Απέτυχα ως Founder. Κι όμως, ήταν το καλύτερο που μου συνέβη

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Το 2010 έκλεισα την εταιρεία που είχα ξεκινήσει πέντε χρόνια πριν. Ήμουν τριάντα χρονών, είχα χρέη, είχα αποτύχει. Κι όμως, ήταν το καλύτερο πράγμα που μου συνέβη. Λοιπόν, το ξέρω ότι ακούγεται λίγο clickbait όλο αυτό. είναι σαν αυτά στα motivational coach στο LinkedIn που λέει failure is just a stepping stone to success και από κάτω εσύ σκέφτεσαι ναι ρε φίλε εύκολο να το λες όταν έχεις βγάλει εκατομμύρια λοιπόν εγώ δεν έχω εκατομμύρια δεν έκανα κανένα exit δεν έγινα serial entrepreneur με 10x talks αλλά αυτή η αποτυχία ήταν αυτή που με έκανε αυτό που είμαι σήμερα και σήμερα λοιπόν θέλω να σου πω αυτήν την ιστορία όχι αυτή την ωραία polished version το οποίο θα την έβλεπες ή θα την διάβαζες στο LinkedIn, αλλά την πραγματικά την αληθινή με όλα τα λάθη, με όλα τα χρέη με τον κόμπο στο στομάχι και με όλα τα μαθήματα που μέσα από αυτά πήρα σαν άνθρωπος γιατί αν είσαι developer και κάθεσαι και σκέφτεσαι θέλω να ξεκινήσω κάτι δικό μου αλλά φοβάμαι νομίζω ότι αυτό το επεισόδιο

01:16 είναι αυτό που πρέπει να ακούσεις πάμε όμως από την αρχή 2005 είμαι 25 χρονών είμαι developer στην Ελλάδα θα έλεγα junior προ senior και εκείνη την εποχή αν ήσουν developer είχες βασικά δύο δρόμους να κάνεις ή δούλευες για κάποιον άλλον ή έκανες freelance το ελληνικό startup οικοσύστημα, αυτό που ακούμε σήμερα δεν μπορώ να πω ότι υπήρχε έτσι όπως είναι σήμερα, ήταν σε πολύ εμβριακό στάδιο ή τουλάχιστον μπορεί να υπήρχε και εγώ να μην το ήξερα, υπάρχει και αυτό Εγώ σε νεαρή ηλικία και άνθρωπος που πάντοτε είχα όνειρα και μου άρεσε το κομμάτι της επιχειρηματικότητας ήθελα μέσα μου να κάνω κάτι διαφορετικό Εκείνη την εποχή δούλευα σε μια εταιρεία πληροφορικής στην οποία η εταιρεία αυτή είχαν φτιάξει δύο συνέταιροι Εκείνη την εποχή ο ένας από τους δύο ήθελε να αποχωρήσει δεν τα βρήκανε και εγώ ως εργαζόμενος ήμουνα καλός ή έτσι νομίζω τουλάχιστον εκείνη την περίοδο και μου έκανε πρόταση να συνεργαστούμε για εμένα ήταν το ιδανικό σενάριο γιατί αυτός ήταν

02:28 μεγαλύτερος από εμένα, εγώ ήμουν 25, αυτός ήταν γύρω σε 40-40 κάτι είχε πολύ καλά σκύλες ήταν πολύ καλός προγραμματιστής και εγώ τον σεβόμουν πάρα πολύ και επίσης μου έδινε την προοπτική να κάνω κάτι δικό μου και γιατί μου έδινε την προοπτική να κάνω κάτι δικό μου γιατί φεύγοντας αυτός, είχε δικούς του πελάτες, τους οποίους που θα μπορούσαμε να πάρουμε και να βασιστούμε εκεί πέρα και να φτιάξουμε προγράμματα δικά μας, τα οποία θα ήταν η βάση για την εταιρεία μας.

02:58 Εκείνη την εποχή τα περισσότερα προγράμματα των εαστικών προγραμματιστής και των εαστικών στην Ελλάδα μπορούσες να φτιάχνεις προγράμματα είτε για να τα βάζεις σε ERP ας πούμε, προγράμματα εμπορικά είτε προγράμματα γενικής τα οποία τα έβαζες στα καταστήματα και αυτά σιδέονταν προγράμματα εμπορικά. Εμείς κάναμε το δεύτερο.

03:20 Μέχρι στιγμής λοιπόν θα σκεφτείς ότι αυτό είναι το ιδανικό σενάριο Είσαι μικρός ηλικία, βρίσκεις έναν μεγαλύτερο Και κάνετε μια δική σας εταιρεία πληροφορικής Δύο developers, ίδιο background Αυτό ήταν το πρώτο μεγάλο μου λάθος Γιατί είχαμε τις ίδιες δεξιότητες Και κανείς από εμάς δεν ήξερε από πωλήσεις Τουλάχιστον δεν ήταν κανείς εξειδικευμένος πωλητής Κανείς δεν ήξερε από τους δύο να κάνει σωστά marketing κανείς δεν ήξερε να διαχειρίζεται σωστά τα λογιστικά, όλα τα χρηματοοικονομικά οπότε άμα το σκεφτείς τώρα ήταν σαν να ήταν συνταγή από την αρχή για να αποτύχει. Ξέραμε και οι δύο να γράφουν πάρα πολύ καλά κώδικα και να η αφέλια. Πιστεύαμε ότι αυτό και μόνο αρκεί. Είμαστε δύο φοβεροί προγραμματιστές και θα γίνει χαμός. Αβγάλουμε τα καλύτερα προγράμματα και όλοι θα έρθουν να τα πάρουν Σπόιλερ δεν αρκεί Κάθε άλλο θα έλεγα Ξεκινήσαμε λοιπόν το 2005 Και κάναμε κάσο προγράμματα Στην αρχή για κάποια κομμάτια βιβλιοθήκων Τα οποία τα εγκαταστήσαμε Και στη συνέχεια όπως είπα

04:24 Προγράμματα για νική Στα οποία τα κουμπώναμε με εμπορικά προγράμματα Και ήμασταν πολύ καλοί Ήμασταν νομίζω ότι τεχνικά Ήταν από την καλύτερη περίοδο Της ζωής μου Σε μια εποχή χωρίς AI έγραφα data-driven προγράμματα και ήτανε μπορώ να πω πάρα πολύ μπροστά το δικό μας πρόγραμμα γενικής γιατί ήταν το πρώτο ίσως εκείνη την εποχή το οποίο έμπαινε σε τερματικά με touchscreen το οποίο ο μαγαζάτορας μπορούσε να το παραμετροποιήσει να πατάει κουμπάκια και να αλλάζει ας πούμε το user interface κάτι που τώρα θεωρείται στάνταρ εκείνη την εποχή γιατί μιλάμε για το 2005 δεν ήταν έτσι το πρόγραμμα ήτανε γραμμένο σε .NET δεν θυμάμαι τώρα αν ήταν 1.1, ήταν .NET 2, δεν θυμάμαι ακριβώς την έκδοση.

05:15 Συνδεόταν από πίσω με SQL Server και ουσιαστικά κάναμε και μεταφορά των κινήσεων μέσω modem θυμάμαι αρχικά και ISD ενεγραμμών και ήταν πάρα πολύ καλό τεχνικά. Δηλαδή νομίζω ότι ήταν φοβερό. Δυναμικά reports, πράγματα τα οποία εκείνη την εποχή ήταν γενικότερα cutting edge. Επίσης είχαμε και πελάτες. Είχαμε projects, είχαμε δουλειά κανονικά Είχαμε αρκετά πράγματα Δεν είναι ότι ξεκινήσαμε και δεν βρίσκαμε πελάτες Είχαμε πελάτες γιατί Επειδή εκείνος ξεκίνησε Και έφερε μαζί του πελάτες Ξεκινήσαμε με ένα πολύ καλό Ας πούμε head start Το πρόβλημα που είχαμε Είναι ότι ενώ είχαμε όλα αυτά Δεν είχαμε λεφτά Και θα πεις τώρα ρε Γιώργο πως γίνεται Να έχεις όλα αυτά και να μην έχεις λεφτά πώς γίνεται να έχεις πελάτες και να μην έχεις λεφτά και θα σου πω ότι είναι πάρα πολύ απλό όταν δεν ξέρεις τη διαφορά ανάμεσα στις πωλήσεις και στις πράξεις πάμε λοιπόν να δούμε τα λάθη γιατί νομίζω ότι τα βασικά μαθήματα είναι εκεί, είναι στα λάθη, δεν είναι στην επιτυχία είναι στο βλέποντας

06:19 το τι πάει λάθος, τι πάει στραβά λάθος πρώτο και αρκετά σημαντικό για εμένα τουλάχιστον θέλω να σου πω ότι αν πάς να ξεκινήσεις μια εταιρεία με κάποιον προσπάθησε να μην διαλέξει κάποιον που είναι ακριβώς ίδιος με σένα και γενικότερα αυτό είναι καλό σε όλα τα project όχι μόνο σε μια εταιρεία δηλαδή αν ξεκινήσει ένα podcast για παράδειγμα με κάποιον προσπάθησε να βρεις κάποιον ο οποίος είναι λίγο διαφορετικός γιατί αν είστε ακριβώς ίδιοι τότε υπάρχει πρόβλημα υπάρχει το πρόβλημα που είχαμε και εμείς ήμασταν και οι δύο ίδιοι ξέραμε για οι δύο πολύ καλά να γράφουμε κώδικα και κανείς δεν ήθελε να σηκώσει το τηλέφωνο, να κάνει τις πωλήσεις ή κανείς δεν ήθελε να κυνηγήσει τον πελάτη για πληρωμή.

06:58 Και τι γινόταν λοιπόν, ότι όλα αυτά τα βαρετά business πράγματα μένανε πίσω. Και όταν μένανε πίσω, είχαμε λεφτά, είχαμε ανίσπρακτα ας πούμε χρήματα, τα οποία κανείς δεν έπαιρνε τηλέφωνο. Γιατί θεωρούσαμε ότι οι πελάτες θα ξαφνίσουν μια μέρα και θα έρθουν να μας πληρώσουν, γιατί έτσι είναι το σωστό. οπότε το μάθημα σου όλο αυτό είναι ότι αν είσαι προγραμματιστής, αν είσαι developer και θες να ξεκινήσεις κάτι βρες κάποιον που κάνει κάτι που εσύ δεν ξέρεις ή που εσύ δεν θέλεις να κάνεις ή που δεν κάνεις καλά εντάξει, και αυτό μπορεί να είναι πολίσης, μπορεί να έχει να κάνει το όλο το κομμάτι του business, του operations κάποιον ο οποίος σε συμπληρώνει, όχι κάποιον ο οποίος είναι κλόνος του εαυτού σου το δεύτερο μου λάθος και τώρα που το σκέφτομαι ίσως ήταν και το μεγαλύτερο μάθημα είναι ότι οι υπολύσεις δεν σημαίνει ότι είναι και οι σπράξες.

07:55 Όπως είπα, είχαμε projects, είχαμε μεγάλα projects, είχαμε πελάτες με πάρα πολλά καταστήματα, με αλυσίδες καταστημάτων για νική εισή. Και πολλές γνωστές εταιρείες στον ελληνικό χώρο. Είχαμε λοιπόν πελάτες που μας έδιναν δουλειά. Ποιο ήταν το πρόβλημα? Ότι δεν πλήρωναν. Ή πλήρωναν αργά, ή πλήρωναν το μισό και το υπόλοιπο σε τρεις μήνες και αυτό έχει να κάνει και με το ελληνικό κομμάτι το οποίο θα σε πληρώσω τώρα και θα σου δώσω μια επιταγή τρίμηνη και μετά μια εξάμηνη και θα πρέπει να τον πάρεις τηλέφωνο και να κανονίσεις τις επιταγές και να κανονίσεις τις πληρωμές και εμείς λοιπόν όσο απλοί ντροπαλοί introvert προγραμματιστές που ήμασταν τι κάναμε τίποτα δεν ζητούσαμε τα λεφτά μας και όχι μόνο δεν ζητούσαμε τα λεφτά μας είχαμε και δικαιολογίες «Αχ, δεν γίνεται αυτός γιατί αυτός είναι καλός μας πελάτης, δεν θέλω να τον πιέσω».

08:50 Ή, ξέρεις, «Δρέπομαι να ζητήσω τα λεφτά». Δρέπομαι, καταλαβαίνεις. Δρεπόμουνα να ζητήσω τα λεφτά που μου χρωστούσαν. Αποτελεσμά. Είχαμε, λοιπόν, revenue στα χαρτιά, μπαίναμε στο πρόγραμμα που είχαμε για να κρατάμε, ας πούμε, τα λογιστικά μας και βλέπαμε ότι είχαμε κέρδη ή ότι είχαμε revenue. στην πραγματικότητα όμως είχαμε μηδέν λεφτά είτε στην τράπεζα είτε στο γραφείο είτε στην τσέπη μας και ξέρεις τι γίνεται τους υπαλλήλους γενικότερα και τον εαυτό σου δεν τους πληρώνεις με revenue τους πληρώνεις με τα χρήματα τους πληρώνεις με cash, με πραγματικό χρήμα και αυτό ήταν ένα μεγάλο πρόβλημα λοιπόν για εμένα γιατί στην αρχή 25 χρονών δεν είχα έτσι μεγάλη φλέψη έλεγα δεν πειράζει και δεν πειράζει και δεν πειράζει Το θέμα είναι όμως ότι αργότερα ήθελα να αλλάξω τη ζωή μου Είχα γνωρίσει την τώρα η νέα μου σύζυγο, τότε είχαμε σχέση βέβαια Και βλέπω ότι δεν μπορούσα να ανταπεξέλθω σε μια σχέση Και δεν θα μπορούσα αργότερα, αν συνεχιστεί αυτό το πράγμα, να κάνω οικογένεια

09:57 Και ήθελα να κάνω οικογένεια Το μάθημα λοιπόν εδώ πέρα είναι ότι δεν θα πρέπει ποτέ να ντρέπεσαι να ζητάς αυτά που σου χρωστάνε Δεν είναι αγένεια, αυτό είναι το θέμα της επιχειρηματικότητας Είναι καθαρό business Αν ντρέπεσαι να ζητάς τα χρήματά σου Τότε ίσως δεν κάνεις για την επιχειρηματικότητα Και στην πραγματικότητα αυτός που θα πρέπει να ντρέπεται Είναι αυτός που δεν σε πληρώνει Που έχετε συμφωνήσει κάτι Έχετε συμβόλαια Έχετε συμφωνήσει Έχετε δώσει τα χέρια για κάποιες πληρωμές Και δεν σε πληρώνει Δεν θα πρέπει να ντρέπεσαι εσύ Αν ήμουν σήμερα λοιπόν Στον τερνό με αυτό θα τον έπαιρνα κάθε μέρα τηλέφωνο θα του έσπαγα τα νεύρα μέχρι να με πληρώσει το επόμενο λάθος που κάναμε ήταν ότι δεν είχαμε τα πάντα γραμμένα στα χαρτιά συμβόλαια είχαμε, είχαμε συμβόλαια αλλά είχαμε πολύ βασικά συμβόλαια όταν πηγαίναμε και κάναμε κάποιες συζητούσαμε κάποια καινούρια projects συζητούσαμε ας πούμε κάποια requirements για καινούρια projects δεν τα γράφαμε όλα αυτά

11:03 σε ένα συμβόλιο δεν τα γράφαμε στα χαρτιά, σε μια σύμβαση γιατί ήταν κάτι το οποίο δεν ξέραμε, γιατί βαριόμασταν γιατί έλα μωρέ τώρα σιγά αφού γνωριζόμαστε, τι να την κάνουμε τη σύμβαση και φυσικά όλα ξεκίνησαν καλά μέχρι που ο πελάτης ζήτακε ξέρεις εκείνη τη μικρή αλλαγούλα και μια αλλαγούλα γίνοντανε δύο γίνοντανε τρεις και σιγά σιγά αρχίσαμε και είχαμε scope creep αρχίσαμε και είχαμε άλλα πράγματα που έπρεπε να κάνουμε και το αρχικό project που είχαμε συμφωνήσει το οποίο το είχαμε κοστολογήσει είχαμε πει ότι θα μας πάρει τόσες εργατοόρες από δύο μήνες που θα ήταν το αρχικό project τελικά κατέληξε να ανέξει όχι καμιά δεκαριά ώρες παραπάνω μιλάμε για τεράστιες αλλαγές το πρόβλημα λοιπόν σε αυτό είναι ότι ο πελάτης ερχόταν και λέει είχαμε συμφωνήσει για δύο μήνες και τώρα εσύ σου πήρε έξι και αργούσες γιατί δεν ήσουν γρήγορος ας πούμε γιατί ο πελάτης δεν θυμόταν όλες αυτές τις αλλαγές, δεν θυμόταν ότι πριν κάποιους μήνες, πριν 6 μήνες είχαμε συμφωνήσει

12:07 άλλα πράγματα και αργότερα δεν ήθελε και να σε πληρώσει για το έξτρα για τον έξτρα κόπο που είχες κάνει το μάθημα λοιπόν σε αυτό είναι ότι θα πρέπει να τα κρατάς όλα γραπτά μπορεί να σου φαίνεται υπερβολικό αλλά πάντοτε κράτα συμβόλαια πάντοτε έχει ξεκάθαρο σκοπ και ξεκαθάρισε τι γίνεται με τις αλλαγές πριν ξεκινήσεις όχι μετά γιατί μετά θα μπλέξεις επόμενο λάθος λάθος τεταρτό είναι ότι τα χρέη σιγά σιγά μαζεύονται θα μου πεις τώρα σιγά το πράγμα που μας είπες λοιπόν όταν δεν έχεις χρήματα όταν δεν έχεις cash αρχίζεις και δανείζεσαι εγώ έτσι έκανα ξεκίνησα λοιπόν να χρησιμοποιώ πιστοτικές κάρτες ξεκίνησα να χρησιμοποιώ πολύ ωραία δανειακά προϊόντα και προγράμματα που μου έδιναν ή τότε στράπεζες και σιγά σιγά αρχίζουν και μαζεύονται όλα αυτά μένει πίσω και το κομμάτι του ο ΑΕ του τέβε τότε το οποίο εγώ δεν πλήρωνα γιατί λες ότι είναι ξέρω εγώ 300-400 ευρώ μπορώ και να μην το πληρώσω άστα μωρό θα μαζευτούν να θα κάνω μια ρύθμιση μετά και κάθε μήνα λες στον εαυτό σου το ίδιο ψέμα

13:23 Έλα μωρό εντάξει τον επόμενο μήνα θα τα βρούμε Και έρχεται ο επόμενος μήνας Και είναι χειρότερα Και έρχεται ο μεθ' επόμενος μήνας Ακόμα πιο χάλια Και εδώ λοιπόν θέλω να πω αυτό Θέλω να σταθώ γιατί Νιώθεις εκείνο τον κόμπο σου στο μάχι Θυμάμαι λοιπόν Να ανοίγω το web banking Και να μην θέλω να κάνω login Για να δω πόσα λεφτά έχει ο τραπεζικός λογαριασμός Είναι Απίσταυρο πράγμα Είχα, μου είχε δημιουργηθεί έχω ας πούμε κλειστά τα μάτια πριν φορτώσει το υπόλοιπο.

13:56 Πραγματικά. Ήταν κάτι το οποίο είναι πάρα πολύ άσχημο συνέστημα. Και αυτή τη στιγμή που το σκέφτομαι ανατριχιάζω. Μπορεί να με δεις. Αλλά πραγματικά αυτό το άγχος, αν δεν το έχεις ζήσει, δύσκολα το εξηγώ. Που είναι κάτι που σε τρώει από μέσα. Στον ύπνο σου ακόμα το κουβαλάς. Σκέφτεσαι το πώς θα μπορέσεις να ξεφύγεις από όλα αυτά.

14:15 Ποιο είναι το μάθημα λοιπόν σε αυτό Προσπάθησε να μην αφήνεις τα χρέη να μαζεύονται Αντιμετώπισε τα τώρα Είναι πάρα πολύ σημαντικό να τα αντιμετωπίσεις όσο πιο γρήγορα γίνεται Και όσο τα χρέη είναι μικρά Γιατί τα μικρά χρέη μπορείς να τα αντιμετωπίσεις εύκολα Ενώ άμα τα αφήσεις θα γίνουν πάρα πολύ μεγάλα Και σε λίγο θα γίνουν πολύ πιο μεγάλα από ό,τι νομίζεις Και θα είναι πολύ πιο δύσκολο να βρεις τρόπο να ξεφύγεις από αυτά Το επόμενο λάθος που μπορώ να πω ότι είχα ήταν αυτή η μοναξιά που αντιμετωπίζει ένας founder.

14:54 Γιατί όταν ξεκινάς να κάνεις μια επιχειρηματική ενεργία, κανείς δεν πρόκειται να σου πει το πόσο μόνος νιώθεις. Όλοι θα σου πούνε, φοβερή ενδέα, μπράβο και θα τα καταφέρεις και θα γίνεις ο καλύτερος και όλα αυτά. και το πρόβλημα είναι ότι όταν είσαι αφεντικό, όταν είσαι founder δεν μπορείς να μελήσεις στους υπαλλήλους για τα προβλήματα γιατί θα τρομάξουν, θα πούνε κάτι γίνεται εδώ πέρα, δεν πάει καλύτερα, θα φύγουν στους υπαλληλάτες δεν μπορείς να μιλήσεις γιατί θα χάσουν την επιστοσύνη τους θα πούνε ότι όρε φίλε αυτός θα την κλείσει την εταιρεία, πρέπει να βρούμε άλλον στην οικογένεια, ούτε εκεί μπορείς να μιλήσεις γιατί δεν καταλαβαίνουν τα πάντα δεν το έχουν ζήσει θα πρέπει να το καταλάβεις αυτό οποιοςδήποτε είναι γύρω μας αν δεν είναι επιχειρηματίας δεν έχει ζήσει αυτό που θα περάσεις ακόμα και στο συνέτερο μπορώ να σου πω δεν μπορείς να του μιλήσεις 100% γιατί όταν αντιμετωπίζεις τα ίδια προβλήματα τι να του πεις δεν μπορεί να σε βοηθήσει γιατί αν μπορούσε να σε βοηθήσει

15:52 θα έλυναν τα προβλήματα οπότε τι γίνεται μένεις μόνος σου με εκείνο εκεί το γκόμπο στο στομάχι με εκείνη την πίεση την εσωτερική πίεση και προσπαθείς να βρεις λύση. Είναι ένα τελώς μοναχικό παιχνίδι. Το μάθημα λοιπόν σε αυτό είναι να βρεις κάποιον να μιλήσεις. Για εμένα το σημαντικότερο ήταν διάφοροι mentors και coaches που βρήκαμε, που βρήκα, όχι βρήκαμε, που βρήκα στη συνέχεια που μέσα από αυτούς μπορούσα να μιλήσω.

16:23 Μίλησα με διάφορους founders, μίλησα με διάφορους ανθρώπους. Και όλο αυτό με οδήγησε σε διάφορα πράγματα. Ένα είναι ότι με οδήγησε στο κομμάτι της αυτοβελτίωσης. Μίλησα με coaches και mentors και ήθελα να γίνω κι εγώ ένας από αυτούς, γιατί είδα το πόσο με βοήθησαν. Μίλησα με άλλους founders και έτσι μου άρεσε το κομμάτι της επιχειρηματικότητας και αργότερα στην πορεία έφτιαξα το Startup Stories, ένα podcast το οποίο είχε να κάνει με το κομμάτι του ελληνικού startup συστήματος.

16:54 Έτσι λοιπόν φτάσαμε το 2010, πέντε χρόνια μετά, το οποίο αποφασίσαμε να το κλείσουμε για την ακρίβεια δεν το κλείσαμε αμέσως εγώ αποχώρησα είχαμε ανίσπρακτα χρήματα και είχα πάρα πολλά χρέη είχα πάνω από 20.000 ευρώ χρέη σε φορεία σε τράπεζες σε διάφορα πράγματα και αποφάσισα μέσα σε μια μέρα να πω τα αφήνω όλα σε σένα πήγαινε πάρτα όλα τα ανίσπρακτα χρήματα κάνε ό,τι θέλεις εγώ φεύγω εγώ δεν μπορώ να κάνω κάτι άλλο και τώρα ακούγεται το εξέση αυτό ήταν ρε παιδί μου ξαφνικό μια μέρα ξύπνησα και μου ήρθε ένα μπαμ και ότι έγινε έτσι αλλά δεν ήταν έτσι η πραγματικότητα ήταν ένας αργός θάνατος ήταν κάτι που έσβηνε σιγά σιγά και ήταν κάτι το οποίο είχαμε συζητήσει για πάρα πολλούς μήνες δηλαδή συζητούσαμε ότι δεν πάει άλλο ότι δεν μπορώ εγώ άλλο να μείνω με όλα αυτά τα χρέη έχω προσωπικά χρέη που θα πρέπει να τα ξεπληρώσω ήτανε του είχα πει ότι Ξέρεις θέλω να κάνω κάτι άλλο.

17:55 Και έτσι αποφάσισα να φύγω. Και έφυγα όπως είπα με προσωπικά χρέη τα οποία έπρεπε να τα ξεπληρώσω εγώ. Και όλο αυτό το κομμάτι μου πήρε χρόνια. Μου πήρε πολλά χρόνια. Αλλά εντάξει ήταν δύσκολο. Ήταν δύσκολο γιατί αρχικά εκείνο το διάστημα ένιωσα ότι ήμουν αποτυχημένος. Είναι σημαντικό αυτό. Δεν ένιωσα ότι απέτυχε η εταιρεία.

18:21 ένιωσα ότι εγώ ήμουν αποτυχημένος και εγώ προσωπικά σαν άνθρωπος εγώ δεν ήμουν αρκετός εγώ δεν έκανα τα πράγματα που έπρεπε και αυτό είναι σημαντικό γιατί όταν είσαι ένας founder η ταυτότητά σου θέλεις δεν θέλεις δένεται με την εταιρεία γίνεστε ένα και όταν αυτή λοιπόν πέφτει έξω τότε νιώθεις ότι εσύ φταίς ο ίδιος ότι εσύ είσαι ο αποτυχημένος το οποίο είναι εντελώς λάθος σκεφτικό το ξέρω τώρα, τότε όμως δεν το ήξερα και μου πήρε καιρό να το ξεπεράσω έπρεπε να μπω βαθιά μέσα στην προσωπική ανάπτυξη βαθιά να μιλήσω με τον εαυτό μου και να δω ότι καλώς ή κακώς δεν είμαστε οι εταιρείες μας οπότε λοιπόν έχουμε φτάσει έως εδώ και σου λέω ότι όλο αυτό ήταν το καλύτερο πράγμα που μου συνέβη και θα σκέφτεσαι ότι μετά από τόσα λάθη που σου ανέφερα πως γίνεται ρε Γιώργο να είναι το καλύτερο πράγμα που σου συνέβη λοιπόν πάμε να το δούμε ένα ένα και στο τέλος θα χαρώ να μου στείλεις ένα μήνυμα να μου πεις αν πραγματικά θεωρείς ότι ήταν κάτι καλό ή όχι αρχικά λοιπόν όλο αυτό το ταξίδι

19:26 όλη αυτή η διαδικασία με έκανε τεχνικά θηρίο με έκανε ανίκητο γιατί επί πέντε χρόνια έφτιαχνα πραγματικά συστήματα δεν καθόμουν να φτιάξω μικρά κομματάκια σε ένα μεγάλο σύστημα σχεδίαζα συστήματα συστήματα που έπρεπε να επικοινωνούν μεταξύ τους έμαθα το κομμάτι του εμπορικού χώρου, έμαθα να μιλάω να καταλαβαίνω τι σημαίνει τιμολόγια τι σημαίνει το ένα, τι σημαίνει το άλλο τι σημαίνει εφορία, τι σημαίνει όλος αυτός ο domain knowledge του ελληνικού επιχειρηματικού συνολικού συστήματος δεν έφτιαχνα side projects, δεν έφτιαχνα tutorial στο οποίο καλά είναι και αυτά να τα φτιάξεις αλλά εγώ έφτιαχνα συστήματα τα οποία ήταν στο production συστήματα τα οποία κρατούσαν κινήσεις ταμιακές και κινήσεις οι οποίες άμα χανόντουσαν τότε ο έμπορος έχει προβλήματα με την φορεία όλο αυτό λοιπόν είναι κάτι το οποίο δεν το παίρνεις εύκολα σε corporate δουλειές και φυσικά δεν το παίρνεις σε καμία περίπτωση σε κανένα bootcamp και δεν το παίρνεις και από το AI καθόμενος στο σπίτι σου και παίζοντας

20:35 ας πούμε το cloddy με οποιοδήποτε llm σου αρέσει το μαθαίνεις μόνο όταν Εσύ ο υπεύθυνος και πρέπει με το ζόρι Να το κάνεις να δουλέψει Δεν υπάρχει άλλος τρόπος Εμένα αυτό με βοήθησε πάρα πολύ Το δεύτερο πράγμα ήταν ότι με έμαθε Να αναλαμβάνω τις ευθύνες μου Και τι σημαίνει αυτό όταν είσαι υπάλληλος Και κάτι πάει στραβά μπορείς να πεις ότι Αν δεν φταίω εγώ ρε παιδί μου φταίει η διοίκηση Φταίει το management φταίει η εταιρεία Πάντα υπάρχει κάποιος άλλος όποιος φταίει Όταν είσαι founder φταίς εσύ, τελεία και παύλα δεν υπάρχει κανένας άλλος να ρίξει το φταίξιμο τα λάθη είναι δικά σου και οι συνέπειες δικές σου αυτό λοιπόν με έμαθε accountability, πραγματικό όμως accountability όχι αυτό το accountability που γράφουνε σαν job description θέλει με κάποιον με accountability και τέτοια πράγματα πραγματικά έμαθα να παίρνω όλη την ευθύνη πάνω μου τρίτο πράγμα το οποίο είναι πάρα πολύ σημαντικό αυτή τη στιγμή στη ζωή μου είναι ότι με έμαθε να είμαι σκληρός απέναντι στα χρέη.

21:37 Μετά από όλο αυτό λοιπόν το ταξίδι, δεν φοβάμαι τα χρέη όπως τα φοβόμουν τότε. Δεν φοβάμαι γιατί έφτασα στο σημείο να χρωστάω αρκετά λεφτά για το τότε διάστημα, για μένα τουλάχιστον έτσι. Μπορεί να είναι άρνη να χρωστάω περισσότερα, αλλά για μένα ήταν αρκετά. Έτσι λοιπόν έγινε πιο χοντρόπαιτσος, ρε παιδί μου. Τώρα αυτή τη στιγμή μπορώ να αντιμετωπίσω πολύ περισσότερα πράγματα.

21:59 Και κάτι άλλο που έγινε και είναι πολύ σημαντικό, είναι ότι έμαθα ότι τα χρέη ξεπληρώνονται. Όσο μεγάλα κι αν είναι αυτά, όταν έχεις πρόγραμμα, όταν έχεις υπομονή, όταν έχεις χρόνο, όταν έχεις πειθαρχία, μπορείς να ξεπληρώσεις τα χρέη. Καταλαβαίνω αυτή τη στιγμή ότι τα χρέη δεν είναι το τέλος του κόσμου. Και το καταλαβαίνω γιατί είναι κάτι το οποίο το έζησα.

22:22 Δεν είναι κάτι το οποίο το διάβασα σε ένα βιβλίο. είναι κάτι το οποίο το έζησα στο πετσί μου και πραγματικά μπορώ να σου πω ότι είναι μία κατάσταση στην οποία μπορείς να βγεις από εκεί. Το επόμενο είναι ότι έγινα πιο εφευρετικός γιατί όταν δεν έχεις λεφτά γίνεσαι δημιουργικός, δεν έχεις άλλη επιλογή οπότε εγώ επειδή δεν έβγαζα λεφτά μέσα από την εταιρεία, χρειαζόμουν ένα εισόδημα. Οπότε έπρεπε να βρω άλλους τρόπους για να το κάνω.

22:47 Ένας από αυτούς λοιπόν είναι ότι δημιούργησα τότε ένα side project το οποίο λεγόταν hotels.gr και ήταν μια εφαρμογή για ξενοδοχεία που μπορούσες να κλείσεις. Στην πραγματικότητα όμως το μόνο που ήταν ήταν ένα affiliate search engine πάνω από έτοιμες εταιρείες που οι οποίες ήταν σαν την booking σκέψου. Τότε δεν υπήρχαν αυτά.

23:12 Τότε ήταν εντελώς νέος το χώρο. Δηλαδή δεν υπήρχε άλλη ελληνική προσπάθεια για να συγκριθεί με αυτό. έμπαινε σε ένα site και έκανες αναζήτηση σε πάρα πολλούς ταυτόχρονα ταξιδιωτικούς agents και μπορούσες να κλείσεις το ξενοδοχείο που ήθελες και όταν το έκανες εγώ έπαιρνα προμήθεια έγινε unicorn, προφανώς δεν έγινε unicorn αλλά εμένα με βοήθησε να επιβιώσω εκείνη την περίοδο και αυτό για εμένα ήταν πραγματικά σαν να έγινε unicorn γιατί εκείνη τη στιγμή μου έδωσε ζωή, μου έδωσε αναπνοή και μπόρεσα και ξέφυγα από όλο αυτό το κομμάτι των χρεών.

23:55 Αυτή τη δημιουργικότητα λοιπόν της ανάγκης δεν την αποκτάς όταν έχεις ένα ωραίο και άνετο μισθό να σε περιμένει κάθε πρώτη του μήνα. Την αποκτάς όταν δεν έχεις λεφτά να πας να πεις ένα καφέ ή λεφτά να φας ή λεφτά να πληρώσεις το νίκαιο. Το επόμενο και πέμπτο είναι ότι με έμαθε τι δεν θέλω. Όλοι ψάχνουμε στη ζωή μας να βρούμε τι θέλουμε να κάνουμε.

24:19 Και το τι θέλουμε να πετύχουμε. Αλλά ξέρεις είναι εξίσου σημαντικό. Να ξέρεις τι δεν θέλεις. Μετά από αυτή λοιπόν την αποτυχημένη προσπάθεια. Έμαθα ξεκάθαρα ότι δεν θέλω να κυνηγάω ανθρώπους για να με πληρώσουν. Δεν θέλω να έχω και να βασίζομαι μερικές φορές πάνω σε άλλους. Και το λέω αυτό γιατί εκείνη το διάστημα ήταν η άνθηση και το ίντερνετ.

24:43 και εγώ είχα προτείνει στον τότε μου συνεταίρο να κάνω μια έκδοση του προγράμματος που είχαμε φτιάξει για να το προωθήσουμε μέσω ίντερνετ για να μπορούν οι ο κόσμος να το παίρνει να το καταφυστεί μόνο του και να μην βασίζεται σε εμάς να έχει μια ωραία τιμή και να μπορούμε έτσι να κάνουμε ένα scale up. Εκείνος δεν το ήθελε δεν το κυνήγησα και εγώ δεν μπορώ να αποτυφθεί εκείνος γιατί όπως είπαμε θέλω να λαμβάνω όλη την ευθύνη πάνω μου ήταν κάτι το οποίο από εδώ και πέρα δεν θέλω να το κάνω δεν θέλω να τις ιδέες που έχω να πρέπει να τις περάσω από κάποιον άλλον και να μου τις κόβει αν πιστεύω πραγματικά σε μια ιδέα θέλω να μπορώ να την κάνω θέλω να είμαι 100% αφεντικό του εαυτού μου τουλάχιστον έτσι νομίζω αυτό λοιπόν με βοήθησε πάρα πάρα πολύ στο να κάνω καλύτερες επιλογές να κάνω επιλογές στο τι μου αρέσει τι δεν μου αρέσει ήξερα καλύτερα τον εαυτό μου και είναι πολύ σημαντικό αυτό.

25:40 Είναι πάρα πολύ σημαντικό να ξέρεις καλύτερα ποιος είσαι εσύ. Το επόμενο είναι λίγο περίεργο, λίγο παράδοξο, λίγο ανάποδο. Είναι ότι η αποτυχία με απελευθέρωσε. Πριν έρθει η αποτυχία. Φοβόμουν την αποτυχία. Και νομίζω ότι αυτό είναι το μεγαλύτερο πράγμα που φοβούνται όλοι. Ήταν αυτό, ξέρεις, το μεγάλο σκοτεινό, μαύρο πράγμα το οποίο είναι εκεί πέρα και δεν θες να σου συμβαίνει.

26:08 Όταν μου συνέβη, είπα, α, ok, έγινε, ωραία, δεν έγινε ή κάτι, δεν πέθανα, επέζησα. Η ζωή συνεχίζεται. Ok, έχω χρέη, ρε παιδί μου, αλλά έχω τρόπο να τα ξεπληρώσω. Όλο αυτό με απελευθέρωσε. Με απελευθέρωσε και έτσι μπορώ να παίρνω πιο εύκολα ρίσκαματα. Γιατί πια το ξέρω ότι ακόμα και αν αποτύχω, δεν θα γίνει κάτι, θα επιβιώσω.

26:33 Η χειρότερη περίπτωση, αυτό το worst case scenario δεν είναι τόσο τρομακτικό τελικά όσο το φαντάζεσαι από πριν και το ξέρω πραγματικά γιατί το έζησα έζησα το worst case και να με είμαι εδώ πέρα να γράφω αυτή τη στιγμή αυτό το επεισόδιο για εσένα το έβδομο καλύτερο πράγμα που μου συνέβη και νομίζω ότι είναι έβδομο δεν έχω χάσει την μπάλα είναι ένα από τα μεγαλύτερα και αυτό έχει να κάνει με το εξωτερικό και εμένα αν η εταιρεία πήγαινε καλά θα είχα μείνει στην Ελλάδα Δεν θα είχα λόγο να φύγω.

27:06 Θα ήμουν καλά. Θα ήμουν εκεί που ήμουν και θα ήμουν βολεμένος στο... ακόμα και στο μικρό ας πούμε και στα μικρά έσοδα που θα είχα. Επειδή απέτυχε είχα λόγο να ψάξω κάτι άλλο. Κάπου αλλού. Και αργότερα, έξι χρόνια μετά, το 2016 βρέθηκα στην Ολλανδία. Οπότε από αυτή την άποψη είμαι πάρα πολύ χαρούμενος γιατί δεν θα ήμουν εδώ.

27:30 Δεν θα σου μιλούσα τώρα αν δεν είχα αποτυχεί τότε. Το 8ο και πρώτο και τελευταίο πράγμα είναι ότι με έκανε καλύτερο υπάλληλο. Και στη συνέχεια με έκανε καλύτερο manager. Γιατί μετά από μια εμπειρία ως founder καταλαβαίνεις κάποια πράγματα. Καταλαβαίνεις πώς δουλεύει μια επιχείρηση. Πώς καταλαβαίνεις πώς δουλεύει όλο το κομμάτι του business.

27:51 Και όχι μόνο ας πούμε το κομμάτι του tech. Καταλαβαίνεις γιατί οι managers παίρνουν κάποιες αποφάσεις που εκείνη τη στιγμή όταν είσαι υπάλληλος μπορεί να σου φαίνονται περίεργες. Και το κάνουν επειδή βλέπουν πράγματα που εσύ από τη θέση σου δεν τα βλέπεις. Καταλαβαίνεις για παράδειγμα τι θα πει cash flow, τι θα πει profit.

28:11 Γιατί τα deadlines έχουν πραγματικά σημασία. Και έχουν σημασία γιατί έχεις ζήσει και καταλαβαίνεις ότι κάποιος έχει υποσχεθεί κάτι σε κάποιον άλλον και είναι υπόλογος γι' αυτό. Όλη αυτή η ματιά λοιπόν με έκανε καλύτερο μέλος μιας ομάδας. και αργότερα με έκανε πολύ καλό ρομανάτζερ. Αυτή τη στιγμή είμαι μάνατζερ και έχω όλη αυτή την εμπειρία μέσα μου.

28:34 Τελευταίο πράγμα, το ένα το πράγμα είναι ότι η εμπειρία μένει. Τα χρέη λοιπόν μετά από κάποια χρόνια ξεπληρώθηκαν. Πήρε χρόνια, ναι. Ξεπληρώθηκαν, ναι. Τελείωσε. Η εμπειρία όμως είναι αυτή που μου έμεινε. Είναι αυτή που μου έμεινε για πάντα. Και κανείς δεν μπορεί να μου το πάρει αυτό. κανείς δεν μπορεί να μου πάρει αυτά τα πέντε χρόνια όλα αυτά τα μαθήματα όλες αυτές τις ιστορίες όλα αυτά τα πράγματα είναι κομμάτι χαραγμένο μέσα μου πια οπότε αν με ακούς ακόμα και σκέφτεσαι θέλω και εγώ να ξεκινήσω κάτι δικό μου αλλά φοβάμαι, θέλω να σου πω κάτι όλος ο φόβος που νιώθεις είναι φυσιολογικός είναι εντελώς φυσιολογικός και εγώ φοβόμουν και είχα δίκιο να φοβάμαι έτσι γιατί όντως στο τέλος της ημέρας απέτυχα δεν σου λέω ψάματα ότι και καλά όλα θα πάνε καλά και προχώρα και όλα αυτά τα πράγματα να ξέρεις ότι είναι πολύ πιθανό να αποτύχεις αλλά ξέρεις τι γίνεται ακόμα και αν αποτύχεις η αποτυχία δεν είναι το τέλος είναι η αρχή για κάτι άλλο και αυτό κατάλαβα ακόμα από αυτό

29:44 αυτή η αποτυχία με οδήγησε στην αρχή άλλων πραγμάτων τα οποία με έχουν οδηγήσει στην καλύτερη φάση της ζωής μου αυτή τη στιγμή έτσι μερικά πράγματα που θα ήθελα να μου είχε πει κάποιος πριν ξεκινήσω είναι αυτά πρώτον δεν χρειάζεσαι perfect plan το ξέρω ότι μπορεί να έχεις νόσιον να έχεις μέσα 50 σελίδες plan μπορεί να έχεις να μιλάς τρεις μέρες με ένα llm και να δημιουργήσεις το καλύτερο δυνατό σενάριο πριν ξεκινήσεις αλλά αυτό που έχω να σου πω είναι ότι δεν θα είσαι ποτέ 100% έτοιμος, ποτέ ξεκίνα όταν είσαι 60% και τα υπόλοιπα τα ανακαλύπτεις και τα μαθαίνεις στην πορεία.

30:25 Δεύτερο. Όπως είπαμε το worst case scenario δεν είναι τελικά τόσο τρομακτικό. Τι είναι το χειρότερο? Αποτυχία, χρέη, ντροπή. Ξέρεις τι γίνεται όλα αυτά επιβιώνεις. Τα χρέη στο τέλος της ημέρας ξεπληρώνονται. Η ντροπή περνάει η εμπειρία όμως είναι αυτή που θα σου μείνει. Το επόμενο που έχω να σου πω είναι να είσαι έξυπνος.

30:47 Να μάθεις μέσα από τα δικά μου λάθη. Μέσα από αυτά που αυτή τη στιγμή σου λέω. Μη μπλέξεις με κάποιον ίδιο με εσένα. Έχε συμβόλαια. Μη τρέπεσαι να ζητάς τη λεφτά σου. Μην αφήνεις τα χρέη να μαζεύονται. Και πάνω απ' όλα βρες κάποιον να μιλάς. Βρες ένα μέντορα. Βρες ένα coach. Βρες άλλον founder παιδί μου άμα δεν έχεις χρήματα.

31:09 Βρες ανθρώπους οι οποίοι είναι σε παρόμοιο στάδιο με εσένα για να μπορέσεις να μιλάς. Τέταρτον ακόμα και αν αποτύχεις θα βγεις κερδισμένος Η εμπειρία είναι αυτή που θα σε κάνει καλύτερο άνθρωπο Σε ό,τι και να κάνεις μετά είτε συνεχίσεις ως developer είτε συνεχίσεις ως manager είτε συνεχίσεις ως υπάλληλος είτε κάνεις δικιά σου εταιρεία ξανά είσαι ξανά founder να ξέρεις ότι θα είσαι πολύ καλύτερος από ό,τι πριν Και πέμπτο και τελευταίο Ίσως τελικά να μην πρέπει να το κάνεις Περίεργο έτσι νομίζω ότι αυτό ίσως είναι αυτό που δεν περίμενες να ακούσεις μετά από τόσα λεπτά που σου μιλάω σε αυτό το podcast όμως αν έχεις καλή δουλειά αν έχεις μια σταθερότητα αν έχεις οικογένεια ρε παιδί μου αν έχεις παιδιά τα οποία βασίζονται σε σένα θέλω να σου πω ότι πρέπει να το σκέφτεσαι καλά η ζωή ενός επιχειρηματία η ζωή ενός startup founder δεν είναι για όλους χρειάζεται να έχεις την τρέλα χρειάζεται να έχεις στο στομάχι και τέλος ημέρα δεν χρειάζεται να είναι όλοι οι επιχειρημάτες

32:20 δεν είναι κακό να είσαι υπάλληλος αν πιστέψεις ότι αυτό είναι καλύτερο για σένα μπορείς να έχεις μια τέλεια φοβερή καριέρα να σε γεμίζει και να μην είσαι ρε παιδί μου founder μπορείς να κάνεις πράγματα στη ζωή σου πράγματα μέσα από την καριέρα σου χωρίς να ρισκάρεις τα πάντα χωρίς να ρισκάρεις την οικογένεια την ηρεμία της οικογένειας χωρίς να ρισκάρεις την υγεία σου στο τέλος της ημέρας και το λέω αυτό γιατί όταν ξεκίνησα εγώ κανείς δεν μου το είχε πει, για εμάς ήταν ότι ή θα είσαι υπάλληλος με μια ζωή που δεν ήταν τόσο sexy δεν ήταν καλό, ή θα γίνεις επιχειρηματίας και θα γίνεις γύριστο όνειρό σου και μπλα μπλα μπλα και όλα αυτά τα πράγματα κανείς δεν έλεγε και πιστεύω ότι ελάχιστον το λένε και τώρα, ότι ξέρεις τι γίνεται μια χαρά εσύ εκεί που είσαι ρε παιδό μου αν σου ταιριάζει τον χαρακτήρα σου αν είσαι ευχαριστημένος με αυτό δεν είναι απαραίτητο ότι πρέπει να προσπαθείς να κάνεις κάτι το οποίο δεν είσαι εσύ λοιπόν δεν ξέρω αν πρέπει να ξεκινήσεις εταιρεία

33:25 ή όχι δεν σε ξέρω και δεν ξέρω τη ζωή σου ξέρεις εσύ καλύτερα το τι είναι σωστό για σένα και το ποια είναι η καλύτερη απόφαση που έχεις να πάρεις αυτό όμως που ξέρω και θέλω να σου το ξαναπώ ακόμα μια φορά είναι ότι ακόμα και αν αποφασείς να το κάνεις και αποτύχεις, ε δεν τρέχει τίποτα δεν είναι το τέλος ίσως μάλιστα να είναι η αρχή για κάτι ακόμα ακόμα καλύτερο Λοιπόν, αυτή ήταν η ιστορία μου 5 χρόνια επιχειρηματίας αποτυχία, χρέη μαθήματα και κάπως έτσι 15 χρόνια μετά είμαι εδώ είμαι head of team σε περισσότερους από 30 developers είμαι στην Ολλανδία έχω οικογένεια, έχω δύο παιδιά έχω δύο ενεργά podcast αυτή τη στιγμή, έχω αρκετά side projects που έχω κάνει πρόσφατα launch και τίποτα νομίζω από όλα αυτά δεν θα υπήρχε αν δεν είχα αποτυχεί τότε. Νομίζω τίποτα.

34:27 Οπότε ναι, η αποτυχημένη εταιρεία μου ήταν πραγματικά ό,τι καλύτερο μου συνέβη. Όχι επειδή ήταν ωραία δεν ήταν καθόλου ωραία. Νόμιζα ότι ήταν από τις χειρότερες φάσεις της ζωής μου εκείνη τη στιγμή και ήταν από τις πιο δύσκολες φάσεις. Αλλά με έκανε αυτό που είμαι σήμερα. Στο επόμενο επεισόδιο θέλω να μιλήσουμε για κάτι που πολλοί senior developers το νιώθουν αλλά δεν το λένε ποτέ φωνακτά.

34:54 Και αυτό ποιο είναι το imposter syndrome. Γιατί όλοι νιώθουμε ότι δεν αξίζουμε τη θέση μας. ακόμα και μετά από 15, 20 ή και περισσότερα χρόνια εμπειρία στην πλάτη μας. Όλοι νιώθουμε ότι δεν είμαστε αρκετοί. Λοιπόν, αν σου άρεσε αυτό το επεισόδιο ή ακόμα και αν δεν σου άρεσε, θέλω να μου το πεις. Στείλε μου email ή στείλε μου μέσα από οποιοδήποτε από τα κοινωνικά δίκτυα θέλεις και επίσης μπορείς να βρεις όλες οι σημειώσεις του επεισοδίου στο unfoldingideas.gr/2 Λοιπόν, θέλω να σε ευχαριστήσω πραγματικά που άκουσες αυτό το επεισόδιο να προσέχεις τον εαυτό σου να παίρνεις τις καλύτερες αποφάσεις και εγώ στην επόμενη φορά να είσαι για να περνάς υπέροχα.

35:39 Γεια χαρά!