Τι να φυτέψω το Φθινόπωρο; η μεσογειακή απάντηση από τον κήπο της Σπάροζα

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Soundies πάντα η πραγματική πρωτοχρονιά. Όλοι επιστρέφουμε στις βάσεις μας, ανοίγουμε ατζέντες, οργανώνουμε τη δουλειά και βάζουμε στόχους για νέα ξεκινήματα. Προσωπικά ως γεωπώνος και αρχιτέκτονας τοπίου, αυτή την εποχή νιώθω μια ακαταμάχητη δημιουργική προσμονή. Τόσο πολύ που δεν σας κρύβω ότι έχω πάθει έτσι μια μικρή θελνοτήτητα.

00:49 Οπότε παιδιά, παν μέτρον άριστο να το θυμόσαστε πάντα αυτά. Αν είπα μόνο για νέα σχέδια, ανασχεδιασμούς, για να μελετήσω τις καινούργιες παγκόσμιες τάσεις, να ανακαλύψω ποικιλίες φυτών που δημιουργούνται και δοκιμάζονται σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Αλλά κυρίως για να γνωρίσουμε μαζί ανθρώπους και τόπους. Ανθρώπους που λατρεύουν τα φυτά και τόπους όπου τα φυτά απλά λατρεύουν να βρίσκονται.

01:12 Ξέρω πως η επιστροφή στην πόλη και στους ρυθμούς της καθημερινότητας κρύβει καμιά φορά ένα γλυκό πικρό συνέστημα Γι' αυτό διάλεξα να ξεκινήσουμε με ένα κομμάτι που αγαπώ πολύ Το blue της Billie Eilish Αυτό το μπλε της μελαγχολίας δεν θα το αφήσουμε να μείνει. Σήμερα, αλλά και σε όλη αυτή τη σεζόν, θα διώξουμε κάθε κρίζα η μπλε σκέψη μέσα από μελέτη, φροντίδα και την ουσιαστική είσοδο των φυτών στη ζωή μας.

02:09 Γιατί στο τέλος της ημέρας, αυτός είναι ο σκοπός μας. να κάνουμε τον κόσμο γύρω μας λίγο πιο όμορφο, πιο βιώσιμο και βαθιά αληθινό. Και ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να ξεκινήσουμε από το να κοιτάξουμε το δικό μας τοπίο? Ζούμε σε μια εποχή κλιματικής κρίσης, όπου οι ξηρασίες και τα θερμά καλοκαίρια μας αναγκάζουν να επαναξετάσουμε τα πάντα.

02:31 Η έννοια του κήπου στην Ελλάδα δεν μπορεί πια να είναι το αγγλικό καζόν που διψάει ασταμάτητα. Ο μεσογειακός κήπος δεν είναι πια μια αισθητική επιλογή. Είναι στάση ζωής, σεβασμός στους σπόρους, αρμονία με το φως και την πέτρα που χαρακτηρίζει την Ελλάδα. Σήμερα λοιπόν, έχω τη χαρά και την τιμή να φιλοξενώ μια εξαιρετική συνάδελφο, τη γεωπόνο και συμπρέσβηρα για το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Κλίμα, Δήλη Λουμάκη.

03:01 Η Δήλη είναι υπεύθυνη για έναν χώρο που κατά την προσωπική μου γνώμη αποτελεί τον ωραιότερο μεσογειακό κήπο στην Αττική, τη Σπάρωζα ή Σπαρώζα. Για όσους δεν τη γνωρίζετε, η Σπάρωζα είναι ένας ιστορικός πειραματικός κήπος στα περίχωρα της Αθήνας, σε μια πλαγιά της Παιανίας. Δημιουργήθηκε από την πρωτοπόροζα Κλίν Τίργουιτ, η οποία ήδη από τη δεκαετία του 60 υποστήριζε ότι η επιλογή των φυτών οφείλει να ταιριάζει απόλυτα στις τοπικές συνθήκες.

03:28 Επί μία εικοσαετία καλλιεργούσε φυτά όχι μόνο από την Ελλάδα αλλά και από άλλες μεσογειακές ζώνες του κόσμου την Νότια Αφρική, την Καλιφόρνια, το Μεξικό, την Αυστραλία Φυτά που μπορούν να δοκιμήσουν στους σκληρούς καλοκαιρινούς μήνες του τόπου μας Περισσότερα όμως θα μας πει η καλεσμένη μας Βίλη, σε καλωσορίζω στο podcast των φυτών.

04:08 Γεια σου Μαριάννα, χαίρομαι πάρα πολύ που είμαι μαζί σου. Και εγώ χαίρομαι πάρα πολύ, μου κάνεις ποδαρικό γιατί ναι, σε ζω. Εσύ μαζί με τη βροχή. Τι έχεις να πεις γι' αυτό τώρα? Έχω να πω ότι είναι καταπληκτικό. Είναι καταπληκτικό και για εμάς αλλά και για τα φυτά και για τους κήπους που τόσο πολύ παλεύουμε και θέλουμε να είναι υγιείς.

04:29 Ήθελα να σου πω ότι μου αρέσει πάρα πολύ αυτό που κάνεις. Σε παρακολουθώ. Ευχαριστώ. Έχεις μια αμεσότητα η οποία χρειάζεται και όταν σε γνώρισα ένιωσα αυτή την αμεσότητα αμέσως και ενώ είμαι πολύ αγχωμένη που είμαι εδώ, είμαι παρόλα αυτά πολύ ωραία. Λοιπόν, είναι αμοιβαία τα αισθήματα και νομίζω ότι είσαι ο άνθρωπος που έχεις δώσει στον Μεσογειακό Κήπο για τον οποίο ήρθες να μιλήσουμε έναν άλλο αέρα θετικότητας.

05:03 Για να δούμε. Θέλω λοιπόν να μου πεις τι είναι η Σπάροζα ή η Σπαρόζα. Ωραία, ωραία. Λοιπόν αρχικά είναι και Σπάροζα και Σπάροζα. Εγώ προτιμώ τη Σπάροζα, μου ακούγεται πιο καλά. Αυτό σου ισχύουν και τα δύο. Λοιπόν η Σπάροζα, ένα από τα πράγματα που είναι, Είναι ένας μεσογειακός κήπος, βρίσκεται στην Πεανία και τον έφτιαξε, τον ξεκίνησε η Τζάκη Τιρίτ η οποία ήταν Βρετανή πολεοδόμος, ήταν καθηγήτρια στο Χάρβαρτ στη πολεοδομία και ήταν και συνεργάτητα του Κωνσταντίνου Δοξιάδη.

05:42 Μεγάλος αρχιτέκτονας κι αυτός. Συνεργάζονταν λοιπόν μαζί εκτός από το journal που έκαναν το Acoustics Αυτή ήταν η εκδότρια του περιοδικού Και στα συμπόσια της Δήλου, δηλαδή έκαναν πολύ σημαντικά πράγματα Όταν λοιπόν αποφάσισε να μείνει στην Ελλάδα Έψαξε να βρει ένα μέρος στην Αττική Που να μπορέσει να εφαρμόσει στην πράξη Όλα αυτά τα οποία δίδαξε όλα τα χρόνια που ήταν καθηγήτρια Τι ήταν αυτό, ήθελε να φτιάξει μια κοινότητα Κάτι σαν μια γειτονιά φαντάσου Η οποία εκτός από κτίρια Είχε και φύση μέσα, πολύ Και κοινωνικές σχέσεις με τους ανθρώπους Και τέχνη Και έδενε νομίζω λίγο τους ανθρώπους Όλο αυτό, ναι Αυτό λοιπόν το κατάφερε, το δημιούργησε της Παρόζα Και πώς φτάνουμε στον κήπο Να πούμε βέβαια και και εσύ μου το έχεις πει αλλά το έχω δει και με τα μάτια μου ότι είναι και ένας πειραματικός κήπος Σωστά, άρα επειδή ξεκινάει λοιπόν το 1965, άρα είναι ένας ιστορικός κήπος έχει φυτά από τις πέντε περιοχές του πλανήτη με το αντίστοιχο κλίμα οπότε είναι και ένας βοτανικός κήπος, έχει μια πολύ μεγάλη ποικιλία φυτών

07:05 και η λογική του έτσι ξεκίνησε και έτσι συνεχίζει μέχρι σήμερα είναι και ένας πειραματικός κήπος. Γιατί δοκιμάζουμε ποια φυτά αντέχουν στο δικό μας κλίμα, το μεσογειακό και αυτό το κάνουμε συνέχεια. Δεν σταματάμε. Η αλήθεια είναι ότι τώρα έτσι όπως πάει ο καιρός με εξαίρεση τη σημερινή ημέρα γιατί σήμερα έφερσε. Τα ξενεί τα πρωτοβρόχια.

07:29 Σωστά, τα πρωτοβρόχια. Τινούμε να έχουμε ένα κλίμα άλλων. η πύρον. Λοιπόν, αυτό δεν ξέρω τώρα. Αυτό με το κλίμα παρατηρούμε τα τελευταία πέντε χρόνια μια σημαντική διαφορά σε σχέση με τα προηγούμενα. Πάντα είχαμε πολύ ζεστό καλοκαίρι. Αλλά είχαμε κάποια peak κάποια χρονιά με 40 ας πούμε και μετά για τρία-τεσσέρα χρόνια ξανακατεύανε η θερμοκρασία τα μέγιστα.

07:59 Τα τελευταία τεσσέρα χρόνια δεν έχει κατέβει. Πάει εκεί και κάθεται εκεί. καρφιτσώνεται στα ψηλά. Αυτό είναι το ένα μας πρόβλημα. Το άλλο μας πρόβλημα είναι ότι το χειμώνα δεν κάνει πια κρύο. Δηλαδή, και ελπίζω να συνεχίσεις και φέτος, γιατί δεν ξέρω. Δεν κάνει πια κρύο. Και το τρίτο που είναι πολύ σημαντικό είναι ότι τα φαινόμενα της βροχής με εξαίρεση το σήμερα που περνάει είναι μια πολύ ωραία βροχούλα είναι έντονα.

08:30 Οπότε μπορεί να ρίξει μέσα σε μία μέρα 50 χιλιοστά, 60 χιλιοστά, 70 χιλιοστά το οποίο ουσιαστικά τι προκαλεί, δεν προλαβαίνει να απορροφηθεί και ξεπλένεται οπότε και αυτό είναι είναι τρία βασικά πράγματα που έχει αλλάξει το κλίμα και πρέπει να προσαρμοστούμε Θέλω όμως να σταθούμε σε μία λέξη που είπες και μου αρέσει πάρα πολύ τα πρωτοβρόχια του φθινοπόρου που σήμερα ξεκινώντας και αυτή τη σεζόν το σκεφτόμουν τι ωραία και πόσο τα έχουμε χάσει λίγο και τα έχατε θυμίσει και πόσο σημαντικά είναι για τα φυτά μας.

09:09 Λοιπόν, τι κάνουν τα δικά μας φυτά, τα μεσογειακά. Έχουν ένα κύκλο ζωής, ο οποίος είναι ξυπνάνε το φθινόπωρο, ένας παράγοντας είναι η βροχή και ένας παράγοντας είναι η μείωση της διάρκειας της ημέρας. Αυτοί οι δύο λοιπόν παράγοντες προκαλούν τους βολβούς σιγά σιγά να ξυπνήσουν Αυτό γίνεται στη διάρκεια του φθινοπόρου και του χειμώνα που έχουμε τις βροχές μας Και στην άνοιξη αλλά όχι πάρα πολύ πια Σιγά σιγά η άνοιξη μας έχει λιγότερες βροχές Και μετά αναπτύσσονται την άνοιξη και μετά το καλοκαίρι κοιμούνται πάλι Αυτός είναι ο κύκλος ζωής των φυτών μας Και έτσι λοιπόν η βροχή που συνεισφέρει στον κύκλο αυτόν Στο ότι ξυπνούν τα φυτά Στο ότι ξυπνούν τα φυτά Και εδώ πάρα πολλοί μου γράφουν και έχουμε μπερδευτεί η αλήθεια είναι Ή μου ζητάνε άνυδρος κήπους Και όταν ας πούμε ρωτάω τι είναι ένας άνυδρος κήπος για εσάς Πώς το φαντάζεστε Μου λένε δεν θέλω να ποτίζω καθόλου Έτσι Κάτι τέτοιο ισχύει Θέλω να δούμε λίγο τι είναι άνυδρος κήπος για να το ξεκαθαρίσουμε εδώ στο podcast των φυτών.

10:28 Ωραία. Και όλοι να έχουμε μία σαφή εικόνα τι εννοούμε. Λοιπόν, ανίδρος κήπος σημαίνει ένας κήπος τον οποίο δεν ποτίζουμε κάποια περίοδο του χρόνου. Για μας αυτό θα έπρεπε να συμβαίνει το καλοκαίρι. Ωστόσο, είναι πιο σωστή η έκφραση ξηρικός κήπος. Ανίδρος κήπος, δηλαδή χωρίς καθόλου νερό, στο δικό μας περιβάλλον, ενώ τέλος πάντων στη δικιά μου εμπειρία, δεν μπορούμε να έχουμε.

10:59 Γιατί είναι διαφορετικό η αιτήσια βροχόπτωση σε κάθε περιοχή. Δηλαδή μπορεί στην Αθήνα να έχουμε 400 χιλιοσταυροχείς, αλλά είναι άνιδρος αυτός ο κήπος σε σχέση με της Κέρκυρας που έχει 1000 χιλιοσταυροχείς ή του Λονδίνου ή του Μαμπελιέ. Εκείνες οι περιοχές έχουν τη δυνατότητα να κρατήσουν το νερό και να τροφοδοτήσουν τα φυτά το καλοκαίρι σε ένα δικό μας περιβάλλον δεν είναι ή μάλλον πρέπει να βρούμε υπάρχουν κάποια φυτά μεσογειακά τα οποία δεν πρέπει να τα ποτίσουμε όπως είναι οι βολβί μας όπως είναι οι εφορβίες ας πούμε άμα τις ποτίσεις σωστικά πεθαίνουν άρα εκτός από αυτά τα φυτά που δεν θέλουν νερό τα υπόλοιπα φυτά τα οποία θέλουμε να έχουμε στον κήπο μας για να είναι και λειτουργικός και όμορφος χρειάζονται κάποια βοήθεια Ο στόχος δεν είναι να μην ποτίσουμε ποτέ.

11:55 Ο στόχος είναι να ποτίσουμε το λιγότερο δυνατό για να έχουμε το καλύτερο αποτέλεσμα. Σωστά. Και αν σε μία περίοδο είχαμε αρκετό νερό, απόθεμα νερού, και είχαμε φυτέψει σωστά, που και αυτό πρέπει να το πούμε, πώς φυτέυουμε σωστά και ποιες είναι εκείνες οι συνθήκες στο μεσογειακό μας τοπίο που επιτρέπουν και να υπάρχει νερό στο χώμα και στο υπέδαφος, έτσι ώστε το φυτό να είναι αρκετά δυνατό και να μπορέσει να αντεπεξέλθει το καλοκαίρι.

12:26 Ωραία. Ένα βασικό χαρακτηριστικό που πια υιοθετούν και οι αγγλικοί κήποι στις άλλες χώρες είναι η φύτευση το φθινόπωρο. Καλή ώρα. Καλή ώρα. Ήρθε η ώρα να φυτέψετε. Τι κάνουμε τώρα δηλαδή. Φυτεύουμε ώστε τα φυτά να προλάβουν μέχρι το επόμενο καλοκαίρι που θα έρθουν οι δύσκολες συνθήκες να προλάβουν να έχουν φτιάξει ένα αρκετά δυνατό ριζικό σύστημα ώστε να ταπεξέλθουν σε αυτή την πρώτη τους δυσκολία.

12:58 Δεν σημαίνει ότι το πρώτο καλοκαιρί, το δεύτερο ή το τρίτο δεν θα ποτίσουμε τα φυτά γιατί στην αρχή για να εγκατασταθούν, να δημιουργήσουν τις γεραίες τους βάσεις χρειάζονται νερό. Σωστά. Ναι. Αν όμως μέσα σε μία περίοδο, μία χρονιά, δεν είχαμε καθόλου νερό πρέπει να βοηθήσουμε τα φυτά μας. Ουσιαστικά αυτό συμβαίνει. Δίλη είπες πριν ότι ο κήπος στη Σπάρουζα είναι ουσιαστικά μια συλλογή φυτών από όλο τον κόσμο.

13:26 Είναι και αυτό. Θέλω να μου πεις κάποια φυτά τα οποία υπάρχουν στο κήπο και έχουν κατασταθεί εδώ πολύ καλά. Λοιπόν, αρχικά επειδή μάλλον δεν είπαμε και από την αρχή πώς λειτουργήσε και φτάσαμε στο να έχουμε φυτά από τις πέντε περιοχές. Η Τζάκη λοιπόν ξεκίνησε να φτιάξει ένα κήπο για τους καλεσμένους της, οι οποίοι ήταν οι περισσότεροι που ερχόντουσαν το καλοκαίρι.

13:57 Η ίδια ήταν επισκέπτρια καθηγήτρια σε πολλά μέρη του κόσμου, σε πολλά πανεπιστήμια, οπότε είχε πάρα πολλούς φίλους. Ωραία. Ναι. Και ξεκίνησε να φτιάξει κάτι σαν ένα γλυκό τύπο κήπου. Σύντομα κατάλαβες αυτό. Έτσι ξεκίνησε. Σύντομα κατάλαβα και είδε ότι αυτό δεν μπορεί να λειτουργήσει εδώ και έτσι ξεκίνησε η αναζήτηση και το πάθος γιατί ήταν βαθιά γνώστης και των φυτών και τα αγαπούσε πολύ και έτσι ξεκίνησε αυτή η αναζήτηση του να βρει τι μπορεί να φυτέψει στις παρόντσες.

14:31 Τι συμβαίνει τώρα. Αυτό το μέρος όταν το πρωτοβρήκε ήταν ένα μέρος χωρίς νερό χωρίς, δηλαδή δεν είχε παραχή νερού, δεν είχε ρεύμα, δεν είχε δρόμο είναι πετρώδες το έδαφος, είναι ρηχό, δεν έχουμε χώμα τολμηρή η Τζάκη έτσι χωρίς χώμα, χωρίς νερό, χωρίς δρόμο θα κάνει κήπο μάλιστα οπότε είχε συγκεκριμένες προδιαγραφές πώς ήθελε να είναι τέλος πάντων αυτός ο χώρος Οπότε το μόνο που είχε ήταν μερικές ελιές Ωστόσο μέσα στα 20 χρόνια που ζει στη Σπαρόζα Καταφέρνει στο τέλος να εγκαταστήσει σε αυτό το κήπο 500 φυτά Με απίστευτη καταγραφή και λεπτομέρεια Από φωτογραφίες, από όταν θίζουν κτλ Λοιπόν, από τα ταξίδια της φέρνει σπόρους και μοσχεύματα δοκιμάζει διάφορα πράγματα και παράλληλα ταξιδεύει πάρα πολύ στην Ελλάδα σε όλους τους αρχαιολογικούς χώρους βουνά, λαγκάδια, όπου βρίσκεται φέρνει υλικό και το δοκιμάζει οπότε έχουμε φυτά λοιπόν από πάρα πολλές περιοχές του κόσμου πολλά φυτά από την Νότια Αφρική όπως είναι ο αεριοκέφαλος, όπως είναι οι αλόες το πλουμπάγκο που είναι πολύ γνωστό

15:56 ο έμαρθος που τώρα ξεκινάει το λουλούδι του που είναι καταπληκτικό Τι λουλούδι έχει Είναι ένα πολύ όμορφο κόκκινο πορτοκαλί το οποίο βγαίνει πρώτα το άνθος και μετά βγαίνουν τα φύλλα τα οποία είναι τεράστια και πράσινα είναι πάρα πολύ όμορφο, έμαρθος κοτσιναίος λέγεται η αγάπανθη γνωστή και αγαπημένη η οποία εδώ είναι ok σε άλλες περιοχές του πλανήτη είναι επεκτατική, είναι invasive διάφορα πελαργόνια οι τουλμπάκια τουλμπάχιες, ναι καλά, λόες από την Κίνα έχουμε τις τρεντεφυλιές την πάνξη αυτή που είναι χωρίς αγκάθια δεν είναι μόνο δηλαδή από περιοχές με μεσογειακό πλήμα δοκίμασε διάφορα πράγματα από την Καλιφόρνια πάρα πολλές άλβιες το λευκόφυλλο που είναι ένα πάρα πολύ ωραίο φυτό από το Τέξας ακόμα η Ρουσέλια το κοράλι που είναι με το Μεξικό τοπίο είναι και δικό μας φυτό μια μεγάλη μεγάλη συλλογή μια μεγάλη συλλογή με απίστευτα χρώματα και υφές να πούμε εδώ πάμε τώρα να πούμε ποια είναι εκείνα τα χαρακτηριστικά του Μεσογειακού τοπίου που έχει και ο κήπος της Πάροζα

17:18 και που δίνει αυτό το αποτέλεσμα θα έλεγε κανείς ότι πρέπει να έχει πολύ καλό χώμα αλλά μας είπες πριν Πέτρα, για εξήγησε τι συμβαίνει εδώ Ποιο είναι το καλύτερο χώμα για τα μεσογειακά φυτά Αυτή είναι η ερώτηση Λοιπόν, θα έχουμε στο μυαλό μας τα φυτά στους κήπους που έχουμε μεγαλώσει Δηλαδή στο κήπο της γιαγιάς δεν είχε εύφορο χώμα είχε ένα απλό χώμα αλλά είχε μια λεμονιά είχε ένα γιασεμί ή στο κήπο που έχει στα νησιά, στα καλτερίμια.

17:57 Έχει μερικές γλάστερες, δεν έχει χώμα. Δεν έχει απαραίτητα χώμα ο Μεσογειακός Κήπος. Μου κάνουν δίλες φοβερές. Σωστά. Και πολλά από τα φυτά μας επιβιώνουν σε πολύ άγριο περιβάλλον. Τα χτυπάει όλες όλη την ώρα. Έχει πάρα πολλοί σκληρούς ανέμους. Οπότε αυτό το περιβάλλον προσπαθούμε να το φέρουμε, το έχουμε εμείς στις παρόζα, ουσιαστικά είναι ένα βραχώδες, άγωνο, ανίδρο τοπίο και είναι ένα κομμάτι αυτό του Μεσογειακού κήπου που όλα αυτά τα φυτά που μας είπες πριν μπορούν να θριαμβέσουν Αν έχεις παρατηρήσει αυτοί που προσπαθούν να καλλιεργήσουν μια λεβάντα είτε την πνίγουν από το νερό και πεθαίνει είτε της βάζουν λίπασμα Αυτά είναι δύο πράγματα που πεθαίνουν τα μεσογειακά φυτά Και το λείπασμα και το πολύ νερό Είναι πολύ ωραίο αυτό που λες να το ξεκαθαρίσουμε Ή όταν θα βάλουμε και να δώσουμε υποτίθεται καλύτερη ανάπτυξη Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί και να το κάνουμε στο χρόνο που πρέπει Σωστά Ο κανόνας είναι όμως άγωνο έδαφος Ναι Αυτό Πολύ ωραία

19:13 Φίλη είπες πριν ότι η Τζάκη ήταν πολύ ταξιδεμένη και έχει πάρα πολλές νορυμίες με πολύ μεγάλους αρχιτέκτονες. Σωστά. Ένας από αυτούς είναι ο Λεκομπεζιέ. Σωστά. Το σπίτι που φτιαχτηκέ ήταν σε σχέδιο του συναδέλφου της, που ήταν και αυτός καθηγητής στο Χάρβαρτ, του Τζέρζι Σόλταν, που ήταν Πολωνός, ο οποίος ήταν μαθητής και συνεργάτης του Λεκομπεζιέ.

19:39 Οπότε ήταν μια παρέα. Και το σπίτι ειδικά είναι ένα από τα λίγα σπίτια που έχουν χτιστεί στο σχέδιο του Σόλταν Και είναι κάτι που τελευταία υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον και γι' αυτό Λοιπόν επειδή έχω επισκεφτεί αυτό το καταπληκτικό κήπο και το σπίτι Έχω να πω ότι πραγματικά μένεις έτσι έκπληκτος Ξαφνιάζεσαι όταν μένεις Ξέρεις γιατί επειδή έχει τόσο αέρα, είναι ψηλοτάβανο, νιώθεις μια εφορία.

20:15 Ξέρεις αυτό που μου θυμάμαι πάρα πολύ χαρακτηριστικά, είναι έτσι ο αέρας και η τζαμαρία που βλέπεις στον κήπο και έρχεσαι με το που μπαίνεις, έχεις μια αμεσότητα. Λες και βρίσκεσαι στον κήπο. Και αυτό είναι κάτι που το έκανε ο Λεκομπρουζγέλη, δηλαδή πρόσεχε πολύ αυτή τη σχέση του κτηρίου με τον κήπο και φαίνεται ξεκάθαρα στη σπάρδα.

20:36 Είναι πολύ ωραίο ο τρόπος που το έχουν φτιάξει. Θα έρθείτε. Οπότε, καλή είναι η δικός σας γεγονός. Έτσι, αυτό θέλω να πω εδώ. Όποιος ενδιαφέρεται να έρθει και ευχαριστούμε πάρα πολύ για την πρόσκληση. Θα επικοινωνήσει μαζί μας στα social. Γιατί η Δήλη εδώ, από τότε που ανέλαβε, θέλει να δώσει ένα χαρακτήρα, μια εξωστρέφεια.

20:59 Που είναι πολύ σημαντικό αυτό. Σωστά. Κοίταξε, γενικά υπήρχε πάντα αυτό. Να πούμε τώρα ότι ο κήπος όταν πεθαίνει η Τζάκη τον κληροδοτείται στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρί και από το 1994 είναι η έδρα του Συλλόγου Μουσογειακής Κυπουρικής του Mediterranean Garden Society οι οποίοι και διαχειρίζονται τον κήπο.

21:24 Αυτός ο σύλλογος είναι παγκόσμιος έχει μέλη δηλαδή σε πάρα πολλά μέρη της γης και τα μέλη του επισκέπτονται τον κήπο. Οπότε όσοι ταξιδεύουν στην Ελλάδα περνάνε και από εκεί. Και τι ωραίο αυτό που λες και μια πολύ σημαντική διάκριση έτσι για την Ελλάδα ότι βρίσκεται τώρα εδώ η έδρα του Mediterranean Garden Society. Σωστά γιατί το ξεκίνησε η Σάλη, η οποία η Σάλη Ραζέλου ήταν καλλιτέχνης, ερλανδή η οποία έμεινε 30 χρόνια στον κήπο, καταπληκτικός άνθρωπος Συνέχισε το έργο της Τζάκη και το εξέλιξε πάρα πολύ.

22:06 Τι ωραία. Και είναι πάρα πολλοί Έλληνες που έχουμε γνωρίσει τη Σάλη και που έχουμε μια πολύ μεγάλη αγάπη για αυτή. Και πάντα ήθελε και νέους και Έλληνες, όπως και η Τζάκη. Και νομίζω ότι έχει ήρθει η ώρα να ανοιχτούμε λίγο παραπάνω στο ελληνικό κοινό. Πολύ χαίρομαι για αυτό, γιατί έχω πάρα πολλούς φίλους που θέλουν έτσι να γνωρίσουν το κήπο και όλοι όσοι έτσι ακούν αυτό το podcast νομίζω ότι θα θέλουν να το γνωρίσουν.

22:37 Και έχω να σου πω ότι είχα πέσει στο Mediterranean Garden Society κατά τύχη όταν έγραφα τα 100 φυτά για να δημιουργήσετε το κήπο των ονείρων σας και έψαχνα για μεσογειακά φυτά και βρίσκω το site και νόμιζα ότι ήταν ένα ξένο site γιατί ήταν στα αγγλικά και έβλεπα τα φυτά τόσες άλβιες με τόση λεπτομέρεια λεπτομέρεια στην ανάπτυξη στο πώς το συντηρούμε, στο πού το βρίσκουμε μου έκανε εντύπωση που είχε φωτογραφία άνα εποχή και αυτή είναι μια δουλειά που έχει κάνει η Λούση που δούλεψε μετά της άλλης ήταν η τελευταία βοηθός της άλλης είναι πάρα πολλή δουλειά είναι πάρα πολλά τα χρόνια το γνωρίζω ότι είναι πάρα πολλή δουλειά και θέλει χρόνο για να γίνει όλη αυτή η καταγραφική είχα χαρεί τόσο πολύ και από τότε έψαχνα να βρω κάποιον από το σύλλογο είχα κάνει αίτηση να μπω μέσα στο σύλλογο γιατί είχα τρελαθεί και να που έρχεται το πλήρωμα του χρόνου και έχω τη μεγάλη χαρά να φιλεξενώ εσένα που είσαι υπεύθυνη και κάνεις τόσες πολλές ωραίες δράσεις Ναι, κάνουμε διάφορα πράγματα, προσπαθούμε να κάνουμε περισσότερα

23:52 δεν είμαι μόνη μου και μέσω του συλλόγου και το παράρτημα που έχουμε στην Αττική και το κομμάτι των εθελοντών που λειτουργεί και βοηθάει που είναι καταπληκτικά παιδιά όλοι στη συντήρηση του κήπου γενικά υπάρχει μια ομάδα και υπάρχει και ένας ονθουσιασμός για όλο αυτό Πάντα για να είναι κάτι επιτυχημένο και να λειτουργεί χρειάζεται μια ομάδα με ένα κοινό σκοπό με κοινή αγάπη και επειδή έχω γνωρίσει διάφορους από εσάς έχω να πω ότι είσαστε καταπληκτικοί και χαίρομαι πάρα πολύ Είσαι και εσύ μέσα Έτσι που αισθάνομαι και εγώ μέλος αυτής της ομάδας Πάμε να δούμε λίγο για τη διοπικιλότητα Ένας τέτοιος κήπος Να πούμε λίγο πόσο μεγάλος είναι ο κήπος αυτός Είναι δεκάξις τρέματα περίπου Κάποιο κομμάτι ποτίζεται Αυτό που είναι κυρίως γύρω από το σπίτι και υπάρχουν κομμάτια στον κήπο που δεν ποτίζουμε καθόλου.

24:58 Είναι παράδεισος από έντομα, από πουλιά, από σαύρες, φίδια, αλεπούδες. Δηλαδή είναι ένα ζωντανό περιβάλλον. δεν χρησιμοποιούμε καθόλου φαρμάκα καθόλου λιπάσματα και αυτό βοηθάει υπάρχει μια ισορροπία μεταξύ των εντόμων και των ασθενειών και υπάρχει δηλαδή μια μια ισορροπία, μια αρμονία μια αρμονία, σωστά έχει σκεφτεί να κάνετε κάποιο παρατηρητήριο για πουλιά ή βέβαια και ο κήπος είναι έτσι σχεδιασμένος που το μπαλκόνι είναι ένα παρατηρητήριο.

25:46 Σωστά. Αλήθεια είναι, εγώ την πρωί αυτό κάνω. Πρέπει να είσαι εκεί νωρίς. Τι ωραία δουλειά που έχεις βρε. Φίλε, θα αρχίσω να δουλεύω τώρα. Άρχισε εκεί να δουλεύεις. Είναι ωραία. Πρέπει να είσαι πρωί. Υπάρχει μια σκέψη για αυτούς που πια έχει αρχίσει και στην Ελλάδα να γίνεται αυτό, οι παρατηρητές πουλιών. Και με την ερωτηθολογική, μήπως μπορέσω να τους προσεγγίσω.

26:09 Τέλος πάντων, γενικώς υπάρχουν πάρα πολλά σχέδια. Απλά χρειάζεται χρόνος και οργάνωση. Νομίζω ότι εσύ το έχεις πολύ καλά αυτό στην οργάνωση. Πες μου λίγο για τις δράσεις που κάνετε. Αρχικά, μια βασική δράση είναι προσπαθούμε να φέρουμε τα μέλη πιο κοντά στον κήπο. Γιατί είναι ένας κήπος ο οποίος αλλάζει πάρα πολύ κάθε μήνα.

26:36 Και είναι πολύ ωραίο να το παρατηρήσεις αυτό. οπότε μια δράση είναι αυτή μια φορά το μήνα να βρισκόμαστε και μετά ό,τι θα μπορούσε να ενδιαφέρει οτιδήποτε έχει να κάνει με το Μεσογειακό κήπο οπότε μπορεί να είναι επίσκεψη, μπορεί να είναι μια εκδρομή σε ένα βουνό, μπορεί να είναι... Σε άλλους Μεσογειακούς κήπους δηλαδή Ναι, είτε ιδιωτών, είτε δημόσιους είτε σε μια πλαγιά κάπου που ξέρουμε ότι έχει κάποια φύτα και κάποια workshop για ζωγραφική, βοτανική για ζωγραφική ήταν είχα πετύχει κάποια τέτοια παλιότερα workshops που κάνατε ναι, ή κεραμική έχουμε κάνει γενικά κάνουμε διάφορα πράγματα που πιστεύουμε ότι ταιριάζουν και στο ύφος αλλά και είναι κάτι που θα θέλανε και τα μέλη πόσα μέλη είσαστε Βίλη αρκετά δεν είμαι σίγουρη ότι θα σου πω στο νούμερο νομίζω πάνω από 1500 είναι πολλά Πάρα πολύ ωραία, μια κοινότητα, μια μεγάλη κοινότητα Ναι, αυτή η κοινότητα συνεχίζεται μέσα στα χρόνια και μεγαλώνει Τι ωραία, νομίζω θα μεγαλώσει κι άλλο μετά από το podcast που κάνουμε

27:50 Πραγματικά Γιατί υπάρχει και ένα ενδιαφέρον μεγαλύτερο, νομίζω το συζητήσαμε και μαζί Σαν να βλέπουμε μια μεγάλη ανάπτυξη Έτσι, ο κόσμος ενδιαφέρεται πολύ περισσότερο από παλιά. Και περισσότερο για τα μεσογειακά φυτά. Σωστά. Γιατί αν, ας πούμε, πηγαίναμε 20 χρόνια πριν, αυτό που νομίζαμε ότι ήταν κήπος ήταν, ας πούμε, τον καζόν και ένα δέντρο.

28:15 Και 30 φυλλιά. Και αν δεν βάλει μια 30 φυλλιά, μπορεί να έβαζε και μια ελιά. Σωστά. Για να γίνει βουσιακό. Και τελείωσε. Και όχι ότι είναι άσχημο και αυτό. Όχι. Κάτω όλο άσχημο δεν είναι. Και ταιριάζει σε αυτό που γενικά νομίζω ότι ο Μεσογειακός κήπος είναι αυτό που θυμόμαστε. Και δεν χρειάζεται να τον ξαναανακαλύψουμε.

28:37 Το ξέρουμε. Απλά να θυμηθούμε τα φυτά που έχουμε και μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε. Και σκεφτόμουν τώρα αυτό ερχόμενοι. Ποια φυτά δεν μπορώ να βρω και θυμάμαι. Ας πούμε, από πότε έχεις να μυρίσεις γαριφαλιά. Να μην, κοίτα, γαριφαλιά έχω δει αλλά να μυρίσω αυτό το χαρακτηριστικό άρωμα εγώ θυμάμαι Ζάκυνθο που εκεί ας πούμε είχα μυρίσει μου έχει μείνει δηλαδή αυτό το άρωμα Αυτή είχε πει πως μας μένει το άρωμα Όχι, δεν το έχω συναντήσει έτσι στα φυτόρια που τριγυρνάω Ναι Νομίζω ότι είναι μερικά φυτά τα οποία τα έχουμε και δεν πρέπει να τα χάσουμε, πρέπει να προλάβουμε δηλαδή όπου έχουμε γιαγιά, κήπο θεία να κρατήσουμε σπόρο, μοσχεύματα από αυτά για να τα κρατήσουμε Εσείς πολλαπλασιάζετε φυτά στον κήπο Ναι, γιατί προσπαθούμε να κρατήσουμε σε περίπτωση που χάσουμε κάτι να μπορούμε να το αναπληρώσουμε οπότε ένα μικρό φρυτώριο υπάρχει δεν ήταν ενεργό το περασμένο χρόνο αλλά ωστόσο ξεκινάμε λίγο πιο δυναμικά Βίλοι σου ζητάνε φυτά οι ψηκέπτες που έρχονται Σου λένε να πάρω λίγο από αυτό, να πάρω λίγο από εκεί.

29:54 Όχι ιδιαίτερα, όχι. Υπάρχει ένας σεβασμός. Αυτό είναι πολύ ωραίο. Είναι πάρα πολύ ωραίο. Βεβαία θα ήταν και ωραίο να δώσεις και σε κανένα μόσχευμα να επεκταθούν κάποια φυτά που έχουν έρθει από άλλους. Λοιπόν, έρχεται κόσμος εξειδικευμένος, με πολύ όρεξη. Έρχεται η Ιζαμπέλ και θα είμαστε μαζί, η οποία ξέρει πάρα πολλά πράγματα.

30:19 Τέλεια. Και ξεκινάμε με πολύ χαρά. Να πω και τη Θαλασσίνη που είμαστε μαζί στο Άρτικα Μπραντς. Φυσικά και να πούμε τα φιλιά μας. Έχουμε τόσο κόσμο στην ομάδα που βοηθάει. Και εντάξει πρέπει να... Και θα γίνουν πραγματάκια ακόμα περισσότερο. Ωραία, πάρα πολύ ωραία. Πάμε να μας πεις τώρα, κι άλλα φυτά θέλουμε. Μην νομίζω ότι θα τη γλιτώσεις έτσι.

30:45 Θέλω να μου πεις από τα φυτά που έχεις εσύ στο κήπο ποια θα μπορούσαμε να έχουν οι φίλοι μας στο μπαλκόνι. Φυτάει λοιπόν για μπαλκόνι. Να πω πρώτα ίσως ότι πρέπει να έχουμε, να προσέξουμε και λίγο τις γλάστρες μας. Δηλαδή ίσως είναι καλύτερα να έχουμε μεγαλύτερη γλάστρα αντί για μικρότερη, γιατί στεγνώνει το χώμα λιγότερο γρήγορα.

31:06 Οπότε θα μπορούσαμε να έχουμε θάμνους. Ένας θάμνος που μου αρέσει πάρα πολύ είναι η δουράντα, που έχει διαφορετικά χρώματα. θα μπορούσαν να είναι άσπρα, τα λουδιά μπορούν να είναι μοβ, μπορούν να είναι μπλε. Θα μπορούσε να είναι μια βουκαβίλια, εύκολα. Θα μπορούσε να είναι μια τρυτεφυλλιά, ίσως πιο μικρή. Θα μπορούσε να είναι γεράνια.

31:27 Θα μπορούσε να είναι αγάπανθη. Θα μπορούσε να είναι ήρυδες, βιολέτες, γεράνια, βασιλικός, γαρδένια. Τώρα μου μιλάς περισσότερο για ήλιο, εκτός από τη γαρδένια. Τώρα για η μισκιά. Ναι, ναι, ναι. Και ο χάμπαρθος μπορεί να κάτσει σε σκιά. Σε σκιά μπορούμε να έχουμε μεσογειακά φυτά. Ναι. Μπορούμε. Σχήμη σκιά. Σε εντελώς σκιά θα μπορούσαμε να έχουμε φτέρι.

31:53 Θα μπορούσαμε να έχουμε κλίβια. Τι ωραίο φυτό η κλίβια. Είναι καταπληκτική. Ναι, σου δίνει μια δομή. Τα κλασικά. Τα δεντρολίβαννα κλπ. Α, πώς να πω... Αρωματικά. Τα αρωματικά μας, ρίγανη. Μπορούμε να βάλουμε ένα δυόσμο. Μπορούμε να βάλουμε... Δηλαδή τα φυτά που μπορούμε να έχουμε σε ένα μπαλκόν είναι τεράστια επικοινία.

32:19 Ναι, από το να πηγαίνεις κάθε φορά... Καλά, αυτό το έχουμε πει πάρα πολλές φορές. Αλλά θα το ξαναπούμε. Που παίρνουμε το ματσάκι, το δυόσμο, το μαϊντανό. Παιδιά, βάλτε τα σε μια γλάστα. Βάλτε τα σε μια γλάστα. Δεν κάνει τίποτα, δεν θέλει τίποτα. Λίγο νεράκι. Ήριδες μπορούμε να βάλουμε. Νάρκησους μετά, τους βολβούς που μας αλλάζει και το χρώμα του κήπου.

32:40 Τα κύκτου βαλκονιού, τα κυκλάμινα. Τώρα έτσι περιμένουμε να δούμε κυκλάμινα στις βόλτες μας στα βουνά. Τώρα, ειδικά μετά τη βροχή, όλα τα βουνά γύρω γύρω θα είναι ροζ θα είναι ροζ έχουν ήδη ξεκινήσει για αυτές τις βόλτες έχουν ξεκινήσει πες μας λίγο για τις ορχιδέες οι ορχιδέες είναι μέρος του μεσογειακού τοπίου ναι έχουμε ορχιδέες τις οποίες έχουμε αυτοφυείς, τις οποίες έχουμε στα βουνά μας οι οποίες προστατεύονται, παγορεύεται να τις πάρεις και είναι πολύ μεγάλη ποικιλία Απλά αυτό που πρέπει να προσέχετε όταν πάτε βόλτα στα βουνά είναι να κοιτάτε λίγο χαμηλά, να μην τις πατάτε Και δεν είναι εύκολο να τις εντοπίσεις Δεν είναι ορχιδέες ηφαλένοψης που ξέρουμε που είναι εντυπωσιακές ή συμπίντιου που φαίνονται Πρέπει να κοιτάς έτσι χαμηλά Και να παρατηρήσεις με μεγάλη λεπτομέρεια Αλλά αν παρατηρήσεις έχει παιδιά αυτό το άνθος της άγριας ορχιδέας τέτοια λεπτομέρεια, τέτοιο χρώμα Και είναι τόσες πολλές, δηλαδή είναι πάνω από 100 ήδη, είναι πάρα πολλά.

33:58 Και τέτοιες εκδρομές. Τέτοιες εκδρομές στην άνοιξη βέβαια. Κρόκους έχουμε τώρα που θα ξεκινήσουν. Έχουμε αμαριλίδες, έχουμε στον κήπο που έχουν ξεκινήσει. Όλα αυτά τα ωραία, πού μπορούμε να τα δούμε κιόλας. Αυτά μπορούμε να τα δούμε σε φωτογραφίες στο site, στο instagram που ανεβάζουμε συνέχεια. Πώς λέγεται στο instagram.

34:23 Σπαρόζα Γκάρντεν Σε πρώτη φάση εκεί Οπότε αυτό εσύ το διαχειρίζεις Βίλια ανεβάζεις δηλαδή Το Σπαρόζα Γκάρντεν το διαχειρίζομαι τώρα εγώ Πάλι είναι μια δουλειά που ξεκίνησε η Λούση Το διαχειρίζομαι εγώ Και τώρα η αλήθεια είναι ότι χρειάζεται Αρκετός χρόνος Για να Εμένα το λες Ξέρεις καλύτερα Χρειάζεται αρκετός χρόνος Αλλά υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον και το νιώθω και σαν ανάγκη ότι ο κόσμος θέλει να δει πώς είναι ο κήπος ας πούμε που στηρίζει οπότε γενικά προσπαθώ να είναι πιο βέβαια και είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον να δείχνεις αυτό που λες τη διαδοχικότητα της άνθησης ότι τώρα έχω ανθισμένο αυτό μετά αυτό που σου φτιάχνει ένα ημερολόγιο και μια μνήμη έτσι όλο αυτό σωστά και τώρα περιμένω και πράγματα να δω δηλαδή τώρα ο έμανθος είναι κάτι που καθόμουν από πάνω να δω πότε θα έρθει Αυτό το περιμένω κι εγώ να το βάλεις στο Instagram για να το αναδεμόσευσαι.

35:25 Είναι στο Instagram, είδησε πιο παλιά. Οπότε κάνουμε και λίγο προς τα κάτω που είναι η διέτοιμα. Εντάξει, ωραία, ωραία, τέλεια. Άρα υπάρχουν επιλογές που μπορεί ο καθένας από εμάς να προσαρμόσει στον κήπο του, στο μπαλκόνι του. Σωστά. Έτσι με όχι πολύ κόπο. Χωρίς κόπο. Χωρίς κόπο λες. Εντάξει χρειάζεται. Νομίζω ότι αυτό που χρειάζεται ίσως να το διαχωρίσουμε είναι ότι δεν είναι ένα βάζο.

35:55 Το βάλα και εντάξει έφτιαξα τον μπαλκόνι μου. Τα φυτά χρειάζονται παρέα. Θέλουν να είσαι εκεί, να βγαίνεις. Να πίνεις το καφεδάκι σου. Να πίνεις το καφεδάκι σου. Και αυτή είναι και η λογική του μπαλκονιού μας. Να βγεις, να το ευχαριστηθείς κάπως. Να νιώσεις έτσι μια χαρά. οπότε με αυτή τη λογική ναι φτιάχνω το μπαλκόνι μου για να βγαίνω και εγώ έξω όχι φτιάχνω το μπαλκόνι μου για να μείνει μόνο του και πόσα ωφέλη παίρνουμε από το να βγούμε έξω στο μπαλκόνι να μας δει ο ήλιος, να αναπνεύσουμε σωστά και όχι μόνο όσο περισσότερο τα παρατηρείς τα φυτά τόσο περισσότερο τα καταλαβαίνεις κιόλας είναι ένα χόμπι πώς μαθαίνεις ξέρε εγώ ζωγραφική δεν θα ζωγραφίσεις από την αρχή τέλεια μάλλον θα είναι χάλια και νομίζω αλλά σιγά σιγά χρειάζεται εξάσκηση αυτή την εξάσκηση όμως επειδή έχεις ανταπόκριση από αυτό που διαχειρίζεσαι είναι πιο εύκολο να γίνει να δεθείς και νομίζω ένα έτσι αν μπορούσαμε να το πούμε δίδαγμα που μας δίνει ο κήπος είναι πως αυτό που λέμε πειραματίζομαι

37:14 πειραματίζομαι μπορεί να μην μου βγει αλλά ξαναπροσπαθώ δεν πειράζει αυτό το δεν πειράζει ξέρεις είναι πάρα πολύ που αν δεν πειράζει προσπαθήσει σου λέει πω που εγώ χω το χέρι που ξέρει αυτό που ακούς συνέχεια έχω το χέρι που ξέρει δηλαδή τα φυτά δεν είναι έτσι δεν είναι έτσι προσπαθούμε αν λίγο κάνουμε και παρέα βλέπουμε και τις ανάγκες και προλαβαίνουμε νομίζω και εντάξει και το πολύ πολύ να χάσουμε κάποιο φύτο θα βρούμε ένα άλλο ή κάποιο λιγότερο πιο ανθεκτικό στην πορεία. Αυτό χρειάζεται εξάσκηση.

37:45 Θέλω να μου πεις τώρα που πάμε όλα αυτά βγήκε λίγο μέσα από την κουβέντα μας αλλά σε βλέπω πάρα πολύ θετική και χαίρομαι πάρα πολύ κι εγώ γιατί μου αρέσει να συναναστρέφω με θετικούς ανθρώπους και πραγματικά αυτό το podcast για μένα είναι ψυχοθεραπεία. Και βέβαια είναι. γιατί βρίσκω τη χαρά μου με όλους αυτούς τους καταπληκτικούς καλεσμένους που έχω κατά καιρούς.

38:08 Το μέλλον για το τοπίο, για το μεσογειακό τοπίο, πώς το βλέπεις? Λαμπρό. Λαμπρό, γιατί δεν το ακούσαμε και αυτό. Εγώ βλέπω ότι υπάρχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, υπάρχει πάρα πολύ γνώση και υπάρχει και πάρα πολύ συνεργασία. Βλέπω πάρα πολλούς φορείς που ενδιαφέρονται, που πηγαίνουμε προς την ίδια κατεύθυνση και έχουμε και όρεξη μεταξύ μας να συνεργαστούμε.

38:36 Και αυτό είναι το βασικό. Όρεξη λοιπόν να έχουμε. Περιμένουμε με αγωνία την επόμενη εκδήλωση που θα κάνετε που θα είναι open στο κοινό αλλά μπορούμε να κάνουμε και μια εκδήλωση για τους ακροατές του podcast. Μπορούμε να κάνουμε και μέσω του Climate Pact, Μαριάννα. Φυσικά θα κάνουμε και μέσω του Climate Pact. Έχω πει ήδη ότι είμαστε μαζί πρέσβυρες για το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για το Κλίμα.

39:02 Και κάτι ετοιμάζουμε. Κάτι ετοιμάζουμε. Σύντονισέτε λοιπόν και εσείς. Θα ανακοινωθεί και στα social. Αλλά θα κάνουμε και μία έτσι ένα ντου στο κήπο της Πάρας για εμείς. Ό,τι θέλετε. Σαν τι να φυτέψω σήμερα. Σωστά. Γιατί θα πάρουμε πάρα πολλές ιδέες για το τι μπορούμε να έχουμε στο χώρο μας. Ναι, είναι μια πολύ καλή ιδέα αυτή.

39:24 Μπράβο Μαριάννα. Οπότε ετοιμαζόμαστε. Τέλεια, σας περιμένω. Βίλες ευχαριστώ πάρα πολύ για σήμερα. Ευχαριστώ πάρα πολύ. Να είμαστε καλά και καλή αρχή να έχουμε στους κήπους μας. Καλή αρχή, καλό πρώτο βρόχιο. Έτσι, ευχαριστώ πολύ. Φιλιά. Και κάπως έτσι κλείνει το πρώτο μας επεισόδιο για τη νέα σεζόν. Τώρα η Σκυτάλη περνάει σε εσάς.

39:48 Θέλω να μου γράψετε στα σχόλια και στα social media του podcast. Ποια θέματα θέλετε να αναλύσουμε αυτή τη σεζόν, Ποιους καλεσμένους, επιστήμονες, καλλιεργητές ή δημιουργούς ονειρεύεστε να ακούσετε σε αυτό το μικρόφωνο? Πάνω απ' όλα, πάρτε αυτό το φθινόπωρο ως την απόλυτη ευκαιρία για ένα νέο πράσινο ξεκίνημα. Βγείτε στη βεράντα, ακουμπήστε το χώμα, παρατηρήστε το φως και κάντε το πρώτο βήμα στο δικό σας χώρο, αξιοποιώντας όλα όσα μάθαμε μέχρι σήμερα.

40:19 Είμαι η Μαριάννα Ράπου, η Garden Coach'ας και ανανεώνουμε το ραντεβού μας για το επόμενο επεισόδιο. Μέχρι τότε, κρατήστε τη ζωή σας πράσινη, φροντίζοντας τα φυτά σας. Ακούσατε το Plant Podcast με τη Μαριάννα Ράπου, μία παραγωγή του soundis.gr Ακολουθήστε μας στο Soundis, στο Spotify, στο Apple Podcast και σε όποια άλλη πλατφόρμα επιλέγετε να ακούτε podcast.