64. Archaeostoryteller: Η μαγεία της Ιστορίας μέσα απο τα μάτια του Θοδώρη Παπακώστα!

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Καλησπέρα σε όλους! Είμαι ο Δημήτρης Περίδης και σας καλωσορίζω στο 64ο επεισόδιο του What If Podcast. Σήμερα έχω μαζί μου έναν καλεσμένο που η θεματολογία του μου αρέσει πάρα πάρα πολύ. Μέχρι και το δημοτικό η ιστορία ήταν ένα από τα αγαπημένα μου μαθήματα. Και λίγο στο γυμνάσιο μετά ξεκίνησαμε το χάναμε το παιχνίδι, αλλά οκ.

00:26 και θέλω έτσι σήμερα να συζητήσουμε πολλά όμορφα πράγματα με τον Θοδωρή Παπακώστα. Θοδωρή, καλησπέρα. Καλησπέρα εξένα, Δημήτρη. Σε ευχαριστώ πάρα πολύ για την πρόσκληση. Χαίρομαι πολύ που είμαι εδώ και μπορώ να καταλάβω γιατί σύντοιχα η ιστορία στο Γυμνάσο και στο Λύκειο ενώ στο Δημοτικό σου άρεσε. Ναι, γιατί κάνε τον γκέις.

00:45 Για την ακρίβεια δεν σου άρεσε. Σε όλο το Δημοτικό σου άρεσε στην αρχή που ξεκινάει εσφαλμένα κατ' εμένα με μυθολογία που είναι ωραίες ιστορίες γιατί η ελληνική μυθολογία ως η πλουσιότερη μυθολογία στον κόσμο αποτελείται από δημιουργήματα καλλιτεχνών δύο είναι οι μεγαλύτερες μυθολογίες στον κόσμο η ελληνική και αμέσως μετά έρχεται η σκανδιναβική που σε αντίθεση με τις υπόλοιπες μυθολογίες που είναι κυρίως θρησκειολογικές καθαρά Σε αυτές τις δύο Τα κείμενα όλα και οι δημιουργίες Έρχονται από τα μυαλά Και τη φαντασία καλλιτεχνών Λογοτεχνών, ποιητών, τραγουδιστών Τρεχαγύρευε Και προφανώς και το αποτέλεσμα θα είναι πάρα πολύ δημιουργικό και ωραίο Ξεκινάμε λοιπόν να μαθαίνουμε την αρχαιογνωσία Εσφαλμένα με τη μυθολογία Περνάει στον πως είναι Παρότι το λέει στα σχολικά βιβλία Και πάρα πολλοί επιδευτικοί το τονίζουν πως δεν είναι η πραγματική μας ιστορία δεν είναι τι πραγματικά συνέβη είναι μύθη παρόλα αυτά μας περνέσουν όπως συνείδητο πως αυτό είναι το παρελθόν μας

01:48 είναι κομμάτι του παρελθόντος μας ως κληρονομιά σίγουρα αλλά όταν φεύγεις από τους ωραίους μύθους τους περιπαιτιώδεις, τους ταξιδιάρκους τους περίεργους ακόμη και ερωτικούς ή μη τρέχα γύρευε και πας ξαφνικά στην παράθεση των ιστορικών δεδομένων και πάρε χρονολογία και πάρε φρονολογία και πάρε όνομα και πάρε πόλεμο και πάρε μάχη και πάρε τέτοιο, εκεί κάπου το χάνεις με τα κυκλοί σου.

02:12 Και το χάνεις ακόμα και όταν, γενικά είχα ένα μοτίβο εγώ σε όλη τη διάρκεια που μαθαίναμε ιστορία, μου άρεσαν πολύ οι πόλεμοι και οι μάχες, δεν πήγαινα καθόλου τέχνες τέτοια, ότι είχαν να κάνει μεμερομηνές τεχνών κτλ. Παρ' όλα αυτά, όπως λες, ο τρόπος που γινόταν, ότι έπρεπε να μάθεις η νημερομηνία, έπρεπε να μάθεις ακριβώς το όνομα, έπρεπε να μάθεις παπαγαλλία και στη μάχη και στον πόλεμο μου το έκανε ξέρεις, ακόμα και αυτό να με ζορίζει να μη μου αρέσει Προφανώς και η ιστορία και η κληρονομία μας είναι τεράστια και δεν θα ασχοληθούμε όλοι με όλα Άλλον τον ενδιαφέρει η πολιμική ιστορία Άλλον τον ενδιαφέρει η κοινωνική ιστορία Άλλον την καλλιτεχνική ιστορία ή κάποιος το ιδανικό είναι να έχεις μια σφαιρικότα να το κοιτάξεις όλο υπάρχει γενικότερα αυτή η νοοτροπία πως διδασκόμαστε κυρίως την πολεμική ιστορία και είναι ενανθασμένο γιατί δεν αρκούν μόνο οι πόλεμοι υπάρχουν και άνθρωποι εκεί πέρα από πίσω και δεν είναι απαραίτητο να είναι είτε τέχνες είτε πόλεμος

03:06 όλα τα υπόλοιπα ανάμεσα έχουν πάρα πολύ ενδιαφέρον και το βλέπουμε λίγο μονολυθικά ναι, αλλά ακόμα και αυτό Είναι οκ, άμα σε ενδιαφέρει η πολεμική ιστορία, τουλάχιστον να την διδαχτείς και να την προσεγγίσεις με τρόπο που θα είναι εντριγκαδόρικος για τον έλεγχο. Μπράβο. Μπράβο, θα σου έξαπλει την περιέργεια. Εσύ, αν μπορούσες να επιλέξεις, σε ποια εποχή θα ζούσες και σε ποια χώρα.

03:32 Αρχαία Ελλάδα, αρχαία Κίνα, αρχαία Αίγυπτο, πιο σύγχρονα... Πρέπει να εγκαστικάσεις το παρελθόν. Σε όγκο. Ναι, ναι, ναι Μην μου πεις τώρα σε μια ουτοπία στο μέλλον Όχι από παρελθόν και που μπορώ να δεχτώ, θέλω να ζούσα στο 1940 Για να κάνω... Είμαι ηλίθιος, όντως Σκέψου λίγο για το ακούω όταν λένε Πόποι, μιλένια, στη ζήσαμε οικονομική κρίση και πανδημία Οκ, το ακούω, δεν ήταν εύκολο Αλλά καμία γενιά δεν έχει ζήσει εύκολα Σκέψου να έχεις γεννηθεί το 1900 Είσαι το 1900 γεννημένος Είσαι έφηβος και σκάει πρώτος παγκόσμιος.

04:09 Το σύμπαν όλο καταραίει. Παίρνεις λίγο μια ανάσα μεσοπόλεμος τελεχαγύρευε. Αν είσαι στα Βαλκάνια, έχουν σκάσει και βαλκανικοί πόλεμοι και τελεχαγύρευε. Σκάνε τροφές, σκάνε ξενιτιές, προσφυγές, κακό τελεχαγύρευε. Φτάνεις γύρω στα 40 σου και σου σκάει δεύτερος παγκόσμιος. Στο Ινδίαμινο, στο 30, έχεις φάει και το κραχ. Ναι.

04:30 Δεν έχεις πάρει ανάσα. Ναι, τι να... Πρέπει να φτάσεις στις 60-70, ας πούμε, για να σου σκάσει μια Χούντα. Αυτή η γενιά, κάπως λέγεται, νομίζω, έχει μια ειδική... Πριν τους Baby Boomers, το χάνω. Ποιοι είναι πριν τους Baby Boomers. Καημένους, ας κατσούν, γιατί δεν θυμάμαι ακριβώς το όνομα, αλλά το όνομα είναι ότι κρίμα, ρε παιδιά, τι πάθατε.

04:53 Κι εγώ αυτό συμφωνώ πολύ μαζί σου. Φρίκες. Άλλο το δύσκολο, άλλο το φρίκ. Με δύο παγκόσμιους πολέμους. Ποια θα επέλεγες όμως? Αν μπορούσα να πάω πίσω στον χρόνο, η μία επιλογή είναι να πήγαινα στη βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας να αρχίσω να σκανάρω αβέρτα, να σώσω οτιδήποτε αν σώζεται ασταμάτητα. Κάποτε πριν βγουν τα κινητά και τα smartphones έλεγα να πάω με ένα σκάνερ και να αρχίσω να σκανάρω.

05:26 Αλλά αν δεν ήταν αυτό θα ήταν η αυτοκρατορική Ρώμη. Γιατί στην αυτοκρατορική Ρώμη συγκεντρώθηκε όλη η αρχαία Ελλάδα. Όταν η Ρώμη πλέον κατέκτησε τον ελληνικό κόσμο, ένα-ένα τα ελληνικά κράτη έπεφταν στη δύναμη της Ρώμης, η Ρώμη έπαθε τσότσο, έπαθε έρωτα με την αρχαία Ελλάδα και μάζευε οτιδήποτε ελληνικό έβρισκε, το μάζευε στη Ρώμη.

05:48 Άρα αν πήγαινε στην αυτοκρατορική Ρώμη μπορούσες να δεις όλη την ιστορία της αρχαίας ελληνικής τέχνης τα επιτεύγματα, τα κείμενα γιατί και η Ρώμη είχε πολύ σημαντικές βιβλιοθήκες δεν τα μόνο της Αλεξάνδρειας όπως και η Πέργαμος και άλλα μέρη ήταν το κέντρο του αρχαίου κόσμου και μπορούσε να το δεις το σύνολό του ενώ αν πήγαινα μόνο στην κλασική Αθήνα του Περικλή θα έβλεπα μόνο την κλασική Αθήνα αν πήγαινα στους Δελφούς θα έβλεπα μόνο τους Δελφούς αν πήγαινα στην Ολυμπία, μόνο την Ολυμπία έχω πάρα πολλές απορίες για όλα αυτά τα μέρη ως αρχαιολόγος επομένως ιδανικά θα προτιμούσα να πάω στο μέλλον για να δω τι έχουμε ανακαλύψει συνολικά για όλα αυτά οπότε έχουμε ακόμα πάρα πολλά να ανακαλύψουμε ναι πάρα πολλά το έχει αυτό η επιστήμη δεν σταματάει γιατί δεν έχουν τελειώσει τα ερωτήματά μας δεν σου λέμε πως ξέρουμε έχουμε όλες τις απαντήσεις αλλά ο σκοπός είναι να κάνουμε τις σωστές ερωτήσεις Φίλε, είναι wow η επιστήμη σας.

06:43 Βασικά, πώς ακολούθησες το δρόμο της αρχαιολογίας? Γιατί αποφάσισα να γίνω αρχαιολόγος? Οκ, γιατί ζούμε σε μια χώρα που παντού έχει αρχαία. Πήγαιναν από μικρό, από την Κατερίνη στο αρχαίο Δίον για πικνίκ τώρα, ξέρεις, 80, ζήσετε και μικρούλης. Εγώ 29-30 ακόμα. Επιπίνη. Μας πήγαιναν εκεί πέρα, απερίφρακτα όλα, ξέρεις, τρώνανε κουρελού, τα περάκια, κεφτεδάκια το ματούλισμα, τρέχαγε γύρευε, τρώγανε μεγάλη κοιμότανε κάτω το δέντρο ας πούμε γιατί ήταν χαλαρές εποχές και τα παιδάκια ντούρασαν να τρέχουν και να χαζεύουν και να εξερευνούν και λέω τι ωραίο να έχει τι συνέβη εδώ πέρα, τι να γίνει εκεί λέω κάποια στιγμή θα έρθουν οι αρχαιολόγοι θα μελετήσουν να μας πούν τι έγινε Και εκείνη την ώρα, λέω, γιατί θα περίμενε να έρθει ο αρχαιολόγος.

07:29 Και να μην γίνω εγώ ο αρχαιολόγος. Φίλε και γαμώ. Ο Ράγουσας κάνει ρεθίσματα από μικρή ηλικία. Πάρα πολλοίς κόσμος θεωρεί κάποια στιγμή στη ζωή του ένιωσε την ανάγκη να γίνει αρχαιολόγος. Ακριβώς γιατί ζούμε σε ένα τόπο που το παρελθόν δεν ζωντανό γύρω μας. Κινούμενο μουσείο. Οκ. Ωραίο. Μ' αρέσει όταν υπάρχει έτσι ο Ρέτσο από μικρή ηλικία.

07:55 Δηλαδή, η φαντασία του τι μπορεί να συνέβη στον τόπο που ζεις εσύ μέσα στους αιώνες, όταν ακούς, ας πούμε, ότι η Θεσσαλονίκη έχει 23 αιώνες ιστορίας, έσαι πια μια περιέργεια. Τι να συνέβη, πώς ζούσαν εδώ πέρα. Αν το σκεφτείς και μπεις για διάσημα να το ψάξεις, είναι νομίζω μαγικό, πόσο μάλλον για σένα που το κάνεις και πάγκελμα.

08:19 και ατελείωτο είναι ανεξάρτητο πόσο ακριβής μπορεί να είναι όλα αυτά που λέει αρχαιολογιενό πόσο ακριβή τυριγενή και δικατάληκτα ο ακριβής ή ακριβής καταλαβαίνεις ότι είμαι τεχνολογική αυτό είναι κάτι που το κάνουν όλοι λάθος πόσο ακριβή μου πήρε η καταρχάς 27 χρόνια να λέω την μία να μην λέω στις μία να λέω στην μία Μου πήρε 27 χρόνια.

08:49 Πριν δύο χρόνια το έκανα κτήμα μου. Ναι, αυτό. Ρε παιδί μου, κάθεσαι τώρα εσύ και όλοι οι συνάδελφοί σου και σκάβετε, κάνετε, ράνετε, βρίσκετε αρχαία πράγματα, σκεύη το ένα το άλλο και από αυτά ουσιαστικά φτιάχνετε μια εικόνα της ιστορίας. Πόσο ακριβή μπορεί να είναι αυτή η εικόνα? Πολύ. από πολύ ακριβής μέχρι αρκετά θολή ανάλογα με το που, με το πως, με το πότε δεν έχουμε καν όλες τις απαντήσεις έχουμε δώσει πάρα πολλές απαντήσεις έχουμε ανακαλύψει στοιχεία του προϊστορικού παρελθόντος που αν δεν υπήρχε αρχαιολογία δεν θα το ξέραμε από ανάκτορα και πλουμιστούς πανάκριβα διακοσμημένους τάφους μέχρι την απλή καθημερινή ζωή των πιο απλών ανθρώπων εποχή του Χαλκού εποχή του Λήθου, νεοληθική, μεσοληθική παλαιοληθική, τα πάντα όλα αυτά είναι κτήματα και αντίληψη που κέρδισε η αρχαιολογία δομώντας μια επιστημονική μεθοδολογία μέσω της γεολογίας η γεολογία τη γέννησε την αρχαιολογία υπάρχουν δύο γενέστη της αρχαιολογίας η κλασική αρχαιολογία γεννήθηκε από την ιστορία της τέχνης

10:06 και η προϊστορική αρχαιολογία εν τέλει ενώθηκαν αυτά γεννήθηκε από τη γεωλογία. Όταν μπόρεσε να τεκμηριώσει η ανθρωπότητα με επιστημονικά δεδομένα τη γεωλογία της γης καταλάβαμε τις φλούδες του εδάφους. Και αυτό το εφαρμόσαμε στις φλούδες των στρωμάτων της ανθρώπινης κατοίκησης. Ακόμα πιο ενδιαφέρον. Είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον.

10:33 Είναι επιφοβό. θέλει προσοχή, η ανασκαφή είναι κάτι το οποίο γίνεται μόνο μία φορά δηλαδή αν έχει παγώσει και έχει κλείσει εκεί πέρα σε βάκουμ τα στρώματα της γης αν πάρεις και τα σκάψεις, αν δεν σκάψεις προσεκτικά και αργά και να πάρεις όσα περισσότερα στοιχεία μπορείς δεν μπορείς να το παναλάβεις αυτό το πείραμα είναι μια νεκροψία μια αυτοψία που ναι ο ασθενής πεθαίνει είναι one shot γι' αυτό και σκάβουμε πάρα πολύ προσεκτικά και πάρα πολύ αργά πλέον.

11:05 Τι λες ρε φίλε. Πλέον έχουμε το τρόπο να μπορούμε να κοσκινίσουμε το χώμα και να βγάζουμε μέχρι και ίχνη γύρις που αναλύουμε στο εργαστήριο για να ανασυστήσουμε το φυτικό διάκοσμο ενός αρχαιολογικού χώρου ενός ναού ας πούμε. Απίστευτο. Αυτό πριν από 50, 80, 100 χρόνια δεν υπήρχε. Δεν υπήρχε. Πολλά περισσότερα χάνονταν τότε.

11:28 Γι' αυτό και ξέροντας πως στο μέλλον θα μπορούμε ακόμη καλύτερα να διενεργούμε τις καφές, είμαστε πάρα πολύ φιδωλοί στο πού σκάβουμε και στο πού σκάβουμε. Αυτό θα ρωτούσα, είναι επειδή πιστεύεις ότι η τεχνολογία θα γίνει ακόμα πιο δυνατή είναι αυτό ένα κίνητρο να πατάς φρένο τώρα, να λες ότι άντε αυτό να μην το πειράξω γιατί μπορώ να το χαλάσω.

11:46 Είναι ένα κίνητρο να πατάς φρένο για αυτόν τον λόγο, είναι ένα κίνητρο να πατάς φρένο γιατί έχεις ήδη και πως καλύψει πάρα πολλά και από τη στιγμή που θα βγει από το βάκουμ της γης ένα έβριμα, ένα αρχαίο οτιδήποτε, χρειάζεται αυτομάτως συντήρηση, φροντίδα, ανάδειξη, μελετή έχουμε γεμάτες αποθήκες είμαστε ελάχιστεροι που ασχολούμαστε με την αρχαιολογία, την αρχαιομετρία τη συντήρηση αρχαιοτήτων είναι και υποστελεχομένοι και υποχρεματοδοτούμενοι ανέκαθεν γιατί όλοι λένε μα δεν πρέπει κάποιος ποτέ δεν είσαι εσύ όμως αυτό που θα το κάνεις και ζούμε σε κράτη όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως που δεν θεωρούμε ότι πρέπει να βάλουμε στους κυβερνώντες μας όποιοι και αν είναι αυτοί κεντρικές κυβερνήσεις, τοπική αυτοδιοίκηση να βάλουμε ως πρώτος το μέλημα τι θα κάνεις ρε φίλε, ρε φίλε Νάδα για την πολιτιστική χειροδομιά τι θα κάνεις για αυτό, τίποτε ποτέ κανείς, άμα πάρεις κάποια στιγμή θα έρθουν και εκλογές πάλι να πάρει στα προγράμματα όλων των κομμάτων

12:45 30 κόμματα ζήτημα ένα ή δύο να έχουν μια μικρή αναφορά κάτι για πολιτισμό και εκείνο θα είναι λίγο έτσι για να γεμίσει και το πρόγραμμα δεν το έχει κανείς σαν πρώτος το μέλημα το πολιτισμό την ιστορία και την αρχαιολογία γιατί δεν το ζητάει το κοινό άρα μου στέλνουν μηνύματα κάθε καλοκαίρι που πάνε ταξιδεύουν οι άνθρωποι μου στέλνουν μενήματα πήγαμε στον τέτοιο αρχαιολογικό χώρο και τον βρήκαμε με χορτάρια δεν πρέπει να κάνει κάτι γι' αυτό ναι λέω εσύ τα περιμένεις όλα από τον αρχαιόλογο καλά κάνεις αλλά δεν πρέπει ως κοινωνία συνολικά να στηρίξουμε την ανάδειξη της πολιτικής κοινωνίας μας είναι επικίνδυνο να μην το κάνουμε να αφήσεις την ενανάσου ναι είναι πάρα πολύ γιατί ούτως ή άλλως με το πέρασμα του χρόνου καταστρέφονται πάρα πολλά.

13:43 Δεν θες να καταστρέψεις κι άλλα. Και στην πιο γενική εικόνα, ρε παιδί μου, γενικά, από αυτό που έχεις δει εσύ, μαθαίνουμε, γνωρίζουμε ιστορία, μαθαίνουμε από τα λάθη μας. Γενικότερα θα το πω, σε πιο μεγάλη εικόνα, ο κόσμος, σαν ανθρωπότητα, σαν κοινωνία, μαθαίνει από τα λάθη του παρελθόντος. Αχ, κάποιες φορές, ναι. η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται αλλά συμβαίνει το εξής μοτίβο η ανθρωπότητα κάθε γενιά έχει πολύ κοντή μνήμη έχει τη μνήμη των γονέων και των παππούδων που μπορεί να είναι εσφαλμένη γιατί δεν θυμάται τη μεγαλύτερη εικόνα θυμάται μόνο το πλαίσιο μέσα στο οποίο γεννήθηκε και μεγάλωσε και αυτό είναι πρόβλημα άμα δεν μπορείς να έχεις τη μεγάλη εικόνα δεν ξέρεις, δεν καταλαβαίνεις την ασύλληπτη, πανέμορφη, εντυπωσιακή ποικιλία της ανθρώπινης ύπαρξης στον πλανήτη.

14:37 Οκ, και ποια είναι, ρε παιδί μου, η συμπεριφορά η ανθρώπινη που έχεις να επαναλαμβάνεται πιο πολύ μέσα στα χρόνια. Ανά τους αιώνες, από την αρχαία Ελλάδα μέχρι σήμερα. Τον αρχαίο κόσμο μέχρι σήμερα. Τον να πέφτουμε θύματα του λαϊκισμού. Του λαϊκισμού, ε. Ναι, ναι, ναι. Είναι η πιο επαναλαμβανόμενη αδυναμία. Μελετώντας την ιστορία της ανθρωπότητας βλέπεις ότι ανέκαθεν θα υπάρξουν θα βγούνε πονηροί, πανέξυπνοι τύποι οι τύπισες, οι οποίοι καταλαβαίνουν πώς θα μανεπιουλάρουν τα πλήθη.

15:07 Στο τελευταίο μου βιβλίο το «Πόσο μεγάλη Ελλάδα θέλετε» «Ναι!» «Πόσο μεγάλη Ελλάδα θέλετε» «Ναι!» που περιγράφω την ιστορία των ελληνικών από εκεί ως την κάτω Ιταλία και την Σικελία, την Μάγνα Γκρέτσια που τη λένε. Εκεί πέρα φαίνεται πάρα πολύ καθαρά, γιατί εκεί πέρα είναι μια διαφορετική δεύτερη αρχαία Ελλάδα, που κύλησε λίγο διαφορετικά.

15:31 Και τα καθεστώτα ανεβοκατεύαιναν από τυραννία σε δημοκρατία, από τυραννία σε δημοκρατία, και κάθε φορά βλέπεις ότι αυτοί που ανελάβαναν ως τύρανοι, ερχόταν σαν υποστηρικτές του λαού. να σου πούνε αμάζε ο παιδί μου, εμείς δεν είμαστε κλέφτες εμείς δεν είμαστε τέτοιο κατηγορούν τους προηγούμενους μια ας το πούμε κακώς λειτουργούμενη δημοκρατία και αντί να κοιτάξουν να θεραπεύσουν τη δημοκρατία κάνουν τη τυραννία πέφτουν θύματα της τυραννίας γιατί τον τον λαϊκιστή δεν τον νοιάζει, όποιος και αν είναι αυτός δεν τον νοιάζει να πείσει τους έξυπνους.

16:12 Δεν τους χρειάζεται. Του αρκεί το ότι θα θα τον πιστέψουν κάποιοι. Και θα πορώσει κάποιους άλλους. Δεν τους χρειάζεται και τους έξυπνους. Όχι. Άμα πεις τους περισσότερους που μπορεί να μην είναι έξυπνοι. Ναι. Συνήθως οι μάζες τείνουν να λειτουργούν αρκετά συναισθηματικά και να πέφτουν εύκολα θύματα γλυκού λαϊκιστικού λόγου.

16:38 Όποιος και αν είναι αυτός. Το λέω τελείως ακοματιστά. Ναι καλά εννοείται δεν το βάζουμε Ο τίτλος του βιβλίου για ξανά πες τώρα Πόσοι μεγάλο ελλαδό θέλετε Ναι Μίλησε μου λίγο για αυτό Είναι ενδιαφέρον Κοίτα όπως είπε και ένας φίλος Ο τίτλος του βιβλίου είναι μη τίτλη Γιατί ξεκίνησε με το Χωράει όλη η αρχαιότητα στο Σανσέρ Μετά πήγαν στο αρχαιολογία Αγαπημένο πάρε με από εδώ Μετά ήρθε το ένας Αιγύπτιος ένας Βαβυλόνιος και να σβήκνουμε πένω σε ένα μπαρ για ξένους πολιτισμούς και τώρα πήγα στην Μεγάλη Ελλάδα και από το να βάλω τίτλο η Μεγάλη Ελλάδα η άλλη Μεγάλη Ελλάδα η Μάγνα Γκρέτσια της καρδιάς μας και μου φάνηκαν λίγο τετρίμενα όλα αυτά και λέω πόση Μεγάλη Ελλάδα θέλετε ναι, τη θέλω όλοι δηλαδή όλοι, ναι, όπου πάει δεν είναι ένας τίτλος που θα καταλάβει εύκολα κάποιος boomer ή κάποιος gen x αλλά δεν πειράζει, δεν το καταλάβει η Τζεντζή και η Μιλένια και είναι όλη η συγκλονιστική εξιστόρηση του τι συνέβη σε αυτή τη δεύτερη αρχαία Ελλάδα που ήταν οριακά πιο μεγάλη όντως από την αρχαία Ελλάδα

17:48 του ελλαδικού χώρου τι λες παιδάκι μου ξεκινάει ταυτόχρονα όταν έγιναν οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες είχε ήδη φύγει η καραβιά πρώτη καραβιά με τους πρώτους απίκους στην κάτω Ιταλία. Ήτανε εκείνα τα χρόνια. Δηλαδή όταν ξεκίνησε να γεννιέται η αρχαία Ελλάδα που ξέρουμε και αγαπάμε, παράλληλα ζούσε μια δεύτερη αρχαία Ελλάδα στην μεγάλη Ελλάδα.

18:11 Την οποία την κάνουμε. Νομίζω ότι να αναφέρουμε λίγο, όπως δεν αναφέρουμε και πάρα πολλά άλλα, και τις απικίες, τον έφυξενο πόντο και το... Οι Έλληνες απλώθηκαν σε όλες τα Μεσόγειο. είναι τόσα απ' όλα σε αυτό δεν κατηγορώ το εκπαιδευτικό σύστημα να σου πω την αλήθεια ίσα ίσα που εγώ θα μείνω και την ύλη ιδίως μέχρι το γυμνάσιο στο Λίκαιο εντάξει εδώ σε λίγο παραπάνω πόνο αλλά στο γυμνάσιο βάλε απλά το σποράκι ρε παιδί μου να καταλάβει ο μαθητής και μαθήτρια γιατί έχει ουσία να το αγαπήσω και στο δικό μου χρόνο αργότερα θα πάω να το ψάξω και λίγο παραπάνω Δεν είναι νάκει να τον βοβαρδίσεις να βγει απόφυτος του ιστορικού αρχαιολογικού από τα μαθητικά του χρόνια, όσο με θα θυμάται κάθε χρονολογία και κάθε όνομα.

18:56 Εκείνη η Μεγάλη Ελλάδα ξεκίνησε με κάποιες απικίες στην Ιταλία και απλώθηκε μετά σε όλη την Κατουϊταλία και τη Συγκελία. Εκατοντάδες απικίες με συγκλονιστικές ιστορίες, με τεράστια επικοινή ανάμεσά τους. Από τη Σίβαρη που είχε τέτοιο πλούτο και τέτοια χλίδα Προσκλήσεων για dinner party που παίρνανε σεφ να τους κάνουν custom made, bespoke Τι λέτε Κάτσε τώρα, ετοιμάσου να αρχίσεις να μου λένε τώρα γιατί μιλάς αγγλικά και μιλάς ξένας λάξης γιατί μιλάς ξένας λάξης και δεν μιλάς ελληνικές Ναι Κάνανε μενού οι σεφ μοναδικά που τα σχεδίαζαν για πρώτη φορά εκείνη και είχαν και το copyright ένα χρόνο για να γεωποσιάσει ο καθένας είχαν φτιάξει είχαν το copyright είχαν το copyright της συνταγής τότε, απίστευτο και έπρεπε ο κάθε οικοδεσπότης και οικοδέσποι να ξεπεράσουν τα προηγούμενα dinner party τα οποία πήγαιναν μέχρι πρωίας γι'αυτό και απαγόρεψαν τους κόκορες μέσα στην πόλη για να μην τους ξεκοκορικού να ήταν όλοι μεθυσμένοι έχεις αυτό, τη σύμβαρες με το τεράστιο πλούτο

20:11 χάθηκε σε πόλεμο έκανε πόλεμο και τον οικός Κρότονας και την τσάκεσε δεν είσαι με τον κομμένο δεν σε κόβει να ρομπάξεις τα λέω λίγο απλοϊκά με χαρακτηρισμές βέβαια έχεις τις Ιερακούσες την πωσιακότητα της Ιερακούσες ίσως τη μεγαλύτερη αρχαία ελληνική πόλη και την πλουσιότερη στην αρχαία ιστορία άρα συμπεριλαμβανομένουν και η Αθήνα η Σπάρτη πανίσχυρη Παύλουτη οι Έλληνες της Σικελίας πολεμούσαν για αιώνες εναντίον των Καρχιδονίων σε συγκλονιστικές μάχες έχεις από τη μάχη της ημέρας που νίκησαν στο Τσάκ οι Έλληνες τη μάχη του Κρύμιου Σουποταμού που ενώ ήταν οι μισοί κατάφεραν κατά τύχη και κέρδη κατά τύχη έπιασε χαλαζόπτωση και χτυπούσε τους Έλληνες στην πλάτη και τους Καρχιδόνες στο πρόσωπο Ωραία φίλε, τι λένε, απίστευτο Και έτσι κατάφερα να γυρίσουν τη μάχη Θα ήταν θεϊκό σημάδι τότε Ε, ο Δίας κάτι θα έκανε, θα έβαλε λίγο το χεράκι του Έχεις τυράννους να ανεβοκατεβαίνουν Έχεις ήρωες και αγωνιστές να παλεύουν για την ελευθερία των πόλων εκεί πέρα Συγκλονιστικές ιστορίες

21:26 Έλα ρε εσύ Τέλειο, και τα έχεις τώρα στο Είναι όλα στο νέο μου βιβλίο Μαγικό, ναι, θα το πάρουμε Το ήθελα με έναν τρόπο, ρε παιδί μου, να το διαβάζεις σαν να βλέπεις την αγαπημένου σου ταινία. Γέμω θρόνους μου που γεμένα όλο έτσι. Έχει πολλοί, θα μπορούσαν να βγουν πάρα πολλά. Θα ήθελα να το κάνω και ντοκιμαντέρ αυτό το βίντεο.

21:46 Μακάρι, μακάρι και σειρά. Μακάρι, μακάρι. Έχει πάρα πολύ ωραίες ιστορίες μέσα. Μιας που λες για αρχαία Ελλάδα, η εικόνα που έχουμε εμείς από τα σχολικά βιβλία και γενικά από αυτά που ακούμε Δεν ξέρω. Και αν όχι ή αν είναι τέλος πάντων, ποιο σημείο της αρχαίας Ελλάδας δεν έχουμε διδαχτεί, δεν έχουμε ακούσει, μας το έχουν λίγο κρύψει ίσως πίσω πίσω.

22:19 Πολλά πράγματα έχουμε αγνοήσει από την αρχαία Ελλάδα. Το βασικό είναι να καταλάβουμε που η αρχαία Ελλάδα δεν είναι η κλασική Αθήνα μόνο. Είναι ένα ταξίδι στο χωρόχρονο πάνω από χίλια χρόνια και σαν γεωγραφικό πλαίσιο που καλύπτει σχεδόν όλη τη Μεσόγειο, από την Κρυμαία μέχρι την Αίγυπτο και από την Ανατολή μέχρι την Ισπανία, που ήταν οι απότερες ελληνικές απικίες, υπάρχουν σκοτεινές πτυχές στην αρχαιότητα, υπήρχε σκλαβιά στην αρχαιότητα, το οποίο αξίζει να το τονίζουμε και αυτό για να βλέπουμε τη σφαιρικότητα και το σύνολο.

22:57 δεν είχε μόνο φιλόσοφους σε λευκά μάρμαρα και αυτούς ακόμα δεν τους ξέρουμε ακριβώς αξίζει να τους γνωρίσουμε το μεγαλείο του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού το αρχαίο ελληνικό πολιτιστικό θαύμα με επιστήμες, με τέχνες, με θέατρο, με φιλοσοφία το περνάμε πολύ ακροθυγός, πολύ απ' έξω απ' έξω ενώ έχει δεκάδες κεφάλαια να ανοίξεις και ό,τι γουστάρεις Θες να πιάσεις για το θέατρο, θες να πιάσεις για τις επιστήμες Θες να πιάσεις για την ιατρική Για την φιλοσοφία Για τα πάντα όλα Αλλά να δεις και τη σφαιρικότητα Να δεις και τις κόντρες μεταξύ σου Τις κοινωνικές συγκρούσεις μπορεί να είχαν Το πώς ζούσαν οι απλοί άνθρωποι Πώς ζούσε μια φτωχολογιά Πώς ζούσε Αυτή είναι αρχαιότητα Ανάλογα με το πού και το πότε Πώς ήταν να ζεις Στην κλασική έθνα της δημοκρατίας ή στη Σπάρτη αλλά και όχι μόνο αυτό δίπολο η Μακεδονία, η Ρόδος, η Κρήτη η Μίλητος, η Σικελία οι επικίες στην Αίγυπτο, οι επικίες στην Εύξονο Πόντο που είναι όλα αυτά θέλει μια σφαιρικότητα βασικά θέλει να καταλάβουμε τη σφαιρικότητα

24:08 πως ήταν άνθρωποι σαν και εμάς που είχε η κοινωνία τους τα πάντα όλα είσαι και τον ήρω, είσαι και τον εφευρετικό και τον επιστήμονα και τον καλλιτέχνη και τον Τεμπέλη και τον Χαζούλη και τον Απατεώνα και τον Κλέφτη και τον Ελαοπλάνο τα πάντα όλα όπως και σήμερα να μην τη βλέπουμε μονοελληθικά και να μην τη βλέπουμε σαν μια στιγμή στον χρόνο Οκ, σφαιρικά κατάλαβα ότι λες, ούτως ή άλλως απλώθηκε χιλιά χρόνια όπως λες οπότε δεν μπορείς να το δεις Γι' αυτό δεν μπορώ να τους ερωτήσεις Έκανε αυτό στην αρχαία Ελλάδα Ποια από όλες τις αρχαίες Ελλάδες Τι είναι αρχαία Ελλάδα Ναι, ναι, ναι.

24:46 Όντως. Άρα οι άνθρωποι ουσιαστικά σήμερα πόσο ενδιαφέρουν από εκείνους τότε. Γιατί μου είπες τώρα ότι πολλά πράγματα είναι ακριβώς ίδια. Διαφέρουν καθόλου και πάρα πολύ. Οκ. Διαφέρουμε καθόλου με τη λειτουργία πως δεν έχουμε εμείς γίνει ούτε πιο έξυπνοι ούτε πιο χαζοί. Είμαστε ένας λαός που έχουμε διπλό σύνδρομο. Έχουμε και σύνδρομο κατωτερότητας και σύνδρομο ανωτερότητας.

25:10 έχουμε σύνδρομο νοτερότητας κόμπλεξη νοτερότητας προς όλους τους άλλους γιατί είμαστε οι πρώοι πρόγονοι μας χτίζαν παρθενώνες μπράβο ναι είναι εντυπωσιακό το πλησίαστο στο τέλειο οικοδόμημα τώρα εσύ κάνε κάτι εμπνεύσου γι'αυτό λέω μην θαυμάζεις ο θαυμασμός είναι τερματικό συνέστημα εμπνεύσου νιώσε έμπνευση μάλλον το λέω ξανά αυτό το είπα λάθος μην νιώθεις περηφάνια η περηφάνεια είναι τερματικό συνέστημα ο θαυμασμός όμως είναι συνέστημα η κίνησης άμα σε θαυμάζω θα κοιτάξω να εμπνευστώ και να δω τι μπορώ να κάνω και εγώ για να γίνω και εγώ δημιουργητός για να γίνω και εγώ πετυχημένος άμα απλά περηφανεύομαι παππούς μου ήταν πολύ σπουδαίος άμα θαυμάσω όμως θα μπορέσω να εμπνευστώ και εγώ κάτι έχουμε λοιπόν σύνδρομο ανοτερότητας προς όλους τους άλλους και κατευτερότητα σε πέντε στους προηγόνους μας.

26:07 Αχ, η αρχαία ήταν σε όλα τέλειοι. Όχι. Κάποιοι ήταν τέλειοι και κάποιοι δεν ήταν. Εμπνεύσει από τους τέλειους. Και συνειδητοποίησε όμως ότι όπως και τότε έτσι και σήμερα υπήρχαν και οι ατελείς. Καλά, όλοι ατελείς είμαστε. Απλά μέσα στην ατέλεια τους ο κάθε άνθρωπος και ο Περιγκλής θα είχε πονοκέφαλο και ο Σοκράτης θα είχε διάρρεια και ο Πλατών θα είχε ζωχάδες μια μέρα και θα βάλετε να μιλήσει ας πούμε δεν υπάρχει κανείς τέλος μια άλλη ερώτηση για την ιστορία γενικότερα η ιστορία γενικά μπορεί να από χώρα σε χώρα από περιοχή σε περιοχή να την λένε κάπως διαφορετικά στο τέλος της μέρας υπάρχει αντικειμενική ιστορία ή έχει να κάνει με το πως θα την ελμινεύσει ο καθένας.

26:58 Υπάρχει αντικειμενική ιστορία. Το πώς επιλέγουν τα διάφορα κράτη να δομήσουν την εκπαίδευση στον εκπαίδευτικό σύστημα και πώς θα μανιπιουλάρουν την ιστορία γιατί η ιστορία έχει δύναμη και τα πάντα είναι πολιτικοί. Αυτό δεν αφορά τις επιστήμες της ιστορίας και της αρχαιολογίας. Δεν κυβερνάμε εμείς. Δεν αποφασίζουμε εμείς πώς θα δομηθούν τα αφηγήματα του κάθε κράτους.

27:23 Κάποια κράτη επιλέγουν μια πιο σφαιρική θεώρηση στην ιστορία, κάποια κράτη κυρίως πιο απολυταρχικά θα επιλέξουν μια πιο μανιπιουλα... Υπάρχει τέτοια λέξη? Μανιπιουλαριστική! Δικιά μου λέξη, αν υπάρχει, ας το γράψω σχόλια. Άλλης copyright. Χρήση της ιστορίας. Ναι, υπάρχει αυτό. Και αυτά τα αναγνωρίζουμε ως επιστήμες αρχαιογνωστικές.

27:54 Μπορούμε και διδασκόμαστε και στο Πανεπιστήμιο τις χρήσεις και τις καταχρήσεις της δημόσιας ιστορίας από την ιστορία που οδήγησε στην άνοδο του ναζισμού στη Γερμανία, την κατάχρηση της ιστορίας και πώς και της αρχαιολογίας. Από την κατάχρηση της αρχαιολογίας στα καθεστώτετα του Απαρτχάη στην Νότια Αφρική, από την κατάχρηση της ιστορίας στο σοβιετικό καθεστώς δεν χαριζόμαστε σε κανέναν οποιοςδήποτε κάνει κατάχρηση της ιστορίας το τονίζουμε ως επιστήμονες ότι έχει γίνει που υπάρχει χρήση και που υπάρχει κατάχρηση τέλειο αυτό, μ' αρέσει σαν επιστήμη μπορεί να είναι αντικειμενική είναι αυτό, δεν μπορεί να αφισβητηθεί απλά από εκεί και πέρα όταν είναι πολιτικό έχει ποικιλία, έχει πολυφωνία χρειάζεται αυτό η διαδικασία του πώς θέλουμε να θεωρήσουμε κάτι ιστορική πραγματικότητα είναι περίπλοκη κάποια θέματα παραμένουν ακόμη λίγο ανοιχτά, είναι ok να μην έχει καταλήξει ακόμα οριστικά η επιστήμη, έτσι πάει αλλά ότως υπάρχει μια κάποια επιστημονική πραγματικότητα

29:01 σαν παντεσπάνη πάνω στο οποίο θα χτιστεί η τούρτα της γνώσης της γνωσμιάς μας ωραία, είναι και μεσημέρι πεινά ωραίος τότε είναι σε αυτές τις περιπτώσεις είναι που μπορεί να γίνει η ιστορία επικίνδυνη όπως έχει αποδείξει ή μάλλον έχει η ιστορία, η χρήση της ιστορίας Η ιστορία όπως λέεις μόνη της δεν είναι επικίνδυνη Η ιστορία όχι ποτέ δεν είναι επικίνδυνη Η χρήση της ναι μπορεί να γίνει επικίνδυνη όταν δεν τη μάθεις σφαιρικά και ο σκοπός της είναι να σε πορώσει Άμα θέλει να δημιουργήσει μανιχαηστικά δίπολα Μη είσαι καλή αυτή ή κακή εκεί είναι πρόβλημα Ναι αλλά μπορούν να το κάνουν εύκολα δεν είναι και το πιο εύκολο πράγμα αλλά μπορεί να γίνει μπορεί να γίνει αν είχες δυνατότητα βασικά πριν ρώτησες αυτό πως ασχολήθηκες με τα social και έχεις κάνει αυτό το και το podcast και το κανάλι και τα πάντα τώρα μου πας πάρα πολλά χρόνια πίσω γιατί το κάνω αρκετά χρόνια αυτό το πράγμα κάποια στιγμή αποφάσισα να πω μια ιστορία.

30:13 Με βλέπεις λίγο δυστακτικό γιατί έχω βαρεθεί να τη λέω αυτήν. Αποφάσισα να πω μια ιστορία για να αγγείω στο Instagram. Άρεσε. Μου ζήτησαν να πω και μια δεύτερη, μια τρίτη και εκεί κατάλαβα ότι υπάρχει ένα κοινό που διψάει. Δεν περίμενω ότι εγώ να υπάρχει τόσο αγάπη για την αρχαιογνωσία στα κοινωνικά δίκτυα. Τότε βέβαια...

30:35 Τότε όταν λες... Τι εποχή? Το 2017 ή 2018 ήταν. Οκ. Σχεδόν κοντεύει δεκαετία. Κοντεύει δεκαετία. Το Instagram δεν υπήρχε κάποιο οργανισμός, στην Ελλάδα τουλάχιστον, αρχαιογνωσίας ή για πολιτισμό, για αρχαιότητα, για ιστορία. Και μάλιστα όλοι μου λέγανε «Τι είναι αυτό το Instagram» με αρχαιολογία. Εγώ επέμενα. Κοίτα να δεις που τελικά είναι τέλειο γιατί ουσιαστικά αυτό, η ιστορία έτσι όπως γίνεται στο σχολείο πολλές φορές, κάνει τα παιδιά να αποθαρρύνονται, να μην τη γουστάρουν, να μην τη μαθαίνουν και όταν τη μαθαίνουν να τη μαθαίνουν από παγαλία να μην αναπτύσσουν ούτε την κριτική κανόντα για να την καταλάβουν ούτε να τη θυμούνται μετά από χιχρονικό διάστημα οπότε το να βλέπεις ότι κάθονται και βλέπουν τα βίντεο σου και μαθαίνουν από αυτά είναι πράγματα τα οποία μπορεί να τα ξεχάσει 100% από το σχολείο. Είναι φανταστικό.

31:32 Η ιστορία είμαστε εμείς. Εμάς ψάχνουμε να βρούμε στο χώμα Δημιουργεί νέα ερωτήματα και διαβάζει ξανά την ιστορία. Γιατί στο 1900 και το 1800 την αρχαιολογία και την ιστορία την έκαναν η ελίτ και οι άρχους ατάξη. Ήταν πολύ ελιτίστικη η επιστήμη η αρχαιολογία. Γιατί ο απλός κόσμος που ζούσε φτωχικά, που ήταν μες στους πολέμους, δεν είχε χρόνο και κουράγιο να αντιληφθεί τη συλλογικότητα και την έννοια της ιστορίας.

32:06 όταν εκδημοκρατίστηκε πλέον η ιστορία και μπήκαν και άνθρωποι που δεν είμαστε από το Λιμπροντόρο και αριστοκράτες παλιές είμαστε απλοί άνθρωποι άρχισε να μας αφορά πως ζούσε ένας άνθρωπος απλός σαν και εμένα Μερό Καματιάρης δεν είμαι του Μόχθου καταλαβαίνετε πήγα να χτίσω οικοδομή αλλά μισθωτός ήμουνα μια ζωή και εγώ δεν είμαι η ανωτέρα τάξη δεν είμαι ο Παπλουτίδης Άρα με αφορά και εμένα να μάθω Οι απλοί άνθρωποι πώς ζούσαν στην αρχαιότητα Και έτσι σιγά σιγά ανοίγει και η βεντάλια Και ανοίγουν τα ερωτήματα Που έχουμε Εμάς ψάχνουμε Την ανθρωπότητα καταλαβαίνουμε Είναι σαν μια τεράστια συνεδρία ψυχοθεραπείας Να κάτσουμε κάτω ως ανθρωπότητα Να καταλάβουμε τι πήγε στεραβά Και βγήκαμε η μοναδική Κομπλεξική μορφή ζωής στον πλανήτη Ωραίο φίλε Δεν έχει κάποια, δεν έχει φτέρει, δεν έχει ο φίνικας, δεν έχει το κοάλα κόμπλεξ.

33:11 Ή και αν έχει δεν μας τα λέει. Εμείς έχουμε κόμπλεξ. Έχουμε συμπλέγματα, έχουμε άγχοι, έχουμε φόβους. Και καλά κάνουν. Εντάξει, αλλά ένας τρόπος να τα λύσουμε, γιατί έχουμε αυτή την ευχή και την κατάρα να έχουμε την νόηση, την ανθρώπινη νόηση, και μπορούμε όλοι μαζί να βελτιώσουμε την ανθρώπινη εμπειρία σε αυτόν τον πλανήτη.

33:31 Ιδανικά έχουμε πολλή δρόμη μπροστά μας. όλα χάλια ήταν και σήμερα δεν μπορώ, το θεωρώ μεγάλη παγίδα αυτό το πράγμα και ψέμα πρέπει να μπορούμε να αναγνωρίζουμε τα κενά μας, τα λάθη μας, τα προβλήματά μας και εμπνεώμενοι από τα επιτεύγματά μας να παλεύουμε και να προσπαθούμε συλλογικά για κάτι καλύτερο για όλους ναι και το συνειδητώ και με αυτό που πες πριν δηλαδή αυτό που λένε σήμερα, α πάμε χάλια είναι όλα χάλια, είναι όλα χειρότερα Πέρα το ότι το 1900 Δεν σε πάω τώρα στην αρχαία και στον μεσαίο Είναι το 1900, 100 χρόνια πριν σε πάω Οι άνθρωποι που γεννήθηκαν περάσαν όλα αυτά Που είπαμε δύο παγκογενείς πολέμους, οικονομικό κρακ Βαλκανικούς άμα ήταν εδώ Αυτή τη στιγμή δεν έχει υπάρξει ποτέ η ανθρωπότητα Στο σημείο που είναι σήμερα Να έχεις τόσες πολλές ευκαιρίες Να κάνεις πράγματα Να χτίσεις πλούτο Σφαιρικά, όχι μόνο οικονομικά γνώση, δεν έχει ξαναγίνει ποτέ αυτό Είναι έχουμε ζήσει, είμαστε γενιά που έχει ζήσει πράγματα που δεν τα έχει ζήσει καμία άλλη

34:35 Δεν θέλω να κυρώσω το βίωμα της κάθε γενιάς γιατί και αυτό που ζούμε τώρα κανένας από τις προηγούμενες γενιές δεν το έχει βιώσει για να ξέρει πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι Είναι πρωτόγνωρο όλο αυτό Είμαστε η πρώτη γενιά που είδε έξω από το ηλιακό σύστημα Είμαστε η πρώτη γενιά που ανακάλυψε το high speed internet έχουμε δημιουργήσει ένα παγκόσμιο χωριό υπέρ πολυφωνία παραφωνία τα πάντα όλα υπέρ πληροφόρηση, παραπληροφόρηση το οποίο μπορεί να μας κάψει το μυαλό είναι οικονομικές κρίσεις δυσκολία παγκοσμιοποίηση όλα αυτά είναι προβλήματα αλλά αξίζει να ελπίζουμε για το καλύτερο δεν καταλάβουμε ότι πρέπει να είμαστε επισημιστές και πρέπει να καταλάβουμε πως είναι ok και να διαφωνούμε.

35:26 Και εγώ άργησα να το καταλάβω. Και είχα πει και στη Λούπα, τα κοινωνικά δίκτυα το κάνουν αυτό να σου βάζουν, να κάνουν ένα rage bait και να μπαίνεις στην παγίδα και να μαλώνεις και να καυγαδίζεις. Κάποια στιγμή ευτυχώς κατάλαβα πως είναι πάρα πολύ κουραστικό και ψυχοθερώ όλο αυτό. Δεν έχει νόημα. Εγώ θεωρώ πως η μόνη γραμμή που πρέπει να τραβάμε είναι ο αλληλοσεβασμός.

35:47 Δηλαδή δεν μπορώ να κάτσω να μιλήσω μαζί σου αν θεωρώ πως επειδή είσαι μαύρος είσαι κατώτερος εκεί πέρα υπάρχει πρόβλημα ακυρώνω την έννοια του αλληλοσεβασμού άρα δεν μπορεί να γίνει δημοκρατικός διάλογος από εκεί και πέρα εφόσον σεβόμαστε ο ένας τον άλλον ας διαφωνήσουμε κιόλας ας ακούσω και μια άλλη άποψη γιατί μπορεί να επανατοποθετηθώ κι εγώ σε αυτό που πίστευα ακράδατα πριν αλλά κάποιος κάποια να έρθει σε μια συζήτηση να μου δώσει μια στοιχείο που δεν είχα καταλάβει δεν νομίζω να ήταν εδώ που έφτασε σήμερα αν δεν είχε σημαντικές και επικοδομητικές διαφωνίες.

36:25 Όλοι επηρεαστήκαμε και όλοι επηρεάσαμε και επηρεάζουμε και δεν το καταλαβαίνουμε. Τουλάχιστον να σε επηρεάζουμε προς κάτι καλό, προς το γενικό καλό. Και ας διαφωνούμε, είναι πολύ βασικό να μάθουμε τι είναι ok και να διαφωνήσουμε σε χίλια δυο. Ας διαφωνήσουμε. It's ok. Αυτό, it's ok. Και σου λέω, μπορεί να φέρει και την εξέλιξη και αυτό που λες να μπει.

36:47 Κάτι το οποίο είχα μια πεποίθηση η οποία χτίστηκε από τα παιδικά μας χρόνια από γονείς, από τέτοιο. Μπορεί να έρθεις εσύ να μου πεις κάτι και να πω παρε φίλε, έχει δίκιο. Αυτή είναι η μεγαλύτερη παγίδα. Για πάντα έτσι γινόταν. Το για πάντα είναι, μου το μάθω ο μπαμπάς μου και η μαμά μου. Δεν είναι το για πάντα αυτό. Μου το μάθω η γιαγιά μου και ο μπαμπούς μου.

37:05 δεν είναι αυτό το για πάντα η ανθρωπότητα τα έκανε όλα διαφορετικά μέσα στην ιστορία τα πάντα όλα, εμείς τώρα θεωρούμε το μαύρο ρούχο του πένθους και το λευκό ρούχο της χαράς και στην Κορέ είναι το ανάποδο σου λέω ένα μικρό παράδειγμα τα πάντα μπορεί να είναι διαφορετικά στην Πολυνησία υπάρχουν φυλές που η παρθενία θεωρείται μειονέκτημα και πρέπει να περνάει ειδικός εκπαιδευτής για να ξεπαρθενεύει τα νέα κορίτσια για να τα εκπαιδεύει το πως θα είναι στον έγγαμο βίο έτοιμες για την ερωτική τους ζωή υπάρχει τεράστια επικοινία στην ανθρωπότητα πράγματα που εμείς τα θεωρούμε δεδομένα ακόμη και τη χειραψία μπορεί μια χειραψία μια χειρονομία για εμάς να είναι για ο Στικάντζι και για άλλους να είναι η Μούτζα για εμάς είναι προσβλητικό για κάποιον στο Περού μπορεί να είναι χειρετισμός η ανθρώπινη ποικιλία είναι αυτό, ποικιλία μια ερώτηση στην αρχαία Ελλάδα μου πες βέβαια να πούμε συγκεκριμένες εγώ θα ρωτήσω συγκεκριμένα τώρα μια ερώτηση, θα καταλάβεις γιατί ρωτάω

38:15 στην αρχαία Ελλάδα ας πούμε στην εποχή των 5 του Αι.Α. την χρυσή εποχή ποια ήταν η μεγαλύτερη απολαύση που είχε ένας άνθρωπος του Μόχθου ο άνθρωπος του Μόχθου πολλοί σε φέλεγες ένας φιλόσοφος αριστοκράτης και θα σου έλεγα ταυτίζεσαι με τον αριστοκράτη λέγε γέννη είδες όμως, εσύ την έφερα ναι μου την έφερες όντως ο άνθρωπος του Μόχθου θα περίμενε πως και πως να έρθει μία από τις δεκάδες γιορτές που είχαν μέσα στην εβδομάδα τους όπου γιορτάζει και αυτός θα έβγαινε έξω Στην αρχαία Αθήνα που έχουμε στοιχεία γιατί για τις περισσότερες άλλες πόλεις δεν έχουμε δυστυχώς ακόμα τουλάχιστον η εβδομάδα είχε 10 μέρες, είχε 3 εβδομάδες ο μήνας και δεν υπήρχε Σαββατοκύριακα άρα περίμενες κάποια γιορτή και είχαν πάρα πολλές γιορτές και τεράστια επικοιλία που είτε θα κάνανε μαζικά τσιμπούσια οι θυσίες τους θεούς που λένε θυσιάσαμε τόσα βόλια και τόσα κατσίλια και τρέχα γύρευε είναι ότι είναι η κυρίακη του Πάσχα σήμερα το σκότωνες πετούσες δυο κομμάτια να ψηθούν στη θράκα

39:30 ή το έψινες το κρεατικό ο καπνός η κονάτα πήγαινε στους θεούς η τσίχνα έλειωνε το λίπος και πήγαινε στους θεούς του κάτω κόσμου τους χθόνιους θεούς ικανοποιήθηκαν και οι δύο τώρα έχει μείνει και σπάλα χαμένος το φάμε ας κάνουμε ένα τσιμπούσι είχανε χίλιες δύο γιορτές με χώρους, με τραγούδια, με θέατρα με μουσικές με τα πάντα όλα και βγαίνει περίπου 8 με 10 γιορτές μέσα στο μήνα. Τι λες ρε όσο είναι και τα Σεβετογενειακά μας η ανθρωπότητα δηλαδή έβρισκε τρόπο να ξεκουράζεται μέσα στη βδομάδα ανέκαθε δεν είναι ωραίο αυτό και δείχνει αυτό επαναλαμβανόμενο μοτίβο και την ποικιλία γιατί ακόμα και μέσα στην Αθήνα αν θα είσαι στα Μεσόγεια αν θα είσαι στα παράλια, αν θα είσαι μέσα στο Άστι διέφεραν κι όλες ωραίοι φίλοι, wow, απίστευτο οπότε αυτή ήταν η μεγαλύτερη απόλαυση ενός άνθρωπου του Μόχθου στην Αρχαία Αθήνα να πάει και στο θέατρο το οποίο το αγαπούσαν πάρα πολύ αυτό είναι η πρόσκληση λίγο γιατί λένε, μα δεν το κάναμε πάντα έτσι και δεν το έκαναμε το πάντα

40:38 η ανάγκη του ανθρώπου για το πάντα κάποια στιγμή σκέψου ότι στην αρχαία Αθήνα θα βγήκαν κάποιοι και θα πούνε αχ αυτή η νέα μότα με το θέατρο δεν το έχω καθόλου είχατε και στο χωριό σας θέατρο η λύθη κάποιος θα γκρίνιασε αλλά κάποια στιγμή γεννήθηκε η υποκριτική τέχνη η τέχνη που άλλαξε τον κόσμο σήμερα όλοι βλέπουμε ταινίες, σιρές κακό, μας έχει επηρεάσει αυτό το πράγμα, μας αλλάζει σαν ανθρώπους Θα δούμε μια κοινωνική ταινία Θα δούμε μια οτιδήποτε Είτε για ψυχαγωγία είτε για μόρφωση Μας αλλάζει αυτό το πράγμα Αυτό όλο είναι δώρο Του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού Στην παγκόσμια κοινότητα Είναι συγκλονιστικό αυτό Εγώ το θεωρώ τεράστιο δώρο Την υποκριτική τέχνη Στην ανθρωπότητα Και κάποτε ήταν καινούριο Και έγινε viral σε λίγες δεκαετίες Χωρίς Ίντερνετ χωρίς τρόπο να έχεις εύκολο να επικοινωνείς με άλλα μέρη ακόμη και το ταξίδι με το πλοίο κρατούσε εβδομάδες και παρόλα αυτά έγινε viral το θέατρο σε όλο τον ελληνικό κόσμο από την απαρχή του βλέπεις μέσα σε λίγες δεκαετίες να έχει απλωθεί

41:52 στη Μακεδονία, στην Σικελία, παντού οπουδήποτε υπήρχαν Έλληνες με διακοιμάζεις το πόσο αγαπούσαν δηλαδή έχει ενδιαφέρον ότι κυρίως στη Μακεδονία και στη Σικελία αλλά τρέφτηκε το θέατρο αμέσως μετά την Αθήνα. Πολύ ενδιαφέρον αυτό. Γιατί κρίνεις μετά και την κάθε κοινωνία ξεχωριστά τι είναι αυτό που της αρέσει περισσότερο.

42:13 Που έχει περισσότερες κλήσεις στη Μακεδονία. Ελάχιστον ξέρουν πως οι αρχαίοι Μακεδόνες λάτρευαν κάθε μορφής θεατρική τέχνη και performative arts γενικότερα. Ναι, αυτό λέει πολλά για την κοινωνία. Μουσική, χορό. ρουφούσαν πολιτισμό από όπου και αν μπορούσαν δεν είναι αυτό που νομίζουμε μόνο ξαφνικά ένα πυροτέχνημα του Μεγάλη Αλέξανδρου και το ότι ρουφούσαν έτσι πολιτισμό μπορεί τελικά να τους οδήγησε να φτιάξουν και τον πολιτισμό τον τεράστιο που έφτιαξαν ναι προφανώς στην αρχαία Ελλάδα γενικότερα υπήρχε αυτή η τάση του να παίρνω ιδέες απ' έξω και να τις κάνω καλύτερες εκείνος το κάνει έτσι Ωραίο, αλλά μήπως μπορώ να το κάνω λίγο καλύτερα Ένα μεγάλο ευχαριστώ Θέλω να πω στο Ζαχαροπλαστίο Απόλαυση από την Καλαμάτα Και στην Μαρία Γιαννίκου Που στηρίζει αυτό το podcast Η Μαρία είναι μια γυναίκα η οποία γνωριστούσε Μεσά από τα social Παρακολουθούσε το What If Της άρεσε αυτό που κάνω, της άρεσε η δουλειά μου Και εκτός ότι συνεργαστήκαμε και επαγγελματικά

43:17 Είμαι ασφαλιστικός και οικονομικός σύμβολος οπότε πήγαμε σε αυτό το κομμάτι μου κάνει τη μεγάλη τιμή να βοηθάει σε αυτό το δύσκολο εγχείρημα του να συνεχίζουμε το podcast και θέλω πραγματικά κάθε φορά να της λέω ένα τεράστιο ευχαριστώ όχι μόνο για τα υπέροχα γλυκά που ήταν ο λόγος να βάλω δύο κιλά Μαρία μες στο Πάσχα που μου έστειλε γιατί όχι μόνο για τα γλυκά, τα γλυκά είναι ότι είμαστε γλυκατζήρες φέρε και σε μπάζερ Μαρία καλά μάτα η Μαρία Καβάλα εγώ μου έστειλε δύο κούτες τέτοιες δύο κιλά ο Δημήτρης και λίγα πήρα γιατί τα μοίρασα αν τα μοίραζα φαντάζομαι όχι μόνο λοιπόν αυτό αλλά και γιατί είναι μια εξαιρετική γυναίκα και πραγματικά είναι τιμή μου που με βοηθάει στο project Μπράβο Μαρία Μπράβο Μαρία ευχαριστούμε πολύ τώρα εσύ μίλησες πολύ και είπες ωραία πραγματικά και εγώ έχω ερωτήσεις τώρα Πάμε, πάμε. Να το κάνουμε και λίγο πιο σύντομα.

44:07 Ναι, ναι, ναι. Ενώ με πιο σύντομες απαντήσεις. Ναι, ναι. Όχι, όχι. Δώσ' το μου, δώσ' το μου τώρα. Λοιπόν, αρχικά είπες κάτι για τα πλοία, ότι ήταν μεγάλη ταξίδια. Άκυρο αυτό. Απλά εγώ τώρα μου ήρθε στο μυαλό πόσο ιστορία είναι παντού, ρε φίλε. Δηλαδή τώρα μελετούσα και εγώ για το κομμάτι το ασφαλιστικό. Τ' άναγια σου. Την ιστορία.

44:24 Αυτό ακριβώς. Αυτό εξηγώ. Ναι, ναι, ναι. Και έβλεπα, ρε παιδί μου, ότι στην αρχαία Αίγυπτο λέει, επειδή οι σκλάβοι μας στείλια ιστορίες, πυραμίδες... Μύθος. Ποιο? Το ότι οι πυραμίδες φτιάχτηκαν από σκλάβους. Α, η ζωή τότε, οι συνθήκες κτλ. Ήταν η πρώτη στιγμή που υπήρχε η πρώιμη ασφάλεια τους. Ωστόσο, τι λέγανε από το φαγητό μας κάθε μέρα, επειδή πέθαιναν κάθε μέρα, τουλάχιστον όπως έχω διαβάσει από το φαγητό μας κάθε μέρα, αφήνουμε κάτι στην άκρη αν πεθάνει κάποιος το τάδε φαγητό που έφεσαι στην άκρη πάει στην οικογένειά του για να μπορείς να επιβιώσεις ήταν το πρώτο έτσι ας πούμε σαν ασφάλεια το πιο ενδιαφέρον είναι πως στην αρχαία Αίγυπτο είχαμε τις πρώτες εργασιακές απεργίες και κινητοποίησεις που ξεσηκώνονταν και κάναν καθιστικές δεμαρτυρίες στους ναούς μέσα να κάνουν τα λέω στο βιβλίο μου ένας Αιγύπτιος, ένας Βιβλίουνας και ένας Βίκμη μπαίνουν σε ένα μπαρ απίστευτο φίλε και για τα πλοία μου ήρθε ότι στην ελλαρχία Ελλάδα ήταν η πρώτη μορφή ασφάλισης

45:22 σε πορεύματα επειδή ακριβώς τα ταξία κρατούσαν πολύ μπορεί τα πλοία να χανόντουσαν να καταστρεφόντουσαν καριδότσουφλα στο κύμα ήταν τώρα είναι πολύ δύσκολο να βρεθείς στην απλή αλλά τότε ήταν πάρα πολύ εύκολο για αυτόν τον λόγο υπήρχε εκεί η πρώτη μορφή ασφάλισης μου δίνεις μια πολύ καλή άλλη πάσα όμως να πούμε πως δεν είναι κάτι που είναι κάτι ξένο για σένα και δεν σε αφορά η ιστορία η ιστορία είναι παντού ό,τι και να γίνεις από ηχολήπτης σκηνοθέτης χρηματοοικονομικός αναλυτής οτιδήποτε πρέπει να δεις τι συνέβη ως τώρα τι συνέβη Δεν μπορώ ξαφνικά να ανακαλύψω τα χρηματοοικονομικά από την αρχή.

46:00 Δεν θα πάω να δω τι είχε γίνει ως τώρα. Αυτό ακριβώς είναι το παρελθόν. Υπάρχει παντού το παρελθόν. Και σε αυτό το κομμάτι, και στο επενδυτικό. Βλέπεις αγορές, βλέπεις δείκτες. Έχουμε χρηματισμό τα τελευταία 150-200 χρόνια. Βλέπεις ότι ναι, βράχει πρόθεσμα, υπάρχουν μειώσεις, υπάρχουν πτώσεις, αλλά βλέπεις ότι μακροπρόθεσμα σε βάθος εικόνας επαναλαμβάνονται μοτίβα.

46:19 Θα έρθει η κρίση, θα έρθει το κρατ, θα έρθει ο παγκόσμιος πόλεμος, θα έρθει ο COVID. Θα φέρει, αλλά βλέπεις ότι μακροπρόθεσμα... Οπότε όντως η ιστορία είναι παντούρευη. Και στο επενδυτικό μου κομμάτι και στο ασφαλικό κομμάτι τη χρησιμοποιώ κατά κόρον για να δείξω στον πελάτη τι ακριβώς είναι αυτό το οποίο θα συμπηρετήσει τα ανάγκη του.

46:36 και η άλλη πάντα που μου δώσεις είναι για τα πλοία και τα ταξίδια ότι δεν μπορούμε να καταλάβουμε ότι το πλοίο ήταν τότε το συνηθέστερο και το ασφαλέστερο μέσο ταξιδιού γιατί ήταν πάρα πολύ επικίνδυνο να βγεις εκτός της πόλης σου γιατί δεν υπήρχε μια κεντρικό κράτος να ελέγχει ήταν σκληρή, υπήρχαν αγρεθηρία έξω, υπήρχαν ελιστές υπήρχαν αντίπαλες πόλεις με τις οποίες είχες πόλεμο μιλάμε πάντα για αρχαία Ελλάδα τώρα άρα το να μπεις σε ένα πλοίο και να πας στη θαλάσσια ήταν και πιο γρήγορο και πιο εύκολο να φορτώσεις βαριά φορτία στο σκάφος και να τα μεταφέρεις παρά να το σέρνεις με υποζήγεια στην ξηρά και ήταν το πιο ασφαλές και εκεί πέρα υπήρχαν πειρατές, υπήρχαν τρικημίες υπήρχαν ξέρες, υπήρχαν ύφαλοι αλλά είμαστε ένας ναυτικός λαός κατά κόρο ναυτικός λαός που από τότε μπορούσαν να δαμάσουν είναι δύσκολο το Αιγαίο.

47:33 Στο θάλασσα πάρα πολύ δύσκολο. Γι' αυτό και είμαστε βασιλιάδες των θάλασσών. Να κάνουμε και λίγο αρμένιμο. Να δώσουμε... Μπορείτε να φάρετε από μπρέο στον εαυτό μου. Μου λέει το μιμ. Αλλά πρόσεξε λίγο. Εμείς δεν μπορούμε να καταλάβουμε ότι δεν υπήρχαν αυτοκίνητα, λεωφορεία, οδικές συνδέσεις στον αρχαίο κόσμο. Γιατί μπορούμε να καταλάβουμε ότι στο σπίτι Δεν είχαν ας πούμε τουαλέτα Αυτό πάλι που το πας Ή τοι λογικοί Πως είναι το μεγαλύτερο ταμπού της αρχαιότητας Το μεγαλύτερο ταμπού σήμερα Που δεν το είχα στην αρχαιότητα Είναι τεράστιο ταμπού Ο Μαρίσσαν το βάζει και κουίζ Και δεν το βρίσκει κανείς Το έχω και εγώ αυτό το ταμπού Έχω ένα πολύ μεγάλο ταμπού Τα γενιτικά όργανα θα λέγαω Και όμως υπάρχει κόσμο σήμερα Που θα κάνει γυμνισμό δεν τον πειράζει να δεις τα γεννητικά του όργανα είτε είναι γυναίκα είτε είναι άντρα κάποιοι είναι ok με αυτό αυτό που σου λέω το έχουν όλοι η δημόσια φόδευση δεν θα αφοδεύσεις παρουσία άλλου ανθρώπου σήμερα και ο βασιλιάς πάει μόνος στην τουαλέτα

48:40 δεν μπορώ δεν θέλω να κάνω τον number two μου μπροστά σε άλλον άνθρωπο ούτε εσύ θέλεις αυτό δεν υπήρχε στην αρχαιότητα δεν είναι εντυπωσιακό ναι είναι αυτό σου λέω Αντιούρηση Τώρα γινόμαστε λίγο γλαφύρι Αλλά δεν πειράζει Τουλάχιστον και τα αγοράκια Επίσης είναι ακόμα πιο εύκολο Αντιούρηση Είναι λίγο ταμπού Κάποιοι το μπορούν Κάποιοι όχι Την αφόδευση την έχουμε ταμπού Και θέλουμε να κρατήσετε Σε τέτοιο ταμπού Μας φρικάρει η σκέψη Να μας βλέπει κάποιος άλλος Να πηγαίνουμε στην τουαλέτα Αλλά αυτό στην αρχαιότητα δεν υπήρχε Οκ Απίστευτα και είναι και αυτό που λες είναι αυτό που σου λέω ότι είμαστε και πάρα πολύ οι ίδιοι και πάρα πολύ διαφορετικοί ταυτόχρονα με τους με τους αρχαίους και αλλά γεννήκε ρε παιδί μου αυτό ότι πολλά πράγματα δεν μπορούμε καν να τα φανταστούμε, αυτό που πέζει τα μάξια αυτό για την τουαλέτα, το πως ζούσαν μέσα στο σπίτι το ότι δεν είχαν τη σημερινή ατροφανογευτική περίθαλψη που έχουμε εμείς πέθαιναν από μια γρατζουνιά που μολύνθηκε στο δάχτυλο

49:41 από τεριδόνα Απόστομα και φυλάκια. Υπήρχε, βέβαια, ήταν και το σώμα πιο ανθεκτικό. Και η έννοια της ιατρικής στην αρχαιότητα ήταν περισσότερο η έννοια των πρώτων βοηθειών. Και είχαν γνώση των βοτάνων, γνώση υλικών που μπορούσαν να βοηθήσουν σε καταστάσεις. Μπήκαν τα θεμέλια της ιατρικής και αυτά στην αρχαιότητα με τον Ιπποκράτη και όχι μόνο.

50:07 Που έβαλε και τα θεμέλια όλης της επιστήμης γενικότερα. ο Ιπποκράτης θέσπισε όχι μόνο την ιατρική, γενικότερα τη λογική της επιστήμης. Της παρατήρησης, της δεκμηρίωσης, του πειράματος και της λύσης όλου αυτού. Είναι εντυπωσιακό και μάλιστα έσπασε και τη διστηδημονία. Γιατί υπήρχαν στήλες έξω από τα ασκληπία. Τα ιερατεία, ναι, καθ' αν κοιτούσαν να προμοτάρουν τους αυτούς τους ότι εμείς έχουμε τη θεϊκή αλήθεια.

50:34 βάζανε στήλες με θαύματα ήρθε ο Τάδε και είχε αυτό και ο Ασκληπιός τον θεράπευσε ήχε ο άλλος, γινόταν θαύματα στην αντίληψη των αρχαίων γινόταν θαύματα όπως η κάθε θρησκεία έχει τα δικά της θαύματα και πάει ο Ιπποκράτης λέει ο θρύλος βλέπει τις στήλες αυτές σημειώνει τη συντοματολογία των ασθενών και μετά τις σπάει συμβολικά σαν να λέει φτάνει η δυσυδαιμονία δεν είναι ο ασκληπιός που σας θεραπεύει είναι συγκεκριμένα πράγματα που μας θεραπεύουν πάμε επιστημονικά να δομήσουμε την ιατρική είναι συγκλονιστικό αλλά το άλλο το πιο εντυπωσιακό στον αρχαίο κόσμο που με τρελαίνει και το ζηλεύω αφάνταστα μπορούσες να βγεις από το σπίτι σου τη νύχτα και χωρίς καμία φωτορύπανση να θαυμάσεις όλο το Milky Way και όλο τον ουρανιοθόλο αυτό τώρα πρώτη φορά το έχω σκεφτόν θα ήταν μαγικό αλλά δεν είχε κανένας αρχαίος την ικανότητα να σταθεί σε μια αερογέφυρα και να δει κάτω τη Θεσσαλονίκη φωτισμένη, την Αθήνα φωτισμένη το Λος Άντζελος φωτισμένο μέσα στη νύχτα με ωραία μουσική

51:46 αυτό που εμένα μου φαίνεται ότι πιο όμορφο σαν εικόνα που με ηρεμεί την ψυχούλα μου είμαστε μόνοι γενιά που το ζει από τον 20ο έως και μετά οι μόνες γενιές είμαστε λίγες γενιές Δεν μπορείς αρχαίως να καταλάβεις πως είναι Να στέκεσαι σε μια αερογέφυρα Ή σε ένα ψιλό λόφο Και να βλέπεις κάτω το χαλί της πόλης φωτισμένο Και να ψάχνεις να δεις ποια φωτάκια Τρεμοπέζουν και ποιοι παραμένουν Εξύπνοι και αγωνιούν Για κάποιο πρόβλημα Που δεν υπήρχε Στην ιστορία Από την αρχή της μέχρι και σήμερα Έχουν υπάρξει πάρα πολύ δυνατοί πολιτισμοί Που κράτησαν χιλιά χρόνια, πεντακόσια χρόνια, εξακόσια χρόνια.

52:27 Ναι. Όλοι κατέρευσαν κάποια στιγμή. Γιατί φτάνει ένας πολιτισμός να καταρρεύσει και αν υπάρχουν σημάδια που ξέρεις, βαράνε καμπανάκια. Το βασικότερο ερώτημα σε αυτό είναι πώς ορίζουμε τον πολιτισμό. Γιατί πρέπει να είναι κάτι μονολυθικό. Πολιτισμός δεν είναι κάτι στην εκείνη η στιγμή στον χρόνο. Είναι μια συνεχιζόμενη πορεία.

52:52 Γιατί δεν έχει πολιτισμό ένας άνθρωπος που στη νεολυθική Θεσσαλία ζούσε στο αγροτό σπιτό του, καλλιεργούσε το χωραφάκι του, είχε τα αγκία του, έφτιαχνε τα ειδωλιάκια του για να λατρέψει τις δικές του θεότητες, είχε τα δικά του τραγούδια που για μας έχουν χαθεί, τη δική του λαϊκή τέχνη, τα πλεκτά του, τα τερεχαγύρευε του.

53:11 Αυτό γιατί είναι λιγότερος πολιτισμός από το να χτίσω πυραμίδες, να φτιάξω τον Μπούρτσ Καλήφα ή να χτίσω το Συνικό Τείχος. Οκ, κατάλαβα. Υποκειμενικό είναι όλο το τι είναι πολιτισμός και τι όχι. Επί της ουσίας μπορούμε να πούμε, υπάρχουν διάφορες ερμηνείες στο ότι πότε ξεκινάει ο ανθρώπινος πολιτισμός. Άλλος σου λέει από την πρώτη στιγμή που ένας άνθρωπος έτσι να πετάξει πέτρα, πέταξε λόγια.

53:35 Άλλος σου λέει ότι είναι από την πρώτη φορά που κάποιοι άνθρωποι θάψανε ένα δικό τους άνθρωπο με φροντίδα άρα νιώσανε συνέστημα για τον άνθρωπο που χάσανε άλλος λέει πως ήταν την πρώτη στιγμή που κάποιος έσπασε μια πέτρα και έφτιαξε το πρώτο εργαλείο έφτιαξε κάτι που δεν υπάρχει στη φύση βγήκε από τη φύση και δημιούργησε κάτι καινούριο είναι πολύ υποκειμενικό και λίγο φιλοσοφικό όλο αυτό οι άνθρωποι μέσα στο πέρας του χρόνου δημιουργούν μοναδικότητες σε σύνολο χαρακτηριστικών που τα λέμε εμείς για να τα κατηγοριοποιήσουμε πολιτισμό, Αιγυπτιακό πολιτισμό Αρχαιοελληνικό πολιτισμό, Κινεζικό πολιτισμό πολιτισμός των Μάγια, των Ίγκας των Ασδέκων, τρεχαγύρευε αλλά είναι και λίγο αυθαίρετα όλα αυτά γιατί και ο Ελληνικός πολιτισμός και ο Αιγυπτιακός πολιτισμός με τόσες χιλιάδες χρόνια ιστορίας είχε διακυμάνσεις, είχε ανεβοκατεβάσματα, είχε επικοινία, είχε εξέλιξη, είχε αλλαγές.

54:34 Άρα κάποια στιγμή απλά αλλάζει ξανά. Η μόνιμη στενθαρά στην ανθρώπινη ύπαρξη στον πλανήτη είναι η αλλαγή. Η αλλαγή. Γιατί και ο ελληνικός, όπως είπες πριν, έγινε ρωμαϊκός. Ουσιαστικά, ο ρωμαϊκός έγινε βυζαντινός. Ναι, που εμείς το έβαμε βυζαντινό μετά. Αυτή νιώθανε πως είναι η συνέχεια της Ρώμης Βλέπεις μια αλυσίδα που σιγά σιγά αλλάζει το χρώμα Ξεκινάει από κίτρινο Πορτοκαλίζει, κοκκινίζει Μοβίζει, μπλεβίζει Και άμα πάρεις ένα μπλε και ένα κίτρινο Και τα βάλεις δίπλα δίπλα δεν καταλαβαίνεις σύνδεση Αλλά άμα δεις όλους τους κρίκους Στη σειρά Καταλαβαίνεις την πορεία Πιο overrated και underrated αρχαίος Έλληνας πιο πρώτη φορά μην κάνω αυτή την ερώτηση πιο overrated και underrated για underrated έχουν σου πω δύο αγαπάω ως underrated το Φωκίωνα και το Ντιμολέοντα και δεν ξέρει κανείς κανένας από τους δύο τι θα είναι η επόμενη ερώτηση ο Φωκίωνας ήταν ένας στρατηγός των Αθηναίων πάρα πολύ τίμιος μετριοπαθής πολιτικός δεν ήταν ούτε ακραίος δημοκρατικός

55:44 ούτε ακραίος ολιγαρχικός γι' αυτό και ήταν τόσο αγαπητός από τους περισσότερους γιατί ήταν και πάρα πολύ τίμιος ο οποίος έζησε μέχρι τα βαθιά γεράματα συμβολίζοντας πραγματικά τις αξίες της δημοκρατίας, του σεβασμού ποια εποχή ήτανε αυτός είναι τέλος της κλασικής εποχής σε εώνα τέταρτος αιώνας όταν ανέβαινε η δύναμη της Μακεδονίας πλέον και ήτανε ο Αθηναίος στρατηγός που σεβάστηκε και τίμησε και ο Φίλιππος της Μακεδονίας και ο Αλέξανδρος.

56:21 Μάλιστα ο Αλέξανδρος του έστειλε και πάρα πολύ χρυσό ως δώρο και του λέει ο Φωγγιώνας γιατί μόνο εμένα. Γιατί μόνο εσύ είσαι που το αξίζεις. Ο πιο τίμιος. Και του λέει επομένως άσε με να συνεχίσω να το αξίζω δώσε τα λεπτά σε αυτούς που τα έχουν ανάγκη. Αυτούς ζούσαν πάρα πολύ φτωχικά για να δίνει το παράδειγμα. ακραίο και δυστυχώς τον σκοτώσανε τον δηλητηριάσανε γιατί αυτά κάνει όταν είσαι πολύ καλός όχι όταν ο λαός πέφτει θύμα το λοϊκισμό εγώ εκεί το καταλήγω πάλι εκεί το ορίζω και ο Τιμολέντος ήταν ένας Κορίνθιος ο οποίος έφυγε με λίγο στρατό να προσπαθήσει να αρχικά να βοηθήσει τις Ιρακούσες που ήταν επικία των Κορίνθιων εναντίον των τυράννων κατέληξε να ελευθερώσει όλη τη Σικελία και αποτραβήχτηκε πια γέρος και οριακά τυφλός και κουφός από τα γεράματα σε ένα μικρό αγρόκτημα που του δώσανε οι Σιρακούσοι έξω από την πόλη δεν ήθελε ούτε οφίκια ούτε αξιώματα ούτε τίποτε και η δικιά μου αγαπημένη ιστορία είναι ότι κάποια στιγμή γέρος πια δύο τύποι, δύο επιτίδοι στις Σιρακούσες

57:34 αποφάσισαν να του κάνουν μήνυση. Και ξεσηκώθηκε η εκκλησία του Δήμου εναντίον τους. Του λέγανε, ας τα κάτω το χέρο μας ρε παιδιά, μας ελευθέρωσε, τον αγαπάμε όλοι. Και πήγαν να λιντζάρουν αυτούς τους δυο. Και πετάχτηκε ο Τιμολέοντας μες στα γεραματά του να τους σταματήσει τον όχλο για να τους πει, όπα, εγώ πολέμησα για να μπορούμε όλοι να μιλάμε ελεύθερα. Αφήστε τους να μιλήσουν.

57:57 Τι λες ρε φίλε. στην Κηδεία επίτηδες, οι Συρακουζοί, για να προλάβουν να έρθουν προσκυνητές στην Κηδεία από όλη τη Σικηλία. Τι λες ρε φίλε, αναδριαστικό όλο. Γιατί μόνο που το είπες ότι πήγε κάποιος αυτόν τον άνθρωπο και του έκανε μήνυση, πέρα το ότι μου θύμισε, πολύ τωρινές εποχές που για το τίποτα μπορεί κάποιος να...

58:22 Ναι, ήθελα και εγώ να τους λιτζάρω. Απίστευτο. Ναι. Αλλά και για τα κάρα του την ωραία ρε φίλε. Ναι, ναι, ναι. Τι λέω εγώ, πολέμησα για να μπορείτε να μιλάτε ελεύθερα. Απίστευτο. Ναι, συγκλονιστική ιστορία του Τιμολέοντα. Από την αρχή του, ο τύπος τον έφτυσε η μάνα του πρώτα απ' όλα. Πώς, τι εννοείς. Αυτός είχε έναν αδερφό μεγαλύτερο, που ήταν και πιο ομορφωνιός και πιο ωραίος και πιο πετυχημένος και πιο ικανός και πιο αδυνατικός και πιο τέτοιος.

58:45 Και κατέληξε να γίνει αρχηγός του υπηκού. ότι ο Τιμολέοντας απλώς πεζικάριος δεν ήταν κάτι και πήγε να κάνει τυραννίδα ο αδερφός του και σκοτώθηκε και ήταν μαζί την ομάδα που σκότωσε τον Τίρανο ήταν και ο Τιμολέοντας και η Μάντοντον το χρέωσε ότι εσύ η γη μου σκότωσε τον αγαπημένο μου γιο και τον αποκλείωσε η μάνα του και παρά όλα αυτά είναι αυτό που είναι είναι τόσες πολλές ιστορίες των προσωπικότητων που υπάρχουν στον αρχαίο κόσμο που βλέπεις κανονικά το όλο το δράμα και λες ρε παιδί μου πως ήταν την ψυχολογία αυτού του ανθρώπου και ξέρεις είναι και αυτό ρε παιδί μου δεν μπορούμε να με στέσουμε γιατί μπορείς να μπεις σήμερα στις κάποια άλλα πόσο μάλλον τότε γιατί μιλάμε για ανθρώπους οι οποίοι είχαν εντελώς διαφορετικά ερεθίσματα εντελώς διαφορετική ζωή εντελώς διαφορετικό μυαλό από εμάς και πάντα μπαίνει σε όλα αυτά και το καπρίτσιο της τύχης όταν πήγε ο Τιμολέντας στη Σικελία για να τον ελευθερώσει έγινε απόπειρα δολοφονίας του και είναι τώρα στο ιερό

59:51 που ο Τιμολέντας κάνει θυσία και έχει μαζευτεί ο κόσμος και είναι μπροστά ο επίδοξος δολοφόνος έτοιμος να βγάλει το μαχαίρι και να τον σκοτώσει και από το πουθενά στο άσχετο σκάει ένας τύπος από πίσω και σκοτώνει τον δολοφόνο γιατί καπρίτσιο της τύχης αυτός ο πληρωμένος δολοφόνος ήταν γενικά paid assassin πιο πριν είχε δολοφονήσει τον πατέρα του άλλου τύπου και εκείνος τον είχε στοχοποιήσει και πήγε και τον βρήκε σε εκείνη την εκδήλωση σε εκείνη τη στιγμή και τον σκότωσε λίγο πριν σκοτώσει τον τιμολέοντα ακραία ιστορία ταινίες να βγάλει ταινίες Σύρια ποιο κεμόφτρομς Netflix εδώ άραγε ας σου ακούει το Netflix και πιο overrated πιο overrated μπορώ να βρω κάποιον που να είναι overrated τρέπεδί μου overrated, τι είναι ο Συμποπλάτωνα διάνοια Αριστοτέλη τον έχουμε ξεπεράσει αλλά έβαλε τις βάσεις όλων των επιστημών δεν θα πιστέψει τον Αριστοτέλη πλέον έκανε και λαθάκια έβαλε τις βάσεις είναι ένα τζέγκα ρε παιδί μου ένας πύργος άμα δεν μπουν οι πρώτοι όροφοι δεν μπορεί να είναι ο εβδομικοστός

01:01:12 overrated τώρα μου βάζεις δύσκολα ποιον αποδομήσω ρε παιδί μου όλους τους αγαπάω κοίτα θα σου κάνω μια άλλη ερώτηση αν οι αρχαίοι Έλληνες είχαν social media έτσι όπως είναι δομημένα τα social media σήμερα Ποιος θα ήταν αυτός με το μεγαλύτερο influencer Ο Αλκιβιάδης Θα ήταν ο μεγαλύτερος influencer Αλήθεια γιατί Γιατί ήταν ο τύπος τα είχε όλα Ήταν πανέξυπνος Ήταν πανέμορφος Το είπες και πολύ γρήγορα σε τόσες επιλογές Ήταν πανέξυπνος, πανέμορφος, πλούσιος Είχε τα μέσα και τα έξω Ήξερε τους πάντες Το who is who όλο τον αγαπούσε Ο μόνος που τον είχε γραμμένο τον Σοκράτης γιατί είσαι ο κράταρος εντάξει και μπορούσε να παίζει πολιτικά συστήματα και κράτη σαν κομπολόι στα χέρια του ο τύπος ήταν Αθηναίος την εποχή που η Αθήνα με τη Σπάρτη είχαν πόλεμο το μεγαλύτερο πόλεμο του πολυποννησιακού τον στοχοποιούν από την Αθήνα και σηκώνουν και φύγουν πάλι στη Σπάρτη τον απόλυτο εχθρό και όχι μόνο καταφέρνει να τον τιμάνε και να τον αγαπάνε οι Σπαρτιάτες κάνει και δεσμό με την

01:02:32 γυναίκα του βασιλιά μετά φεύγει πάλι πάει γυρίζει πίσω στην Αθήνα τους πείθει ότι τελικά έχω με το μέρος σας είμαι ξαναφεύγει τους προδίδει ξαναγυρίζει τους ξαναπείθει ότι έχω με το μέρος σας είμαι είχε την ικανότητα να πείθει τα πλήθη τον αγαπούσαν όλοι κάτι είχε, είχε το κοκαλάκι της ντερίδας δεν ξέρω άρα φαντάσου τώρα αυτός τι στα stories είχε να ανεβάσει τι viral στο tiktok να γινόταν Πέτρες φαντάζομαι εδώ πέρα, χαμόλους.

01:03:02 Λίγο πολυόλοι, αυτός ένα παραπάνω. Δεν έχουμε εικόνα του πώς ήταν, αλλά θεωρητικά ήταν ένας κούκλος. Ναι, ναι. Κακός συνδυασμός να είσαι και πάρα πολύ όμορφος, και πάρα πολύ πλούσιος και πάρα πολύ έξυπνος και πάρα πολύ πονηρός. Ναι. Καλά, μόνο που είπες ότι κατάφερε και έπαιθε και Αθηναίος και Σπαρδιάτες μέσω του Πολεμιακού Πολέμου.

01:03:23 Ναι. Ακραίο. Τι πιστεύεις θα λένε για εμάς σε 2000 χρόνια από σήμερα Για εμάς συγκεκριμένα Για εμένα και σένα θα λένε ότι κάναμε τέλειο podcast γενικά για την ανθρωπότητα Έχουν πολύ μεγάλη περίεργεια Ευελπιστώ σε 2000 χρόνια από σήμερα Θα έχουμε ανθρωπότητα αλλήλου Το καλό σενάριο είναι να έχει καταφέρει να επιζήσει η ανθρωπότητα Γιατί είμαστε αυτοκαταστροφικοί είμαστε. Δηλαδή σκέψου ότι θα έρθει ένας άνθρωπος ταξιδιώτης από το μέλλον τώρα. Μας πει σήμερα δεν ξέρετε ότι καταστρέφετε τους ζωτικούς πόρους. Το ξέραμε.

01:04:05 Δεν ξέρετε ότι καταστρέφετε το νερό. Το ξέραμε. Δεν ξέρετε ότι καταστρέφετε τη βλάστηση. Το ξέραμε. Και τι κάνατε γι' αυτό. Είμαστε ένοιοι όλοι. Δηλαδή όσο σκληρό κι αν είναι. Ναι. Τουλάχιστον να σας έχουμε αυτή την ειλικρίνεια. ότι το ξέρουμε και είμαστε ανίκανοι να κάνουμε κάτι συλλογικά ως ανθρωπότητα όχι πάντα και τελείως κάποια από εμάς καταφέρνουν κάτι, όχι εγώ άλλοι άνθρωποι, κάτι καταφέρνουν κάπως βελτιωνόμαστε θέλω να είμαι θετικός γιατί όπως έχω ακούσει σε ένα εξαιρετικό ντοκιμαντέρ πριν από χρόνια είναι πολύ αργά για να είμαστε πεσημιστές είναι πολύ αργά ο πεσημισμός δεν βοηθάει πεθανά και πολύ ανούσια πολύ ανούσια ας είμαι αισιόδοξος Προτιμώ να ζω με αισιοδοξία.

01:04:55 Επομένως, εφόσον έχει επισκεφθεί η ανθρωπότητα, θεωρώ πως θα έχει επέλθει μια κάποια βελτίωση του γνωστικού μας επίπεδου, γιατί η ανθρωπότητα είναι πολύ... Οι μάζες είναι πολύ πίσω ακόμα. Με δυσίδα μονίες, με τρέχα γύρευε. Δεν είμαστε εμείς που έχουμε την ευκαινότητα πρόσβαση στο ίντερνετ. Είμαστε η σύγχρονη ελίτ, αναγκαστικά. Υπάρχουν εκατομμύρια και δεσεκατομμύρια κόσμου που δεν ξέρουν πώς είναι να έχεις ηλεκτρικό ρεύμα στο σπίτι σου.

01:05:24 Ευελπιστώ να δεν θα έχει πέλθει μια γενικότερα συλλογική ανωτερότητα πνευματική. Θα έχουμε δει λίγο την ιστορία μας σφαιρικά και θα έχουμε δομήσει ένα κόσμο που θα ζούμε όσο περισσότερο και όσο περισσότερο καλύτερα γίνεται. Με καλύτερη υγεία, με λιγότερους πολέμους, με συνεννόηση, με αλλοσεβασμό, με αλλοστήριξη είναι σύντομη η ανθρώπινη πηρίαρση. Για το πολύ για 80 χρόνια πατάμε στον πλανήτη αυτό και μεταφεύγουμε.

01:05:55 Δεν είναι πιο λογικό να το ζούμε όσο πιο καλά γίνεται αυτό το σύντομο διάστημα. Πιο καλά, πιο θετικά με πιο αισιοδόξη στάση με... Εντάξει τώρα το με όρεξη να βελτιώσει τον κόσμο και αυτό το θεωρώ σημαντικό αλλά καταλαβαίνω να μην το έχουν όλοι. Ε, παιδί μου, στο μεταξύ μας. Θα μαλώσουμε, θα χωρίσουμε, θα ταιριάξουμε με όλους.

01:06:14 Τουλάχιστον, αν δεν ταιριάζουμε, να σου πω τράβα τη ζωή σου να τα βγείς ό,τι δική μου. Να είσαι καλά και μακριά μου. Μακριά και αγαπημένη. Αλλά να μην θέλω το κακό, να μην θέλεις το κακό μου. Ναι, ναι. Σε φοβίζει το κομμάτι του μέλλοντος. Πήγαμε την ιστορία, πάμε τώρα στο μέλλον. της αυστηρότητας του ελέγχου ίσως υπό την έννοια ότι βλέπει σιγά σιγά αρχίζουν τα πράγματα με φοβίζει η λογική του είτε Orwell 1984 Big Brother όλο αυτό με φοβίζει θεωρώ πως υπάρχει στην ανθρωπότητα ένας τεράστιος αστάθμινος παράγοντας που είναι η ανθρώπινη εμπειρία που οι άνθρωποι τελικά είμαστε ικανοί να κάνουμε τις μεγαλύτερες εκπλήξεις κάτι πιστεύω ότι κάπου κάπως θα επιζήσει αυτό το animal instinct που λένε και οι κράμπερες, ποιο τραγούδι είναι το animal instinct και πριν από δύο χρόνια ενάμιση δύο χρόνια τρομάξαμε όλοι για το AI και το AI είναι ηλίθιο και το κατάλαβαμε όλοι πλέον και λέμε καλά, το τσάτσιπι τυρωτάς αφού σου λέει βλακίες μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα

01:07:28 από εκεί που φοβηθήκαμε, καταλάβαμε πως δεν μας απειλεί κάνει, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση του. Άρα, ναι, είμαστε εύκολοι στο να παραμυθιαστούμε, αλλά το γυρίζουμε και τούμπαλ, είναι εύκολο. Θεοδωρή μου, πέρασε μια ώρα και κάτι. Πέρασε μια ώρα και κάτι όντως. Θα μπορούσαμε να κάσουμε άλλες τρεις εδώ πέρα. Σε ευχαριστώ πάρα πολύ για τις υπέροχες ερωτήσεις.

01:07:53 Είναι ωραίο να ακούς φρέσκες ερωτήσεις και να συζητάς για κάτι που δεν είναι οτε τριμμένο και συνηθισμένο. Εγώ σε ευχαριστώ για τις υπέροχες απαντήσεις και μου ανεξορίζονται και ξέρεις πολλές φορές έπαθα σοκ και wow και το απόλαυσαν και όντως επειδή σου λέω και την ιστορία την αγαπάω και βρίσκω αυτό που λες πάρα πολύ, σου λέω ότι χρησιμοποιώ τη δουλειά μου, το πιο απλό στην εργασία μου, το επενδυτικό το φασικό κομμάτι, πώς έγινε, πώς ιστορικά Μα είναι όλο ένα και αυτό που κάνεις πρέπει να καταλάβεις τον άνθρωπο, άρα καταλάβει την ανθρωπότητα στο σύνολό της όλα συνδέονται γιατί αυτή η ανάγκη του αρχαίου Αιγύπτου του αρχαίου Έλληνα να ασφαλίσει την οικογένειά του ή το πλοίο του αυτό ήταν η αρχή της ιδιωτικής ασφάλισης σήμερα και φτάσαμε εδώ φόλου, καμπανάκι και τι άλλο κάνουμε έτσι στείλτε το σε φίλους και φίλες σας σε όλους να το δουν δεν κάνω ποτέ κολουτουάξια παρασύρουμε τη συζήτηση και το ξεχνάω Οπότε θα τον κάνει ο καλεσμένος.

01:08:55 Είδες, το είδαμε για σένα. Το γουστάρω φουλ και εμένα και τον Θεοδωρή. Τον έχετε λογικά. Έχω αυτό το αντιτουριστικό. Τελείωσα. Archaeo Storyteller. Αρκαέο γράφεται, γιατί το archaeology στα αγγλικά είναι με το αε. Archaeo Storyteller. Σόλατε και τον δικαδίκτυα. Θα είναι και το link στην περιγραφή. Θεοδωρή, σου ευχαριστώ πάρα πολύ για το επεισόδιο.

01:09:20 Και εγώ. Μέχρι το επόμενο επεισόδιο, να είστε καλά, να χρησιμοποιείτε το What If πάντα θετικά. Σας φιλώ την αγάπη μου Μαρία. Σε ευχαριστώ πάρα πολύ, τους δαχαροπλασία, από όλα αυτά την καλαμάτα για τη βοήθεια και τη στήριξη που μας δίνετε. Φιλιά πολλά, καλή συνέχεια.