Τα 27 πωλητήρια των μουσείων σε έναν ιδιώτη

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Από την Ακρόπολη και τους Δελφούς μέχρι την Ολυμπία, τις Μικίνες και την Κνωσό. 27 πολιτήρια σε μερικούς από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας περνούν σε ιδιότητα για 6 χρόνια με δυνατότητα παράτασης 2,6. Πόσα λεφτά θα δίνατε για να ανοίξετε ένα μαγαζί στην Ακρόπολη, στους Δελφούς ή στην Κνωσό? Ό,τι νούμερο και να σκεφτήκατε, δεν θα το βρείτε.

00:22 Στους εμπορικούς πεζόδρομους γύρω από την Ακρόπολη, την Πλάκα και τις γύρω περιοχές από τον Ιερό Βράχο, ένα καλό τουριστικό μαγαζί νοικιάζεται από 40 ευρώ έως 150 ευρώ περίπου το τεραγωνικό μέτρο το μήνα. Και εκεί ο καταστηματάρχης έχει να ανταγωνιστεί άλλα 100 μαγαζιά δίπλα του. Πώς θα σας φαινόταν λοιπόν εάν βρίσκατε ένα κατάστημα όχι απλώς κοντά αλλά μέσα στον ίδιο τον αρχαιολογικό χώρο της Ακρόπολης.

00:47 το μοναδικό σημείο πώλησης, το απόλυτο μονοπόλιο. Κλήρως ανακαινισμένο και εξοπλισμένο με δημόσιο χρήμα μπροστά από το οποίο περνούν 4,6 εκατομμύρια επισκέπτες το χρόνο. Κι αν από αυτούς, μόλις το 10% μπαίνει να ψωνίσει, έστω ένα μικρό αναμνηστικό, εξασφαλίζοντάς πάνω από 350.000 πελάτες στο ταμείο. Θα τον οικιάζετε με μόλις 17.000 ευρώ το μήνα.

01:10 Γιατί αυτό που συνέβη με τα πολιτήρια των μεγαλύτερων νημίων της Ελλάδας ξεπερνά κάθε φαντασία. Μιλάμε για έτοιμα μαγαζιά φτιαγμένα με 7,7 εκατομμύρια ευρώ από το δημόσιο χρήμα που δόθηκαν σε έναν ιδιώτη με διαγωνισμό που κράτησε λίγες ημέρες και με μισθώματα που προκαλούν απορία. Στο επίκεντρο σοβαρών καταγγελιών βρίσκεται η παραχώρηση της λειτουργίας των πολιτηρίων σε 27 από τις σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία της χώρας σε έναν μόνο διότι.

01:39 Δηλαδή νοικιάστηκαν τα επίσημα καταστήματα αναμνηστικών τα λεγόμενα gift shops που βρίσκονται μέσα ή στις εισόδους αυτού των χώρων. Για να καταλάβουμε γιατί αυτή η υπόθεση προκάλεσε τόσες έντονες διδράσεις πρέπει πρώτα να δούμε τι ίσχυε στην Ελλάδα όλα τα προηγούμενα χρόνια. Παραδοσιακά τα πολιτήρια των αρχαιολογικών χώρων και των μουσείων βρίσκονταν υπό τη διαχείριση του Δημοσίου, αρχικά του ΤΑΠ του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και από το 2020 του ΟΔΑΠ, του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων. Πώς λειτουργούσε αυτό το σύστημα στην πράξη.

02:16 Πρώτον, τα πολιτήρια λειτουργούσαν υπό τη διαχείριση του Δημόσιου Φορέα με το προσωπικό του και τους συνεργάτες του Οργανισμού. Δεύτερον, Τα αντικείμενα σαράφια δεν ήταν απλώς τυχαία τουριστικά ζουβενήρι. Στα πολιτήρια υπήρχαν πιστά αντίγραφα εκθεμάτων που παράγονταν στα εργαστήρια του ΤΑΠ, καθώς εκδόσεις, βιβλία και άλλα προϊόντα εμπνευσμένα από την ελληνική πολιτική κληρονομιά.

02:39 Το πιο σημαντικό όμως είναι πού πήγαιναν αυτά τα χρήματα. Η λογική του συστήματος ήταν ανέκαθεν αμυγός δημόσια. Μέσω του ΤΑΠ, που είχε την αποκλειστική ευθύνη για τη λειτουργία των πολιτηρίων, τα έσοδα επαναπενδύονταν απευθείας στον ίδιο τον πολιτισμό. Χρηματοδοτούσαν ανασκαφές, αναστηλώσεις αρχείων, καθώς και μικρότερα περιφερειακά μουσεία σε όλη την Ελλάδα που δεν είχαν τουρισμό και δεν μπορούσαν να συντηρηθούν μόνα τους.

03:05 Πρέπει να σημειωθεί πως μέχρι πρώτην ως η μόνη χώρη εντός αρχαιολογικών χώρων και μουσεών που μισθώνονταν στις ιδιότητες ήταν οι χώρες εστίασης και τα αναψυκτήρια. Τα πράγματα όμως άρχισαν να αλλάζουν σταδιακά, καθώς ο ΔΑΠ ξεκίνησε να δοκιμάζει νέα μοντέλα λειτουργίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η περίπτωση μεταστορικά ανθοπολία της Βουλής.

03:40 Έναν χώρο εκτός αρχαιολογικού χώρου ο οποίος ανακαινίστηκε πλήρως με δημόσια δαπάνια από το κράτος για να παραδοθεί στη συνέχεια και αυτό σε διότι. Για το οποίο όμως θα μιλήσουμε αναλυτικά παρακάτω. Τώρα φτάνουμε στην αλλαγή που έφερε το 2026. Το καλοκαίρι ψηφίστηκε ένας νέος νόμος από το Υπουργείο Πολιτισμού και συγκεκριμένα του νόμου 5.324.

04:02 καθώς και με διαδοχικές αποφάσεις του ΟΔΑΠ οι εξελίξεις θερμολογήθηκαν με ταχύτατες ρυθμούς. Υπεγράφει στις 14 Αυγούστου του 2026 η σύμβαση με την εταιρεία Ελληνικά Αναμνηστικά ΑΕ. Όπως είπαμε στην αρχή του βίντεο δόθηκαν σε έναν ιδιώτη 27 μαγαζιά σε σημεία φιλέτα με εκατομμύρια τουρίστες. Το κράτος συμφώνησε να παίρνει συνολικά 50.000 ευρώ το μήνα Συν ένα μικρό ποσοστό 2% από τις πωλήσεις.

04:32 Όμως το ύψος των μισθωμάτων είναι μόνο η μία όψη του νομίσματος. Ο ανάδοχος δεν χρειάστηκε να βάλει ούτε ένα ευρώ για να φτιάξει ή να εξοπλίσει αυτά τα καταστήματα. Το ελληνικό δημόσιο είχε ήδη φροντίσει να τα παραδώσει όλα έτοιμα. Αναλαμβάνοντας εξ ολοκλήρου το κόστος μέσα από το Ταμείο Ανάκαψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0.

04:53 Συγκεκριμένα το έργο εντάχθηκε επίσημα στο Ταμείο Ανάκαψης τον Απρίλιο του 2022 υπό το τίτλο Αναβάθμιση Υποδομών και Εξυγχρονισμός του Εξοπλισμού των Πολιτηρίων του ΟΔΑΠ. Όπως καταγράφεται επίσημα, στα στοιχεία του οργανισμού δαπανήθηκαν συνολικά 7,73 εκατομμύρα ευρώ από δημόσιους και ευρωπαϊκούς πόρους για την ανακατασκευή, τον σχεδιασμό, την ψηφιακή αναβάθμιση και τον πλήρη εξοπλισμό των καταστημάτων.

05:20 Αφού λοιπόν το δημόσιο ανέλαβε να παραδώσει έτοιμα και εξοπλισμένα μαγαζιά με δημόσια δαπάνη εκατομμυρίων, το επόμενο κρίσιμο ερώτημα είναι ένα. πόσο ακριβώς επιλέχθηκε ο ένας και μοναδικός ανάδοχος που ανέλαβε αυτό το έτοιμο δίκτυο. Ήδη από το 2023 και το 2024, ο ΔΑΠ ανέθεσε με απευθείας αναθέσεις στην εταιρεία Radiant δύο μελέτες για τη ροή των επισκεπτών, αρχικά στην Ακρόπολη και στη συνέχεια στους αρχαιολογικούς χώρους και τα μουσεία όπου εφαρμόζονταν το ηλεκτρονικό εισιτήριο.

05:55 Παράλληλα, μέσα από κονδύλια του Ταμείου Ανάγκαψης, η Radiant, μαζί με τις PES Ελλάς και τη δικατρική της, την Synchron Logic, ανέλαβαν κοβικά ψηφιακά έργα του κράτους. από την υποστήριξη της πλήρους και παραγωγικής λειτουργίας του επίσημου ηλεκτρονικού καταστήματος του ΟΔΑΠ μέχρι το νέο Πανελλαδικό Σύστημα Ελεκτρονικών Εισιτηρίων και το Ψηφιακό Περιβάλλον του Hellenic Heritage σε έργο συνολικού ύψους περίπου 27 εκατομμυρίων ευρώ.

06:23 Με απλά λόγια, πριν ακόμα ξεκινήσει ο διαγωνισμός για τα φυσικά καταστήματα, οι εταιρείες που συμμετείχαν σε αυτά τα έργα είχαν ήδη εικόνα για το πώς λειτουργεί η αγορά τις πωλήσεις, τους αγοραστές, την επισκεψιμότητα και τον τρόπο με τον οποίο καταγράφονται οι επισκέψεις στους αρχαιολογικούς χώρους. Ένα αντίστοιχο μοτίβο είχε δοκιμαστεί λίγο νωρίτερα.

06:42 Το 2024 ο ΔΑΠ προκυρήσε το διαγωνισμό πιλωτική λειτουργία πολιτηρίου στους χώρους των πρώην ανθοπολίων της Βουλής των Ελλήνων. Ανάδοχος αναδείχθηκε η ένωση Speselas και Radiant με μία και μοναδική προσφορά. Στη συνέχεια, ο ΟΔΑ προχώρησε στη δημοπράτυψη του ίδιου χώρου για μακροχρόνια μίσωση με μηνέο μίσθωμα 2.200 ευρώ.

07:06 Στους όρους του νέου διαγωνισμού υπήρχε μια καθοριστική προϋπόθεση. Ο υποψήφιος έπρεπε να έχει ήδη εκτελέσει για τουλάχιστον ένα χρόνο Σύμβαση για Πολιτήριο Αναμνηστικών Ιδών που διαχειριζόταν το Υπουργείο Πολιτισμού ή ΟΔΑΠ. Έναν όρο που στην πράξη πλήρουσαν αποκλειστικά μόνο αυτές οι δύο εταιρείες. Το ίδιο ακριβώς κοινικό επαναλαμβάνεται και στο μεγάλο διαγωνισμό για τα 27 πολιτήρια της χώρας.

07:28 Στον όρο 19 της διακήρυξης, ο ΟΔΑΠ ζητούσε συγκεκριμένη εμπειρία και τεχνογνωσία. Μεταξύ άλλων, ο υποψήφιος έπρεπε να έχει εμπειρία σε πολιτήριο πολιτιστικού χώρου με τζίρο άνω των 5 εκατομμυρίων ευρώ, δικαιώματα αποκλειστικής εμπορικής διανομής, αλλά και εμπειρία στην υλοποίηση πληροφοριακού συστήματος αξίας άνω του 1 εκατομμυρίου ευρώ.

07:51 Με αυτόν τον συνδυασμό προϋποθέσεων, από τη μία τη λειτουργία μεγάλου πολιτηρίου και από την άλλη την τεχνολογική υποδομή, ένας απλός έμπορος τουρισκών ειδών δύσκολα μπορούσε να καλύψει το σύνολο αυτών απαιτήσεων. Έτσι, στο διαγωνισμό που ήμουν ανοιχτός για λίγες ημέρες, εφανίστηκε μία και μοναδική προσφορά. Αυτή της PESELAS και της RADIANT.

08:11 Η τιμή εκκίνησης ξεκίνησε σε 46.030 ευρώ, κατακαιρίνοντας τελικά ολόκληρο το δίκτυο των 27 σημείων στην κοινοπραξία έναντι 50.600 ευρώ το μήνα και με ποσοστό 2% επί των πωλήσεων. Ποια είναι στην πράξη τα εταιρικά σχήματα που βρίσκονται πίσω από την ελληνικά αναμνηστική ΑΕΕ Πίσω από την εταιρεία όπως είπαμε βρίσκονται η Speselas και η Radiant Στα τέλη του 2025 η Speselas απέκτησε τον πλήρη έλεγχο της Signora Logic Η οποία λίγες εβδομάδες νωρίτερα είχε αποκτήσει το 51% της Radiant Έτσι η Radiant πέρασε έμεσα κάτω από τον έλεγχο της Speselas και του ίδιου επιχειρηματικού ομίλου Την ίδια περίοδο ιδρύθηκε η Ελληνικά Αναμνηστική ΑΕ στην οποία η ΣΠΕΣ Ελλάς συμμετείχε άμεσα με 55% και έμεσα μέσα του Σύγχρονα Λόγικ με ακόμη 22%.

09:03 Εκεί που θέλω να καταλήξω είναι ότι πίσω από την εταιρεία που ανέλαβε τα πολιτήρια βρίσκονται εταιρείς που συνδέονται πλέον ιδιοκτησιακά μεταξύ τους με κεντρικό επιχειρηματικό πρόσωπο τον Σπύρο Μανολόπουλο. Η συλλογία στα πολιτήρια είναι επιμελημένες από αρχαιολόγους και ανθρώπους καταρτισμένους που γνωρίζουν την αξία και την σημασία των τεκμηρίων και έχουν μια υπεραξία απέναντι σε αυτά που πολλούνται στην έξω αγορά.

09:41 Στόχος μας είναι να προβάλλουμε τον πολιτισμό μας παντού καθώς τα αναμνηστικά μας είδη και τα ακριβή αντίγραφα είναι σαν μικροί πεσβευτές προς όλο τον κόσμο. Μέχρι εδώ έχουμε δει ποιος είναι ο ανάδοχος και πώς συνδέονται μεταξύ τους οι εταιρείες που βρίσκονται πίσω από το νέο σχήμα. Υπάρχει όμως ένας ακόμης όρος της σύμβασης που αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν δούμε τι μπορεί να πωλείται μέσα στα συγκεκριμένα καταστήματα.

10:09 Τα πολιτήρια δεν περιορίζονται στα προϊόντα και στα πιστοποιημένα αντίγραφα που παράγει ο ΔΑΠ. Ο ανάδοχος μπορεί να διαθέτει και προϊόντα δικού του σχεδιασμού υπαναγωγής, καθώς και προϊόντα που προμηθεύεται από τρίτους. Και ακριβώς αυτή η δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον όταν δούμε ποιοι εμφανίζονται ως πιθανοί προμηθευτές και ποια άλλα επιχειρηματικά συμφέροντα συνδέονται με την υπόθεση.

10:32 Και εδώ ρωχόμαστε σε μία ακόμα επιχειρηματική σύμπτωση που έχει προκαλέσει δημόσια συζήτηση. στην δήλωση περιουσιακής κατάστασης της Μαρέβας Γκαρμπόφσκι Μησοτάκη. Συζύγου του Πρωθυπουργού Κυριάκο Μησοτάκη εφανίζεται η εταιρεία MGBG Investment Consulting. Η συγκεκριμένη εταιρεία που ιδρύθηκε το 2020 έχει στο καταστατικό της δραστηριότητες που περιλαμβάνουν το χοδερικό κοιλιανικό εμπόριο αγαλματιδίων, κεραμικών, τουριστικών αναμνηστικών και ειδών λαϊκής τέχνης.

11:02 δηλαδή προϊόντων που μπορούν να βρεθούν και στα πολιτήρια πολιτιστικών χώρων. Αυτό από μόνο του δεν αποδεικνύει καμία εμπορική σχέση με τον ανάδοχο των 27 πολιτηρίων, είναι όμως ένα στοιχείο που έχει αναδεικθεί δημόσια, ακριβώς επειδή ο νέος ανάδοχος έχει πλέον τη δυνατότητα να επιλέγει ελεύθερα προμηθευτές και προϊόντα.

11:20 Και το ενδιαφέρον δεν σταματά εκεί. στον δημόσιο διάλογο έχουν αναφερθεί επίσης οι διαχρονικές κοινωνικές σχέσεις μεταξύ των οικογενειών Μανολόπουλου και Μητσοτάκη. Όλα αυτά δεν αποτελούν από μόνο τους απόδειξη καμίας εμπορικής εναλλαγής. Εξηγούν όμως γιατί η υπόθεση απέκτησε μια πολύ ευρύτερη διάσταση από έναν απλό διαγωνισμό για πολιτήρια.

11:40 Παράλληλα, συνδικαλιστικοί φορείς του Υπουργείου Πολιτισμού με τη δέσποινα Κουτσούμπα καταγγέλουν ότι ο ΔΑΠ απομακρύνεται από το ρόλο του ως φορέας προστασίας και χρηματοδότησης των μνημείων και μετατρέπεται σε μηχανισμό εκχώρησης κερδοφόρων δραστηριοτήτων σε διώτες, εκφράζοντας παράλληλα φόβους για την εμπορυματοποίηση των πολιτηρίων.

12:01 Πολιτήρια νεκρά. Ήδη αρχές του χρόνου θα φέρουμε μια νομοθετική ρύθμιση για τις παρακαταθήκες, ώστε τα πολιτήρια να γεμίσουν προϊόντα και να μην είναι απλώς εκθετήρια. Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη θα δηλώσει Γιατί αυτό είναι ξεπούλημα. Να τα αφήνουμε χωρίς πόρους να καταραίουν. Ξεπούλημα είναι να αφήνεις τα μνημεία χωρίς έσοδα.

12:25 Να αφήνεις κλειστά τα πολιτήρια και να μην παρέχεις στοιχειώδεις υπηρεσίες στους επισκέπτες. Όπως τα παραλάβαμε το 2019. Κάθε φορά που το δημόσιο παρουσιάζει αδυναμίες αντί εκάστοτε κυβέρνηση να βρει λύση και να φτιάξει τις κρατικές δομές η απάντηση είναι πάντα ίδια. Παράδοση της δημόσιας περιουσίας σε διώτες. Και τις περισσότερες φορές αυτό γίνεται είτε με απευθείες αναθέσεις είτε με διαγωνισμούς που έχουν έναν και μοναδικό συμμετέχοντα.

12:53 Και κάπου εδώ μπαίνει ένα πολύ απλό αλλά σοβαρό ερώτημα. Πώς γίνεται να πιστευτούμε μια εταιρεία όπως η Signora Logic στην οποία το κράτος αναθέτει το πιο ευαίσθητο πράγμα στη χώρα. Τη συλλογή και τη μετάδοση των αποτελεσμάτων των εθνικών εκλογών όταν βλέπουμε την ίδια εταιρεία να παίρνει εκατοντάδες δημόσια έργα από απευθείας αναθέσεις και τελικά να παίρνει μέχρι και τα πολιτήρια των μνημείων μας μέσα από διαγωνισμούς που είναι μόνο για έναν.

13:20 Έχουμε δει αυτό να επαναλαμβάνεται πολλές φορές. Το είδαμε να συμβαίνει με τις τηλεπικοινωνίες στο ΝΟΤΕ. Το είδαμε με την ενέργεια στη ΔΕΗ. Τώρα το παρακολουθούμε να μεθοδεύεται με το νερό. Και αφού παραχωρήθηκαν τα βασικά αγαθά πρώτης ανάγκης για ένα νοικοκυριό, τώρα έρχεται η σειρά της μοναδικής πραγματικής βαριάς βιομηχανίας που έχει απομείνει στη χώρα, του τουρισμού και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

13:43 Εάν συνεχίσουμε έτσι, οι Έλληνες πολίτες κινηθυνεύουν να καταλήξουν κυριολεκτικά πελατάκια των τουριστών μέσα στην ίδια τους τη χώρα. Απλή θεατές και καταναλωτές στα μνημεία που τους ανήκουν. Είναι το αποτύπωμα που αφήνει η ελληνική πολιτιστική κληρονομιά με διαφορετικό τρόπο σε κάθε επισκέπτη. Είτε το αντιλαμβάνεσαι είτε όχι σε συνδέει με αυτό που είναι το ιστορικό σου, συναισθηματικό σου παρελθόν.

14:27 Είναι κομμάτι του DNA μας. Αυτό.