OrasiTech 45 | Τεχνολογία, ΤΝ και Προσβασιμότητα: Τα νέα του Οκτωβρίου

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Όπως συνηθίζουμε στο τέλος κάθε μήνα, αφιερώνουμε το σημερινό μας επεισόδιο στις σημαντικότερες ειδήσεις και εξελίξεις από τον χώρο της τεχνολογίας και της προσβασιμότητας για ανθρώπους με οπτική αναπηρία. Σήμερα θα ταξιδέψουμε από την Ελλάδα μέχρι τις Ηνωμένες Πολιπίες και την Ευρώπη.

00:50 Θα μιλήσουμε για νέες εκδόσεις αναγνωστών οθόνης, εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, έξυπνα γυαλιά, αλλά και ενδιαφέρουσες πρωτοβουλίες που διευρύνουν τις δυνατότητες ανεξάρτητης πρόσβασης στην τεχνολογία. Σίλβια, καλώς ήρθες. Έχουμε αρκετά νέα σήμερα. Από πού ξεκινάμε? Καλησπέρα Κωνσταντίνε και καλησπέρα στους ακροατές μας.

01:11 Πράγματι, ο Οκτώβριος ήταν ένας ιδιαίτερα ενδιαφέρον μήνας. Και θα ξεκινήσουμε από δύο εργαλεία που χρησιμοποιούν καθημερινά εκατομμύρια άνθρωποι με οπτική αναπηρία. Το NVDA στα Windows και το VoiceOver στις συσκευές της Apple. Στις 26 Οκτωβρίου κυκλοφόρησε η νέα έκδοση 2026.3 του NVDA, του γνωστού δωρεάν αναγνώστη οθόνης για Windows.

01:35 Αυτή τη φορά, οι προγραμματιστές επικεντρώθηκαν κυρίως στη βελτίωση των επιδόσεων και της σταθερότητας. Το NVDA ανταποκρίνεται ταχύτερα, ιδιαίτερα σε εφαρμογές με πολλά στοιχεία, όπως η εξερεύνηση αρχείων των Windows. Βελτιώθηκε επίσης η συμπεριφορά του όταν μια εφαρμογή σταματά να ανταποκρίνεται, ενώ προσθέθηκαν νέες δυνατότητες χειρισμού με οθόνη αφής και βελτιώσεις στα παράθυρα ρυθμίσεων.

01:59 Δηλαδή, η Sylvia δεν έχουμε κάποια εντυπωσιακή νέα λειτουργία, αλλά μια έκδοση που βελτιώνει την καθημερινή εμπειρία χρήσης. φορές αυτές οι βελτιώσεις είναι σημαντικότερες από μια καινούρια δυνατότητα που μπορεί να χρησιμοποιήσουμε σπάνια. Όταν ένας αναγνώστης οθόνης ανταποκρίνεται ταχύτερα και λειτουργεί σταθερότερα, αυτό μεταφράζεται σε λιγότερη αναμονή και μεγαλύτερη παραγωγικότητα.

02:27 Και από τα Windows περνάμε στο iPhone, όπου είχαμε επίσης σημαντική ενημέρωση. Στις 26 Οκτωβρίου κυκλοφόρησε το iOS 27.2. Σύμφωνα με την κοινότητα Appleviz, η νέα έκδοση διορθώνει αρκετά προβλήματα του VoiceOver. Μεταξύ άλλων, βελτιώνεται η επεξεργασία κειμένου με εξωτερικό πληκτρολόγιο, αποκαθίστανται χειριστήρια στον Safari και στην εφαρμογή τηλέφωνο και διορθώνανται τις λειτουργίες του ρότορα.

02:57 Ωστόσο, έχουν καταγραφεί και νέα προβλήματα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το VoiceOver μπορεί να σταματήσει προσωρινά να μιλά, ενώ κάποια εικονίδια και emoji δεν αναγγέλλονται σωστά. Κάτι που μας υπενθυμίζει ότι κάθε αναβάθμιση χρειάζεται προσοχή. Ειδικά όταν ο αναγνώστης οθόνης αποτελεί το βασικό μέσο πρόσμασης στη συσκευή μας.

03:20 Και γι' αυτό η δουλειά κοινοτήτων όπως το Apple Viz παραμένει πολύτιμη. Οι χρήστες δεν περιμένουν απλώς τις ανακοινώσεις της εταιρείας. Δοκιμάζουν τις νέες εκδόσεις και καταγράφουν την πραγματική εμπειρία τους. Περνάμε τώρα στην τεχνητή νοημοσύνη. Εδώ έχουμε μια εξέλιξη που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η Google ανακοίνωσε την 1η Οκτωβρίου τη διάθεση του Guided Vision μέσα από το Gemini Live σε συμβατές συσκευές Android.

03:50 Πρόκειται για μια νέα δυνατότητα οπτικής υποστήριξης μέσω της κάμερας του κινητού. Ο χρήστης μπορεί να ρωτήσει τι βρίσκεται μπροστά του, να ζητήσει να ενδοπίσει ένα αντικείμενο ή να διαβάσει μια ετικέτα προϊόντος. Το ενδιαφέρον είναι ότι το σύστημα δεν περιορίζεται στην περιγραφή μιας εικόνας. Μπορεί να καθοδηγήσει φωνητικά τον χρήστη ώστε να μετακινήσει την κάμερα, να πλησιάσει ένα αντικείμενο ή να αλλάξει τη γωνία λήψης.

04:17 Δηλαδή, η τεχνητή νοημοσύνη δεν περιμένει απλώς να της δώσουμε μια σωστή φωτογραφία. Μας βοηθά να τη δημιουργήσουμε. Ακριβώς. Και αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για έναν άνθρωπο με οπτική αναπηρία, ο οποίος δεν γνωρίζει πάντοτε αν το αντικείμενα βρίσκεται μέσα στο οπτικό πεδίο της κάμερας. Η Google διευκρινίζει πάντοτε ότι η λειτουργία δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως μέσο πλοήγησης ή αποφυγής εμποδιών.

04:43 Μια σημαντική διάκριση. Άλλο η αναγνώριση του περιβάλλοντος και άλλο η ασφαλής μετακίνηση. Και μιας και μιλάμε για κάμερες και τεχνητή νοημοσύνη, ας ταξιδέψουμε μέχρι την Ιταλία. Στις 13 Οκτωβρίου ξεκίνησε στην πινακοθήκη Μπρέο του Μιλάνου ένα πιλωτικό πρόγραμμα που συνδυάζει τα έξυπνα γυαλιά της ΜΕΤΑ με την τεχνητή νοημοσύνη, για να διευκολύνει την πρόσβαση ανθρώπων με οπτική αναπηρία στα έργα τέχνης.

05:13 Η πρωτοβουλία αποτελεί συνεργασία της ΜΕΤΑ, της ΕΣΥΛΟΡ ΛΟΥΞΟΤΙΚΑ και της Πινακοθήκης, με τη συμμετοχή Ιταλικών Οργανώσεων Ανθρώπων με Προβλήματα Όρασης. Οι επισκέπτες μπορούν να αξιοποιούν ηχητικές περιγραφές και πληροφορίες για τα εκθέματα, χωρίς να χρειάζεται να κρατούν συνεχώς μια συσκευή στα χέρια τους. Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον αυτό ο Σίλβια γιατί η πρόσβαση στον πολιτισμό δεν περιορίζεται στην είσοδε ενός ανθρώπου σε ένα μουσείο Σημασία έχει να μπορεί να γνωρίσει και να κατανοήσει τα έργα που εκτίθενται Και αυτό ακριβώς επιχειρεί να διευκολύνει η συγκεκριμένη τεχνολογία Βεβαίως βρισκόμαστε ακόμη στο στάδιο της πιλωτικής εφαρμογής Θα έχει ενδιαφέρον να δούμε τα αποτελέσματα και κυρίως την αξιολόγηση των ίδιων των επισκεπτών με οπτική αναπηρία.

06:04 Ας επιστρέψουμε τώρα στην Ελλάδα, όπου έχουμε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα τεχνολογική εξέλιξη. Στις 21 Οκτωβρίου, ο Δημήτρης Θαρενός ανακοίνωσε ότι η γνωστή εφαρμογή Demi Assistant για Android αποκτά τον δικό της ενσωματωμένο ελληνικό αναγνώστη οθόνης. Η νέα λειτουργία βρίσκεται ήδη σε δοκιμαστική έκδοση. Το ενδιαφέρον είναι ότι συνδυάζει δύο τρόπους χειρισμού.

06:31 Την παραδοσιακή πλοήγηση με χειρονομίες, όπως το TalkBack, και τον έλεγχο της συσκευής μέσω φωνητικών εντολών. Ανάμεσα στις νέες δυνατότητες, περιλαμβάνονται ονεινική φωνητική πληκτρολόγηση με εισαγωγή σημείων στίξης, νέοι μηχανισμοί αναγνώρισης περιεχομένου και ένας ρότορας με λειτουργία αντίστοιχη του voice-over. Εδώ, να πούμε ότι είχα προσωπικά την ευκαιρία να δοκιμάσω τη νέα έκδοση και μπορώ να επιβεβαιώσω ότι οι δυνατότητες που περιγράφει ο δημιουργός ανταποκρίνονται σε μεγάλο βαθμό στην εμπειρία χρήσης.

07:03 Πρόκειται για μια αξιόλογη ελληνική προσπάθεια, την οποία παρακολουθούμε με ενδιαφέρον. Να διευκρινίσουμε ότι ο νέος αναγνώστης οθόνης και οι λειτουργίες ζωντανής τεχνητής νοημοσύνης προβλέπεται να διατίθενται στους χρήστες που έχουν πραγματοποιήσει συνολικές δωρεές τουλάχιστον 40 ευρώ. Όταν κυκλοφορήσει η επίσημη έκδοση, θα έχουμε την ευκαιρία να επιστρέψουμε με μια αναλυτική παρουσίαση και αξιολόγηση.

07:38 Και τώρα, Σίλβια, ας περάσουμε σε έναν χώρο που έχει παρουσιάσει σημαντική πρόοδο τα τελευταία χρόνια, αλλά εξακολουθεί να έχει αρκετά εμπόδια προσβασιμότητας. Μιλάω για τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Στη Βρυτανία, το Πανεπιστήμιο Abertae, σε συνεργασία με το RNIB και την εταιρεία Scopely, διοργάνωσε μια ιδιαίτερη εκδήλωση ανάπτυξης προσβάσιμων γιντιοπαιχνιδιών.

08:01 Περισσότεροι από 50 συμμετέχοντες δημιούργησαν παιχνίδια μέσα σε 48 ώρες, αξιοποιώντας συνθετική ομιλία, ηχητική καθοδήγηση και απτική ανάδροση. Το σημαντικό είναι ότι άνθρωποι με οπτική αναπηρία συμμετείχαν ενεργά στις δοκιμές και στη διαδικασία σχεδιασμού. Μάλιστα, το παιχνίδι που γέλνισε την διαγωνισμού βασίζεται στη συνεργασία δύο παικτών.

08:24 Ο ένας βλέπει το περιβάλλον, ενώ ο άλλος στηρίζεται στην ηχητική καθοδήγηση και στις οδηγίες του συμπέκτη του. Αυτό είναι το στοιχείο που αξίζει να κρατήσουμε. Η προσβασιμότητα να προβλέπεται από την αρχή της ανάπτυξης και όχι να προστίθεται εκ των υστέρων. Ακριβώς, και η συγκεκριμένη πρωτοβουλία δείχνει ότι η συμμετοχή των ανθρώπων με αναπηρία στη σχεδίαση μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετικές και πιο δημιουργικές λύσεις.

08:51 Ωστόσο, Σίλβια, δεν είναι όλες οι ειδήσεις ανακοινώσεις νέων δυνατοτήτων. Υπάρχουν και έρευνες που αναδεικνύουν τις αδυναμίες της τεχνολογίας. Σωστά. Στις 29 Οκτωβρίου δημοσιοποιήθηκαν από το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ ευρήματα μιας ενδιαφέρουσας έρευνας για την εμπειρία τυφλών χρηστών με εφαρμογές οπτικής τεχνητής νοημοσύνης.

09:15 Στη μελέτη συμμετείχαν 11 τυφλοί χρήστες και οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι απαντήσεις των εφαρμογών δεν είναι πάντοτε όσο σύντομες, πρακτικές και χρήσιμες χρειάζονται οι άνθρωποι στην καθημερινότητά τους. Για παράδειγμα, όταν κάποιος μαγειρεύει, μπορεί να χρειάζεται μια σαφή οδηγία για το επόμενο βήμα και όχι απλώς μια επαναλαμβανόμενη περιγραφή της εικόνας.

09:39 Εδώ βρίσκεται η ουσία. Δεν αρκεί η τεχνητή νοημοσύνη να αναγνωρίζει σωστά ένα αντικείμενο. Πρέπει να κατανοεί και τι ακριβώς χρειάζεται ο χρήστης εκείνη τη στιγμή. Και μάλιστα, με τρόπο που να είναι πραγματικά χρήσιμος. Χωρίς περιτές πληροφορίες ή αδικαιολόγητη βεβαιότητα. Πριν ολοκληρώσουμε, ας επιστρέψουμε στην Ελλάδα και στην καθημερινή μετακίνηση των ανθρώπων με οπτική αναπηρία.

10:06 Στον σταθμό του μετρός στο Σύνταγμα υπάρχει απτικός χάρτης που προσφέρει πληροφορίες για τη διαρρύθμιση του σταθμού και μπορεί να διευκολύνει τον προσανατολισμό επιβατών με οπτική αναπηρία. Η παρουσία του αναδείχθηκε και κατά τη δράση του Πανελλήνιου Συνδέσμου Τυφλών για την Παγκόσμια Υμέρα Λευκού Μπαστούνιου. Πρόκειται ασφαλώς για ένα χρήσιμο εργαλείο.

10:29 Ωστόσο, από τη δική μου εμπειρία, θεωρώ ότι η αξία του είναι μεγαλύτερη για έναν άνθρωπο με οπτική αναπηρία που χρησιμοποιεί συστηματικά τον συγκεκριμένο σταθμό. Η καθημερινή διέλευση, η εξοικίωση με τις αποβάθρες, τους διαδρόμους και τις εξόδους επιτρέπουν στον χρήστη να αξιοποιήσει καλύτερα τις κυριοφορίες που παρέχει ο χάρτης.

10:49 Για κάποιον που επισκέπτεται το σταθμό πρώτη φορά, ο χάρτης από μόνος του δεν αρκεί για να εξασφαλίσει την ανεξάρθητη μετακίνηση. Επομένως, μιλάμε για ένα συμπληρωματικό εργαλείο προς ανατολισμού που αποκτά μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα σε συνδυασμό με την εκπαίδευση στην κινητικότητα και την προσωπική εξοικείωση Σύλβια, φτάσαμε στο τέλος της σημερινής μας ειδησιογραφικής ανασκόπησης Από τις νέες εκδόσεις των αναγνωστών οθόνης μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη και τις ελληνικές πρωτοβουλίες Διαπιστώνουμε ότι η τεχνολογία εξακολουθεί να εξελίσσεται με πολύ γρήγορους ρυθμούς.

11:25 Και το ενδιαφέρον, Κωνσταντίνε, είναι ότι οι εξελίξεις δεν περιορίζονται πλέον σε εξειδικευμένες βοηθητικές εφαρμογές. Η προσβασιμότητα ενσωματώνεται όλο και περισσότερο στις συσκευές, στα λειτουργικά συστήματα και στις υπηρεσίες που χρησιμοποιούμε καθημερινά. Αρκεί βέβαια οι νέες δυνατότητες να συνοδεύονται από αξιοπιστία, πραγματική χρησιμότητα και συνεχή αξιολόγηση από τους ίδιους τους ανθρώπους με οπτική αναπηρία Και κάπου εδώ ολοκληρώνεται το σημερινό Ωρασιτέκ Ελπίζουμε να βρήκατε ενδιαφέρουσες τις ειδήσεις που παρουσιάσαμε Σας ευχαριστούμε που ήσασταν μαζί μας Αναζητήστε το Ωρασιτέκ στο YouTube, στο Spotify και στα Apple Podcasts Μέχρι το επόμενο επεισόδιο, να είστε καλά και να θυμάστε ότι η τεχνολογία αποκτά πραγματική αξία όταν διευρύνει τις δυνατότητες όλων μας.

12:21 Καλή σας ακρόαση και εις το επανειδύνι! Ακούσατε το Orazitec, ένα podcast για την τεχνολογία και την προσβασιμότητα στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Για να μην χάνετε κανένα επεισόδιο κάντε εγγραφή στο κανάλι μας στο YouTube ακούστε μας και ακολουθήστε μας στο Spotify και στο Apple Podcast