Ο Μπαρμπαντώνης. Κωσταντίνος Χατζόπουλος

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Κωνσταντίνος Χατζόπουλος Έπειτα χαμήλωνε σιγά σιγά, ως που στάλαζε θολό και σκούρο, σαν μισοστηρεμένη βρύση από σκουριασμένη κάνουλα, χάμος της αγριάδες της αυλής. Κι ο Μπαρμπαντώνης το κοίταζε με τα θαμπά μάτια του. Το κοίταζε και θυμόταν τον παλιό γιατρό που έκτισε εκεί στην εξοχή το σπίτι. Το σπίτι αυτό που αγόρασε ύστερα ο παππούς.

00:53 Μαζί με το σπίτι πήρε ο παππούς και τον ιστέρη του παλιού γιατρού Και τη συνήθεια να ανοίγει κάθε άνοιξη τις φλέβες των χωρικών και των βοσκών Που κατοικούσαν εκεί ολόγυρα, σε αχαιροκαλύβες, κάτω πλατιές, ψηλά στενές, όπως χωνιά αναποδογυρισμένα Σε μια από αυτές και ο Μπαρμπαντώνης Η εξοχή ήτανε περισσότερο ερημιά Γύρω άκαρπη πέτρινη λόφη με εδώ και εκεί στα πλάγια χλωρασιές που μοιάζαν σαν νησάκια Και κάπου που ένα δέντρο που έστηκε σαν ερημίτη στην κορυφή Όταν ερχόταν η άνοιξη ημέρωνε γελούσε λίγο ο τόπος Μα γλίγορα ξανά περνέ τη σκυθροπή συνηθισμένη του όψη Ήταν σαν να διάλεξε το μέρος ο βαρύς και σκυθροπός, ο ιδιότροπος και ασχητικός παππούς Κανείς δεν σήμωνε στο σπίτι Κανείς δεν του έκανε υπηρέτης Ο Μπαρμπαντώνης μόνο ερχόταν Και έστηκε κάθε πρωί στην πόρτα Ήταν γέροντας ψηλός, στεγνός Σαν ξεραμένο δέντρο Φορούσε φουστανέλα, μαύρη σκούφια Και μητερά αρβανίτικα τσαρούχια Δεν έβλεπε καλά Κι η περπατησιά του ήταν κοντή και χορευτή Και σκόνταυε σε κάθε πετραδάκι

02:18 Μα ακουμπώντας την ψήλη του γκλίτσα που την πρόβαλε πάντα μπροστά σαν τρίτο πόδι Πήγαινε ταχτικά στην πόλη και έφερνε ό,τι χρειαζόταν ο παππούς Το έφερνε και έστεκε και περίμενε στην πόρτα όσο που τον έδιωχνε ο παππούς Γύριζε τότε στην καλύβα του στην πλαγιά της ράχης και καθότανε μπροστά στην πόρτα Έβγαζε από το σελάχι το μακρύ σουγιά με τη λαβή από μαύρο κέρατο Και έπιανε και έσκυζε και πελεκούσε μικρά παλούκια και κλαδιά από λιγαριές και έπλεκε με αυτές το φράχτη που χώριζε τον τόπο του από του γείτονα τον κήπο.

03:00 Έπλεκε και διόρθωνε και στέριωνε το φράχτη γιατί του φαινόταν πως αυτός ο φράχτης ζήγωνε ολοένα στην καλύβα και έφτανε σιγά σιγά πάντα κοντύτερα στη ρίζα μιας αχλαδιάς που ήταν μπροστά από την καλύβα. Έπειτα ξανακαθότανε στην πόρτα Καθόταν και κοίταζε έξω, πέρα Και φαινόταν σαν να περίμενε Ο παππούς βαριότανε τη φλιαρία του και τον άφηνε να περιμένει Μα όταν η πλήξη του χειμώνα τον κάρφωσε κι αυτόν μονάχο μέρες ολάκερες μπροστά στο τζάκι Έβγαινε και τον ζητούσε Τον έβαζε και κάθιζε στην άκρη, πλάι στην πόρτα Του θυμούσε πάντα να μακραίνει την καρέκλα από τον τείχο όπου κρεμόταν το δικό του επανοφόρη Και τον άφηνε να λέει τα νέα από την πόλη και να διηγάται για τον παλιόν καιρό Και ο Μπαρμπαντώνης διηγότανε για τον παλιό καιρό Για την Αρβανιτιά από όθε ήρθε Την επανάσταση που είχε πολεμήσει Για τα ρεντήφικα και το στρατό όπου έκαμε ύστερα για τη λίγη σύνταξη που δεν του φτάνει έπειτα για τη γυναίκα του μια χείρα που πρώτα τον παντρεύτηκε μα ύστερα όταν άρχισε και γέραζε

04:23 τον άφησε και πήρε άλλον νιώτερο για το γιο της ένα μάγκα που ερχόταν και τον έδερνε και του έπαιρνε τη σύνταξη για όλα αυτά μιλούσε και ξαναμιλούσε μιλούσε και κλεγόταν Όσο που τον βαριόταν ο παππούς και τον ξανά διώχνε Και ο Μπαρμπαντώνης γυρνούσε πάλι στην καλύβα Και έπιανε και πελεκούσε Και έσκυζε και πελεκούσε Και έπειτα καθόταν πάλι στην πόρτα Καθόταν και κοίταζε Σαν να περίμενε Ώσπου τον ξαναφώναζε ο παππούς Και ερχόταν πάλι Και ξανάρχιζε και διηγόταν πάλι για την αρβανιτιά Και τους πολέμους για την κοκάρδα του αγωνιστή που είχε ακόμα στην καλύβα, για τη γυναίκα που δεν είχε πια και για το γιο της που ερχόταν και τον έδερνε.

05:19 Και διηγόταν ύστερα για τον παλιό, τον παβαρέζοτο γιατρό που έχτισε το σπίτι εκεί και τον θυμότανε ψηλόν, παχύ, με μακριά ξανθά μουστάκια. Τον θυμότανε που καβαλούσε το άλογο Το άλογο που είχε αυτόν και το συγύριζε Το καβαλούσε κάθε πρωί Και πήγαινε τριγύρω στα χωριά και γιατρεύε τον κόσμο Έπειτα γύριζε και φύτευε κλαριά στον κήπο Και σπέρνε σπόρους στις βραγιές Φύτευε και σπέρνε όπως το λέγαν τα βιβλία Τα βιβλία που είχε ένα σωρό από αυτά και διάβαζε Και εκεί μέσα διάβαζε για όλα και εκεί μέσα διάβαζε και για τον κόσμο πως θα αλλάξει.

06:02 «Παλαβός άνθρωπος», τον έκοβε ο παππούς. «Σοφός άνθρωπος, βασιλικός γιατρός», έλεγε ο Μπαρμπαντώνης. Για τον παππού είχε χαλάσει για πάντα ο κόσμος από τότε που διώξανε τον πρώτο βασιλιά και κάμαν σύνταγμα στον τόπο. Και θύμωνε και ξανά διώχνε τον Μπαρμπαντώνη. Και ο Μπαρμπαντώνης γύριζε και ξανακάθισε στην πόρτα της καλύβας Γύριζε και κάθιζε και πελεκούσε και έσκιζε και κοίταζε. Κοίταζε μπρος του πέρα και φαινότανε σαν να περίμενε.

06:40 Αν ήταν ο προγονός του που περίμενε, ο προγονός του ερχόταν πάντα. Ερχότανε, τον φώναζε από πίσω από την καλύβα, του γύρευε τη σύνταξη, τον έδερνε και του έπαιρνε τη σύνταξη. Και τότε ξαναρχόταν ο Μπαρμπαντώνης τον παππού Μα του μιλούσε πάλι για τον παλιό γιατρό Και για τον κόσμο που έλεγε εκείνος πως θα αλλάξει Και ο παππούς θύμωνε και ξανά διώχνε τον Μπαρμπαντώνη Και ο Μπαρμπαντώνης ξαναγύριζε στην πόρτα της καλύβας Και καθόταν πάλι και στείλωνε τα θαμπά μάτια εμπρός του και κοίταζε Και καθώς κοίταζε έβλεπε το φράχτη του γείτονα να του ζυγώνει την καλύβα Να φτάνει πάντα κοντύτερα στη ρίζα της αχλαδιάς που ήταν μπροστά από την καλύβα Και έβγαζε πάλι το σουγιά και πελεκούσε και έσκηζε Έσκηζε και έπλεκε κλαδιά και στέριωνε το φράχτη Και πιανόταν με το γείτονα Ο γείτονας του γύρευε να του πουλήσει τον τόπο με την αχλαδιά Κι έτσι να βγει για πάντα από την υποψία Μα ο Μπαρμπαντώνης την ήθελε την αχλαδιά Την ήθελε γιατί την είχε κεντρωμένη ο ξένος ο γιατρός

07:55 Την ήθελε γιατί την ήθελε να κάθεται στον ίσκιο της το καλοκαίρι Την ήθελε γιατί την ήθελε να κάθεται και να φυλάει τα αχλάδια της Από τα παιδιά και τους βοσκούς Και όσα γλιτώνανε να τα μαζεύει και να τα πάει της γυναικός του Τα πήγαινε δεμένα στο μαντήλι με τα ρούχα που τις πήγαινε μαζί για να του πλύνει Κρατούσε αυτοί τα χλάδια και του γύριζε τα ρούχα Και ο Μπαρμπαντώνης γυρνούσε στην καλύβα και έπιανε πάλι τον ίσιο του και φύλαγε Και έπιανε πάλι και πελεκούσε και έσκυζε και πλέκε και στέριωνε Δυνάμωνε το φράχτη Όσο που κουραζόταν Και τότε ξανακαθόταν πάλι ασάλευτο στη θέση του και κοίταζε Κοίταζε μπροστά του και φαινόταν σαν να περίμενε Αν ήταν τούτο που περίμενε ήρθε Μια μέρα εκεί που κοίταζε ο φράχτης δεν χόρευε μπροστά του πια Δεν περπατούσε, είχε χαθεί Ακόμα του φάνηκε πως και η καλύβα χάθηκε άξαφνα και πάει Ο Μπαρμπαντώνης φώναξε και έπεσε χάμω Του φάνηκε πως χάθηκε και πάει και όλος ο κόσμος μαζί με την καλύβα Γιατί αγαπούσε την καλύβα, την ήθελε να κάθεται, την ήθελε για να πεθάνει μέσα

09:23 Ο Μπαρμπαντώνης ξαναφώναξε, μα όπως άπλωσε το χέρι, το χέρι του άγγιξε τον τοίχο Και ένιωσε τότε πως δεν χάθηκε η καλύβα Ο Μπαρβαντώνης ένιωσε ευθύς τι χάθηκε και σύρθηκε πασπατευτά με τη μακριά του γκλίτσα ως το κατόφλι του παππού και έφερε το νέο. Και σερνόταν έτσι και ύστερα καιρό, μήνες πολλούς ως το κατόφλι του παππού, όσο που έπεσε και από τα πόδια του μια μέρα.

09:56 Τώρα μπορούσε μόνο και καθότανε στην πόρτα. Καθότανε και κοίταζε άδεια με τα μάτια τ' άδεια Κοίταζε και φαινόταν πως περίμενε Αν εκείνο που περίμενε ήταν η γυναίκα του, η γυναίκα του ήρθε Ήρθε και τον πήρε σπίτι της Αφού πήρε και τα χρήματα που φύλαγε ο παππούς από τη σύνταξη του Μπαρμπαντώνη Μα ο Μπαρμπαντώνης δεν άργησε πολύ να παραγγείλει πως τον αφήνουν νηστικό και ο παππούς έστειλε και τον ξαναφέραν στην καλύβα και ξανά πιάσε πάλι τη θέση του μπροστά στην πόρτα.

10:36 Την έπιασε, μα πια δεν κοίταζε και δεν φαινόταν πως περίμενε. Καθόταν και χτυπούσε την κλίτσα του κάτω στη γη. Καθόταν και διηγόταν ιστορίες στους βοσκούς και στους διαβάτες. Διηγόταν για την Αρβανιτιά, την Επανάσταση και την Κοκκάρδα που τη φύλαγε τώρα στον κόρφο για τον παλιό γιατρό που καβαλίκευε και πήγαινε και γιατρεύε τον κόσμο κι ύστερα γύριζε και φύτευε κλαριά κι έσπερνε σπόρους όπως το διάβαζε μες στα βιβλία και διηγόταν για την αχλαδιά και για το γείτονα που γύρευε έναν του τυμπάρι να πελεκίσει και να φράξει δεν μπορούσε πια μόνος ερνόταν με τα γόνατα στο χώμα και ψάχνε χάμο και μετρούσε το φράχτη με τα χέρια.

11:29 Ακουγόταν οι φωνές του. Και έβγαινε τώρα ο παππούς και μάλλονε το γείτονα. Και έβγαινε και διώχνε τον προγονό που γύρευε κι αυτός να του χαρίσει ο Μπαρμπαντώνης την αχλαδιά και την καλύβα. Μα ο Μπαρμπαντώνης δεν το έκανε. Γιατί φοβόταν μην ο προγονός πουλήσει την καλύβα κι αυτός την ήθελε. Την ήθελε για να πεθάνει μέσα.

11:51 Πέθανε στον Αχερώνα μας, όπου τον μάζεψε ο παππούς όταν έπιασε ο χειμώνας, για να μην ξεπαγιάσει στην καλύβα Ως τις θερνές στιγμές του διηγόταν ιστορίες Θυμόταν την Αρβανιτιά και τους πολέμους και τον ξένο γιατρό που του συγύριζε αυτός το άλογο Το γιατρό που γιατρεύε τους χωρικούς και φύτευε κλαριά και έσπερνε σπόρους όπως το διάβαζε μες τα βιβλία.

12:23 Για τ' άλλα που διάβαζε ο γιατρός μες τα βιβλία δεν διηγόταν. Σώπαινε άμα έφτανε ως εκεί και έσκυβε χάμος τη φωτιά και έμενε ασάλευτος εκεί και δεν φαινόταν πως περίμενε. Μόνο λίγες στιγμές πριν ξεψυχήσει Ανασηκώθηκε άξαφνα και γύρισε προς τη μεριά όπου φανταζότανε πως είναι η πόρτα Σταμάτησε στη θέση αυτή και φάνηκε σαν να περίμενε Μα γλίγορα ξανά πέσε ήσυχα βγάζοντας μια βραχνή φωνή Αφήνοντας ένα αχώ που έμοιαζε με γέλιο Τον άκουσε ο παππούς που σεριανούσε με σουφρωμένα φρύδια πέρα δόθε στο μακρύ χαγιάτι Καπνίζοντας αμίλητος και βροντώντας μονόριθμα και αδιάκοπα σαν χτύπους ρολογιού της πλήξης Τα τακούνια από τις παντούφλες τους στις πλάκες Τον άκουσε έριξε εκείθε μια ματιά και πέταξε κι εκείνος ένα γέλιο από τα δόντια ένα «Δεν άκουσα καλά».

13:34 Άλλαξε ή θα αλλάξει. Ήταν το διήγημα του Κωνσταντίνου Χατζόπουλου, ο Μπαρμπαντώνης. Στο μικρόφωνο η Χριστίνα Μπράβου.