#02 | Ο μύθος του Προμηθέα (μέρος Α΄)

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 Αγαπητοί ακροτες, γεια σας. Σήμερα έχουμε μαζί μας τον κύριο Θεοδός Ιτάσιο, ομότυπο καθηγητή του Πολυτεχνείου, το MEP, και πολλά άλλα πράγματα τα οποία μπορείτε να βρείτε και στο διαδίκτυο. Είναι τόσα πολλά που δεν χωράγανε να τα πούμε σε αυτό το επεισόδιο. Και θα μιλήσουμε για τη συσχέτιση ενός από τους πιο σημαντικούς αρχαίους μύθους που έχουμε κληρονομήσει από τους προγόνους μας, το μύθο του Προμηθέα, και τι μπορούμε να μάθουμε από αυτόν σε σχέση με την τεχνητή νοημοσύνη, τη νέα φωτιά, τη νέα επανάσταση που αυτή τη στιγμή έχουμε στα χέρια μας και όπως έχουμε αναφέρει και σε προηγούμενα επεισόδια την κοιτάμε μαζί με φόβο και θαυμασμό.

01:13 Κύριε Τάσια. Χαίρετε. Ευχαριστούμε πολύ που ήρθατε. Υποθέτω ότι θέλετε να μιλήσω εγώ για τις προμφυθικούς μύθους. Ναι. Πρώτον, το ευχαριστώ για την πρόσκληση. Δεύτερον, ο φόβος φυλάει τα έρμα. Καλό είναι να ξέρουμε ότι ενδέχεται από μια καινοτομία και μια πυκνότατη καινούργια τεχνολογία, ενδέχεται εκτός από το καλό να προκύψει και ένα κακό.

01:34 Αυτό έχει συμβεί στην ιστορία της ανθρωπότητας του παρελθόν και μια από αυτές τις ιστορίες είναι ο ίδιος ο προμηθαϊκός μύθος. διότι κύριε Παδημητρίου έχουμε σωστικώς δύο εκδόσεις του προμηθαϊκού μύθου ο αρχαίγωνος ο Ισιωδικός όχι μόνο για τις σημερινές αντιλήψεις αλλά και για τις αντιλήψεις της κλασικής Ελλάδας ήταν λίγο πεδαριώδης ήταν ακόμα μια ανώριμη αντίληψη των λαών της εποχής όπου ο Προμηθέφης έδωσε τους ανθρώπους στη φωτιά και τιμωρήθηκε δεν είναι καθόλου σαφές από το μύθο γιατί τιμωρήθηκε τη στιγμή που κι ο ίδιος είχε μια υπεργολαβία κατά τη δημιουργία του κόσμου και μέσα σε αυτό μπορούσε να περιληφθεί ωραιότατα και όμως πρέπει να ομολογήσουμε ότι επειδή το πυρ είναι ίσως η μεγαλύτερη τεχνική επανάσταση που έγινε ποτέ στην ανθρωπότητα απίστευτης σημασίας εύλογον ήταν να δημιουργούσε και ένα δέος στους λαούς εκείνους και να την φορτίζανε με θέματα που μπορούσε ο Κανήλς να φανταστεί και ψυχαναλτικός ακόμα ευθυνών μεγάλων και συνεπειών και στο τέλος

02:42 να φανταστεί πως δεν αξίζαμε κάτι τέτοιο που μας το δώσαν μεν οι θεοί αλλά πως μας το δώσαν παιδί μου κάτι δεν πήγε καλά μήπως το κλέψε αυτό και δημιουργήθηκε λιγάκι η αντίληψη ότι ναι μεν το ήθελε ο Θεός αλλά και δεν το ήθελε και στο τέλος καταλήξαμε στον Προμηθέα Δεσμότη από έναν τεράστιο εσχύλο Αλλά κύριε Παδημητρίου αν είχε σωθεί η τραγωδία του Εσχύλου ο Προμηθεύσεως όχι δεσμό της αλλά λιόμενος τότε θα είχαμε καλύτερα καταλάβει τι λάθος κάνανε για εκείνη την έκδοση του προμηθοϊκού μύθου.

03:15 Γι' αυτό επιτρέψτε μου να μην ξοδέψουμε τον χρόνο των αγαπητών ακροατών πάρα πολύ με εκείνη την έκδοση αλλά επιτρέψτε μου να βιαστώ να πάμε στην απίστευτα μοντέρνα εκδοχή του νεωτέρου προμηθοϊκού μύθου. που δεν γνωρίζουν αυτή την πρώτη έγνωση που νομίζω ότι είναι και αυτή που μαθαίνουμε στο σχολείο ο Προμηθέας Τιτάνας κλέβει τη φωτιά για να τη φέρει στον άνθρωπο και τιμωρείται από το Δία με φρικτό τρόπο ένα όρνεο κάθε βράδυ έτρωγε το σηκώτι του το οποίο όμως ξαναγεννιόταν το βράδυ και το μαρτύριο αυτό επαναλαμβανόταν συνεχώς και ατέρμωνα αυτή λοιπόν είναι η πρώτη έκδοση στην οποία νομίζω ότι εσείς αναφέρεστε.

03:58 Ναι, και που είναι λίγο γρανγιουνιωρέσκ. Αλλά, με βάση περιπτώσει, δέστε πόσο σε αντίφαση έρχεται με τις μυθολογικές πάντοτε, αλλά τόσο κοντά στη σύγχρονη ανθρωπολογία απόψεις των αρχαίων Ελλήνων, που εκδηλώνονται και διατυπώνονται καλύτερα στην πρωταγορική έκδοση, δηλαδή σε αυτά που στον πλατωνικό πρωταγόρα και ήταν όντως απόψεις του πρωταγόρα, αλλά περιγραφές πρωταγόρα γιατί ο μύθος ήταν πανελλήνιος.

04:25 Όπου εκεί τα πράγματα είναι σαφέστατα. Ο Προμηθεύς και ο αδερφός του Επιμηθεύς είναι συνεργάτες του Διός για την δημιουργία. Αυτή η οργαλαβία στην οποία μιλήσατε πιο πριν. Υπεργολάβησαν. Πιάστε, βάλτε χέρι εδώ να κάνουμε τη δουλειά. Και η δουλειά ποια ήταν, να φτιάξουμε τον κόσμο. Να φτιάξουμε τον κόσμο. Μεγάλη δουλειά.

04:43 Τα φτιάξανε τους ανθρώπους. Τα φτιάξανε. Έρχεται τώρα ο Προμηθεύσου όμως και λέει στον Πατέρα Θεό εδώ κάτι λάθος κάναμε. Αυτός τους βλέπει τους ανθρώπους. Είναι γυμνοί, είναι χωρίς όπλα, είναι χωρίς φωλιά. Τι θα γίνει με αυτά, θα τους φάνε τα θηρία. Δεν μπορούν να επιβιώσουν. Δεν λέει τη λέξη κάναμε λάθος, αλλά είναι ενδιαφέρον ότι η ελληνική θρησκεία τότε αναγνωρίζει το πρώτο λάθος της θεότητας στη δημιουργία και απαντάει ο Δίας εντάξει λέει πήγαινε να το διορθώσουμε το σφάλμα και να τους προσφέρει στην έντεχνον σοφία το οποίο στην Καλαμπάκα εμείς αυτό το λέμε το know-how.

05:21 Αυτό είναι. Έφτανε αυτό όμως. Μα τους έδωσε όμως κύριε Παδημητρίου να μην βιαζόμαστε να ευχαριστηθούμε το αποτέλεσμα διότι η ανθρωπότητα που βρισκόταν σε αυτό το χάλι ξαφνικά χάρη στην απόκτηση της τεχνολογίας και ντύθηκε και απόκτησε εργαλεία να κυνηγάει και είχε τα πάντα έτσι ώστε ευμάρια του ανθρώπου γέγονεν και ήταν τόσο πλούσιοι πια ώστε και μεταφορές κάνανε και έχτιζαν πόλεις λέει ο ίδιος ο μύθος για να βάλουν το περισσεύμα το γεωργικό για να κάνουν μεταφορές να φτιάσουν οχυρώσεις έναντι των σφαιτεριστών ο πολιτισμός ήρθε παράλληλα με την τεχνολογία Πόλεις έγιναν μετά Την απόκτηση της εντεχνοσοφίας Άρα αυτό να το καταλάβουν Μερικοί νοέλληνες που δεν εντάχουν Καλά με την τεχνολογία δυστυχώς Γιατί ο πολιτισμός γεννήθηκε με την τεχνολογία Ωραία, εκεί πια έρχεται Πάλι μουτρωμένος ο Προμηθέος Και πάει στο Δία κλαμμένος πάλι Και λέει μπαμπά τα πράγματα Στραβώσαν πάλι, τι έγινε λέει Παιδί μου δεν τα λέει ακριβώς έτσι αλλά βάζω κι εγώ κάνα δυο πιπεράτα

06:27 λέει αυτοί αλληλοσκοτώνονται λέει οι δίκουν αλλήλους λέει το κείμενο και πάλιν έσκεδάνιντο δηλαδή αλληλοσκοτώνονταν τόσο πολύ ώστε στο τέλος ξαναφεύγαν από τις πόλεις και πηγαίναν στη ζούγκλα τι διάλογο κάναμε λέει ευχαριστημένοι δεν ήταν που τους δώσαμε τεχνολογία και τότε ο Πάνσοφος Ζεύς συνειδητοποιεί το δεύτερο σφάλμα της δημιουργίας τι δεν τους είχαν δώσει, τι αναγκαίων συμπλήρωμα της τεχνολογίας όφυλαν να τους είχαν δώσει οι θεοί.

06:56 Και ποιο ήτανε, φωνάζει τον Ερμή, το παιδί που έκανε τα θελήματα βεβαίως, και του λέει πήγαινε και δώσ' τους, εδώντε και δίκην την αίσθηση της ευθύνης και της δικαιοσύνης του ανθρώπου προς τον άνθρωπο. Δηλαδή κύριε Παδημητρίου, ξαφνικά ο σύγχρονος αναγνώστης αυτού του κειμένου κειμένου, νιώθει τον αφάνταστο μοντερνισμό του μύθου. Νιώθει ότι δεν μπορεί οποιοδήποτε ανθρώπινο ενέργημα και ιδίως το κατεξοχήν σπουδαίο που είναι η τεχνολογία να λειτουργήσει χωρίς το ηθικό του υπόβαθρον. Δεν γίνεται.

07:31 Και το αναγνωρίζει αυτό ο προμηθαιικός μύθος. Και αυτό αφορά μόνο αυτούς που κυβερνούν ή τους φιλοσόφους ή όλο τον κόσμο. Τέλεια ερώτηση. Πήγα να πω να γεια στο στόμα σας Του λέει μπαμπά σε ποιους να το δώσω, άκου να δεις συνοημένοι είσαστε, σε ποιους να το δώσω και απαντάει ο Δίας προσθέτω εγώ θυμωμένος. Σε όλους γιατί μόνο αν όλοι παίρνουν αυτό το αγαθό, την αδό και τη δίκη δηλαδή την ηθική τοποθέτηση τότε γίνονται πόλεις.

08:05 Και είπα Δημοτρίου αυτό είναι το πρώτο μάθημα δημοκρατίας που έχει υπάρχει στην ιστορία γιατί είναι μέσα στο μύθο. Είναι εντυπωσιακό και πώς μπορούμε αυτό το μάθημα να το μεταφέρουμε στη σύγχρονη εποχή και πώς αυτό το μάθημα μπορεί να μας βοηθήσει να γίνουμε πιο σοφοί χρήστες της τεχνητής νοημοσύνης, αυτού του εργαλείου, αυτής της νέας φωτιάς που έχουμε στα χέρια μας.

08:28 Έτσι αφού έχουμε μια νέα τεχνολογία είναι σαν να έρχεται ο Πρόμηθέος πάλι και να λέει ξέρετε κύριε Δία δώσαμε ότι δόκαμε τώρα έχουμε και νέα τεχνολογία να το δόκομε και αυτό ή να μην το δόκομε. Είναι προφανές ότι με την πείρα του παρελθόντος ο Δίας θα πει προς Θεού, δηλαδή τον εαυτό του, θα τη δώσετε την τεχνητή νοημοσύνη υπό τον όρο ότι θα είναι πακεταρισμένη με το ήθος, δηλαδή με το αίσθημα μιας ευθύνης και με το αίσθημα μιας δικαιοσύνης.

08:58 ή για να κάνουν χρήση των σπουδαίων κειμένων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την τεχνητή νοημοσύνη της 1ης Αυγούστου του 2024 για την τεχνητή νοημοσύνη για να προστατεύσουμε τα δικαιώματα του λαού. Την ίδια γλώσσα θα χρησιμοποιούσε ο Δίας σήμερα και επομένως ο μύθος ο Προμηθαγικός πράγματι θα μπορούσε να μας βοηθήσει για να αντιληφθούμε το είδος των προφυλακτικών μέσων τα οποία πρέπει να χρησιμοποιήσουμε για την προστασία μας.

09:27 Σας ευχαριστώ και είναι πραγματικά εντυπωσιακό πως κάτι τόσο παλιό είναι τόσο σύγχρονο πως ένα μάθημα που πήρε η ανθρωπότητα 2.000-3.000 ποιος ξέρει 4.000 χρόνια πιο πριν είναι αυτή τη στιγμή επίκαιρο και μπορεί να μας βοηθήσει με την πρόκληση που αντιμετωπίζουμε σήμερα. Σε επόμενο επεισόδιο θα μιλήσουμε με τον κύριο Τάσιο για το μύθο του Ικάρου και του Δεδάλου, από τον οποίο μπορούμε επίσης να αντλήσουμε μαθήματα για το παρόν και τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης.

09:57 Σας ευχαριστώ πολύ, τα λέμε σύντομα. Είμαι ο Θάνος Παπαδημητρίου και ακούσατε το podcast του Sky, τεχνητή νοημοσύνη, καταλήτης για τις επόμενες γενιές.