«Περμακουλτούρα και Αναγεννητική Κηπουρική: Από το Δάσος στο Μπαλκόνι σας»

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Sound is... The Plant Podcast Το podcast των φυτών Με την cut and coach Μαριάννα Ράπου Λάβα αυτά φιλιά τους, πάει και γευτερά, απολυθωμένα αυτά κορμιά τους. Καλωσορίσατε σε ένα ακόμα επεισόδιο του Τι Να Φυτέψω Σήμερα. Είμαι η Μαριάννα Ράπου, η Garden Coach και ο Μάρτιος είναι επιτέλους εδώ. Είναι η εποχή που ο κήπος βράζει, η προετοιμασία ξεκινά και οι υποσχέσεις της άνοιξης αρχίζουν να φυτρώνουν.

01:01 Όμως, αυτή τη σεζόν θέλουν να κάνουμε τα πράγματα λίγο διαφορετικά. Ακούμε συνέχεια για περμακουλτούρα και αναγεννητική γεωργία. Πολλοί νομίζουν ότι αφορούν μόνο μεγάλες εκτάσεις ή επαγγελματίες αγρότες. Στην πραγματικότητα είναι ο τέλειος συνδυασμός για οποιοδήποτε αγαπάει το πράσινο. Η περμακουλτούρα μας δίνει το σχέδιο.

01:25 Δηλαδή, πώς να οργανώσουμε τον χώρο, ενώ η αναγεννητική γεωργία μας δίνει τα εργαλεία για να κάνουμε το χώμα μας πιο ζωντανό από ποτέ. Σήμερα έχω τη χαρά να έχω μαζί μου μία γυναίκα που κάνει αυτή τη φιλοσοφία πράξη. Η Ευαγγελία Καγιαλή, ειδική στις περιβαλλοντικές επιστήμες, ερευνήτρια για τις μέλησες και άνθρωπος του δάσους, είναι εδώ για να μας δείξει πώς αυτές οι έννοιες εφαρμόζονται στην καθημερινότητά μας ακόμα και στο πιο μικρό αστικό παλκόνι.

01:54 Θέλω εδώ να τονίσω πώς δεν είναι απλός άλλη μια γεωπόνας με ειδίκευση στη φοιτική παραγωγή και τη διοπικιλότητα. Είναι μία επιστήμονας που επίλεξε να δοκιμάσει τις γνώσεις της στις πιο απαιτητικές συνθήκες. Η πορεία της ξεκινά από το αμφιθέατρο του Γεωπονικού Πανεπιστημίου όπου η μητρότητα έγινε για εκείνη η κινητήριος δύναμη για να ιδρύσει τη δική της επιχείρηση στο σχεδιασμό κήπων και τις περιβαλλοντικές συνεργασίες.

02:19 Το 2019 όμως έκανε το βήμα που πολλοί ονειρεύονται αλλά ελάχιστοι τολμούν. Μετακόμισε με την κόρη της σε ένα τροχόσπιτο στο βουνό μετατρέποντας το δάσος σε ζωντανό εργαστήριο αυτάρκειας. Η επιστημονική της αρτιότητα επιβραβεύτηκε το 2021 με το Βραβείο Νέων Επιστημόνων, οδηγώντας τη σε μια κρίσιμη έρευνα για την επιβίωση των μίλησων και τη σημασία των επικονεαστών στην αναγεννητική γεωργία.

02:49 Σήμερα, μοιράζοντας το χρόνο της ανάμεσα στη τεχνογνωσία της Γερμανίας και το δικό της οικοσύστημα μέσα στο δάσος, η Ευαγγελία καθοδηγεί εθελοντές και πολίτες μέσα από ρητρίτς και εκπαιδευτικά εργαστήρια. Ας υποδειχτούμε όμως την Ευαγγελία. Ευαγγελία καλώς ήρθες στο podcast των φυτών Καλώς ήρθαμε Βαριάννα Χαίρομαι πάρα πολύ που είσαι σήμερα μαζί μας.

04:04 Και εγώ ευχαριστώ πάρα πολύ για την πρόσκληση. Μου είπες κάποια στιγμή. Η αποστολή μου είναι να μετατρέπω την επιστήμη σε πρακτική γνώση, βοηθώντας ανθρώπους και οργανισμούς να καλλιεργούν με τρόπο που ενισχύει την αντεκτικότητα και την οικολογική ισορροπία. Πότε άρχισες να νιώθεις έτσι? Να πω ακριβώς ηλικία δεν θυμάμαι.

04:25 Αγαπούσα τα φυτά γενικά και το φυσικό κόσμο από τότε που μπορώ να θυμίθω τον εαυτό μου Ήμουν πάρα πολύ μικρή έτσι έκρυβα ψαλιδάκια μικρά μαχαίρια μέσα στις τσέπες μου όποτε έβγαινα έξω από τους γονείς μου Για να έχω την ευκαιρία να συλλέξω τα φυτά που μου αρέσανε Είχα ένα αγαπημένο τη λύση μάχη που μου τραβήγε πολύ την προσοχή Και ναι αυτό φυσικά με έβαζε σε μπελάδες αλλά από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου έμπαινα να ψάξω τα φυτά αργότερα βρήκα τις πρώτες κυκλοπέδες πριν καν μάθω να διαβάζω απλά κοιτούσα τις εικόνες και μαζί με τα αδελφοί μου ξεκινήσαμε να διαβάζουμε να φτιάχνουμε λίστες με τη μελλοντική φάρμα που θα φτιάχνουμε Α, το είχες σχέδιο από μικρή Δεν θυμάμαι ποτέ τον εαυτό μου, μακριά από αυτό Προμελετημένο δηλαδή Ήταν, ήταν Πάρα πολύ ωραία Και πότε έτσι ήθελες να το μεταδώσεις και στους άλλους ανθρώπους αυτό Ξεκίνησα πολύ νωρίς στο σχολείο φασικά Ξεκίνησα να καταλαβαίνω ότι η βιολογία ήταν μια κατεύθυνση που έβγαζε νόημα για να μένω να με κολουθήσω

05:25 Δεν μου ήταν πολύ ξεκάθαρο προς ποια κατεύθυνση ακόμα ακριβώς Παρά μόνο ότι με τραβούσαν οι επιστήμες της ζωής Κάποια στιγμή στο Λύκειο, Δευτέρα Τρίτη Λυκείου είχα ξεκινήσει ήδη με όλη αυτή την αγάπη που σου περιγράφω να καλλιεργώ διάφορες δεξιότητες αυτάρκης έτσι μόνο να διαβάζω σαν χόμπι και έτσι κάποια στιγμή πριν τις Πανελλήνες και χωρίς ακόμα να έχω ξεκάθαρη την εικόνα αυτή βρήκα τον εαυτό μου ανάμεσα στα φυτά που καλλιεργούσα στο μπαλκόνι μου τότε στην Αθήνα να ξεκουράζομαι χωρίς να το περιμένω Και αποφάσισα τότε ότι αν ας πούμε η δουλειά που οι ενήλικες κάνουν είναι κάτι που τους αγχώνει Εγώ θα πρέπει λοιπόν να κάνω κάτι που από μόνο του με ξεκουράζει και με ξεαγχώνει Και να ακολουθήσω τα αυτά και να μεταδώσω και στους άλλους αυτή την ξεκούραση και τη σύνδεση Οπότε αποφάσισα να πάω φοιτητική πραγωγή στο Γεωπνικό Πανεπιστήμιο Και πήγες Και πήγα και πήγα, έτσι έγινε Λοιπόν, με την Ευαγγελία γνωριστήκαμε μέσω Instagram, έτσι κάνει πολλά καλά παιδιά τα social media και τεχνολογία, αρκεί να ξέρεις να την χρησιμοποιείς σωστά.

06:29 Πραγματικά έμεινα έκπληκτη με όλο αυτό που κάνεις, με τη φάρμα σου που προσπαθείς να χτίσεις, με το οικοσύστημα που έχεις ήδη χτίσει. και μου άρεσε πάρα πολύ γιατί σε επισκέφτηκα και πρόσφατα και όσοι μας ακολουθούν στα social είχα πάρα πολλά ωραία σχόλια με όλη αυτή την ηρεμία που απλώνεται στο δικό σου σύμπαν και σε κάλεσα σήμερα σε αυτό το podcast γιατί έρχεται ο Μάρτιος όλοι πάμε λίγο έτσι να βγούμε έξω να δούμε τι γίνεται παιδιά στον κήπο μας κτλ και θέλω να πάρουμε τα πράγματα από τη δική σου σκοπιά και να μιλήσουμε για τεχνικές οι οποίες μας γυρνάνε πίσω στο οικοσύστημα όπως είναι η παρμακουλτούρα.

07:14 Γίνεται πολύ λόγος τώρα τελευταία γι' αυτό. Και θέλω να μας πεις κάποια πράγματα. Τέλεια. Όταν μιλάμε για παρμακουλτούρα θέλω να ξεκινήσω λίγο με τον ορισμό της παρμακουλτούρας γιατί πολλές φορές ο κόσμος ακούει τη λέξη αυτή και σκέφτεται απευθείας στην καλλιέργεια. Όταν μιλάμε για περμακουλτούρα Δεν μιλάμε για μια πρακτική καλλιέργειας Που πολλοί μπορούν να σκέφτονται Η περμακουλτούρα είναι απλώς ένα σύστημα σχεδιασμού Το οποίο αντλεί από διάφορους τομείς και επιστήμες Οτιδήποτε μπορεί να είναι χρήσιμο βασικά προσαξιοποίηση Μπορεί να εφαρμοστεί στην καλλιέργεια Από τον μπαλκόνι μας μέχρι την επαγγελματική καλλιέργεια Αλλά μπορεί να εφαρμοστεί επίσης για διάφορα project που μπορεί κάποιος να θέλει να ξεκινήσει μπορεί να εφαρμοστεί ακόμα και σε επιχειρήσεις σαν τρόπος σχεδιασμού.

08:00 Είναι τρόπος σκέψης, προσέγγισης και στρατηγικού σχεδιασμού. Είναι δηλαδή μια κουλτούρα. Είναι μια κουλτούρα, είναι ένα σύνολο αρχών και αξιών και εργαλείων πρακτικών που έχει δείξει η πάροδος του χρόνου ότι δουλεύουν, που φυσικά μπορούν να εφαρμοστούν σε διάφορα εγχειρήματα, όπως είναι και το κομμάτι της καλλιέργειας. Αλλά από πάνω της η περμακουλτούρα δεν είναι καλλιέργεια.

08:21 Έχει να κάνει όμως με τη φύση. Εχειρισμουποιούμε τη φύση. Είναι μία από τις βασικές αρχές. Έχει τρεις βασικές αρχές η περμακουλτούρα. Η μία είναι η προστασία της φύσης. Η δεύτερη είναι η προστασία των ανθρώπων. Το care βασικά που λέμε. Και η φροντίδα. Η φροντίδα της γης και της φύσης, η φροντίδα των ανθρώπων και το τρίτο είναι η αναδιανομή του πλούτου, αυτό που προέρχεται από αυτές τις δύο φροντίδες που κάνουμε. Πάρα πολύ ωραία Έχω να σου πω ότι πολλοί τις εχέουν με την αναγεννητική γεωργία όπως είπες και εσύ πριν με την καλλιέργεια. Τι γίνεται με αυτές τις έννοιες, η μία προκύπτει από την άλλη, συνεργάζονται Η αναγεννητική καλλιέργεια είναι καλλιέργεια, είναι ένας τρόπος καλλιέργειας, μάλλον μια προσέγγιση πριν δούμε λίγο πώς συνδέονται θέλω και για την αναγεννητική καλλιέργεια να πω τι ακριβώς είναι γιατί έχουμε κατανοήσει πολλές φορές την βιολογική καλλιέργεια τι είναι και από εκεί και έπειτα έχουμε ακούσει πολλές φορές τον όρο βιωσιμότητα και έχουμε τη βιολογική που更更 δεν χρησιμοποιούμε φάρμακα

09:22 και συνθετικά χημικά στις καλλιέργειες και την έννοια της βιωσιμότητας που έχει ενταχθεί εδώ και αρκετά χρόνια στο κομμάτι της καλλιέργειας που σημαίνει στην ουσία ότι παίρνω ένα κομμάτι γης και με τις πρακτικές που εγώ εφαρμόζω δεν χειροτερεύω την κατάσταση στο κομμάτι αυτού της γης που βρήκα από πλευρά σπόρων και φυσικού πλούτου η αναγεννητική καλλιέργεια πάει ένα βήμα παραπέρα και λέω ότι εγώ τις συνθήκες που βρήκα εδώ πέρα όχι μόνο δεν θα τις χειροτερέψω αλλά θα τις βελτιώσω, θα πάρω ένα κομμάτι γης και αν επέδιδε για παράδειγμα 10 θα το κάνω να παράγει 100 εγώ. Οπότε πηγαίνει πέρα από τη βιωσιμότητα σαν καλλιεργητική πρακτική. Και τώρα πώς έρχεται και δένει αυτό με την περμακουλτούρα Η περμακουλτούρα όπως είπαμε είναι ένα σύστημα σχεδιασμού διαφορετικών εγχειρημάτων μέσα εκεί μπορεί να σχεδιάζουμε και το καλλιεργητικό μας εγχείρημα και μπορεί να αξιοποιήσει την αναγεννητική καλλιέργεια σαν πρακτική που ταιριάζει και εντάσσεται στο σύστημα που εμείς θέλουμε να έχουμε

10:23 με αυτή τη λογική οπότε θα μπορούσαμε να πούμε ότι η παιρμακουλτούρα είναι μια ομπρέλα που παίρνει από κάτω την αναγεννητική γεωργία χωρίς να σημαίνει ότι απαραίτητα πάνε μαζί υπάρχουν και άνθρωποι που κάνουν αναγεννητική καλλιέργεια χωρίς να σκέφτονται όλοι τους την προσέγγιση με βάση τις αρχές με βάση τις τρεις αρχές που μας είπες.

10:42 Και διάφορα άλλα εργαλεία και περισσότερες αρχές που υπάρχουν. Και για πες μου τώρα, αναγεννητική γεωργία και βιολογική καλλιέργεια. Θέλω λίγο να τα αποσαφηνήσουμε αυτά. Γιατί τώρα τελευταία ακούγεται πάρα πολύ αναγεννητική γεωργία. Βέβαια δεν είναι καινούργια έννοια έτσι, έχει πολύ παλιές ρίζες. Τη βιολογική καλλιέργεια όμως την έχουμε ακούσει πάρα πολλές φορές.

11:03 και έχω διάφορες ερωτήματα πάνω σε αυτές τις δύο καλλιέργειες. Θέλω να μας τα ξεκαθαρίσεις. Να το λέτε να μας τα ξεκαθαρίσεις τα ερωτήματα. Θα σου πω, αυτό που έχω καταλάβει, αυτό που λέγεται, αυτό που κυκλοφορεί είναι ότι η αναγεννητική γεωργία είναι ακόμα πιο αυστηρή από τη βιολογική καλλιέργεια. Από πλευρά σας, ας πούμε, χρήσης συνθετικών σκευασμάτων.

11:26 Από πλευράς, ναι, αντιμετώπισης της καλλιέργειας. Είναι πιο καθαρή η καλλιέργεια, η αναγεννητική γεωργία Θα έλεγα από τη δική μου την πλευρά Ότι η αναγεννητική καλλιέργεια Είναι μια πιο ολιστική προσέγγιση Σε σχέση με τη βιολογική καλλιέργεια Δηλαδή αυτή τη στιγμή η βιολογική καλλιέργεια Περιορίζεται, τουλάχιστον στην πρακτική της εφαρμογή Περιορίζεται στη μη χρήση συνθετικών χημικών Η αναγεννητική καλλιέργεια από την άλλη Κοιτάζει λίγο πιο ολιστικά το όλο οικοσύστημα μέσα στο οποίο εμείς καλλιεργούμε και παράγουμε ταυτόχρονα όμως δεν αποκλείει απόλυτα την χρήση συνθετικών χημικών σε όλες τις εκφράσεις οπότε μπορεί κανείς να πει ναι ότι είναι πιο αυστηρή με την έννοια ότι εισάγει και άλλα σημεία στα οποία κάποιος μπορεί να εργαστεί μαζί με τη φύση δεν πάβει μόνο τη χρήση χημικών σε κάποιες περιπτώσεις αλλά δουλεύει ενεργά για την βελτίωση του εδάφους και την αναζουπήρωση του εδάφους ως φυσικό πόρο που θα λειτουργήσει προς όφελος της καλλιέργειας στο μέλλον

12:24 και αυτό μακροπρόθεσμα μέσα από σταρτηγικά βήματα κάποια στιγμή φτάνει και στην πάυση της χρήσης των χημικών ωστόσο δεν είναι τόσο αυστηρή στη μη χρήση χημικών σκευασμάτων, συνθετικών χημικών σκευασμάτων ειδικά κατά τα πρώτα στάδια ένταξης όταν κάποιος βρίσκεται σε μια μετάβαση. Μπορεί δηλαδή να γίνει μια στρατηγική. Και τώρα πώς έρχεται όλο αυτό στο μπαλκόνι μας και στο κήπο μας, για να δούμε γιατί αυτό μας ενδιαφέρει περισσότερο.

12:53 Είναι κάτι που αφορά μόνο τις μεγάλες καλλιέργειες, μόνο τους παραγωγούς ή μπορούμε κι εμείς αυτή τη φιλοσοφία να την εντάξουμε στην καθημερινότητά μας. Λοιπόν τέλεια, όταν λέω ότι η αναγεννητική καλλιέργεια και η πραγμακουλτούρα βλέπουν το κομμάτι της καλλιέργειας ολιστικά, ενώ περισσότερο ότι κοιτάζουμε αυτό που κάνουμε σαν ένα οικοσύστημα δεν κοιτάζουμε από μόνο μένα μόνο την τροφή, μόνο την ντοματιά για παράδειγμα που θα βάλουμε στο μικρό μας κήπο κοιτάζουμε όλο το σύστημα το οποίο δημιουργούμε και πώς αυτό λειτουργεί και μια πολύ ωραία αρχή που μπορεί κάποιος να ακολουθήσει αντιλώντας έμπνευση και εργαλεία από την αναγεννητική και από την παρμακουλτούρα είναι τα συστήματα των δασών και το πώς η φύση λειτουργεί βασικά από μόνη της σε πλήρη αυτονομία και κάποια στιγμή ισορροπία και αυθονία.

13:43 Και με αυτή τη λογική προσπαθούμε να αντιγράψουμε τα συστήματα αυτά σε όποιο περιβάλλον και αν έχουμε. Μπορεί να είναι το μικρό μας μπαλκόνι, μπορεί να είναι ένας μικρός κήπος αστικός που έχουμε και πάλι να αξιοποιήσουμε εργαλεία από τη φύση και αρχές της βιολογίας και να έχουμε να βελτιώσουμε τις συνθήκες και φυσικά και την καλλιεργία μας.

14:03 Πρακτικά αυτό πώς μεταφράζεται. Π.χ. ας πούμε εγώ τώρα θέλω να αρχίσω να δημιουργήσω ένα έτσι ολοκληρωμένο σύστημα στο μπαλκόνι μου. Να φέρω λίγο το πράσινο και στο μπαλκόνι μου. Τι πρέπει να κάνω αρκεί να πάω να πάρω 5-6 γλάστας με φυτά ή πρέπει να σκεφτώ και κάποια πράγματα. Θέλω έτσι να μας δώσεις κάποια tips. Όταν κάποιος έχει είτε έχει όπως είπαμε το μικρό μπαλκόνι ή μικρό κήπο ή όσο μεγάλη καλλιέργεια η μικρή κενάχη.

14:29 Πάνω κάτω τις ίδιες λογικές αρχές εφαρμόζουμε Το πρώτο είναι να κάνουμε όσο το δυνατόν μικρότερη διατάραξη Του χώματος το οποίο έχουμε Είναι μια από τις βασικές αρχές της αναγεννητικής γεωργίας Ταυτόχρονα θέλουμε να μην αφήνουμε καθόλου έδαφος ακάλυπτο Και μπορώ να εξηγήσω κιόλας μετά γιατί αυτό Οπότε έχουμε δύο αρχές που προστατεύουν το έδαφος Τη μη διατάραξη και την προστασία με κάποιο υλικό κάλυψης ταφοκάλυψη, χλωριλή πάνση που μπορεί να γίνει και στη γλάστρα και στο μικρό μας κήπο κάτι ακόμα που θέλουμε να εντάξουμε επειδή είπαμε ότι κοιτάμε όλο το σύστημα και σκεφτόμαστε οικοσυστημικά είναι το κομμάτι της πολυμορφίας οπότε εκεί θέλουμε να εισάγουμε περισσότερα είδη φυτών και να προσελκύσουμε σταδιακά και περισσότερα είδη οργανισμών και μικροβίων ωφέλιμων στο έδαφος και ωφέλιμων εντόμων που θα προσελκύσουμε Για βιοπικιλότητα Ακριβώς βιοπικιλότητα και σε φυτά Και σε έντομα και σε μικροοργανισμούς Και στην Αθήνα είναι ακόμα Πιο σημαντικό αυτό να πούμε

15:35 Είναι πολύ σημαντικό Ναι οικοσυστημικά Και υπάρχουν έντομα και επικονιαστές και στην Αθήνα Που πολλές φορές Ψάχνουν αυτό ακριβώς το μικρό μπαλκονάκι Που θα έχουμε εμείς και το μικρό κήπο Και έχουμε δει και σε πρακτικές εφαρμογές Όταν εγκαθιστούμε τέτοιους κήπους πόσο γρήγορα γεμίζουν οι διάφορες κατασκευές που κάνουμε.

15:54 Α, ωραίο αυτό. Είναι πολύ ενθαρρυντικό και μπορούμε κιόλας να ξέρουμε ότι οποιοδήποτε μικρό έτσι και είπε και να κάνουμε, ποια μικρή προσπάθεια πολλές φορές ο κόσμος αποθαρρύνεται, είναι κάτι το οποίο μπορεί να είναι μικρό σε μέγεθος αλλά συνολικά μέσα στην πόλη δημιουργεί αυτό που λέμε τους πράσινους διαδρόμους. Και πολλοί οργανισμοί έχουν τη δυνατότητα από τον μπαλκόνι το δικό μου στο μπαλκόνι του επόμενου του γείτονα να βγουν από δρόμο τους μέσα στην πόλη και να επιβιώσουν Θέλω να πω εδώ ότι η Ευαγγελία εκτός από επιστήμονας είναι μια τολμηρή επιστήμονας γιατί ζει μέσα στο δάσος μοιράζει το χρόνο της όπως σας έχω πει και στην εισαγωγή από Γερμανία στο δάσος εδώ έξω από την Αντική και θέλω να μας πεις πόσο εύκολη ήταν αυτή η απόφαση Να μετακομίσω στο δάσος Ναι Και στην αρχή σε ένα τροχόσπιτο.

16:45 Ναι, ήταν σε μια δύσκολη περίοδο της ζωής μου. Είχα ξεκινήσει, ήμουνα στο Πανεπιστήμιο, στο Ιωπωνικό όπως είπαμε πριν. Είχα ξεκινήσει την πρώτη δική μου επιχείρηση ως σύμβουλος και περιβαλλοντικός σύμβουλος και έκανα και συντηρήσεις κήπων. Είχα ξεκινήσει τις πρώτες μου συνεργασίες με κάποιους οργανισμούς και είχα ανοίξει το κομμάτι της βιοπικιλότητας.

17:07 Ωστόσο ήταν μια δύσκολη προσωπική περίοδος Όπου έπρεπε να αφήσω το σπίτι που έμενα στην Αθήνα Και εκεί υπήρξε η ερώτηση του Πού τελικά θέλω να πάω Θέλω να είμαι κάπου στην Αθήνα Και να νοικιάζω ένα σπίτι Θέλω να είμαι κάπου έξω από την Αθήνα Όπως πάντοτε περίμενα Αυτή τη φάρμα έτσι να έρθει Αλλά να θυσιάσω την ευκαιρία Του να γνωρίσω κόσμο Και να συνεργαστώ με τις οργανώσεις που έχω ξεκινήσει να συνεργάζουμε πάνω στο κομμάτι της περιβαλλοντικής προστασίας και σαν μια μέση λύση πρότεινα στους γονείς μου που είχαν πάρει ένα χτύμα στη Δυτική Αττική, έξω από την Αθήνα να ξεκινήσω εκεί πέρα να πάρω ένα τροχόσπιτο, πήρα ένα τροχόσπιτο μαζί με την κόρη μου, μετακομίσαμε και να δω αν μπορώ να φτιάξω κάποια δική μου βάση ώστε να έχω από τη μία τη δυνατότητα να έρχομαι στην Αθήνα και να προσφέρω τις γνώσεις αυτές και από την άλλη να μην χρειάζεται να ζω όλο το πακέτο της Αθήνας.

18:02 Κοιτάξτε, εδώ έχω να πω ότι πάρα πολύ το σκεφτόμαστε, λίγοι όμως το κάνουμε πράξη και πραγματικά σε θαυμάζω για όλο αυτό που έχεις δημιουργήσει. Κάτι άλλο που θέλω να σε ρωτήσω είναι πώς το δάσος, εκεί δηλαδή το κτήμα που ζεις, σου έχει μάθει πράγματα. Ξέρω ότι κάνεις εργαστήρια και συλλέγεις χόρτα. Τα χόρτα που τώρα όποιος πάει μια βόλτα στο βουνό θα τα συναντήσει.

18:26 Τι έχουν να μας πουν τα χόρτα αυτά Για το χώμα μας Για τον τόπο που είμαστε Υπότιτλοι ξεκινώντας όταν πήγα εκεί πέρα Αυτή η δύσκολη απόφαση έβαλε μπρος Τα όνειρα για τη φάρματση με ένα πάντεχο τρόπο Πηγαίνοντας εκεί υπήρχε πολύς ενθουσιασμός Και ξεκινήσαμε Ξεκινήσαμε βασικά επικεντρωμένοι Στο κομμάτι της καλλιέργειας Ήταν κάτι Που πολύ γρήγορα Εγκατέλειψα Φυσικά μέσω της εμπειρίας και πολλών λαθών που γίνονται Και μέσω της παρατήρησης Είναι τα όρατα μετακόμισης εκεί έξι περίπου χρόνια πριν Έβαλα κανονικά λαχανόκηπο Είχαμε κάποια καρποφόρα δέντρα που είχαμε φυτέψει από τα προηγούμενα χρόνια Οποιοςδήποτε θα ήθελε να κάνει αυτό Και μας το λένε συνέχεια λαχανόκηπο και ποροφόρα δέντρα Μέλισες, κότες, κύριους γάτες Ήταν πολύ φιλόδοξο το σχέδιο πολύ γρήγορα όλα αυτά τα πράγματα ήταν πολλά για μένα να διαχειριστώ μόνο ένα ζευγάρι χέρια και από την άλλη έχουμε όλοι κατά νου τα τελευταία χρόνια την κατάσταση όχι μόνο στην Αττική σε όλη την Ελλάδα με πολλές φυσικές καταστροφές

19:43 με τις φωτιές με τα εξηρασία φωτιές μέσα στα χρόνια αυτά που ήμασταν εκεί είχαμε τρεις πολύ μεγάλες πυρκαγιές στην περιοχή μας οι οποίες αλλάξανε πολύ γρήγορα τις συνθήκες εκεί πέρα και το ίδιο το μικροκλίμα κάηκε μεγάλο κομμάτι του δάσους γύρω μας ευτυχώς σε εμάς το χτύμα έμεινε ανέπαφο ωστόσο επηρεάστηκε πάρα πολύ το μικροκλίμα της περιοχής είχαμε έντονη ξηρασία, είχαμε προβλήματα με το νερό τα δύο μου χέρια που δεν ήταν αρκετά ίδια να συντηρήσουν την παραγωγή της τροφής από το χώμα στο τραπέζι δεν ήταν το μόνο πρόβλημα πια αλλά ήταν και η ξηρασία και η έλλειψη νερού οπότε απευθείας εγκαταλείψαμε το σχέδιο δεν αλλάξαμε απευθείας το σχέδιο υπήρξε μια πρώτη υπογοήτευση προφανώς αλλά ήταν το κατάλληλο ξύπνημα για να ξεκινήσει αυτή η παρατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος γινόταν μέσα στα χρόνια έτσι και αλλιώς αλλά ήταν ένα πολύ γερό ας πούμε ξύπνημα για να συνειδητοποιήσω ότι μπροστά μας είχαμε ένα περιβάλλον ένα οικοσύστημα ο οποίος ερημοποιούταν και δεν μπορούσα κάτι άμεσα να κάνω γι' αυτό,

20:53 να ξεκινήσω να κοιτάω γύρω τι υπάρχει, τα χόρτα που λες και εσύ, τη φυσική βλάστηση, το πώς λειτουργούν, παρατηρήσα ότι ακόμα και στο φυσικό περιβάλλον υπήρχαν μεγάλες αλλαγές, καταστροφικές αλλαγές στο τοπικό μας δάσος και αυτό άλλαξε όλη την προσέγγιση αυτή τη στιγμή που έχουμε, που ξανά έρχεται και δένει με το κομμάτι της παιρμακουλτούρας και της αναγεννητικής γεωργίας.

21:13 Πώς πάμε από ένα περιβάλλον το οποίο βρίσκεται υποπίεση σε κάτι να το γυρίσουμε όπως ήταν πριν και να το κάνουμε και ακόμα καλύτερο. Και ξέρεις εδώ πέρα τώρα επιβεβαιώνεις τον κανόνα ότι αν δεν πάθεις δεν θα μάθεις. Αλλά το θέμα είναι να πάθεις, να μάθεις και να ξανασηκωθείς. Και να το δεις σαν ευκαιρία και σαν στροφή σε κάτι καλύτερο και ακόμα πιο παραγωγικό.

21:37 Όλα αυτά όμως θέλουν χρόνο Δεν είναι κάτι που γίνεται από τη μία μέρα στην άλλη Και εσύ ως επιστήμονας το ξέρεις πάρα πολύ καλά αυτό Γιατί η επιστήμη έχει παρατήρηση, έχει πείραμα Και μετά θα σου δώσει όλο αυτό που εσύ θα σχεδιάσεις Και αυτό είναι ακόμα πιο σπουδαίο που έχεις κάνει Γιατί τα δύο σου κέρια και το μυαλό σου Σε οδήγησαν στην παρατήρηση και στην στροφή και στην εκμάθηση μετά του δικού σου μαθήματος και σε άλλους.

22:09 Είναι με τα εργαστήρια που κάνεις και θα μας πεις και αργότερα τι είναι αυτό. Τι σου έμαθε λοιπόν το δάσος. Πάλι θα γυρίσω και θα μιλήσω έτσι με διάφορες αρχές περμοκουλτούρας γιατί και η περμοκουλτούρα ξεκινείς από την παρατηρήση της ζωής και του φυσικού κόσμου γύρω μας. Ένα πολύ μεγάλο μάθημα του δάσους είναι η ησυχία και η αργή κίνηση και το ότι χρειάζεται χρόνος το ότι χρειάζεται ο καθένας να πάρει χρόνο και να παρατηρήσει τι ακριβώς συμβαίνει γύρω του ναι, θα έχει μία δράση μέσα σε ένα περιβάλλον είτε το θέλουμε, είτε δεν το θέλουμε είμαστε ένα κομμάτι του οικοσυστήματος οπότε κάθε δράση που έχουμε έχει και μία αντίδραση και σημασία έχει αυτό που μου έμαθε το δάσος δηλαδή είναι ότι η σημασία έχει να παίρνουμε τον χρόνο να παρατηρούμε σε τι ακριβώς σημείο βρισκόμαστε Μέσα σε τι πλαίσιο πέφτουμε Και πώς αυτές οι δράσεις μας Τι αντιδράσεις προκαλούν Και πώς ακριβώς όλο αυτό έρχεται Και δένει με το υπόλοιπο σύστημα γύρω μας Φυσικά θα γίνουν λάθη

23:13 Δεν λέω αυτό Φυσικά πρέπει να αναλαμβάνουμε δράση Δεν θα μείνουμε πάλι εκκίνητοι Ωστόσο να υπάρχει έτσι μια συγκράτηση Μια αυτοσυγκράτηση Μια περισυλλογή Μικρές παύσεις ενδιάμεσα Που μπορώ και κοιτάζω Κάνω μια ανατροφοδότηση Ακριβώς αυτό, μια ανατροφοδότηση Είναι νομίζω το πιο σημαντικό που μου έμαθε το δάσος Και είναι κάτι το οποίο παράλληλα ξύπνησε Αυτή τη σύνδεση η οποία ναι μεν υπάρχει Αλλά όσο πιο μακριά είμαστε από το φυσικό μας περιβάλλον Ξεχνιέται Ζώντας λοιπόν στο δάσος και έχοντας αυτή την άμεση επαφή Για μένα ήταν πολύ πιο καθαρά κάποια πράγματα Που φυσικά όλοι μπορούν να παρατηρήσουν Ακόμα και στον κήπο τους Υπάρχει μία συζήτηση και μία αγωνία ότι η βιοπικιλότητα, η άναρχη βιοπικιλότητα Και όχι η καλλιέργεια, ξέρεις, ο λαχανόκηπος, ο πορώνες κτλ Δημιουργεί ένα χάος Ότι έχουμε πάρα πολλά παράσιτα Ότι έχουμε μεταγωνισμό ζυζανίων, άγριας βλάστησης και της βλάστησης που θέλουμε να καλλιεργήσουμε Τι έχουμε να πούμε σε αυτό το ερώτημα Πολύ ωραία

24:22 Πω για αρχή ότι έτσι έχουμε συνηθίσει κυρίως από τη ζωή μας τα τελευταία χρόνια μέσα στην πόλη Αυτή την τάξη και την οργάνωση σε κουτάκια Χωρίς αυτό να πω μόνο του κακό Πολλές φορές διευκολύνει τη ζωή μας Αλλά έχουμε μάθει αυτή την οργάνωση ας πούμε της φύσης Με σκοπό να μπορούμε καλύτερα να τη διαχειριστούμε Όπως είπα όμως και πριν Πολλά πράγματα είναι έξω από τα δυο μας χέρια Ή τα όσα χέρια Ή τα όσα μπορούμε σαν άνθρωπος να διαχειριστούμε Και ακόμα και αν μπούμε σε αυτή τη λογική να διαχειριστούμε Ακριβώς όπως λέει και η λέξη Συμφωνούμε στη λογική ότι θα καλούμαστε συνεχώς να αντιμετωπίζουμε καταστάσεις Η ιδέα που μπορεί κάποιος να πάρει από την αναγεννητική καλλιέργεια και την περμακουλτούρα Είναι ότι η φύση ξέρει μόνη της πώς να λειτουργεί Ξέρει μόνη της πώς να...

25:13 τα φύτα αναπτύσσονται μόνο τους χωρίς καμία βοήθεια από τον άνθρωπο κανονικά στη φύση ξέρει μόνη της λοιπόν πώς να αναπτυχθεί και πώς να φτάσει σε συστήματα αφθονίας και ισορροπίας οπότε ναι μπορούμε να οργανώσουμε τον κήπο μας, τον μπαλκόνι μας τη μεγαλύτερη καλλιέργειά μας είμαστε όμως μόνιμα σκλαβωμένοι στο σύστημα αυτό της διαχείρισης της συστηματικής διαχείρισης μπορούμε αντίθετα να κινηθούμε λίγο πιο έξυπνα υιοθετώντας αρχές οι οποίες έτσι και αλλιώς εφαρμόζονται στη φύση στα φυσικά οικοσυστήματα και να απλοποιήσουμε τη ζωή μας αφήνοντας σταδιακά τη φύση να δουλέψει για εμάς έχουμε λοιπόν αυτή την έμπνευση ξεκινάμε να κάνουμε κάτι διαφορετικό που είναι πέρα από την οργάνωση και τη διαχείριση από την πλευρά του ανθρώπου κάτι που μοιάζει όπως λες περισσότερο με το χάος αυτό που μοιάζει σε να δώσεις ένα φυσικό περιβάλλον έρχεται τώρα σε αυτό το κομμάτι να μας δώσει λίγη ελπίδα η επιστήμη ξανά κάτι το οποίο δεν μοιάζει με το οργανωμένο σύστημα που έχουμε συνηθίσει

26:17 να διαχειριζόμαστε αλλά μοιάζει με το φυσικό χάος την ποικιλομορφία αυτή έτσι όπως τη βλέπει η οικολογία μας λέει η επιστήμη ότι αυτά τα συστήματα που έχουν μεγαλύτερη ποικιλομορφία μπορεί να μοιάζουν πιο χαόδη για εμάς, ωστόσο φτάνουν σε ένα σύστημα ισορροπίας και πώς να το κάνουν πιο χειροπιαστό αυτό σε πολλές μονοκαλλιέργειες για παράδειγμα έχουμε, οργιάζουν πολλά συγκεκριμένα παράσιτα και ασθένειες και βλέπουμε ότι συστηματικά χρόνο με το χρόνο οι ίδιες ασθένειες επανελειμμένα είναι το ίδιο πρόβλημα του παραγωγού και εντύστοιχα μπορούμε να το δούμε και σε πιο μικρή κλίμακα στο κήπο και στο μπαλκόνι μας Τώρα όσο αρχίζουμε και εισάγουμε πολυπλοκότητα στο σύστημά μας Περισσότερα διαφορετικά φυτά Να αφήνουμε αγριόχορτα όπως είπαμε προηγουμένως Βλέπουμε ότι πέρα από αυτά τα παράσιτα Και τα διάφορα έντοματα παθογόνα που θα υπάρχουν Αρχίζουν παράλληλα και αναπτύσσονται και οι πολύ ωφέλιμες οργανισμοί Οι οποίοι έρχονται και αντισταθμίζουν την ύπαρξη των παθογόνων και των παρασίτων

27:16 Και ενώ έχουμε και στις δύο περιπτώσεις παρουσία προφαγωνών μικροοργανισμών και παρασύτων και ζυζανίων αντίστοιχα που μπορεί κάποιος να μην τα θέλει, σταδιακά έρχεται στο σύστημα μας και υπάρχει μια ισορροπία και ενώ στο ένα σύστημα τα έχουμε, μας δημιουργούν πρόβλημα, στο δεύτερο σύστημα αντιμετωπίζονται φυσικά χωρίς να χρειάζεται να τα κυνηγάμε.

27:34 Άρα προστατεύει η ίδια η φύση τα φυτά. Ακριβώς. Με τη βιοπικλότητα. Φτάνουμε σε ένα σημείο ισορροπίας όπου υπάρχουν αρκετά από το ένα και αρκετά από το άλλο και ο κύκλος της ζωής και το ποιος τρώει ποιον και το ποιος καταπιέζει χωρικά ποιον έρχεται και φτάνει σε ένα σημείο υγείας είναι η ομοιόσταση που λέμε γενικά στους οργανισμούς Πάρα πολύ ωραία Κάποια tips που τα είπες προσπαθώντας να περιγράψεις πως όλο αυτό το χάος τελικά μπορούμε να το δούμε αλλιώς μπορούμε να το δούμε με τη θετική του πλευρά την ευεργετική του πλευρά πολλοί μιλάνε για companion planting εδώ και πως συγκεκριμένα φυτά προστατεύουν άλλα φυτά και γίνεται και πολύ ωραία ο συνδυασμός εδώ έρχεται λοιπόν η περμακουλτούρα με το σχεδιασμό που μπορούμε να το σχεδιάσουμε αυτό ποια φυτά να καλλιεργήσουμε στο μπαλκόνι μας ποια φυτά να καλλιεργήσουμε στον κήπο μας έτσι ώστε να έχουμε τη μέγιστη φυσική προστασία εδώ θέλω να μας δώσεις tips για τους ακροατές Θα ξανά έλεγα σε αυτό το σημείο

28:40 Και είναι και μία από τις αρχές της παρμακουλτούρας Ότι κοιτάμε το όλο σύστημα που σχεδιάζουμε Όχι συγκεκριμένες κινήσεις Δεν υπάρχει μία συνταγή που δουλεύει για όλους Δεν υπάρχει το φυτό θαύμα Που σε όλες τις συνθήκες θα λύσει το πρόβλημά μας Και από το όπου σε το που αλλάζει Από μικροκλίμα σε μικροκλίμα Ακριβώς, οπότε σκεφτόμαστε οικοσυστημικά Ξεκινάμε από τη μεγάλη εικόνα και μετά κινούμε προς τις λεπτομέρειες.

29:07 Οπότε σε αυτή την περίπτωση θέλουμε και πάλι ότι το ιδανικό για τον κήπο, για τον μπαλκόνι μας είναι να ξεκινήσουμε με ερωτήσεις τι είναι αυτό που θα κάνω που θα προστατέψει το εδαφόζουμα από την εξάτμιση του νερού, από τις ακτίνες του ήλιου από τις ακραίες θερμοκρασίες είτε το καλοκαίρι είτε το χειμώνα που είναι η παρουσία των άγριων χόρτων το να τα αφήνουμε να βγαίνουν ή εδαφοκάλυψη που μπορεί να είναι με τα ίδια τα χόρτα αυτά όταν θα τα κόψουμε, όταν θα ξεραθούν του καλοκαίρι ή με ό,τι υλικό έχουμε για παράδειγμα διαθέσιμο. Μπορεί σε κάποιον να είναι τα φύλλα που έχουν πέσει από τα δέντρα του, τα κρατάμε τα χρησιμοποιούμε. Μπορεί να υπάρχει κάποιο υλικό στην περιοχή μας το οποίο το απορρίπτουν όλοι για παράδειγμα κλαδεύουν σε πολλές πολυκατοικίες αφήνουν πίσω υπολείμματα αυτό είναι πλούτος για τον κήπο μας να κάνει, πώς θα κρατήσω προστατευμένο το εδαφός μου δεύτερο πράγμα που μπορεί κανείς να πει είναι πώς θα δώσω ποικιλομορφία στο χώρο μου η ποικιλομορφία έρχεται

30:11 πάλι πολύ εύκολο με το να αφήσουμε τα ζυζάνια να αναπτυχθούν και κάτι που πολλοί ανησυχούν έρχεται και δεν είναι με την προηγούμενη ερώτηση για τα παράσιτα που λένε θα κρύβονται παράσιτα στα ζυζάνια υπάρχει υγρασία θα υπάρχουν ασθένειες στον κήπο μου Τα παράσιτα βλέπουμε πολλές φορές και μέσα από την έρευνα Ότι είναι τα φυτά τα οποία όταν υπάρχουν πολλά έντομα Αντί να πάνε στο δέντρο μας, να πάνε στην καλλιέργειά μας Θα προτιμήσουν τα παράσιτα γιατί έχουμε την τρυφερή βλάστηση Ακριβώς τα ζεζάνια Τους δίνουμε τροφή δηλαδή Τους δίνουμε τροφή, τα κρατάμε μακριά από την καλλιέργειά μας Αλλά πέρα από αυτό μπορούμε να εντάξουμε επικοινωνμορφία όπως είπες να προσελκύσουμε και ωφελήμους οργανισμούς και ταυτόχρονα να δημιουργήσουμε και πολλά διαφορετικά επίπεδα.

30:54 Δηλαδή πολλές φορές έχουμε ένα μικρό κήπο, ένα μικρό μπαλκόνι και έχουμε πολύ συγκεκριμένο χώρο στον οποίο θα καλλιεργήσουμε. Βλέπουμε όμως, κοιτώντας πάλι τα φυσικά οικοσυστήματα ότι η φύση δεν αναπτύσσεται μόνο σε ένα επίπεδο. Δεν έχουμε μόνο λεμονιές για πράδειγμα ή μόνο μαργαρίτες ή μόνο 30 φυλλές αλλά έχουμε πολλά διαφορετικά επίπεδα και αυτός είναι ένας πολύ έξυπνος τρόπος να αξιοποιήσουμε το χώρο που έχουμε και ταυτόχρονα να εντάξουμε επικοινωνμορφία δηλαδή στο ίδιο σημείο μπορούν να υπάρχει η πόδης βλάστηση είτε τα ζεζάνια ή και εμείς ίδια να σπείρουμε πόδη βλάστηση τα ψυχανθή είναι μια πολύ ωραία κατηγορία φυτών που εμπλουτίζουν το εδαφός μας αντίστοιχα από πάνω μπορούν να μπουν αρωματικοί θάμνοι που έχουν και μεγάλη αντοχή στην ξηρασία και μπορούμε να τους χρησιμοποιήσουμε ειδικά ακριβώς κάτι ακόμα που κάνουν οι θάμνοι είναι το ότι προσελκύουν πολλά ωφέλιμα έντομα οι αρωματικοί θάμνοι είναι πολύ πλούσιοι σε νέκταρ και γύρι οπότε μπορούν να προσφέρουν τροφή σε πολλά έντομα

31:51 και η αλήθεια είναι ότι από τη στιγμή που σε ένα μικρό κήπο και μπαλκόνι θα εγκαταστοθούν και όλες κάποια έντομα τις επόμενες χρονιές έτσι επιστρέφουν και μέσα στα χρόνια έχουμε μια ισορροπία οπότε μπορούμε να προστατέψουμε το έδαφος να κρατήσουμε έτσι μια πόδη βλάστηση από πάνω από την πόδη βλάστηση να εντάξουμε θάμενους είπαμε τα ψυχανθή και διάφορα γρασίδια είναι πολύ ωραία να τα σπείρουμε αν δεν υπάρχουν να χρησιμοποιήσουμε τα υπολείμματα του κήπου μας για προστασία Εννοείται, τα υπολοιμματα του κήπου είναι καταπληκτικά Από πάνω αρωματικοί θάμνοι που έχουν την αντοχή τους στην ξηρασία Και μπορούμε να τους χρησιμοποιήσουμε και εμείς άμεσα Και να έχουν και την δράση αυτή την ωφέλιμη για τους επικονιαστές Και από πάνω αντίστοιχα μπορούμε να βάλουμε δέντρα της επιλογής μας Αν χωράνε τώρα και μιλάμε για κήπου Ναι, να έχεις όλους ο όροφος δηλαδή Ακριβώς Πόδι, υπόροφο, σόροφος Ακριβώς, ακριβώς και εκεί μπορούμε πάλι να βάλουμε και διάφορα είδη γρήγορης ανάπτυξης

32:48 πολλά φυλλοβόλα, είδη, δέντρα που είναι και όμορφα ή αντίστοιχα χρήσιμα όπως η καρυδιά για παράδειγμα που έχει τον καρπό της ή οι διαφορές μιμόζες και ακακίες που είναι πολύ όμορφες είναι καταπληκτικά είδη τα οποία αναπτύσσονται γρήγορα κάνουν πολύ γρήγορα δουλειά στο επέδαφός μας για να το αναγεννήσουν ρίχνουν τα φύλλα τους τα οποία θα γίνουν η μελλοντική μας εδαφοκάλυψη και παράλληλα μας προσφέρουν και την ομορφιά τους και τους καρπούς τους Θέλω να μου πεις Ευαγγελία, κάνοντας όλα αυτά τα ωραία και προσέχοντας και δουλεύοντας μαζί με τη φύση πότε βλέπουμε τα αποτελέσματα αυτά στο κήπο μας στο έδαφος πότε αρχίζει και μας δίνει πίσω γιατί το πρώτο πράγμα που με ρωτάνε είναι αυτό και πότε εγώ θα δω το όφελος έχει νόημα αυτή η ερώτηση ναι φυσικά ο κάθε άνθρωπος που καλλιεργεί μια από τις πρώτες κινητήριες δυνάμεις είναι το να δεις αποτέλεσμα στη δουλειά σου οπότε ναι σίγουρα έχει νόημα και άμα ήταν και κάτι που δεν δούλευε δεν θα το κάναμε οπότε υπάρχουν πράγματα που θα δούμε

33:58 η μεγαλύτερη δουλειά δεν είναι κάτι που θα παρατηρήσουμε με το μάτι μας αλλά σε βάθος χρόνου υπάρχουν πράγματα που θα παρατηρήσουμε και βράχει πρόθεσμα μέσα σε μία σεζόν και μέσα σε δύο-τρία χρόνια υπάρχουν πράγματα που θα παρατηρήσουμε δραστικές αλλαγές στο μικρό οικοσύστημα που φτιάχνουμε και μετά από πολλά χρόνια πάλι θα υπάρχει έτσι μια σταθερή ισορροπία την οποία θα έχουμε επιτύχει αυτό που θα δούμε στην αρχή την πρώτη σεζόν ας πούμε αν ξεκινήσουμε να κάνουμε την εδαφοκάλυψη αν ξεκινήσουμε να διατηρούμε ζάνια ή να έχουμε χλωρές λιπάνσεις όπως είπαμε με τα ψυχανθή, με διάφορα γρασίδια και γενικά ανακαλύπτουμε με βλάστηση το έδαφός μας το πρώτο πράγμα που θα δούμε είναι ότι θα έχουμε πολύ καλύτερη συγκράτηση της υγρασίας θα έχουμε επίσης τουλάχιστον στο έδαφός μας ό,τι και αν γίνεται εξωτερικά στην ατμόσφαιρα θα έχουμε καλύτερες θερμοκρασίες εδάφους το καλοκαίρι και το χειμώνα αντίστοιχα και θα δούμε ότι υπάρχει λόγω αυτών των δύο παραγόντων πολύ μικρότερο στρες στα φύτα

34:56 που είναι πολύ πρακτικό είναι ένα άμεσο αποτέλεσμα όταν κάποιος... Πολύ σημαντικό να δούμε εμείς πως θα έχουμε λιγότερο στρες αυτό βέβαια μας δίνει και σε εμάς λιγότερο στρες όταν τα βλέπουμε τα φυτά να ακμάζουν είπες λοιπόν μια λέξη κελθή, υγρασία και με πάει στο νερό βλέπουμε τώρα πως γίνεται με την εποχή αυτή που διανύουμε με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής Μία χρονιά έχουμε νερό όπως πέτος βρέχει Συνέχεια άλλη χρονιά μπορεί να μην έχουμε καθόλου Και μου άρεσε πάρα πολύ αυτό που είπες ότι βελτιώνεται η υγρασία Ανεξάρτητα με τη θερμοκρασία ή με το τι γίνεται στην ατμόσφαιρα Έχεις εσύ κρατάς μία σταθερή όσο το δυνατόν και ανάλογα με την εποχή Μία σταθερή υγρασία στο υπέδαφος Ναι, βλέπουμε ότι όλες οι πρακτικές της αναγεννητικής καλλιέργειας, είτε βραχυπρόθεσμα είτε μακροπρόθεσμα, σταδιακά βελτιώνουν την ικανότητα του εδάφους μας να συγκρατεί το νερό.

36:01 Και με το κομμάτι της εδαφοκάλυψης, στη μικρή σεζόν που είπαμε, τα πρώτα αποτελέσματα που θα δούμε, χωρίς να έχει γίνει τεράστια αλλαγή στο οικοσύστημά μας, θα βοηθήσουν στη συγκράτηση του νερού. έχουμε μικρότερη εξάτμιση από το έδαφος υπάρχει ένα υλικό το οποίο προστατεύει την επιφάνεια του εδάφους δεν υπάρχει άμεση εξάτμιση είναι ένα στρώμα μόνωσης πάνω από το έδαφος από την άλλη δεν υπάρχουν και οι ακτίνες του ήλιου που πέφτουν απευθείας πάνω στο έδαφος και οι αυξημένες θερμοκρασίες που προκύπτουν από όλο αυτό οπότε ναι υπάρχει πολύ καλύτερη συγκράτηση του νερού προφανώς χρειάζεται αν μιλάμε για συνθήκες καύσου να αποτίζουμε ενδιάμεσα αλλά αν έχουμε ένα έδαφος το οποίο δεν είναι έδαφο καλυμμένο και ένα έδαφος που είναι έχουμε πολύ αισθητή διαφορά στην υγρασία μας Μάκρο πρόθεσμα τώρα και πέρα από το κομμάτι της ίδιας έδαφο κάλυψης με τις πρακτικές της αναγεννητικής καλλιέργειας βελτιώνουμε την ίδια την ικανότητα του εδάφους μέσα στους σπόρους του

36:58 τους ίδιους με τη δομή που πετυχαίνουμε να συγκρατεί το νερό και είναι και ένα από τα κλειδιά της επιτυχίας, της αναγεννητικής καλλιέργειας και της περμακολουτούρας γενικότερα το ότι όταν βελτιώνουμε το έδαφος έχουμε την ικανότητα αυτή να συγκρατήσουμε νερό. Πολλοί νομίζουν ότι ο καλύτερος τρόπος για να συγκρατήσω και να αξιοποιήσω το νερό είναι να μαζέψω το βρόχινο νερό, να έχω γεωτρήσεις.

37:20 Είναι και αυτός ένας τρόπος, ε? Δεν συνδυάζεται. Είναι πολύ μικρό σε σχέση με την ικανότητα του εδάφους να συγκρατεί νερό. Βλέπουμε ότι ένα έδαφος το οποίο είναι υγιές και έχει έτσι τη σωστή δομή και έχει αρχίσει να έχει ψηλότερο ποσοστό οργανικής ουσίας, μπορεί και συγκρατεί νερό μέσα στους πόρους του σαν ένα σφουγγάρι και αυτό σε έκταση είναι πολύ πολύ καλύτερο, είναι πολύ πολύ μεγαλύτερο.

37:45 Και πολύ δεξαμενή. Από ότι οποιαδήποτε δεξαμενή μπορούμε εμείς εξωτερικά να κατασκευάσουμε. Και ποτίζοντας λιγότερο, δίνοντας λιγότερο νερό, έχεις πολύ καλύτερο αποτέλεσμα και υδατοεικανότητα. Που είναι πάρα πολύ σημαντικό γιατί το νερό ξέρουμε ότι είναι ένα σπόρος. Έτσι, πάρα πολύ σημαντικός. Τι άλλο μπορούμε να κάνουμε για το νερό.

38:06 Τι άλλες πρακτικές έχουμε, μας δίνει η περμακουλτούρα. Είναι μόνο στο επίπεδο του εδάφους αυτό, αυξάνοντας την υδατοεικανότητα του εδάφους. η αναγενετική καλλιέργεια κυρίως επικεντρώνεται στο κομμάτι του εδάφους και βλέπουμε βασικά ότι και για την διαχείριση του νερού το έδαφος είναι πάλι πολύ σημαντικό σημείο δεν μπορούμε να αλλάξουμε το κλίμα της περιοχής μας δεν μπορούμε να αλλάξουμε το πόσο η βροχή θα πέφτει στο σημείο που προσπαθούμε μπορούμε να μαζέψουμε όμως το νερό το κάνεις και εσύ το κάνω ο καλύτερος τρόπος ξανά λέω να το μαζέψουμε είναι στο έδαφος μας και για να το μαζέψουμε στο έδαφος μας με τις πρακτικές αυτές που προηγουμένως αναφέραμε βράχει πρόθεσμα σε μικρό χρόνο μάλλον από όταν ξεκινήσουμε να το εφαρμόζουμε πετυχαίνουμε αυτή τη μικρή συγκράτηση της υγρασίας μακροπρόθεσμα ξανά σχεδιάζοντας ένα μεγάλο οικοσύστημα μπορούμε και αυξάνουμε τις συνθήκες υγρασίας στο περιβάλλον μας με όλους τους τρόπους που αναφέραμε πριν Δηλαδή έχουμε την εδαφοκάλυψη που θα είναι αυτό το στρώμα μόνωσης

39:11 Και προστατεύει αυτή την απευθείας εξάτμιση και τις υψηλές θερμοκρασίες που πάλι φέρνουν την εξάτμιση του νερού Μπορούμε να βάλουμε κομπόστ Που είναι και κολλάει και με τα υπολείμματα της καλλιεργιάς μας που πριν προηγουμένως τα φέρνουμε Αυτά αποσυντήθενται και γίνονται οργανική ύλη Και οργανική ύλη είναι κάτι το οποίο μπορεί και συγκρατεί και το κομπός μπορούμε να το φτιάξουμε και εμείς ακριβώς, στον κήπο μας στον κήπο μας, στο σπίτι μας με τα υπολήμματα της κουζίνας μπορούμε να πάρουμε και τους γειτονές μας και είναι κάτι που μας φέρνει και πολύ κοντά τι ωραία, τι ωραία ιδέα αυτή μπορούμε να αφήσουμε ένα κάδο στο γειατονά μας και μια φορά τη βδομάδα να τον καλέψουμε για ένα καφέ για ένα δείπνο και να μαζέψουμε και τα υπολήμματα της κουζίνας του νομίζω ότι πάρα πολλοί θα θέλατε να το κάνουν Δεν ξέρω τώρα πώς θα προσφερθούν να το κάνουν Αλλά είναι μια πολύ ωραία πρόταση αυτή Έχω βρει κόσμο που είναι πολύ πρόθυμος Πολλές φορές κάνοντας τα σωστές ερωτήσεις

40:05 Είμαστε κοντά με τους ανθρώπους που δεν το περιμέναμε καθόλου Τώρα όταν θα συνεχίσουμε να κάνουμε αυτές τις πρακτικές της αναγεννητικής καλλιέργειας Πέρα από τη συγκράτηση της υγρασίας και την ανθεκτικότητα Θα δούμε επίσης ότι υπάρχει καλύτερη γονιμότητα στο έδαφό μας Θα αρχίσει το έδαφος να αποδίδει καλύτερα Αυτό που θέλαμε Και τα φυτά τα οποία εμείς φυτεύουμε και που ήδη έχουμε Και θα αναπτύσσονται πιο γρήγορα Και θα προσαρμόζονται καλύτερα Θα περνάνε λιγότερο στρες πάλι για να μπουν Και μετά με την πάροδο του χρόνου Πέρα από τα δύο και τρία χρόνια Θα αρχίσουμε να βλέπουμε πολύ μεγαλύτερες αλλαγές Οι οποίες πλέον είναι ελάχιστο ρατές με το μάτι Και μας τις επιβεβαιώνει η επιστήμη Θα αρχίσουμε να χρειαζόμαστε όλο και λιγότερο να επεμβαίνουμε εμείς.

40:53 Θα κάνουμε δηλαδή όλο και λιγότερη δουλειά, λιγότερα ποτίσματα, λιγότερη λείπανση, λιγότερη ανάγκη να καταπολεμήσουμε έντομα και ζάνια. Ευαγγελία, θέλω να μου πεις για τους ακροατές μας που δεν ξέρουν από πού να ξεκινήσουν. Και θέλουν να μπουν έτσι σε αυτό το ταξίδι, γιατί πραγματικά και ποιος δεν θέλει να ακούσει και αυτό το podcast και δει και καταλάβει και κατανοήσει πόσα είναι τα πλεονεκτήματα.

41:19 Έχουμε κάτι να του προτείνουμε, κάποιες εμπειρίες να το δει πριν να το δοκιμάσει, αν του ταιριάζει ή κάποιες πηγές να διαβάσει. Θες να μας προτείνεις κάτι. Νοητερή. Ναι. Όπως είπα από την αρχή, κάτι που μου έμαθε και το δάσος, είναι η παρατηρήση και η αργή αλληλεπίδραση. Να μην βιαζόμαστε να κάνουμε δράσεις, παρατηρούμε τη φύση και εφαρμόζουμε με αυτοσυγκράτηση.

41:41 πολλές φορές επίσης βοηθάει να κάνουμε μικρές και αργές λύσεις γιατί πολλοί κόσμος κιόλας αποθαρρύνεται όταν δεν έχει τα μέσα ή δεν προλαβαίνει να κάνει κάτι στον κήπο του οι μικρές και αργές λύσεις είναι πολύ καλές για να φτιάξουμε το οικοσύστημά μας και να δούμε αποτελέσματα μακροπρόθεσμα κάτι που θα πρότεινα σαν πηγές, μπορεί κανείς να βρει και να διαβάσει και περισσότερες συμβουλές πάνω στις αρχές της περμακολτούρας κυρίως είναι μια υπάρχει στο σελίδα του Ινστιτούτου αυτού το Ινστιτούτο Ερευνών Περμακουλτούρας δηλαδή στα ελληνικά υπάρχει στο σελίδα και έχουν πολύ ωραίο υλικό και με τις αρχές και με διάφορα βίντεο και πηγές που μπορεί κανείς να διαβάσει και να ξεκινήσει από εκεί να καταλαβαίνει περισσότερα πράγματα και όχι μόνο να καταλαβαίνει περισσότερα πράγματα αλλά να έχει κάποιες έτσι πρακτικές συμβουλές προσέγγισης για να αρχίσει να σκέφτεται διαφορετικά και οικοσυστημικά.

42:39 Κάτι άλλο που θα πρότεινα γιατί αρχίσει να έρχεται σε επαφή με άτομα τα οποία και αυτά ενδιαφέρονται να κάνουν τις ίδιες πρακτικές πάρα πολύ βοηθάει να συζητάμε με τους άλλους να ανταλλάσσουμε ιδέες ειδικά με αυτούς που βρίσκονται στο ίδιο περιβάλλον με εμάς και έχουν δοκιμάσει πράγματα όπως είπα προηγουμένως στην αρχή δεν υπάρχει μια λύση που δουλεύει παντού αλλά όταν έχουμε ανθρώπους που δουλεύουν στο ίδιο οικοσύστημα με εμάς παρόμοιες πάνω κάτω συνθήκες μπορούμε να δούμε τι έχουν δοκιμάσει τι δούλεψα και να ανταλλάξουμε πληροφορίες υπάρχει πολύ όμορφη κοινότητα στην Ελλάδα κιόλας που εφαρμόζει την αναγεννητική γεωργία και δεν χρειάζεται κάποιος να είναι καλλιεργητής για να συμμετάσχει μπορεί να γραφτεί και να έρχεται σε επαφή με κόσμο όποιος ενδιαφέρεται, πιθανόν γνωρίζει περισσότερα και να ξεκινήσει από εκεί το ταξίδι του είναι το Regenerative Farming Greece και εκεί γι' αυτό θα βρεις στο σελίδα και υπάρχει και πολύ πλούσια βιβλιοθήκη στην ιστοσελίδα αυτή

43:37 και να έρθεις σε επαφή με κόσμο Εγώ ξέρεις τι άλλο θα πρότεινα θα πρότεινα στους ακροατές μας να επισκεφτεί και την δικιά σου φάρμα και εγώ θα την προτείνω να επισκεφτεί τα εργαστήρια που κάνεις γιατί όπως είπες και εσύ η επαφή με κάτι που θέλουμε να κάνουμε και η γνωριμία με ανθρώπους που ήδη το κάνουν και έχουν να σε διδάξουν από τα λάθη τους ή να σε εισάγουν έτσι με έναν πιο ωραίο τρόπο κερδίζεις χρόνο που είναι πάρα πολύ σημαντικό ο χρόνος μας αλλά απολαμβάνεις ταυτόχρονα και μια υπέροχη εμπειρία ηρεμίας και σύνδεσης με τη φύση αλλά θέλω να μας πεις εσύ περισσότερα για αυτά τα ωραία που κάνεις.

44:21 Εννοείται, εννοείται. Σίγουρα είναι πολύ ωραίο να διαβάσει κανείς και να έρθει σε επαφή με περισσότερο κόσμο. Δεν υπάρχει τίποτα που να την καθιστά την πρακτική εφαρμογή και την παρατήρηση στο πεδίο. Και αν κάποιος δεν νιώθει έτοιμος να ξεκινήσει από μόνος του ή διαβάσει τα βιβλία, δει τις πηγές και ταυτόχρονα θέλει κάτι πιο χειροπιαστό έχουμε και εργαστήρια που κάνουμε στο κτήμα εδώ στην Ελλάδα πάνω στην φυσική ζωή πάνω στην αυτάρκεια και την περμακουλτούρα εφαρμόζοντας πάλι αρχές της αναγεννητικής γεωργίας κάνουμε κατά καιρούς διάφορα εκπαιδευτικά εργαστήρια και retreats στο κτήμα που είμαστε και αγγίζουμε πολλά θέματα όσον αφορά την καλλιέργεια και αντίστοιχα και τα βότανα που είπες προηγουμένως κοιτάμε δηλαδή και το καλλιεργούμενο περιβάλλον που εμείς δημιουργούμε και το φυσικό περιβάλλον και αυτά τα δύο μέσα στα εργαστήριά μας δεν διαχωρίζονται βλέπουμε μέσα σε πιο οικοσύστημα βρισκόμαστε δρούμε μέσα σε αυτό και δημιουργούμε και στο κομμάτι της καλλιέργειας

45:24 και μέσα στο κομμάτι του φυσικού οικοσυστήματος και απολαμβάνουμε γιατί όλα αυτά που μπορούμε να συλλέξουμε μετά έχουμε και δημιουργική κουζίνα θα έλεγα εγώ και απολαμβάνουμε και συνδεόμαστε και όλες Και συνδεόμαστε. Και με τον συνανθρωπό. Άρα καλύπτουμε τις τρεις αξίες της φορμακουλτούρας. Έτσι που έχει να κάνει τη φύση, ο άνθρωπος και τη σύνδεση.

45:46 Εννοείται, εννοείται. Σε όλο αυτό το τρίπτυχο που τόσο πολύ έτσι έχουμε ανάγκη. Ακριβώς. Και τώρα τον Απρίλιο θα κάνουμε μια ημερήσια δράση. Αν κάποιος μας ακούει και θέλει να συμμετάσχει. Πιο πολύ έτσι πάνω στο άγριο περιβάλλον. την παρατηρήση του άγριου περιβάλλοντος στις 5 Απριλίου θα κάνουμε μια μονοήμερη δράση και μέσα στον ίδιο μήνα θα κάνουμε έτσι και για όποιον θέλει να εμβαθύνει μια τριήμερη δράση όπου ο κόσμος που ενδιαφέρεται θα έχει την ευκαιρία να μείνει κιόλας στο σπίτι μας και να έχει την εμπειρία της παραπάνω ησυχίας και σύνδεσης για την οποία μήνυσε Να δούμε αν μπορεί να το αντέξει κιόλας γιατί ωραία τα λέμε παιδιά αλλά γεια πηγαίνετε και στην πράξη να δείτε είναι αρκετή ησυχία είναι και κοινότητα ταυτόχρονα για εκείνες τις ημέρες είμαστε αρκετά άτομα μαζί και στο τρίμηρο αυτός θα έχει κάποιος την ευκαιρία να δει στην πράξη και το φυσικό περιβάλλον και πως εμείς αξιοποιούμε απευθείας από αυτό και να φτιάξουμε και όλες πράγματα που θα πάρουμε στο σπίτι

46:44 έτσι και γινόμαστε αυτάρκεις λοιπόν με ό,τι μας δίνει η φύση. Πού σε βρίσκουμε Ευαγγελία όπου θα τα βρούμε όλα αυτά τα ωραία, να ξέρετε ότι και εγώ θα τα κοινοποιήσω, οπότε έχετε υπόψη σας. Όλα αυτά που κάνω και στο κομμάτι της έρευνας και σε οποιαδήποτε δράση ανοιχτή προς τον κόσμο εκπαιδευτικό εργαστήριο ή αντίστοιχα δράση με οργανισμούς πάνω στο κομμάτι της προστασίας του περιβάλλοντος μπορεί ο κόσμος να το βρει κυρίως στα social media μου πρόσφατα ξεκίνησα και newsletter όπου μπορεί κανείς να εγγραφεί κυρίως μέσω Instagram και Facebook μπορεί κανείς να παρακολουθεί στη δουλειά που και εγώ κάνω και που στο χτύμα κάνουμε πες μας και το Instagram selfsufficiencyclass λέγεται θα το γράψω και στο post και αντίστοιχα στο link στο προφίλ του Instagram υπάρχει και σημείο για εγγραφή στο newsletter τέλεια δεν κάνουμε spamming απλώς ενημερώνουμε για τις δράσεις που κάνουμε αν υπάρχουν αποτελέσματα από την έρευνα και αυτά και μετά φυσική επαφή απευθείας να γνωριστούμε

47:44 στα έργα στη Ήρια στις διάφορες δράσεις που κάνουμε Ευαγγελία χάρηκα πάρα πολύ που σε γνώρισα και χαίρομαι πάρα πολύ που υπάρχουν επιστήμονες σαν και σένα που κάνουν τη θεωρία πράξη με τόλμη πραγματικά τόλμη και πάρα πολύ μεγάλη αγάπη και σεβασμό για τη φύση Σε ευχαριστώ πάρα πολύ Σε ευχαριστώ και εγώ πάρα πολύ για την πρόσκληση Πριν κλείσουμε αυτό το επεισόδιο σας έχω ένα homework για το Σαββατοκυριακό.

48:16 Βγείτε στο μπαλκόνι ή στον κήπο σας, κλείστε τα μάτια για δύο λεπτά και ακούστε. Μετά, παρατηρήστε ποιο φυτό φύτρωσε. Μόνο του. Εκεί που δεν το περιμένατε. Μην βιαστείτε να το βγάλετε. Ρωτήστε τον εαυτό σας. Γιατί η φύση το έβαλε εκεί. Σας ευχαριστώ που ακούσατε ένα ακόμα επεισόδιο της σειράς την Αφιτέψω Σήμερα. Ανανεωνώ το ραντεβού μας για το επόμενο επεισόδιο με περισσότερες πράσινες συμβουλές Μέχρι τότε, για να είστε καλά να φροντίζετε τα φυτά σας Γεια σας να ακούτε podcast.