Η Ιστορία του Μεγάλου Σχίσματος του Χριστιανισμού

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Η καρά είναι ξεχωριστή. Φυσικά είναι ξεχωριστή. Έχεις παρακολουθήσει έναν αγόριστο. Μετά από έναν αγόριστο... Τι είναι τώρα το πλάνο? ...ανακαθαρίζονται ο Αλέξ και ο πατέρας σε μια κοινή κοινή αγόριστη με εμπνευσμό, που σχεδόν αυτοκίνησε στον χρόνο. Ποιος θέλει τον χρόνο? Εγώ! Πώς θα γίνει? Εδώ βλέπουν περισσότερο από μόνο ένα αγόριστο και εμπνευστούν τον Σόμα της Λεβιάς.

00:22 Είσαι ένας καλός τύπος! Είσαι και εσύ ένας καλός τύπος. Το Βεβαίως Τέτοιο. Η Φιλγκοτ Κομμούδια του Ιαρού. Από τον 3η Σεπτέμβριο, μόνο στο κίνο. Είναι ο ισχυρότερος εκκλησιαστικός ηγέτης του ανατολικού χριστιανικού κόσμου. Όμως ο Κυρουλάριος τον έχει αγνοήσει και προσβάλλει και τώρα ο Ουμβέρτος έχει χάσει την υπομονή του.

01:42 Προχωρά στο μεγάλο μαρμάρινο κεντρικό διάδρομο με τα βήματα του να αντυχούν σε ολόκληρη την εκκλησία. Οι ιερείς και πιστοί σταματούν να προσεύχονται καθώς περνάει, αλλά κανείς δεν τον εμποδίζει. Όταν φτάνει στο ιερό, ο Ουμβέρτος βάζει το χέρι του μέσα στα αμφιά του και βγάζει μια περγαμηνή. Την αφήνει πάνω στην Αγία Τράπεζα και την ξετυλίγει.

02:11 Εκατοντάδες μάτια κοιτούν τη σφραγίδα στην κορυφή της περγαμηνής. Μια ανησυχία διαπερνάει τους πιστούς. Είναι η παπική σφραγίδα και το έγραφο είναι πράξη αφορισμού που απευθύνεται στο Μιχαήλ Κυρουλάριο. Οι εντάσεις ανάμεσα στους χριστιανούς της Ανατολής και της Δύσης αυξάνονται εδώ και αιώνες. Στο παρελθόν οι Ρώμοι και οι Κωνσταντινούπολοι κατάφερναν να γεφυρώνουν τις διαφορές τους και να παραμένουν ενωμένες ως μία εκκλησία.

02:39 Όμως τώρα οι σχέσεις τους έχουν φτάσει στα ωριά τους και ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά σχίσματα της ιστορίας θα ξεκινήσει όταν ο Καρδινάλιος Ουμβέρτος αμφορήσει τον Πατριάρχη Κωνσταντινούπόλεως το 1054 με.Χ. Είμαι ο Αντρέας και αυτή είναι η ιστορία για το μεγάλο σχίσμα του χριστιανισμού. Βράγκον γονατίζει μπροστά στο ιερό καθώς ο Πάπας Λέων III πραγματοποιεί τη λειτουργία.

03:47 Η μεγάλη εκκλησία φωτίζεται από εκατοντάδες σκεριά και ένα πυκνό σύννεφο απολυβάνει αιωρίτες την ατμόσφαιρα. Στα 52 του χρόνια ο Καρλομάγνος είναι ο ισχυρότερος άνδρας στην Ευρώπη. Έχει συντρίψει τους αντιπάλους του στη μάχη και έχει ενώσει διασπασμένα βασίλεια μέσω της διπλωματίας. Τώρα κυβερνάει περισσότερο αδάφη από κάθε άλλο βασιλιά Όμως θεωρεί τη σημερινή ημέρα το μεγαλύτερό του επίτευμα Ένα μεγάλο πλήθος ευγενών από ολόκληρη την αυτοκρατορία έχει συγκεντρωθεί για αυτή την τελετή Παρακολουθούν με ευλαβική σιωπή καθώς οι προσευχές τελειώνουν και ο πάπας προχωράει μπροστά κρατώντας ένα μεγάλο χρυσό στέμα Ο αυτοκράτορας κοιτάζει ευθεία μπροστά Αργά κατεβάζει το στέμα στο κεφάλι του και ανακηρύσσει τον καρλομάγνο αυτοκράτορα των Ρωμαίων.

04:35 Είναι ένας τίτλος που κανείς στη Δυτική Ευρώπη δεν έχει διεκδικήσει εδώ και αιώνες. Υπάρχει μόνο ένα πρόβλημα. Η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία είναι ακόμα ζωντανή και δεν χρειάζεται νέο αυτοκράτορα. Παρότι η Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κατέρευσε τον 5ο αιώνα, στην Ανατολή η Αυτοκρατορία επέζησε. Με κέντρο την Κωνσταντινούπολη, η Ανατολική Αυτοκρατορία αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως το τελευταίο κομμάτι του άλλοτε πανίσχυρου ρωμαϊκού κράτους.

05:02 Όμως η στέψη του Καρλομάγνου απειλεί αυτή την πραγματικότητα. Η ανωδός του δεν αποτελεί μόνο πολιτική πρόκληση για την Ανατολική Αυτοκρατορία. Είναι και πλήγμα στην έφθραστη κοινότητα του ίδιου του χριστιανισμού. Θεωρητικά, οι χριστιανοί της Ανατολής και της Δύσης αντίκουν σε μία ενιαία εκκλησία με την εξουσία να μοιράζεται ανάμεσα στους πατριάρχες των πέντε μεγάλων πόλεων της χριστιανοσύνης της Ρώμης, της Κωνσταντινούπολης, της Ιερουσαλήμ, της Αντιόχειας και της Αλεξάνδρειας Στην πράξη όμως, πολλές διαφορετικές συνήθειες και παραδόσεις συνυπάρχουν μέσα στον χριστιανισμό και οι διαφωνίες ανάμεσα στους πέντε πατριάρχες είναι συχνές γύρω από την εξουσία και τη θεολογία ήταν διαχειρήσιμες.

05:49 Όμως η εμφάνιση του Καρλομάγνω στο αυτοκράτορα των Ρωμαίων ανοίγει νέα ρήγματα. Μία διαμάχη επικεντρώνεται στην επίσημη ομολογία που χρονολογείται από τον 4ο αιώνα. Το σύμβολο της νίκας αρχικά ανέφερε ότι το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται απευθείας από τον Θεό. Όμως σταδιακά με το πέρασμα των αιώνων οι εκκλησίες της Δυτικής Ευρώπης άρχισαν να προσθέτουν στην διατύπωση τη φράση «και εκ του Υιού», δηλαδή «και από τον Χριστό».

06:17 Τώρα ο Καρλομάγνος πιέζει ώστε αυτή η φράση να υιοθετηθεί παγκοσμίως. Οι περισσότερες εκκλησίες μέσα στην Αυτοκρατορία αποδέχονται την αλλαγή, αλλά στην Ανατολή αντιδρούν. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η προσθήκη είναι αιρετική. Άλλοι όμως υποστηρίζουν ότι η αλλαγή του συμβόλου της νίκαιας χωρίς τη συμφωνία των ηγετών της Εκκλησίας είναι απαράδεκτη.

06:40 Και κανένας άνθρωπος, ούτε καν κάποιος τόσο ισχυρός όσο ο Καρλομάγνος, δεν έχει το δικαίωμα να τροποποιήσει μια ομολογία πίστης κοινή για όλους τους χριστιανούς. Έτσι ο Αυτοκράτορας δεν θα επιβάλλει τη θελησή του. Οι προσπάθειές του συμβάλλουν στην καθιέρωση ενιαίας χριστιανικής λατρείας στα δικά του εδάφη, όμως το αρχικό σύμβολο της Νίκαιας συνεχίζει να χρησιμοποιείται στην Ανατολή χωρίς αλλαγές.

07:04 Ο Καρλομάγνος πεθαίνει το 814 με.Χ. και η τεράστια αυτοκρατορία που δημιούργησε διαλύεται λίγο αργότερα. Όμως η διαμάχη για τη διατύπωση του σύμβολου της Νίκαιας δεν τελειώνει εκεί. Για περισσότερο από 200 χρόνια μετά το θάνατό του, η διαφωνία συνεχίζεται. Η αναφορά στον Υιό μαζί με τον πατέρα εξακολουθεί να περιλαμβάνεται στη λειτουργία των δυτικών εκκλησιών, όμως οι ανατολικές εκκλησίες συνεχίζουν να απορρίπτουν την προσθήκη.

07:34 Με τα χρόνια οι θέσεις σκληραίνουν, τα χάσματα διευρύνονται και η διαμάχη για το σύμβολο της νίκαιας γίνεται μέρος ενός ευρύτερου αγώνα εξουσίας στον χριστιανικό κόσμο. Και καθώς το παλιό σύστημα των πέντε πατριαρχών αρχίζει να καταραίει, ο Πάπας στη Ρώμη επιχειρεί να διεκδικήσει την ανώτερη εξουσία στην Εκκλησία. Παράλληλα, η Κωνσταντινούπολη αναδεικνύεται στην κύρια δύναμη που του αντιστέκεται στην Ανατολή.

07:59 Τελικά τον 11ο αιώνα, ένας νέος θρησκευτικός ηγέτης ανέβη στην εξουσία, ένας άντρας που θα βλέπει τη Ρώμη όχι ως πιθανό εταίρο, αλλά ως απειλή. Ο νέος πατριάρχ της Κωνσταντινούπολεως είναι ο Μιχαήλ Κυρουλάριος και είναι φιλόδοξος, πισματάρης και ατρόμητος υπερασπιστής της εξουσίας του. Δεν θα δείξει καμία ανοχή στη δυτική επιρροή και θα αμφισβητήσει ευθέως τη Ρώμη.

08:25 Όταν το κάνει, η έφτραυση της Ρωπή ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση θα καταρρεύσει οριστικά. Είναι Απρίλιος του 1054 στην κεντρική αγορά της Κωνσταντινούπολης. Ο καρδινάλιος Γουμβέρτος κατεβαίνει από την αμαξά του και τεντώνει τα πόδια του. Εβδομάδες μετά την αναχώρηση του από τη Ρώμη, έχει επιτέλους φτάσει στον προορισμό του.

08:54 Σκουπίζει τη σκόνη από το πρόσωπό του και κοιτάζει για πρώτη φορά την πόλη για την οποία έχει ακούσει τόσα πολλά. Σε αντίθεση με πολλούς από τους ταξιδιώτες που συνάντησε στον δρόμο προς την Κωνσταντινούπολη, ο Ουμβέρτος δεν είναι προσκυνητής. Βρίσκεται εδώ για να αντιμετωπίσει μια κρίση εκ μέρους του Πάπα. Τους τελευταίους μήνες, ο Πατριάρχης Κωνσταντινούπόλεως Μιχαήλ Κυρουλάριος έχει γίνει όλο και πιο εχθρικός απέντη στις δυτικές εκκλησίες.

09:26 Οι δυτικοί ιερείς ακολουθούν διαφορετικές τελετουργίες και συνήθειες από τους ανατολικούς ομολογούς τους. Οι διαφορές αυτές αγγίζουν ακόμη και τις πιο βασικές λεπτομέρειες της χριστιανικής λατρείας. Οι ακολουθίες των δυτικών εκκλησιών τελούνται στα λατινικά, ενώ οι ανατολικές εκκλησίες χρησιμοποιούν τα ελληνικά. Ο άρτος της Θείας Κοινωνίας στη Δύση παρασκευάζεται χωρίς μαγιά και είναι τελός επίπεδος, ενώ στην Ανατολή είναι ένζημος και φουσκωτός.

09:56 Όμως δεν ήταν αυτές οι διαφορετικές παραδόσεις που φαίνεται να προκάλεσαν τον Πατριάρχη. Για τον Κυρουλάριο αντιπροσώπευαν κάτι περισσότερο πακίνδυνες παραλλαγές μιας κοινής παράδοσης. Ήταν σημάδι της αυξανόμενης και ανεπιθύμητης παπικής επιρροής μέσα στην ίδια του την πόλη. Έτσι, το έτος 1052 διέταξε τις Λατινικές Εκκλησίες της Κωνσταντινούπολης να ακολουθήσουν τα ελληνικά πρότυπα.

10:22 Όταν αρνήθηκαν, τις έκλεισε. Ο κυρουλάριος δεν διέταξε απλώς να σφραγιστούν οι πόρτες των λατινικών εκκλησιών αλλά και να αποδοπατηθεί στους δρόμους ο άζημος άρτος της θείας κοινωνίας που χρησιμοποιούσαν Όταν η είδηση αυτής της προσβολής έφτασε στη Ρώμη, ο πάπας εξοργίστηκε Μια τέτοια προσβολή δεν μπορούσε να γνωριθεί γι' αυτό έστειλε τον πιο έμπιστο σύμβουλό του στην Κωνσταντινούπολη Επισήμως ο Καρτινάλιος και την προσωπία του έφτασαν ως διπλωμάτες με αποστολή να αποκαταστήσουν τις σχέσεις μεταξύ Ρώμης και Κωνσταντινούπολης.

10:55 Όμως παρότι είναι εξαιρετικός λόγιος, δεν φημίζεται για την υπομονή ή τη διακριτικότητά του. Δεν έχει στάλει εδώ για να χτίσει γέφυρες, έχει στάλει εδώ για να πολεμήσει. Αλλά από τη στιγμή που εισέρχεται στην Κωνσταντινούπολη, η αποστολή του αρχίζει να καταραίει. Ο Ουμβέρτος θέλει να συναντηθεί απευθείας με τον Πατριάρχη, όμως αυτό αποδεικνύεται αδύνατον.

11:18 Τα αιτήματα για κρόαση δεν απορρίπτονται επισήμως, αλλά συνεχώς αναβάλλονται. Οι εβδομάδες περνούν, οι δικαιολογίες εξαντλούνται και η οργή του Ουμβέρτο απέναντι σε αυτή την απροκάλυπτη περιφρόνηση διαρκώς μεγαλώνει. Είναι θυμωμένος και πιστεύει ότι μιλάει έχοντας πίσω του τη δύναμη της Ρώμης, Όμως για τον Κυρουλάριο είναι απλός ένας σύμβουλος που δεν έχει κανένα δικαίωμα να του κάνει υποδείξεις.

11:42 Επιπλέον απορρίτει την πεποίθηση ότι ως πατριάρχης Κωνσταντινούπόλεως οφείλει μου οποιοδήποτε τρόπο να υποτάσσεται στον Πάπα. Κανένας από τους δύο άντρες δεν ενδιαφέρεται για συμβιβασμό και κανένας δεν είναι πρόθυμος να υποχωρήσει. Τότε όμως η κατάσταση θα αλλάξει ξανά. Ένας αγγελιοφόρος φτάνει με ένα επίγον μήνυμα για τον Καρτινάλιο Ο Πάπας είναι νεκρός Η είδηση είναι δυνητικά καταστροφική Η εξουσία του στην Κωνσταντινούπολη έχει παραχωρηθεί απευθείας από τον Πάπα που τον διόρισε Υπό κανονικές συνθήκες αυτή η εξουσία θα έπαβε τη στιγμή του θανάτου του Πάπα και θα έπρεπε να επιστρέψει στη Ρώμη και να περιμένει νέες οδηγίες από το διάδοχό του Όμως, αν εγκατέλειπε τώρα την Κωνσταντινούπολη, θα έδινε την νίκη στον Κυρουλάριο, ο οποίος θα πίστευε ότι μπορεί να ψηφίσει ξανά τη Ρώμη Έτσι ο Ουμβέρτος αποφασίζει να παραμείνει και να πολεμήσει Τις επόμενες εβδομάδες συγκεντρώνει στοιχεία εναντίον του Πατριάρχη Κληρικοί συντάσσουν ένα κείμενο που κατηγορεί τον κυρουλάριο του αψηφάτη Ρώμη

12:45 και απομακρύνει τους χριστιανούς από την ορθή διδασκαλία και σταδιακά διαμορφώνεται μια παπική βούλα αφορισμού. Είναι η αυστηρότερη τιμωρία στο χριστιανισμό. Το έγραφε από κόπη επισήμων στον Πατριάρχη από τη Ρωμαϊκή Εκκλησία. Λίγες ημέρες αργότερα, ο Ουμβέρτος μπαίνει στην Αγία Σοφιά και τοποθετεί τη βούλα του αφορισμού πάνω στην Αγία Τράπεζα.

13:08 Καθώς αποχωρεί από το κτίριο περνώντας μπροστά από τους πιστούς, σταματάει για λίγο στην είσοδο του ναού. Εκεί, τεινάζει θεατρικά τη σκόνη από τα αμφιά του, σαν να καθαρίζει τον εαυτό του από το μοίασμα του ανατολικού χριστιανισμού και έπειτα βγαίνει ορμητικά από τον καθεδρικό ναό. Ένας διάκονος τρέχει πίσω του κρατώντας το παππικό διάταγμα και παρακαλώντας τον να το πάρει πίσω, όμως ο καρδινάλιος αρνείται.

13:32 Για εκείνον το ζήτημα έχει λήξει. Για τον Πατριάρχη Μιχαήλ Κυρουλάριο όμως η μάχη μόλις αρχίζει. Δεν είναι διατεθειμένος να αφήσει το διάταγμα της Ρώμης αναπάντητο, αλλά όταν αντιδράσει, οι συνέπειες θα επεκταθούν πολύ πέρα από την Κωνσταντινούπολη. βάζεται και επαναλαμβάνεται συνεχώς. Σε απάντηση ο κυρουλάριος έχει συγκαλέσει τους ανώτερους επισκόπους της Ανατολικής Εκκλησίας σε μια έκτακτη σύνοδο.

14:38 Και μέσα σε μια επελόρια αίθουσα οι επίσκοποι παίρνουν τις θέσεις τους με μια ανήσυχη σιωπή. Ο Πατριάρχης είναι εξοργισμένος από το διάταγμα του Καρδινάλιου Ουμβέρτου αλλά ακούει ψύχραμα καθώς οι επίσκοποι συζητούν τι πρέπει να κάνουν. Κάποιοι απαιτούν άμεσα αντίπεινα. Άλλοι συνιστούν αυτοσυγκράτηση φοβούμενοι ότι οποιαδήποτε βιαστική αντίδραση θα θέσει σε κίνδυνο την πανάρχια ενότητα της Εκκλησίας.

15:06 Όμως τελικά η αποδοχή του διατάγματος θα σήμαινε αποδοχή της εξουσίας της Ρώμης πάνω στο Πατριαρχείο Κωνσταντινούπόλεως και ο κυρουλάριος δεν πρόκειται να το επιτρέψει. Έτσι αρχίζουν να συντάσσουν τη δική τους διακήρυξη. Στο έγγραφο αυτό υποστηρίζουν ότι η Ανατολή είναι ο μοναδικός αληθινός προστάτης της χριστιανικής πίστης και δηλώνουν ότι ο Ουβέρτος και τα υπόλοιπα μέλη της αντιπροσωπείας του αποκλείονται στο εξής από την εκκλησία της Κωνσταντινούπολης.

15:34 Όταν το κείμενο ολοκληρωθεί θα διαβαστεί δημόσια και θα διανεμηθεί στους δυτικούς κληρικούς που βρίσκονται ακόμα στην πόλη. Η Ρώμη αφόρησε τον Πατριάρχη αλλά τώρα ο Πατριάρχης αφόρησε τη Ρώμη. οδηγήσει σε μόνιμου σχίσμα. Διαμάχες μεταξύ Ανατολής και Δύσης είχαν ξεσπάσει και στο παρελθόν. Και νέοι ηγέτες, νέες διαπραγματεύσεις και νέες πολιτικές συνθήκες αποκαθιστούσαν πάντοτε τις σχέσεις μέσα στην Εκκλησία.

16:03 Ακόμη και μέσα στην ίδια την Ανατολική Σύνοδο ορισμένοι επίσκοποι περιμένουν ότι θα επιστρέψουν στην προηγούμενη κατάσταση μόλις ηρεμήσουν λίγο τα πνεύματα. Αυτή τη φορά όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά. Ύστερα από αιώνες αυξανόμενης έντασης δεν υπάρχει επιστροφή. Οι σχέσεις μεταξύ της Λατινικής και της Ελληνικής Εκκλησίας συνεχίζουν να επιδεινώνονται και το 1204 ένα στρατό σταυροφόρων από τη Δυτική Ευρώπη λέει Λατήτη Κωνσταντινούπολη.

16:31 Το αποτέλεσμα είναι η οριστική διέρηση των εκκλησιών της Ανατολής και της Δύσης με τη δημιουργία της Ρωμαιοκαθολικής και της Ορθόδοξης Εκκλησίας, οι οποίες υπάρχουν μέχρι και σήμερα. πλησιάζει στο τέλος της. Μέσα στην εκκλησία επικρατεί απόλυτη σιωπή. Οι περισσότεροι γνωρίζουν ότι πρόκειται να ανακοινωθεί ένα ιστορικό κείμενο.

17:45 Ελάχιστοι όμως αντιλαμβάνονται πόσο βαθιές είναι οι ρίζες τους στο παρελθόν. Την ίδια ώρα, περισσότερο από χίλια χιλιόμετρα ανατολικά στην Κωνσταντινούπολη, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας βρίσκεται στο Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου. Οι καμπάνες ηχούν και οι κληρικοί παίρνουν τις θέσεις τους Για πρώτη φορά επί τα σχεδόν από μία χιλιετία η ίδια ανακοίνωση πρόκειται να διαβαστεί ταυτόχρονα στη Ρώμη και στην Κωνσταντινούπολη Δεν πρόκειται για μία θεαματική θελετή Καμία αυτοκρατορία δεν καταραίει Κι όμως αυτή η στιγμή αποτελεί μία από τις σημαντικότερες στην ιστορία των σχέσεων ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες εκκλησίες του χριστιανισμού στα Αεροσόλυμα.

18:31 Ήταν η πρώτη προσωπική συνάντηση προκαθήμενων της Ρώμης και της Κωνσταντινούπολης μετά από πολλούς αιώνες. Οι δύο άντρες προσευχήθηκαν μαζί και συμφώνησαν ότι το βάρος του παρελθόντος δεν μπορούσε να συνεχίσει να καθορίζει το μέλλον. Τώρα οι προσπάθειές τους οδηγούν σε μία ιστορική απόφαση. Καθώς το κείμενο διαβάζεται στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου, οι παρεμβρισκόμενοι ακούνε ότι οι αμοιβαίοι αφορισμοί του 1054 πρέπει να διαγραφούν.

18:59 Το ίδιο ακριβώς κείμενο διαβάζεται και στην πόλη. Η απόφαση δεν παρουσιάζει διοςνίκη της μιας πλευράς απέναντι στην άλλη. Αντίθετα, αναγνωρίζεται ότι οι πράξεις του παρελθόντος πραγματοποιήθηκαν μέσα σε ένα κλίμα φόβου, πολιτικών αντιπαραθέσεων και αμοιβαίας καχυποψίας. Ο Καρδινάλιος Σουνβέρτος και ο Πατειάρχης Μιχαήλ Κυρουλάριος έχουν πεθάνει εδώ και αιώνες.

19:23 Οι αυτοκρατορίες που εκπροσωπούσαν έχουν εξαφανιστεί. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία έπεσε το 1453. Τα παπικά κράτη αποτελούν πλέον παρελθόν. Ο κόσμος έχει γνωρίσει αναγέννηση, μεταρρύθμιση, παγκόσμιους πολέμους και τεχνολογικές επαναστάσεις. Κι όμως η σκιά των γεγονότων του 1054 εξακολουθεί να βαραίνει τις σχέσεις μεταξύ Ανατώλης και Δύσης Με την κοινή αυτή δήλωση η σκιά αυτή αρχίζει να υποχωρεί Ωστόσο η ιστορία δεν τελειώνει εδώ Η άρση των αφορισμών δεν σημαίνει ότι οι δύο εκκλησίες επανενώνονται Οι θεολογικές διαφωνίες που είχαν συσσωρευτεί επί αιώνες εξακολουθούν να υπάρχουν Το ζήτημα της παπικής πρωτοκαθεδρίας παραμένει άλυτο.

20:06 Οι διαφορετικές αντιλήψεις πάνω από την εκκλησιαστική εξουσία και άλλα δογματικά ζητήματα εξακολουθούν να χωρίζουν Ρωμαιοκαθολικούς και Ορθόδοξους. Κοιτάζοντας πίσω, ύστερα σχεδόν από μία χιλιετία, είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι το σχίσμα του 1054 προκλήθηκε μόνο από μία διαφωνία για το δόγμα ή τη λειτουργία. Οι λέξεις ήταν θεολογικές, τα επιχειρήματα ήταν εκκλησιαστικά, όμως πίσω κρυβόταν κάτι πολύ πιο ανθρώπινο.

20:34 Η εξουσία. Για αιώνες οι Ρώμοι και οι Κωνσταντινούπολοι δεν συγκρούστηκαν μόνο για το ποιος είχε δίκιο. Συγκρούστηκαν για το ποιος θα ηγούνταν το χριστιανικού κόσμου. Για το ποιος θα είχε τον τελευταίο λόγο. Για το ποιος θα καθόριζε την αλήθεια και για το ποιος θα απαιτούσε την υπακοή των πιστών. Εκατομμύρια πιστοί κληρονόμησαν μια διέρεση που δεν δημιούργησαν ποτέ οι ίδιοι.

20:58 Γενιές ολόκληρες μεγάλωσαν μαθαίνοντας να βλέπουν τον άλλον όχι ως αδελφό στην πίστη, αλλά ως αντίπαλο, ως αιρετικό ή ακόμη και ως εχθρό. Η ιστορία της Εκκλησίας είναι γεμάτη από ανθρώπους που ενέπνευσαν ελπίδα, προσέφεραν παιδεία, φιλανθρωπία και παρηγοριά. Είναι όμως επίσης γεμάτα από στιγμές όπου οι θεσμοί λειτουργήσαν όπως κάθε άλλη πολιτική δύναμη της εποχής τους Διεκδίκησαν κύρος, επιρροή και έλεγχο Και όταν η εξουσία γίνεται αυτός σκοπός ακόμη και πιο ιερές ιδέες μπορούν να μετατραπούν σε εργαλείοι αντιπαράθεσης Το σχίσμα του 1054 δεν άλλαξε μόνο την ιστορία της Εκκλησίας Άλλαξε την ιστορία της Ευρώπης Και έτσι μας υπενθυμίζει ότι όταν η εξουσία φορέσει το μανδύα της υποτιθέμενης απόλυτης αλήθειας, το κόστος το πληρώνει σχεδόν παντεκίνη που απλώς έχουν την ανάγκη να πιστέψουν σε θεούς και δαίμονες.