Κυριακή από τη ζωή του Παναγιώτη Ροϊλού

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 ΣΚΑΙ ΠΟΤΚΑΣΤ Μια Κυριακή από τη ζωή του Παναγιώτη Ροϊλού είναι ακαδημαϊκός καθηγητής συγκριτικής λογοτεχνίας και νεοελληνικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρτ, κάτοχος της Εγκριτης Έδρας Γιώργος Σεφέρης και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών. Έχετε πολλούς τίτλους. Αν πρέπει να συστηθείτε και να πείτε αυτή είναι η δουλειά μου, τι θα πείτε?

00:53 Θα έλεγα ότι είμαι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Χάβερντ και ασχολούμαι από συγκριτική και διαχρονική άποψη με την πολιτιστική ιστορία της Ευρώπης, με έμφαση στον Ελληνισμό, αλλά επίσης και με τις τομές μεταξύ φιλοσοφίας και ιστορίας του πολιτισμού. Χωράνε όλα αυτά στον σύγχρονο κόσμο? Βεβαίως χορούν, γιατί αυτοί οι χώροι είναι αυτοί που μας επιτρέπουν μία εις βάθος παροσέγγιση και οπτική σε όλα αυτά τα φαινόμενα που βιώνουμε σήμερα, τα οποία είναι κοσμογονικά, είναι κοσμοϊστορικά.

01:33 Πού γεννήθηκατε? Γεννήθηκα στην Αρκαδία, αλλά έζησα ένα μεγάλο μέρος της ζωής μου εδώ στην Αθήνα και έφυγα για σπουδές, για το διδακτορικό, στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρτ αφού τελείωσα τις σπουδές μου εδώ. Υπάρχει μια ανάμνηση από την παιδική σας ηλικία που μπορεί με έναν τρόπο να σας ακολουθεί, να είναι ίσως λίγο ποιητική αφού εμπλέκεστε τόσο πολύ με τη λογοτεχνία.

01:56 Όχι μια πολύ συγκεκριμένη, αλλά η επαφή με τη φύση. Η επαφή με τη φύση είναι κάτι το οποίο το βιώνω ακόμα και σήμερα παντού και στο αστικό τοπίο. Δηλαδή εδώ στην Αθήνα για παράδειγμα, πάντοτε ευχόμουν εδώ και έβλεπα τις τζακαμπάντες με αυτά τα πανέμορφα, μοβ, λουλούδια. Είναι κάτι που με εγωιτεύει η επαφή με τη φύση. Λέγε ο Όσκαλ Βουάλτ ότι η παιδική ηλικία, ο τρόπος με τον οποίο τα παιδιά βλέπουν τον κόσμο, είναι ο πιο δημιουργικός και ο πιο αυθυντικός.

02:31 Ο Όσκαρ Βουάλιντ όπως γνωρίζετε ήταν εφιέστατος και έλεγε ότι δυστυχώς μεγαλώνοντας οι άνθρωποι φορτώνονται με όλες αυτές τις προκαταλήψεις και συμβάσεις με αποτέλεσμα η οπτική τους να λιώνεται Ο Όσκαρ Βουάλιντ αν δεν κάνω λάθος ήταν ο αγαπημένος του Καβάφη Ήταν ένας από τους αγαπημένους του Καβάφη Άρα και δικό σας Και δικός μου όχι επειδή ήταν αγαπημένος του Καβάφη γιατί ήταν ένας ευφιέστατος άνθρωπος ο οποίος έχει γράψει πέρα από τα λαγοτεχνικά του έβγα έχει γράψει πολύ σημαντικά δοκίμια θα λέγαμε στα οποία έχει διαγνώσει ή έχει προβλέψει ίσως πολύ σημαντικές πτυχές του κόσμου που αρχίσαμε να βιώνουμε από τα μέσα ίσως του 20ου αιώνα και εφ' εξής.

03:17 Πώς μπορεί να συμβεί αυτό σε έναν άνθρωπο να προβλέψει με έναν τρόπο το μέλλον, έχει διέστηση Διέστηση, εγώ θα έλεγα μπορούμε να το πούμε έτσι Έχει αυτό που λέει ένας πολύ σημαντικός Γάλλος φιλόσοφος, ο Αγρύβι Μπεξόν, έχει ενόραση Τι σημαίνει ενόραση, ενόραση έχει να κάνει με την ικανότητα, ίσως με το χάρισμα με την εμπειρία του να συλλαμβάνει κανείς κάποιες πτυχές της αλήθειας, βαθύτερες, όχι επιφανειακές, χωρίς αυτό να είναι απαραίτητα ή μόνο αποτέλεσμα μιας ορθολογικής ή λογοκρατικής διαδικασίας.

04:01 Ο Σέξπιρ λέει ότι είμαστε όλοι φτιαγμένοι από το ίδιο υλικό ονείρων. Διαπιστώσατε ότι εσείς μπορεί να είστε λίγο διαφορετικός σε σχέση με τους άλλους κάποια στιγμή, παιδί, αργότερα. Στο βαθμό που ο καθένας από εμάς στον κόσμο των ονείρων είναι μόνος του και βιώνει μόνος του τα όνειρά του, τον κόσμο των ονείρων, νομίζω όλοι μας είμαστε διαφορετικοί.

04:22 Έλεγε ο Ιεράκλητος ότι ο καθένας όταν πηγαίνει για ύπνο και ονειρεύεται ζει στον δικό του τον μοναδικό κόσμο. Πώς διαλέξατε το αντικείμενό σας, γιατί αυτές οι σπουδές, γιατί αυτή η διαδρομή. Θα ήθελα να σας ομολογήσω ότι ποτέ δεν αφιταλαντεύτηκα. Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, δηλαδή από τότε που άρχισα να διαβάζω, να κατανοώ τον κόσμο, ήταν αυτό που ήθελα πάντα να κάνω.

04:48 Παρόλο που ήμουν αρκετά καλός μαθητής, κάποιοι με παρότυπνα να σπουδάσω ας πούμε επαγγέλματα επιστήμες άλλες οι οποίες θα ήταν πιο επικευδείς, νομική, ιατυπική, άλλα επαγγέλματα. Ποτέ δεν αφιταλαντεύτηκα όπως σας είπα, ποτέ δεν είχα κάποιο δίλημα. Δηλαδή ήδη από το δημοτικό αυτό που θεωρούσα εγώ τότε ας πούμε λογοτεχνία, τέχνη κτλ. ήταν αυτό που με ήλικε Και υπάρχει κάποιος που επηρέασε αυτή σας την απόφαση ή κάτι που δημιούργησε μέσα σας αυτή την ίντριγκα με τη λογοτεχνία Δεν είναι απλό πράγμα να συνομιλεί κανείς με τη λογοτεχνία Η αλήθεια είναι όχι, δεν υπήρχε κάποιος συγκεκριμένο παρόσωπο Εμένα από μικρό παιδί μου άρεσε να προσπαθώ να βλέπω τον κόσμο από διαφορετικές οπτικές γωνίες.

05:39 Ίσως αυτό να με οδήγησε σε αυτή την επιλογή, δηλαδή στην μελέτη του πολιτισμού, της πολιτιστικής ιστορίας και της φιλοσοφίας. Γιατί ξέρετε, η μελέτη αυτή, όταν είσαι ανοιχτός τέλος πάντων, σε οδηγεί στο να προσεγγίζεις τα παράγματα από μια, κατά το δυνατόν τέλος πάντων, σύνθετη οπτική. Γιατί καταλαβαίνεις ότι τα φαινόμενα που μελετάς δεν είναι ένα αποτέλεσμα απόλυτων, τέλος πάντων, αντιθέσεων ή συγκρούσεων ή κατηγοριοποιήσεων ταξινομήσεων, αλλά πάντα έχεις να κάνεις με γκρίζες ζώνες και αυτές τις γκρίζες ζώνες πρέπει να τις βλέπεις ή καλύτερα να τις βλέπεις από διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές οπτικές.

06:21 Βελτιώνει τη ζωή των ανθρώπων η λογοτεχνία. Λέει κάπου ο Σεφέρης, άλλος ευφιέστατος άνθρωπος των γραμμάτων και όχι μόνο ότι η τέχνη γενικά δεν μπορεί να γίνει η μαμή της κοινωνίας. Το ίδιο και η λογοτεχνία δεν μπορεί να γίνει ας πούμε από μόνη της η μαμή ενός καλού εαυτού Ωστόσο συμβάλλει πιστεύω στο να καλλιεργήσει την φαντασία Και τι σημαίνει καλλιέργεια της φαντασίας Σημαίνει ακριβώς η δυνατότητα να κατανοεί κανείς ότι υπάρχουν διαφορετικές δυνατότητες Και διαφορετικοί κόσμοι, διαφορετικές οπτικές και επομένως αν αυτή η γνώση τέλος πάντων συνοδεύεται από μια αντίστοιχη ηθική καλλιέργεια οδηγεί, πρέπει να οδηγεί και στον σεβασμό του άλλου του εταίρου, του διαφορετικού.

07:21 Ένας άνθρωπος που αγαπά τη λογοτεχνία με έναν τρόπο είναι πιο ευγενής, πιο καλοσυνάτος θα μπορούσε... Δεν είναι απαραίτητο αυτό. Γιατί κανείς ξυνατά και τέρατα με επιτερέψετε και σε αυτούς τους χώρους. Όχι, αλλά νομίζω ότι συμβάλλει σε αυτό που σας είπα, στο να καλλιευγείς διαφορετικές οπτικές. Οι ναζί αγαπούσαν πολύ τον Βάγκνερ και ταυτόχρονα την αρχαία λογοτεχνία μας και αυτό δεν τους εμπόδιζε να είναι φρικτή.

07:50 Πώς μπορεί όμως ο άνθρωπος να παρακάμπτει την ευγένεια του αναγνώσματος, ειδικά όταν αυτό είναι τόσο ισχυρό. Παρεπιπτόντως, το επόμενο εξάμεινο θα διδάξω ένα μάθημα στο Χάβρα Το έχω διδάξει άλλες δύο φορές και ήταν πραγματικά πολύ πετυχημένο Ο τίτλος είναι The Nazis and the Greeks Οι Ναζί και οι Αρχαίοι Αλλήνες Στο πρώτο μισό αυτού του μαθήματος δίδω έμφαση στους τρόπους με τους οποίους ιδεολόγοι και ψεύδο επιστήμονες των Ναζί πήραν στοιχεία και αλλίωσαν στοιχεία της ελληνικής αφιότητας Πώς μπορεί να γίνει αυτό, σε συγκεκριμένη περίπτωση έχει να κάνει με την προπαγάνδα.

08:29 Η αρχαία Ελλάδα ήταν πάντοτε ήδη από την εποχή του Βίνκελμαν, στα τέλη του 18ου αιώνα και πιο πριν την περίοδο του ουμανισμού, μετά την αναγέννηση κτλ. Το πιο σημαντικό πολιτιστικό κεφάλαιο της Δυτικής Ευρώπης. Άρα η πολιτική προπαγάνδα και εκμετάλλευση αυτού του πολιτιστικού κεφάλαιου είχε πολύ μεγάλη σημασία και για τους Ναζί.

08:55 Είχαν διαστερευλώσει πάρα πολύ την Αρχαία Ελλάδα. Και η προσέγγιση τους απέναντι και στον ίδιο ας πούμε συγγραφέα ή στοχαστή κάποιες φορές ήταν εντελώς αντιφατική ή μάλλον αντιθετική και εξαρτώταν από τα συγκεκριμένα στοιχεία της σκέψης που ήθελαν να προβάλλουν ή να υποσκελήσουν. Για παράδειγμα, ο Πλάτων. Στον Πλάτωνα, από τη μία έβλεπαν οι Ναζί ιδεολόγοι.

09:19 το πρότυπο της θα λέγαμε αυστηρά ταξινομημένης πολιτείας στην πολιτεία του από την άλλη όμως ήταν λάδωμα ενάντια και αντίθετη στη μεταφυσική του. Αυτό τι σας δείχνει σας δείχνει ότι η προσέγγιση τους σε αυτά τα θέματα στην αρχαία Ελλάδα και σε άλλους πολιτισμούς τέλος πάντων δεν ήταν ορμόμενη από μια αντικειμενική ας πούμε επιστημονική οπτική αλλά έχει να κάνει με μια πολιτική προπαράντα Κάπως έτσι στείνονται τα fake news Ναι βέβαια και σήμερα μάλιστα το πρόβλημα όπως όλοι μας γνωρίζουμε είναι πολύ πιο σύνθετο Είναι πολύ πιο σύνθετο γιατί δεν είναι πάντα εύκολο να γνωρίσει κανείς ποια είναι η πηγή του εκάστοτε fake news Και επίσης δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί μια κύβδηλη ψευδής είδηση ως τέτοια Αυτό έχει να κάνει με ένα άλλο φαινόμενο για το οποίο γράφω και για το οποίο διδάσκω στο Harvard, ένα άλλο σεμινάριο Έχει να κάνει με την έννοια της hyper-reality, της υπερ-παραγματικότητας Τι σημαίνει υπερ-παραγματικότητα, έχει να κάνει στη σύγχρονη εποχή εν πολλής με την κατασκευή, την τεχνολογικά κατασκευασμένη εκδοχή

10:37 μίας πραγματικότητας η οποία ομοιάζει τόσο πολύ προς την αντικειμενική πραγματικότητα σε βαθμό που την υποσχελίζει και την υποκαθιστά. Λίγο πολύπλοκο, ως διατύπωση. Να σας δώσω ένα πολύ απλό παράδειγμα. Τα φρούτα, τα λαχανικά που είναι μεταλλαγμένα συνιστούν μία άλλη εκδοχή, τεχνολογικά επεξεργασμένη, του φυσικού κόστος τέλος πάντων φυόμενου και αναπαραγόμενου φρούτου, λαχανικού κτλ. του αντικειμενικού παραγματικού.

11:10 Άρα το πρώτο, δηλαδή το μεταλλαγμένο, ειδικά σε κοινωνίες όπως η Αμερική, πραγματικά έχει σχεδόν υποσκελήσει το όντως παραγματικό. Και τι κάνει ένας άνθρωπος, πώς μπορεί να διακρίνει το μεταλλαγμένο από το αληθινό, γιατί τις περισσότερες φορές το μεταλλαγμένο είναι και πιο ωραίο αισθητικά. Ναι, βέβαια. Είναι δηλαδή πιο παραγματικό φαίνεται.

11:31 είναι πιο επιπραγματικό από το πραγματικό. Αυτό ήταν μια από τις πρώτες εντυπώσεις που ήταν πολύ έντονες όταν πήγα στην Αμερική για πρώτη φορά να σπουδάσω στις αρχές της δεκαετίας του 90. Είναι πολύ δύσκολο να το διακρίνεις. Σε συγκεκριμένη περίπτωση εντάξει υπάρχουν, ξέρετε, σου λένε μεταλλαγμένα, κάνει και τα λοιπά μπορείς, αλλά σε άλλες περιπτώσεις όπως τα fake news είναι πολύ δύσκολο.

11:57 Επομένως ζούμε σε αυτή την περίοδο, την περίοδο της ανθρωποπόκαινου εποχής την οποία εγώ ονομάζω σε ένα άλλο βιβλίο που γράφω και έχω βεβαίως δημοσιεύσει αρκετά και μιλήσει για αυτό το θέμα ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2010 για την εποχή που βιώνουμε την οποία έχω ορίσει ως νεομεσαιωνικό μετακαπιταλισμό δηλαδή τι σημαίνει αυτό σημαίνει ότι ζούμε σε μια περίοδο όπου δομές σκέψης ή μάλλον θα έλεγα συστήματα σκέψης μηχανισμοί πρόσληψης και εμμηνίας της πραγματικότητας που καλώς ή κακώς γενικά τίνουμε να συνδέουμε με την προνεωτερικότητα προνεωτερικές δομές σκέψης επιβιώνουν ή αναπαράγονται χωρίς όμως να αναφέρονται σε μία μεταφυσική θρησκευτική ή άλλη. Τέλος πάντων αυτό ακούγεται πολύ φιλοσοφικό και αφιβημένο δεν είναι από τη μία υποτίθεται ότι η λογοκαβατούμενη οπθολογιστική, παπακτική τεχνοκαβατική αντιμετώπιση των παπαγμάτων μας έχει πάει πολύ πέρα από την προ-νεωτερικότητα από την άλλη όμως βλέπουμε για παράδειγμα στην Αμερική και σε άλλες κοινωνίες

13:10 μια έξαρση φρονταμεταλισμού φρονταμεταλισμού και πολιτικού που έχει να κάνει με εντελώς παράλογες καταστάσεις συνομοσιολογίες fake news και επίσης το φαινόμενο του λεγόμενου νιου έιτς ένα τοπίο λίγο αδιεξοδικό όμως είναι όμως δεν πρέπει να μένουμε εκεί πρέπει κυρίως εμείς που ασχολούμαστε με τις κοινωνικές επιστήμες και τις ανθρωπιστικές επιστήμες πρέπει να καλλιεργούμε την κριτική σκέψη πρέπει να καλλιεργούμε την δυνατότητα του ανθρώπου να αποστασιοποιείται από όλα αυτά και να βλέπει τα παράγματα από μια κριτική απόσταση Αυτό είναι το βασικό ζητούμενο σήμερα, γιατί όπως πολύ καλά γνωρίζουμε όλοι μας, εσείς οι ακροατές μας, η εποχή μας υποσκελίζει, μάλλον υπονομεύει την κριτική σκέψη και την αποστασιοποίηση.

14:04 δεχόμαστε τόσες πολλές πληροφορίες αναδευτερόλεπτο τα πράγματα αλλάζουν από τη μια στιγμή στην άλλη και αν δεν έχουμε την ευκαιρία τη δυνατότητα ή μάλλον την επιθυμία να αποστασιοποιηθούμε από αυτά και να τα δούμε όσο γίνεται από μια απόσταση και από μια κριτική απόσταση τότε θα είμαστε δέσμοι όλων αυτών των καταστάσεων και αυτό είναι που προσπαθώ με τα αγαπητά μου, με τις διαλέξεις μου με αυτά που διοργανώνουμε μες στους Δελφούς και οι Δελφικοί διάλογοι, με τη διδασκαλία μου στο Χάρροντ, να προσπαθώ να προωθήσω τέλος πάντων.

14:40 Θεωρώ ότι αν πούμε ότι όλα έχουν τελειώσει, τότε διηγούμαστε σε έναν φαταλισμό, σε μια μυρωλατρία. Και αυτό θα ήταν το τέλος. Μπορούμε να πούμε ότι όλα αρχίζουν κάπου εδώ? Τι εννοείτε, όλα αρχίζουν κάπου εδώ? Ότι εδώ είναι το τέλος μιας τεράστιας εποχής Και θα ξεκινήσει μια καινούρια Που η κριτική σκέψη Θα αποκατασταθεί Ή θα την εφεύρουμε με ένα καινούριο τρόπο Ναι ή πρέπει να την διατηρήσουμε Και να την αναπτύξουμε Δεν πρέπει να πεμπολίσουμε όλες αυτές τις κατακτήσεις Του στοχασμού της κριτικής σκέψης Να σας πω και κάτι άλλο Στο Harvard ένα άλλο σεμινάριο που διδάσκω Στο τμήμα συγκριτικής γραμματολογίας και κριτικής σκέψης όπου είμαι καθηγητής έχει να κάνει με την έννοια της φαντασίας από την αρχαιότητα, από τον Πλάτωνα μέχρι τον Καστοβιάδη.

15:40 Και ξεκινώ αυτό το σεμινάριο λέγοντας στους φοιτητές, στα παιδιά αποσπαθώντας να τους πω γιατί είναι σημαντικό να το μελετούμε αυτό το φαινόμενο. Γιατί μέχρι σήμερα και στο διαφαινόμενο μέλλον η λεγόμενη τεχνητή νοημοσύνη, ένας όρος ο οποίος είναι περίεργος νοημοσύνη τέλος πάντων δεν μπορεί να υποκαταστήσει ούτε διαφαίνεται ότι θα υποκαταστήσει σύντομα τη δυνατότητα του ανθρώπου να φαντάζεται δηλαδή να επιθυμεί και να δημιουργεί πρότυπα διαφορετικών κόσμων Μπορεί όμως να στήσει ένα καβαφικό ποίημα ως ένα βαθμό αν του δώσει συγκεκριμένες εντολές αλλά από μόνο του δεν μπορεί να το φανταστεί χρειάζεται ο ανθρώπινος παράγοντας τι θέλω να πω με αυτό και μπορεί να ακουστεί και παράδοξο.

16:29 Δεν είναι όμως. Πρέπει να διασφαλίσουμε και να προάγουμε από τη μια την κριτική σκέψη και από την άλλη τη φαντασία. Αυτό θα το κάνουμε μόνοι ο καθένας στον κύκλο του, στον περίγυρό του, στην οικογένειά του, θα το κάνει η πολιτεία, είναι υποχρέωση του σχολείου. Ο καθένας πρέπει να το κάνει μόνος του. Γιατί αν αφαιθούμε στην πολιτεία ή αν αφαιθούμε και η πολιτεία βεβαίως έχει υποχρεώσει να τα κάνει όλα αυτά, αλλά βλέπετε ότι πολύ συχνά οι διάφορες πολιτείες ανά τον κόσμο υποτιμούν τις ανθρωπιστικές και τις κοινωνικές επιστήμες οι οποίες είναι αυτές που κατεξοχήν προάγουν αυτά τα πράγματα.

17:04 Ένας λόγος που το κάνουν δηλαδή είναι και αυτός. Ξέρετε, επίσης, τι συμβαίνει και είναι ένα τεράστιο λάθος. Πολύ συχνά οι ασκούντες την όποια εξουσία, πολιτική, οικονομική, τεχνολογική, τεχνοκρατικοί υποτιμούν χώρους γνώσης οι οποίοι κατά τη γνώμη τους δεν μετέχουν άμεσα στην παραγωγική διαδικασία δηλαδή ό,τι είναι μη παραγωγικό με την έννοια που αυτοί έχουν στο μυαλό τους παραγωγής ή δεν είναι ωφέλιμο ή άμεσα αφολημιστικό είναι κάτι το οποίο το θεωρούν ότι είναι περίτρο και άρα καλό είναι να μην το χρηματοδοτούμε να το μειώνουμε επίσης και στο επίπεδο του αξιακού κώδικα κτλ Είναι ένα τεράστιο λάθος γιατί οι πολύ μεγάλες κοσμοϊστορικές κοινωνικές αλλαγές μέχρι τώρα έχουν να κάνουν ακριβώς με τη συμβολή των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών και του αντίστοιχου στοχασμού πάνω στα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος.

18:05 Μια Κυριακή έποτη ζωή του Παναγιώτη Ροήλου είναι ακαδημαϊκός, καθηγητής συγκριτικής λογοτεχνίας και νέου ελληνικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρτ κάτοχος της έγκριτης έδρας Γεωργίος Σεφέρης και πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών Οι Δελφοί έχουν εκτός από αυτή την μυσταγωγική εικόνα για όλους μας και μία φοβερή ίντριγκα αναρωτιέται κανείς αν υπάρχει κάποιος ακόμη εκεί μέσα που μας άφηλα δάφνης και μπορεί να προβλέψει τα επόμενα συμβαίνει έτσι δεν ξέρω να σας πω δεν έχω μασήσει ποτέ φύλλα δάφνης ίσως να κάνουμε ένα πείραμα λοιπόν δεν έχω μασήσει δάφνη και δεν ξέρω τι αποτελέσματα έχει αν και ένας φίλος μου ψυχίατρος καθηγητής εδώ ομότιμος στην Ελλάδα μου έχει πει ότι έχουν γίνει βέβαια πάντοτε γνωρίζαμε ότι η Δάφνη έχει αυτό το αποτέλεσμα το εξτατικό τέλος πάντων αλλά μου έχει πει ότι έχουν γίνει και πολύ πρόσφατα έρευνες που το στοιχειοθετούν τα αποδεικνύουν αυτό και υπάρχουν κάποια άλλα ευερήματα που έχουν πολύ ενδιαφέρον

19:21 λοιπόν ωστόσο πολύ πρόσφατα έχω ιδρύσει έναν καινούριο διευθυνή θεσμό στο Ευρωπαϊκό Πολιστικό Κοινοβουλευτικό το οποίο το ονομάζω το σύγχρονο ομαντίο των Δελφών, το μέλλον της ανθρωποπότητας. Ή όπως τα ονομάζω σε νέο γιαπικό ελληνικά, The New Delphic Project, The Future of Humanity. Ακούγεται και αυτό, εξίσου συναρπαστικό πάντως.

19:50 Ναι, τι σημαίνει αυτό. Κάθε χρόνο θα συναντώνται στους Δελφούς, το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κίνητο Δελφών, εκπαίδευσης που έχει μόνο των ανθρωπιστικών και των κοινωνικών επιστημών όπως συμβαίνει κυρίως με τους δηληφικούς διαλόγους αλλά και των θετικών επιστημών και θα συζητούν ο καθένας βασιζόμενος τις εξελίξεις στον ευημενικό του χώρο πώς διαφαίνεται ότι διαγράφεται το μέλλον της ανθρωποπότητας Αυτό που ορίζεται μεταανθρώπινο και το μεταανθρωπινο Χαίρομαι που αναφέρετε ότι έχω μιλήσει και για το μεταανθρωπινο Μα ήδη έχετε κάνει συναντήσεις τους, διαλόγους με τους πιο επιδραστικούς στοχαστές του πλανήτη.

20:29 Ναι. Και μάλιστα χαίρομαι που μία από τις ομιλίτιβες εκεί ήταν η Κάθιν Χέιλς, πήγαινε δύο χαβάνια νομίζω, η οποία ήταν αυτή που είχε εισαγάγει την έννοια του post-human. Ήταν πολύ μεγάλη χαρά που την είχαμε πάνω στους δελφούς. Μία πολύ πολύ αξιόλογη επιδεβαστική συνάδελφος Ήταν η πρώτη φορά που ερχόταν στην Ελλάδα και στους Δελφούς Τέλος πάντων ήταν πολύ αξιόλογη όλη η συζήτηση εκεί Το ανάκρουσμα αυτού του καινούριου θεσμού Θα είναι η φετινή Δελφική Διάλογη Η τέταρτη Δελφική Διάλογη Πριν το ξεχάσω να σας πω Ότι τους τρεις πρώτους Δελφικούς διαλόγους διαδικτυακά τους έχουν παρακολουθήσει πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι σε όλο τον πλανήτη.

21:15 Καταλαβαίνετε ότι αυτό είναι μια επιτυχία όχι μόνο σημαντική, μοναδική για την Ελλάδα, αλλά εγώ πιστεύω ίσως για ολόκληρη την Ευρώπη. Τέτοιου πολύ υψηλού επίπεδου, αλλά ταυτόχρονα προσβάσιμου σε όλους, να τους έχουν παρακολουθήσει τόση πολλοί άνθρωποι σε όλο τον κόσμο. Ξέρετε πριν συναντηθούμε αναρωτιόμουν ένας άνθρωπος με τη διαδρομή σας με τις παραγαμηνές σας, με ένα συγκεκριμένο όραμα και για τη χώρα δεν είναι ευρύτατα γνωστός σε αντίθεση με έναν τηλεοπτικό παρουσιαστή που ενδεχομένως βγαίνει στον δρόμο και τον αναγνωρίζουν κάποιοι και δίνει και ο ίδιος ένα κρέντιτ στον εαυτό του πως έχει κατακτήσει κάτι είναι κάτι που σας ενοχλεί, σας ματαιώνει ίσως Καμιά φορά να ρωτιέστε γιατί να κάνω μια δουλειά η οποία δεν έχει μια ευρύτερη αναγνωρισιμότητα Καθόλου, αυτό είναι κάτι που δεν με απασχολεί καθόλου Εγώ κάνω κάτι το οποίο το αγαπώ, γνωρίζω ότι έχει μεγάλη επιδεβαστικότητα σε αυκητούς ανθρώπους, σε όλους τους φοιτητές μου Ξέρετε, στο Χάβο διδάσκω από το 2000

22:24 Έχω βγάλει ένα πολύ μεγάλο αριθμό φοιτητών οι οποίοι τώρα είτε είναι συνάδελφοι καθηγητές ή δουλεύουν σε άλλους χώρους και μάλιστα φοιτητές σε ένα τέτοιο πανεπιστήμιο που μετά και σε άλλους χώρους να μπορούν δηλαδή όταν γίνουν ας πούμε στελέχοι κάποιας επιχείρησης ή αν γίνουν δικηγόροι ή για τεμπή τους έχει μείνει κάτι από αυτό και μάλιστα πολύ συχνά λαμβάνω μηνύματα out of the blue όπως λέμε πάλι σε νεογεωπικό ελληνικά εντελώς δηλαδή ξαφνικά από παιδιά που είχα φοιτητές πριν 10-15 χρόνια και έχουν ακολουθήσει μια εντελώς διαφορετική σταδιοδρομία και μου λένε ότι α, τώρα θυμάμαι πριν κάποιες εβδομάδες κάποιος μου είχε γράψει ξαναδιάβαζα για την έννοια της ηρωνίας των Κίρκεγκορτ αυτός είναι δικηγόρος παρόλα αυτά όμως κάτι του έχει μείνει αυτό για μένα είναι πολύ σημαντικό το είναι αγνωρισιμότητα Δηλαδή το να βγαίνεις στο δουλειό μου και κάποιος να ξέρει ποιος είσαι Αυτό μάλιστα εμένα θα με ενοχλούσε Δεν είναι κάτι που το επιθυμώ Κύριε Ροηλέ υπάρχουν γεγονότα που καθόρισαν τη διαδρομή σας

23:37 Όχι ιδιαίτερα έτσι όπως έχουν σηματοδοτήσει τις ζωές λίγο πολύ όλων μας Βέβαια η δεκάτης εμπτεβείου ήταν ένα πολύ τεραυματικό γεγονός και μάλιστα θυμάμαι χαρακτηριστικά ήμουν στο λεγόμενο Faculty Club του Χάβερτ, δηλαδή στην Λέσκη των Καθηγητών και είχα γεύμα με έναν υποψήφιο διδάκτορα, φοιτητή μου και βλέπουμε ξαφνικά υπήρχε εκεί η οθόνη.

24:01 Αυτά τα επαπλάνα τέλος πάντων, μέχρι να συνειδητοποιήσουμε τι είχε γίνει, υπήρχε όλη αυτή η ένταση, η ανησυχία. Ήταν ένα πολύ έντονο αντεπαυματικό γεγονός και βέβαιως ότι επακολούθησε σε επίπεδο πολιτικής και παγκόσμιας γεωπολιτικής. Αλλά δεν θα έλεγα ότι εμένα προσωπικά με επηρέασε πολύ περισσότερο. Τη λογοτεχνία την επηρέασε από εκεί και ύστερα. Τι διαπιστώνετε γράφουν οι λογοτέχνες διαφορετικά.

24:33 Διαφορετικά. Έχει επηρεάσει βεβαίως τη θεματική τους. Όχι απαραίτητα όμως τον τρόπο γραφής, όπως και η περίοδος της κρίσης. Έχει επηρεάσει πάρα πολύ τη θεματική. Έχουν βγει πολλά παράγματα τα οποία έχουν να κάνουν με την οικονομική και πολιτική κρίση και στην Αμερική και στην Ευρώπη. Να σας πω, εγώ κάποιες φορές έχω και μια καχυποψία απέναντι σε οποιοδήποτε εργοτέχνης προσπαθεί ή θέλει ή νιώθει την ανάγκη, απαραίτητας όνει και καλά να τα αποκρίνεται σε άμεσα γεγονότα.

25:08 Εννοείται να καταγράψει την εποχή του. Υπάρχει ένας ψυχαναγκασμός κάποιες φορές που νιώθουν κάποιοι καλλιτέχνες ότι πρέπει οπωσδήποτε να ασχολιάσουν ένα γεγονός. Είναι σημαντικό αυτό, είναι πολύ σημαντικό, αλλά το θέμα, η θεματική κατά τη γνώμη μου, δεν είναι και το πιο σημαντικό κεβιτίβιο της καλλιτεχνικότητας ενός καλλιτεχνικού έργου.

25:38 Αλλάξατε ποτέ την προσωπική σας ιστορία για χάρη ενός έρωτα. Δεν πήγατε σε ένα μάθημα μια μέρα, στήσατε τους φοιτητές σας. Κάνατε μια τρέλα. Μπορεί να έχω στήσει κάποιους συναδέλφους Α, το κάνατε λοιπόν Ο έρωτας μπορεί να ακυρώσει τον καπιταλισμό έτσι όπως αντιλαμβάναμε ότι θα ήθελε ο Καβάφης Εκτός αν είναι πολύ τραβηγμένο αυτό που σκέφτομαι Όχι να τον ακυρώσει, να σταθεί κριτικά απέναντί του Το να τον ακυρώσει είναι πολύ μεγάλη έτσι δεν είναι Και χαίρομαι που αναφέρεστε στον Καβάφη και προφανώς στο βιβλίο μου «Η οικονομία της μετωνυμίας», «Η οικόνομη της μετώνυμης».

26:21 Έχει πολύ ενδιαφέρον ότι ο Καβάφης, όπως και άλλοι λεγόμενοι αισθητιστές, ο Σκαμβουάιλτ ήταν ένας από αυτούς, αλλά ο Καβάφης με ένα μοναδικό εκφραστικά και επιτικό τρόπο προήγαγε την έννοια της τέχνης και ειδικότερα της ποίησης ως ένα είδος θα λέγαμε αυτοανάλωσης, σχεδόν αυτοθυσίας. και επίσης έδινε έμφαση στην σημασία όχι θα λέγαμε στην επένδυση στο μέλλον αλλά στην βίωση της στιγμής.

26:53 Και όσον αφορά την οικονομία πήγαινε θα λέγαμε ενάντια σε βασικές αυχές του καπιταντισμού όπως το κέμπρος, ο τόκος, το όφελος. Παππού είχε δηλαδή την ανάλωση, την κατανάλωση έναντι της παραγωγής και της επένδυσης στο όφελος και στο κέμπρος. και έπεδος. Τι είναι αυτό που τον καθίστα ακόμη και σήμερα τόσο γοητευτικό τόσο ελκυστικό τόσο σημαντικό. Είναι σημείο να αφοράς για την παγκόσμια λογοτεχνία.

27:21 Έχετε απόλυτα δίκιο και να σας πω κάτι. Το 2013 με αφορμή την Πέτιο Καβάφη χρονιά Καβάφη στο Χάρβερτ είχα διοργανώσει μια πολύ μεγάλη εκδήλωση για τον Καβάφη. Είχα καλέσει 20 καθηγητές συναδέλφους και 7 φοιτητές να μεταφράσουν την ηθάκη του Καβάφη σε 27 διαφορετικές γλώσσες. Γλώσσες δηλαδή τις οποίες μελετούσαν. Και έγινε εκεί στο Χάβετ, σε μια πολύ μεγάλη αίθουσα τεράστια, μια από τις πιο συγκινητικές εκδηλώσεις.

27:52 Όλοι αυτοί διάβαζαν την ηθάκη του Καβάφη σε όλες αυτές τις διαφορετικές γλώσσες. Στα φιλανδικά, στα πεψικά, στα ευαϊκά, στα αραβικά, στην διάλεκτο επίσης της Αβδηνίας, νοοβηγικά. Αυτό γιατί το λέω, γιατί είναι βεβαίως ενδεκτικό του γεγονότος ότι ο Καβάφης είναι εξαιρετικά δημοφιλής, είναι ο πιο γνωστός Έλληνας λογοτέχνης και δεν τον κάνει μοναδικό.

28:17 Και έχετε δίκιο ότι είναι μοναδικός, κανείς δεν μπορεί να μιμηθεί τον Καβάφη. Όπως ο Καβάφης δεν ανήκει σε καμία σχολή, ήταν μια σχολή από μόνος του. Έχω την αίσθηση ότι ίσως δύο μπορεί να είναι από τα πολλά κριτήρια αυτής της μοναδικότητας, η μάλλον λόγους της μοναδικότητάς του, μία συγκινησιακή εγκεφαλικότητα ή εγκεφαλική συγκινησιακότητα από τη μία και επίσης αυτή η αίσθηση απόστασης, αποστασιοποίησης από το αντικείμενο, το θέμα του εκάστοτε ποίηματος.

28:51 Με το χέρι στην καρδιά αν έπρεπε να διαλέξετε τον σπουδαιότερο λογοτέχνη θα τον βάζατε δίπλα στον Έλιοντ. Ναι βέβαια. Και ποιος θα κέρδιζε αν έπρεπε να διαλέξουμε έναν από τους δύο Τώρα γιατί με βάζετε σε τέτοιες αντιπαραθέσεις Εγώ αγαπώ πάρα πολύ και τον Έλληνο Όπως από Έλληνας και τον Σεφέρι και τον Ελίτη και τον Ρίτσο Είναι πολύ σημαντικοί οι ποιητές Πιο σημαντικός για την παγκόσμια λογοτεχνία Ποιος μπορούμε να πούμε ότι είναι Εξαρτάται από το τι κριτήρια χρησιμοποιεί κανείς Πάντοτε στη μελέτη ενός πολιτισμικού φαινομένου όπως είναι η μελέτη της λογοτεχνίας δεν είναι μορφωκρατική ή φορμαλιστική, δηλαδή δεν αναλύουμε ένα ποιηματάκι στίχους όπως καταλαβαίνετε.

29:40 Έχει να κάνει με ολόκληρο το δίκτυο σχέσεων οικονομικών, πολιτικών, ιστορικών που οδήγησαν στην παραγωγή μιας συγκεκριμένης λογοτεχνίας. Και επίσης όταν μελετούμε αυτό που λέτε την αξία της σημασία, κυρίως θα έλεγα το κριτήριο, το πιο σημαντικό είναι η επίδευαση που είχε. Από αυτή την άποψη και εξαιτίας βεβαίως και της γλώσσας, ο Elliot είχε πολύ μεγάλη επίδευαση.

30:05 Έτσι δεν είναι, ο Καβάφης είναι πολύ γνωστός, εξαιρετικά γνωστός, αλλά δεν έχει ασκήσει την επίδευαση που έχει ασκήσει ο Elliot. Έχει επηρεάσει πολλούς, ακόμα και σήμερα έχει επηρεάσει. Αλλά όχι στο έβρος που επηρέασε ο Έλλοντ. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Έλλοντ είναι πιο σημαντικός ποιητής από τον Καβάφη. Αν ο Καβάφης έγραφε στα αγγλικά θα ήταν βεβαίως.

30:29 Η επίδρασή του θα ήταν διαφορετική. Μια Κυριακή έποτη ζωή του Παναγιώτη Ροήλου είναι ακαδημαϊκός, καθηγητής συγκριτικής λογοτεχνίας και νέων ελληνικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρτ και Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών. Στη κεντρική επιταγή των Δελφών υπάρχει αυτή η ωραία επιγραφή το γνώθις αυτών και οι δελφικοί διάλογοι, αν κατάλαβα σωστά, προσπαθούν να αναβιώσουν αυτή την ιδέα και σήμερα σε μια εποχή που η κοινωνία, σε όποιο σημείο του πλανήτη και αν κοιτάξει κανείς, είναι καθαρά τεχνοκρατικοί, είναι ψυχρά λογικοί.

31:12 Πώς θα τα καταφέρετε πιστεύετε. Να σας πω το γεγονός ότι θα τους έχουν παρακολουθήσει ένα εκατομμύριο άνθρωποι μέχρι τώρα σημαίνει ότι κάτι γίνεται. Δεν είναι έτσι. Να σας μιλήσω και εγώ τεχνοκρατικά με αριθμούς. Εγώ πιστεύω ότι ο κόσμος σε όλες τις ηλικίες, από παιδιά που μπορούν να αρχίζουν να σκέφτονται τέλος πάντων με έναν κριτικό τεμό, παιδιά του γυμνασίου ας πούμε, μέχρι ανθρώπους 100 ετών, διψούν για τέτοια πράγματα.

31:41 Το θέμα είναι ότι δεν τους τα προσφέρουμε. Δεν τους τα προσφέρουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Εγώ έχω καταλάβει και από διαλέξεις που δίνω, όχι μόνο σε πανεπιστήμια, αλλά στον κόσμο γενικά, ότι οι άνθρωποι θέλουν τέτοιου είδους διαλόγους, θέλουν τέτοιου είδους μύηση, θα λέγαμε, σε έναν κρυπητικό τόπο αποσκέψης. Διψούν γι' αυτό.

32:04 Και αυτός είναι ο στόχος και των δελφικών διαλόγων. Και νομίζω ότι έχουμε πάει αρκετά καλά σε αυτό. Η βασίτερη ανάγκη των ανθρώπων διαχρονικά και μέσα από τη μελέτη σας ποια είναι. Να εξελιχθούμε οι ίδιοι, να κάνουμε κάτι για τον εαυτό μας ή να συνδεθούμε με τους άλλους. Εγώ θα έλεγα ότι η βασική επιθυμία του ανθρώπου είναι να μετευθεί με τον θάνατο.

32:27 Αυτό είναι που όλοι οι στοχαστές, όλοι οι καλλιτέχνες, όλοι οι άνθρωποι σε όλους τους πολιτισμούς, ήδη από τους πολύ πολύ παλιούς προϊστορικούς πολιτισμούς μέχρι και σήμερα, σήμερα που τεχνοκράτες, τεχνολόγοι προσπαθούν να βρουν ας πούμε κάποιους τρόπους υπέρβασης του φαινομένου το θανάτου, γιατί ξέρετε γίνονται διάφοροι πειραματισμοί κτλ.

32:54 Αυτό νομίζω είναι η βασική επιθυμία του ανθρώπου Η οποία έχει οδηγήσει στη δημιουργία της τέχνης Στη δημιουργία της φιλοσοφίας Στη δημιουργία των θρησκειών Αυτό είναι το πιο θεμελιώδες Όσο και να ακούγεται αυτό βεβαίως Τετριμμένο το πιο θεμελιώδες ερώτημα Και η πιο σημαντική Αναζήτηση Αναζήτηση και δύναμη που οθεί και προωθεί τον άνθρωπο Πότε θα λέγατε ότι οι άνθρωποι ανακαλύπτουν κάτι καινούργιο και το προσθέτουν στο βιβλίο της ιστορίας της λογοτεχνίας.

33:28 Εγώ έχω κάποιες κατηγοριοποίησεις σε σχέση, ας πούμε, στο μυαλό μου με το τι συνιστά συμβολή στην επιστήμη στο δικό μας χώρο. Έχουμε μελετητές οι οποίοι κάνουν αξιοποιητή δουλειά, έχουμε μελετές που κάνουν καλή δουλειά, καλύτερη δουλειά και μετά μελετητές που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τα παράγματα. Νομίζω οι τελευταίοι είναι αυτοί που συμβάλλουν ουσιαστικά.

33:52 Δεν είναι μόνο η ανακάλυψη, επειδή με ρωτάτε για την λογοτεχνία, ή για την τέχνη ενός μόνο κειμένου που δεν ξέραμε πριν. Ή ίσως, ξέρω εγώ, κάποιος στη μουσική μπορεί να ανακαλύψει μια παρτιτούρα του Μπαχ. Είναι πολύ σημαντική η ανακάλυψη. Αλλά για μένα το πιο σημαντικό στη μελέτη φαινομένων που έχουν να κάνουν με τις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες είναι η αλλαγή του τρόπου προσέγγισης, της μεθοδολογίας.

34:20 Δηλαδή η δημιουργία καινούριων μεθοδολογικών προσεγγίσεων. Αυτές είναι που πάνε μπροστά την επιστήμη γιατί θέτουν καινούρια ερωτήματα ή προσεγγίζουν παλαιά ερωτήματα από καινούριες οπτικές. Και στους δικούς μας τους χώρους ίσως είναι πιο σημαντικό το να θέτει κανείς ερωτήματα καινούρια παρά να απαντά ήδη υπάρχοντα ερωτήματα.

34:42 Τα τελευταία 20 χρόνια νομίζω οι περισσότεροι μιλούν για μια κοσμογονία που έχει συμβεί σε πάρα πολλούς τομείς της ζωής μας Αυτά τα τελευταία 20 χρόνια τι ανακαλύπτει ο κλάδος σας, ποια ερωτήματα θέτει Αυτά που λίγο πολύ διαβεβαινούμε και στο πλαίσιο, εγώ στο πλαίσιο δημοσίευμάτων ας πούμε δικών μου τα οποία επίσης σχετίζονται και με τους δελφικούς διαλόγους.

35:13 Δηλαδή, AI και δημοκρατία, βιοπολιτική, η εποχή του μετα-ανθρώπινου, όλα αυτά τα ζητήματα, τα οποία άπτονται της εποχής που ζούμε, αλλά αντλούν ταυτόχρονα από μια ανθρωπιστική παράδοση, η οποία βεβαίως έχει μεταξελιχθεί. Στο μέλλον μπορούμε να πούμε ότι η αγωνία μας, οι αναζητήσεις μας, οι ερωτήσεις μας θα συνδέονται περισσότερο με την ηθική.

35:39 μπορεί να ξεπεράσουμε κάποια στιγμή τον αλγόριθμο, την αγωνία για την τεχνητή νοημοσύνη και επιτέλους να θέσουμε κάποια ηθικά ζητήματα Αυτά τα ηθικά ζητήματα πρέπει να τα θέσουμε τώρα, γιατί αν δεν τεθούν τώρα, μετά οι αλγόριθμοι θα είναι αυτοί οι οποίοι θα καθορίζουν το μέλλον μας και τον τρόπο με τον οποίο σκεπτόμαστε και ξέρετε ποιος είναι ο κίνδυνος Υπάρχουν πάρα πολλοί κίνδυνοι σε σχέση με τη τεχνητή νοημοσύνη.

36:03 Βεβαίως εδώ να διευκρινίσω ότι η όποια κριτική έχω δεν έχει να κάνει με το γεγονός ότι η τεχνητή νοημοσύνη κάνει θαύματα σε πολλούς τομείς. Στην ιατυπική, στη βιοαιτυπική, δηλαδή σώζει ζωές. Είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό, σπουδαίο έβγαλο και πρέπει να είμαστε ευγνώμονες αυτούς που συμβάλλουν σε αυτό. Εμένα η ένστασή μου και η όποια κριτική μου έχει να κάνει μεταξύ άλλων με το γεγονός ότι η δύναμη αυτή είναι περιορισμένη σε πολύ συγκεκριμένα κέντρα τεχνοκρατικής ή οικονομικής εξουσίας, με το γεγονός επίσης ότι οι ίδιοι οι πολίτες δεν έχουν κανένα λόγο για αυτό που ονομάζω την τελεολογία, δηλαδή τους στόχους, τους απότερους στόχους όλων αυτών των εξελίξεων, των ανακαλύψεων.

36:52 ποιος είναι ο απότερος στόχος. Και επίσης με πολλά άλλα θέματα. Για παράδειγμα, αν κάνετε συγκεκριμένες ερωτήσεις στο chat GPT κτλ θα δείτε ότι οι απαντήσεις που σας δίνει έχει να κάνει με συγκεκριμένους αλγόριθμους οι οποίοι είναι βασισμένες μόνο σε ένα πολύ συγκεκριμένο, ας πούμε, πολιτισμό. Αυτό τι σημαίνει. Σημαίνει ότι εις βάθος χρόνου αυτό θα οδηγήσει και οδηγεί σε μια περαιτέρω όπως την ονομάζω ομογενοποίηση τρόπων σκέψης και συμπεριφοράς.

37:24 Αυτό είναι εξωφευγενικό και είναι και επικίνδυνο. Επομένως οι αλγόριθμοι, νομίζω ο κόσμος ότι έχουν μια αντικειμενικότητα επειδή ονομάζονται αλγόριθμοι και επειδή στηρίζονται πολύ σε μαθηματικά μοντέλα. Γιατί, γιατί σε αυτούς τους αλγόριθμους εισάγονται δεδομένα τα οποία στηρίζονται σε συγκεκριμένες προσεγγίσεις στον κόσμο, στην πραγματικότητα, στην πολιτική και έχουν και αυτοί τις προκαταλήψεις τους.

37:48 Αυτό είναι κάτι το οποίο πρέπει να καταπολεμήσουμε. Και φυσικά, αν δεν κάνω λάθος, αντλούν υλικό από τις ήδη υπάρχουσες πληροφορίες, δεν κομίζουν κάτι καινούργιο. Πληροφορίες οι οποίες παράγονται λίγο πολύ σε μια συγκεκριμένη χώρα. Επομένως αυτό είναι δυνάμειο επικίνδυνο. Για να μην μιλήσουμε για το μεγάλο ποσοστό ενέβειας που καταναλώνουν τα κέντρα δεδομένων της AI.

38:14 Έχει γίνει μια έρευνα, τη διάβαζα πριν λίγες ημέρες, ότι μέχρι το 2028 τα data centers, τα κέντρα πληροφοριών της AI στην Αμερική, θα καταναλώνουν τόση ενέργεια όσοι το 1 πέμπτο περίπου της κατανάλωσης γενικά ηλεκτρικής ενέργειας στην Αμερική. Αυτό καταλαβαίνετε τι καταστροφικές συνέπειες έχει για τον πλανήτη, για το περιβάλλον.

38:38 Ποιο είναι το βασικό κίνητρο της ζωής σας Θέλετε να σώσετε τον κόσμο Όχι δεν θέλω να σώσω Τον κόσμο Εγώ είμαι καχύποπτος Απέναντι σε όσους θέλουν να σώσουν τον κόσμο Και κυρίως σε αυτούς που Εξαυγυρώνουν την προποβολή της θέλησής τους Να σώσουν τον κόσμο Είμαι αρκετά καχύποπτος σε οποιοδήποτε Ιεραποστολικό όραμα Ή μεσιανικό όραμα Εδώ δεν μπορούμε να σώσουμε τον εαυτό μας Αυτό που με παρακινεί είναι η αγάπη μου για αυτά που κάνω.

39:07 Και στο βαθμό που μπορεί να επηρεάσουν αυτά που εγώ εκπροσωπώ έχουν κάποια σημασία ή αξία, αυτό για μένα μου δίνει πολύ μεγάλη χαρά. Αλλά μακριά από μένα η επιθυμία να σώσω τον κόσμο, να γίνω καινούριος μεσίας, υπάρχουν πάρα πολλοί μεσίες οι οποίοι έχουν φέρει τον κόσμο μας σε αυτό το σημείο. Υπάρχει κάποιο επίτευγμα στη ζωή σας για το οποίο νιώθετε περήφανος ή τέλος πάντων κοιμάστε ήσυχο στα βράδια.

39:35 Δεν είναι κάπως μοναδικό αυτό που κάνετε Το πιστώνετε στον εαυτό σας Δίνετε ένα credit Ναι, κοιτάξτε και η τύχη έχει παίξει σημαντικό ρόλο Δηλαδή ο παράγοντας τύχη Της συγχρονικότητας που λέει ο Γιούγκ Το timing και αυτό είναι σημαντικό Δηλαδή εγώ δεν απεμπολώ Την σημασία της τύχης Θα ήταν πολύ αλαζονικό να πω ότι Ό,τι ελάχιστο μπορεί να έχει καταφέρει κανείς Ή εγώ συγκεκριμένα Είναι μόνο αποτέλεσμα δικών μου επιλογών. Η αλήθεια είναι ότι έχω δουλέψει πάρα πολύ και δουλεύω πάρα πολύ. Αλλά έχω υπάρξει και τυχερός γιατί αυτό έχει αναγνωριστεί από αυτούς που έπρεπε να το αναγνωρίσουν τη στιγμή που θα έπρεπε να το αναγνωρίσουν.

40:17 Σας ευχαριστώ πολύ. Εγώ σας ευχαριστώ. Να είστε καλά. Μια Κυριακή από τη ζωή του Παναγιώτη Ροϊλού είναι καθηγητής Νέων Ελληνικών Σπουδών και συγκριτικής Μέσα από το sky.gr και skyradio.gr