει πολλά κοινά με το τι ξεκίνησε η Ιρλανδία το 1η Γενάρη του 1926.
Μισό λεπτό να βρω ακριβώς το κομμάτι, το έφερα μαζί μου. Ή δεν το έφερα, θέλω να δούμε. αλλά επειδή της ουσίας είναι έναν ταμείο όπου είναι υποχρεωτικό ταμείο, όλοι συνεισφέρουν, συνεισφέρουν οι εργαζόμενοι 1,5% του ακαθάριστου σωδήματος τους, ο εργοδότης επίσης 1,5% δηλαδή ό,τι συνεισφέρει στο πρώτο 1,5% συνεισφέρει και ο εργοδότης το ίδιο και συνεισφέρει και το κράτος 0,5% τώρα δεν λέω ότι τα ποσοστά μπορούν να τα φέρουμε ως αστικί αλλά η φιλοσοφία είναι σωστή είναι υποχρεωτικό αυτό ναι είναι υποχρεωτικό άρα έχουν και το ΤΚΑ και έχουν και τον πυλώνα 2 κατά αυτόν τον τρόπο και η εισηγήση δική σου ακριβώς είναι να εισαχθεί η υποχρεωτικότητα στην Κύπρο με τα ταμεία προνοίας κοιτάξτε Χριστόφο υπάρχουν αρκετές προτάσεις έξω η υποχρεωτικότητα σίγουρα είναι κάτι το οποίο θεωρώ αδουλέψει αν υπάρχει άλλος τρόπος να γίνει χωρίς υποχρεωτικότητα και νομίζουμε ότι θα δουλέψει θα μπορούσαμε να το δούμε.
Ίσως με φορολογικά κίνητρα προς τους εργοδότες ή για τους δύο και τους εργαζόμενους. Κοιτάξτε. Ξεκινώ από τους εργαζόμενους. Οι εργαζόμενοι είπαμε ένας τους δύο δεν έχει φορολογικά κίνητρα. Άρα η πρόταση που έβαλαν μπροστά των Ιούλιν ήταν αφού δεν έχουν φορολογικά κίνητρα να έρθει το κράτος να δώσει φορολογική να θέλει πίστοση δηλαδή να έρθει το κράτος να κάνει την εισφορά για τον εργαζόμενο δεν θα πάρει χρήματα στο χέρι ο εργαζόμενος θα μπουν στο δαμείο προνοίας και θα τα πάει στο 65 άρα αυτό είναι το κίνητρο προς τον εργαζόμενο. Αν γίνει αυτό σημαίνει και ο εργαζόμενος πλέον μπορεί να συνεισφέρει και ο εργότης θα πρέπει θα πρέπει να έρθει να κάνει match to contribution να πρέπει να βάλει τα αντίστοιχα χρήματα που έβαλαν ο εργαζόμενος. Τώρα κίνητρα προς τους εργοδότες ήμουν από τους λίγους ο οποίος πρότεινε όταν γινόταν η φορολογική μεταρρύθμιση να γίνει μαζί η φορολογική και συνταξιδοτική μεταρρύθμιση για αυτόν ακριβώς τον λόγο διότι δημιουργήσαμε
μια νέα φορολογική ένα νέο φορολογικό σύστημα όπου δώσαμε αντικίνητρα στους εργαζόμενους να αποταμιεύουν και δώσαμε αρκετά αν θέλεις ωφελήματα προς τους εργοδότες. Ε, τώρα τι κάνουμε. Δεν μπορούμε να το αντιστέψουμε, δεν το κάνουμε αν του. Ακριβώς, δεν μπορούμε να το κάνουμε αν του. Άρα πρέπει να σκεφτούμε, πήραν οι εργοδότες κάτι από τη φορολογική μεταρρύθμιση.
Ναι. Δεν έχω εικόνα εδώ. Οι εργοδότες διαφωνούν εν πάση περιπτώσει με την πρόταση της κυβέρνησης. Ακούω φωνές, ακούω προβληματισμό εν τόνο. Ακόμα και την πρόταση για τον πιλόναν 1 χωρίς να πηγαίνουμε εμείς στον πιλόνα 2 Πού να τους πεις τώρα για πιλόνα 2 Ε κοίταξε αν δεν πει ο πιλόνας 2 το πιο πιθανό σενάριο είναι να αυξηθούν οι εισφορές των πιλόναν 1 στην επόμενη λογιστική μελέτη και στην μεθεπόμενη και πέραν των προβλεπόμενων πρέπει να βρεθεί αφού θέλουμε εμείς αντί να έχουμε τρεις πιλόνες να έχουμε έναν παραφουσκωμένο πρώτον πιλόνα Ωραία, ετοιμαστείτε για αυξήσεις της φορολογίας Και ετοιμαστείτε επίσης για αύξηση ηλικίας αφιπηρέτησης Δεν υπάρχει άλλος τρόπος Άρα είτε θα το λύσουμε το θέμα σήμερα σιγά σιγά Είτε θα το λύσουμε με αυξήσεις φόρων Όταν θα βρισκόμαστε και σε δύσκολη θέση Και το σενάριο που παίζει στην Κύπρο Είναι ότι να φτάσουμε στο παραπέντε και στη δύσκολη θέση Όπως είπες λίγα χρόνια Ελπίζω να μην συμπεί διότι θα δημιουργούμε γενιές φτωχών
Χριστόφορη, αυτό θα κάνουμε θα δημιουργούμε γενιές φτωχών κάθε χρόνο τρομερό αυτό το πράγμα Αντρέα το θέμα με τη, είμαστε στην εποχή του AI, τώρα έτσι της τεχνητής νοημοσύνης αυτό βλέπω ότι και το λένε όλοι θα επηρεάσει την αγορά ενεργασίας τώρα σε ποιο βαθμό και προς ποια κατεύθυνση κανένας δεν μπορεί να μας πει. Εσύ πώς το βλέπεις, πώς κρίνεις την κατάσταση, πού βλέπεις ότι θα πάνε τα πράγματα και ποια είναι η επίπτωση θα έχει πάνω στα ταμεία και κοινωνικών ασφαλίσεων και ταμεία προνοίας αυτή η κατάσταση.
Σίγουρα ακόμα δεν μπορούμε να κάνουμε ασφαλείς προβλέψεις για το που θα μας πάρει το AI. Αν ξεκινήσουμε με το προσδόκιμο ζωής. Θα αναφερθώ στην πρόβλεψη που έκανε ο Ντέμις Χασάπης το 2024 Nobel Prize winner χημίας που χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη στη δουλειά του ο οποίος είχε μπει το 2024 ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει την δυνατότητα εντός 10 ετών να γιατρέψει όλες τις ασθένειες που γνωρίζουμε σήμερα.
Αυτή είναι η δική του πρόβλεψη. Από την άλλη πριν δύο εβδομάδες είδαμε στους Financial Times ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει ιδιωτά να μας σκοτώσει διότι μπορεί να μας ξεφύγει άρα δεν ξέρουμε που θα πάει το προσδόκιμος ζωής σε σχέση με αυτό τώρα αγορά εργασίας πάλι δεν ξέρουμε πως θα εκτελειχθεί αυτό φαίνεται να αλλάζει πολύ η αγορά εργασίας κάποιος κόσμος θα χάσει τη δουλειά του θα χρειαστεί ίσως να επαναεκπαιδευτεί άλλος κόσμος πιθανόν να κρατήσει και να ανισχύσει τις δουλειές του δεν μπορούμε να κάνουμε πρόβλεψη τι προσπαθώ να κάνω προσπαθώ να αγγίξω τις παραδοχές όλες του συνταξιδοτικού που είναι εγώ
Σχόλια
Χωρίς σχόλιαΣυνδεθείτε για να συμμετάσχετε στη συζήτηση
Σύνδεση για ΣχολιασμόΔεν υπάρχουν σχόλια ακόμα
