#03 | Ο μύθος του Προμηθέα (μέρος Β΄)

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 Αγαπητοί ακροατές, σας καλωσορίζω. Έχουμε μαζί τον κύριο Θεοδόση Τάσιο, καθηγητή στο MEP, ομότιμο καθηγητή του Πολυτεχνείου λοιπόν, ο οποίος ήταν και μαζί μας πρόσφατα πάλι και είχαμε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση όσον αφορά στο μύθο του Προμηθέα. Σήμερα συνεχίζουμε με έναν ακόμα αρχαίο μύθο, ο οποίος πιστεύω ότι μπορεί πολλά να μας μάθει σήμερα και να αντλήσουμε από αυτόν όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη και τη χρήση της.

00:59 Και αυτός δεν είναι άλλος από το μύθο του Ικάρου και του Δεδάλου. Ένα μύθο που όλοι έχουμε μάθει στο σχολείο και ο οποίος νομίζω μας δίνει ένα πολύ ισχυρό, σημαντικό μάθημα όσον αφορά την αλόγιστη χρήση της τεχνολογίας και τις συνέπειές της. Και εδώ έτσι να υπενθυμίσω γρήγορα γρήγορα ότι ο Δέδαλος έφτιαξε φτερά για να βοηθήσει τον αυτό του και το γιο του να αποδράσουν από την Κρήτη. Ο γιος του όμως ο Ήκαρος εντυπωσιασμένος ίσως από αυτό το νέο μηχάνημα, από αυτό το νέο εργαλείο πέταξε υπερβολικά ψηλά και ως αποτέλεσμα το κερί το οποίο συγκρατούσε αυτά τα φτερά έλειωσε και έπεσε εκεί που νομίζω τώρα είναι το Ικάριο πέλαγος.

01:41 Κύριε Τάσια, σας ευχαριστώ που είσαστε πάλι μαζί μας. Θα θέλαμε να ακούσουμε και τη δικιά σας άποψη για αυτό το μύθο και επειδή είσαστε και ιδιαίτερα καλός γνώστης όχι μόνο της αρχαίας τεχνολογίας αλλά και της μυθολογίας θα ήθελα να ακούσω όχι μόνο την άποψή σας αλλά και κάποιες διευκρινήσεις ή πληροφορίες που οι ακροτές μας ίσως και εγώ ίδιος να μην γνωρίζω όσον αφορά αυτό το μύθο και τι μπορούμε να τλήσουμε από αυτόν. Ευχαριστώ κύριε Παδημήτριο δεν ευεύαινω ότι θα ικανοποιήσω τις ελπίδες σας αλλά ενδιαφέρουμε πάρα πολύ για το γεγονός ότι ξέρετε είναι εύλογο να μην υποτιμούμε την τεράστια σημασία που έχουν οι μύθοι των ναών γιατί οι μύθοι γεννήθηκαν από εμπειρίες που χράσανε αιώνες δεν μπορεί να υποτιμάμε αυτά τα γεγονότα της προϊστορίας ενώματι της σύγχρονης αλαζονίας μας ας είναι. Επομένως Χαίρομαι για την αναδρομή. Όσο κάμαν αυτή την εισαγωγή, εγώ σκεφτόμουν, ομολογώ, το τεχνολογικό μέρος, διότι βεβαίως ο Δέδελος κάπου λέει ότι είχε ένα κερί με το οποίο κολλούσε τα φτερά,

02:44 αλλά στην πραγματικότητα η αρχαία ελληνική τεχνολογία ακόμα και την εποχή των Μικυναίων δεν θα χρησιμοποιούσε κερί αυτό το σκοπό, αλλά χάρη στην απίστευτη ναφική γνώση που είχαν θα χρησιμοποιούσε ένα σύστημα από σκοινιά και όπως είχε ο ίδιος ο Ήφαιστος μέσα στην Ιλιάδα όταν έπιασε τσακωτούς τους δύο εραστές τη γυναίκα του Νεοφροδίτη με τον Άρη αυτές οι παγίδες που έφιασε ήταν από σκοινιά.

03:14 Μπορούσε λοιπόν να συνδέσει οτιδήποτε κανείς με ένα σύστημα σκοινιών περισσότερο παρά με ένα κερί. ωστόσο ο μύθος έχουν την αντίποση πως ήταν διδακτικός εκ προημίου ήθελε δηλαδή νομίζω ακριβώς επισημένοντας το γεγονός ότι είναι τεχνολογικός απαράδεκτη η υπόθεση ότι ήταν με κερί ότι το βάλαν να είναι με κερί για να έχουν την ευκαιρία να δείξουν ότι επειδή ο πιτσίρικος είχε τρελά μυαλά και δεν σεβάστηκε τα όρια της τεχνικής εφαρμογής που εδιδάχθη και άφησε τις τρελαμάρες της καρδιάς του, της ψυχής του, της τρελαμάρας του να πάει και τράβηξε ψηλά και βεβαίως υποτίθεται ότι η θερμότητα του ήλιου ψηλά ήταν μεγάλη για να λιώσει το κερί να χάσει τα φτερά.

03:59 Θέλω να πω ότι πιθανότατα ήταν διδακτική η σκοπιμότητα αυτού του μύθου κύριε Παπαδημητρίου. Εκπροημείου όπως είπατε. Εκπροημείου. Δηλαδή εγώ που ας πούμε ξέρω κάτι για την εφιστάμενη τεχνολογία και επαναφέρα τον Όμηρο τώρα αυτή τη στιγμή, όπως και τα πρώτα επιτεύγματα των Μικυναίων ήδη στις αρχές της δεύτερης χιλιοετίας π.Χ.

04:21 Γι' αυτό λέω ότι αυτό το επιχείρημα πιθανώς να στέκει. Τώρα, τι είναι εκείνο που δημιούργησε αυτό το φοβερό ατύχημα, πάυλα δυστύχημα, το τραγικό. Είναι, όπως το είπατε κι εσείς, η αίσθηση μιας υποσυνείδητης αναρμονικής σχέσης ανάμεσα στον λόγο που περιέχεται στην τεχνολογία και στον παράλογο που περιέχεται καμιά φορά στην ψυχή του ανθρώπου.

04:44 Είτε είναι εγκληματικό, είτε είναι υπερβολικό εγωιστικό. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ήταν μια αίσθηση υπεροχής. Να την πούμε καλύτερα αλαζονία. Που είναι υπεροχή. Είναι ψευδής υπεροχή και αλαζονία ότι άσε να το γουστάρουμε εμείς τώρα και δεν πάμε να λέει ο μπαμπάς ότι θέλει. και αυτό υπάρχει μια διαφορά με το προμηθαιικό μύθο.

05:07 Στο προμηθαιικό μύθο αλλήλου... Αναφέρεστε στο μύθο που εξετάσαμε σε προηγούμενο επεισόδιο, το μύθο του Προμηθέα. Τον μύθο που γράφει ο Πρωταγόρας, το πλατωνικό Πρωταγόρα. Εκεί το κακό που κάμανε ήταν ο ένας τον άλλον. Οι δίκουν αλλήλους λέει, ενώ εδώ αδικούστον εαυτό του. Δεν πάβει όμως να είναι η ηθικής κατηγορίας ή αν θέλετε ψυχολογικής κατηγορίας ανοριμότητας της ανθρώπινης ψυχής ας το πούμε απλοποιημένα και από αυτή την άποψη ο μύθος είναι σπουδαίος τώρα από εκεί και πέρα ότι ο ίδιος ο Δέδαλος ήταν ο φορέας της ελληνικής τεχνολογίας ζητώ την άδεια να το πω και αυτό διότι αν δεν το πω θα σκάσω δηλαδή φορέας της ελληνικής τεχνολογίας ήταν τα πάντα ο Δέδαλος ξέρετε στα ελληνικά υπάρχει το ρήμα δέδαλο υπάρχει το δέδαλμα όλα αυτά σημαίνουνε οτιδήποτε θέλετε από τα αγάλματα μέχρι τους τείχους αντιστήριξης μέχρι τα υδραυλικά έργα, τους ναούς όλα είναι δεδάλματα λοιπόν αυτός ο δέδαλος επέταξε και που πήγε, λέει πήγε στη Σικελία έρχονται οι ίδιοι οι Ρωμαίοι

06:10 οι Λατίνοι με το Βυργίλιο τον δικό τους Όμηρο αν θέλετε και τον παίρνουν το δέδαλο και ομολογούν ότι τον φέρνουν και τον προσγειώνουν στην Ιταλιότητα Κίμιν λίγο πάνω από την Νάπολη της Μεγέλη την πρώτη απικία των Χαλκιδέων στην Ιταλία εκεί ομορφωγώντας ότι αυτή ήταν το εμβόλιο της ελληνικής τεχνολογίας στην Ιταλία από εκεί ξεκίνησαν όλα αυτή είναι η αιτία για την οποία φέρνει ο Βυργίλειος τον Δέδαλο εκεί και δημιουργείται ουσιαστικώς και η Ιταλική τεχνολογία Ας επιστρέψουμε όμως τώρα σε αυτόν τον Ίκαρο τον κάπως άμυαλο Ίκαρο Τι μπορούμε να μάθουμε από τη δικιά του εμπειρία Και επιστρέφοντας στο βασικό μας θέμα Που είναι η τεχνητή νοημοσύνη Τι μπορεί να μάθει η ανθρωπότητα από αυτό το μύθο Και πως μπορεί να αποφύγει τα χειρότερα Με τη τεχνητή νοημοσύνη Δεν μπορεί να είναι πολύ λεπτομερής Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα Κύριε Παδημητρίου Όμως μπορεί να είναι κρυστάλλινο Δηλαδή να έχουμε μια αίσθηση Του ότι δεν υπάρχει κανένας είδους αυτοματισμός στα πράγματα

07:12 του ανθρώπινου βίου εντός του οποίου βεβαίως υπάρχει πέραν της φύσεως υπάρχει τέχνη όπως το λέγανε και αυτό οι αρχαίοι δηλαδή η τεχνολογία δηλαδή εμπροκυμένο το τεράστιο δυναμικό καινοτομίας καλού ή κακού που έχει τεχνική νοημοσύνη χωρίς δίπλα να έχουμε πλήρη συνέστηση των ορίων εφαρμογής που ενέχονται μέσα στην ίδια τεχνολογία. Ο Δέδαλος έθεσε τα όρια εφαρμογής και σας ρωτώ εγώ τώρα ποια όρια εφαρμογής η εφαρμοσιμότητα στήθενται για την τεχνητή νοημοσύνη απάντηση κανένα όριο γιατί γιατί δεν προϋπήρχε ώστε να το ξέρουμε όπως ήξερε ο Δέδαλος το πως λειτουργούν τα φτερά τώρα η τεχνητή νοημοσύνη δεν ξέρουμε τι όρια να τις βάλουμε άρα έχουμε διπλή υποχρέωση αφενός με να θυμηθούμε από τον μύθον του Ικάρου ότι πρέπει να σεβαστούμε κάποια όρια που περιέχονται μέσα στην τεχνολογία, αφεντέρου να ομολογήσουμε, να συνδυτοποιήσουμε ότι δεν τα ξέρουμε αυτά τα όρια, αλλά να καταλάβουμε ότι πρέπει να τα μάθουμε.

08:15 Άρα το κύριο θέμα μας, κύριε Παδημετρίου, από εδώ και πέρα είναι να μάθουμε ποια είναι τα όρια τα οποία η ίδια η καινούργια τεχνολογία θα θέσει σε αυτήν. Και αυτό είναι ένα πάρα πολύ περίπλοκο και δυσχερές νοητικό πείραμα. Και σε αυτό πρέπει νομίζω, αν συμφωνείτε, ότι θα άξιζε τον κόπο να αντικεντρωθούμε, γιατί πραγματικά μου θυμίζει και μια διάλεξη που είχα κάνει στις Βρυξέλλες, παραγγελιά της τρίτης διευθύνσεως, όχι για τεχνητή νοημοσύνη τότε, τα παλιά χρόνια, αλλά για όλες τις μοντέρνες τεχνολογίες, ανάλογο πρόβλημα.

08:50 Κύριε Τάσης, σας ευχαριστώ πάρα πολύ για αυτή την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ανάλυση αυτού του μύθου που όλοι κάπως θυμόμαστε από τα σχολικά μας χρόνια και το συσχετισμό του με την πρόκληση της τεχνητής νοημοσύνης σήμερα. Αγαπητοί ακροατές, ευχαριστούμε που μας ακούσατε. Θα τα πούμε πάλι σύντομα. Είμαι ο Θάνος Παπαδημητρίου και ακούσατε το podcast του Sky τεχνητή νοημοσύνη καταλήτης για τις επόμενες γενιές.

09:21 Ακούσατε το podcast Τεχνητή Νοημοσύνη Καταλήτης για τις επόμενες γενιές. Για να μην χάνετε κανένα επεισόδιο της σειράς και για να ανακαλύψετε και τα υπόλοιπα podcast του Sky, ακολουθήστε μας στο Spotify και στα Apple Podcast ή ακούστε μας μέσα από το sky.gr Παρουσίαση επιμέλεια Θάνος Παπαδημητρίου Υπεύθυνη περιεχομένου παραγωγή Τζένι Πουπουλίδου Υχογράφηση και τεχνική επεξεργασία από τους ηχολήπτες του Sky 100,3.