Ep.93 | Κόπηκε το ρεύμα πριν τον καφέ...

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Μουσική Γεια σας, καλώς ορίσατε στο 93ο επεισόδιο της σειράς podcast 10 λεπτά νοσταλγία. Είμαι ο Αντώνης Κατσαρός και κάθε εβδομάδα θυμάμαι και σας θυμίζω πράγματα που ζήσαμε στις δεκαετίες του 80, του 90 και λίγο του 2000. Αν σας αρέσει η παρέα μας, κάντε ένα follow στο Spotify ή στο Apple Podcast ώστε να βλέπετε πότε βγαίνει το νέο επεισόδιο, άσχετα γνωρίζετε ότι αυτό βγαίνει κάθε Τετάρτη στις 10 το πρωί.

00:53 βέβαια όλο αυτό που είπα μέχρι τώρα εννοείται ότι δεν έγινε την προηγούμενη εβδομάδα αφού ξέχασα να κάνω επεισόδιο ήταν 28 Οκτωβρίου λίγο αυτή η αργία λίγο το ένα λίγο το άλλο ξεχάστηκα και το θυμήθηκα την Πέμπτη όταν άνοιξα κάποια μηνύματα και είδα κάποια ευγενικά μηνύματα τύπου τι κάνεις ρε που γίνει το επεισόδιο εντάξει πλάκα κάνω ήταν πιο ευγενικά τα μηνύματα δεν με έβρισε κανένας Αλλά συνήθως δεν το ξεχνάω να κάνω επεισόδιο όταν υπάρχει και αργία.

01:29 Αυτή τη φορά μου ξέφυγε. Απολογούμε. Πάμε στο σημερινό θέμα γιατί είναι ένα θέμα που δεν το διάλεξα εγώ. Μου το έστειλε ένας σακροατής με ένα email που ξεκινήσω με συγχαρητήρια και μια μικρή εξομολόγηση. Είναι όπως γράφει από αυτούς που νοσταλγούν κάπου κάπου. Κάπου κάπου λοιπόν του κόπηκε το ρεύμα. και μάλιστα την πιο άδικη ώρα της ημέρας, το πρωί πριν από τον καφέ.

01:57 Όποιος έχει ξυπνήσει χωρίς ρεύμα, ξέρει ότι η διακοπή δεν έχει την ίδια βαρύτητα όλες τις ώρες. Στις 11 το βράδυ ας πούμε, είναι τα λεπορεία. Στις 7 το πρωί όμως πριν τον καφέ, είναι μια υπαρξιακή κρίση. Ο φίλος μας έπρεπε να θυμηθεί πώς πιαχνόταν ο φραπές χωρίς φραπεδιέρα, γιατί δεν είχε ούτε εκείνο το μικρό το χτυπητήρι με τις μπαταρίες.

02:22 Η γυναίκα το έπρεπε να φτιάξει τον ελληνικό της χωρίς ηλεκτρικό μπρίκι, δηλαδή στον καζάκι. Και μέσα σε μία παρένθεση, εκεί που κρύβονται πάντα οι πιο ειλικρινείς σκέψεις, γράφει κάτι που το προσυπογράφω κι εγώ, ότι ο ηλεκτρισμός είναι η μεγαλύτερη ανακάλυψη του ανθρώπου διαχρονικά. Τα υπόλοιπα, μου λέει, τα αφήνει σε μένα.

02:43 Πρόσκληση δεχτεί Ας ξεκινήσουμε από τον Φραπέ γιατί εκεί κρύβεται μια ωραία ηρωνία Ο Φραπές γεννήθηκε ακριβώς επειδή κάτι έλειπε Η ιστορία λέει το 1957 στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης Όταν ένας υπάλληλος της Νεστλέ, ο Δημήτρης Βακόνδιος Ήθελε να πιεί τον στιμιαίο καφέ του αλλά δεν βρήκε ζεστό νερό Έριξε λοιπόν τον καφέ με κρύο νερό σε ένα σέικερ, το χτύπησε και κάπου εκεί η Ελλάδα απέκτησε το καλοκαιρινό της ρόφημα Ανάγκα και θεοί πείθονται που λένε και ο στιγμιαίος καφές μαζί Οπότε όταν κόβεται το ρεύμα και ψάχνεις τρόπο για να χτυπήσεις το φραπέ με το χέρι δεν γυρίζεις απλώς στο παρελθόν, γυρίζεις στο πρωτότυπο Οι περισσότεροι από εμάς ξέρουμε πως γίνεται γιατί κάποτε μόνο έτσι γινόταν. Το πλαστικό σέικερ με το καπάκι που πάντα έσταζε από τη μια μεριά ή για όσους δεν είχαν σέικερ ένα άδειο βαζάκι μαρμελάδας πλυμένο καλά βεβαίως με το καπάκι βιδωμένο καλά πολύ καλά.

03:54 Κάθε σπίτι είχε τον δικό του μαγκάιβερ της κουζίνας Μία κουταλιά καφέ, ζάχαρη ανάλογα αν το θέλαμε γλυκό, μέτριο ή χωρίς ζάχαρη για το σκέτο Λίγο νερό και μετά ξεκινούσε η γυμναστική Κουνούσες με όλη σου τη δύναμη μέχρι να νιώσεις ότι ο καρπός σου έκανε περισσότερη δουλειά από όλη την υπόλοιπη μέρα Άνοιγες, κοιτούσες τον αφρό, αν δεν ήταν αρκετός έκλεινες και ξανά Ο φραπές του χεριού είχε κάτι που η φραπεδιέρα δεν μας έδωσε ποτέ.

04:28 Είχε μια προσωπικότητα. Κανένας δεν έβγαινε ο ίδιος με τον προηγούμενο. Άλλος είχε αφρό σαν σύννεφο. Άλλος έμοιαζε με κρύονες καφέ που απλώς πήρε μια φευγαλαία ιδέα για το τι θα μπορούσε να γίνει όταν μεγαλώσει. Και φυσικά υπήρχε η διαφήμιση του Ζουγανέλη. Χτύπα ένα φιέστα. Τη θυμόμαστε πάρα πολύ καλά. Μετά λοιπόν από το φραπέ, αν ήθελες διαφορετικό καφέ, ήταν ο ελληνικός, τον οποίο τον ψήναμε στο γκαζάκι ή ο κυπριακός, ανάλογα από ποια μεριά της θάλασσας μας ακούτε γιατί το μπρίκι είναι το ίδιο και η αγωνία επίσης είναι η ίδια Ο καφέ στη φωτιά είναι από τις λίγες δουλειές της κουζίνας που δεν συγχωρούν το «πάω να δω κάτι και έρχομαι»

05:15 Στέκεσαι από πάνω, ανακατεύεις στην αρχή, μετά τον αφήνεις ήσυχο και περιμένεις το καημάκι να ανέβει αργά αργά. Και τη μοναδική στιγμή που θα γυρίσεις το κεφάλι, φουσκώνει, ξεχυλίζει και ζωγραφίζει την αιστεία. Υπάρχει κανείς από τη γενιά μας που δεν έχει ακούσει από την κουζίνα το «φεύγει, φεύγει ο καφές» Και τον Καζάκη, αυτό είναι για μένα το πιο ωραίο κομμάτι του email.

05:41 Ο φίλος μας γράφει ότι ευτυχώς πάντα έχουμε για κάθε ενδεχόμενο. Αυτή η φράση είναι μια ολόκληρη γενιά. Μεγαλώσαμε σε σπίτια όπου υπήρχε πάντα ένα σιρτάρι για το κάθε ενδεχόμενο. Κεριά, σπίρτα, ένας φακός, μπαταρίες που κανείς δεν ήξεραν είναι καινούργιες ή παλιές, λαστιχάκια, κατσαβίδι και κάπου στο βάθος το γκαζάκι του κάμπιγκ με το μπλεφιαλίδιο.

06:09 Μπορεί να μην είχε πάει ποτέ κανείς στο σπίτι στο κάμπινγκ Αλλά τον Καζάκι το είχαμε Γιατί τότε οι διακοπές ρεύματος ήταν κομμάτι της καθημερινότητας Κοβόταν με την πρώτη καταιγίδα Κοβόταν με τις απεργίες Κοβόταν καμιά φορά και χωρίς κανέναν απολύτως λόγο Έτσι για να μην ξεχνάμε ποιος κάνει κουμάντο Και μόλις έσβηνε το φως Ξεκινούσε μία ιεροτελεστία που όλοι την ήξεραν απ' έξω Πρώτες σιωπή Μία συγκεκριμένη σιωπή Γιατί σταματούσε και το βουητό του ψυγείου Που δεν ήξερες ότι ακούς Μέχρι να σταματήσει Μετά η φωνή από το βάθος του σπιτιού Έπεσε το ρεύμα Και αμέσως η κίνηση που έκαναν όλοι Έβγαινε στο μπαλκόνι Ή από την εξώπορτα Για να δεις αν έχει φως ο απέναντι Αν είχε ο γείτονας Το πρόβλημα ήταν δικό σου Αν όλη η γειτονιά ήταν στο σκοτάδι το πρόβλημα ήταν της ΔΕΗ, της ΑΗ κανείς στον Κύπρο.

07:08 Και αυτό παραδόξως ήταν παρηγοριά, ένας κοινός πόνος, ένα κοινό σκοτάδι. Αν ήταν μόνο το δικό σου σπίτι, ερχόταν η σειρά των ασφαλιών. Ο πατέρας με το φακό στο στόμα, γιατί τα δύο χέρια χρειάζονταν για τον πίνακα και εσύ από κάτω να ρωτάς τι κάνεις και να παίρνεις μια απάντηση που ακουγόταν σαν και ο φακός, πάντα ο φακός ήξερες ότι υπάρχει ήξερες περίπου σε ποιο σιρτάρι και όταν τον έβρισκες ψάχνοντας στα τυφλά άναβε για τρία δευτερόλεπτα με ένα κυτρινοπό φως και έσβηνε. Οι μπαταρίες είχαν τελειώσει από την προηγούμενη διακοπή.

07:47 Οπότε κεριά. Ένα κερί σε ένα πιατάκι στερωμένο με λίγο λιωμένο κερί από κάτω το σπίτι γινόταν ξαφνικά άλλο σπίτι. Οι σκιές μεγάλωναν στους τείχους και εμείς τα παιδιά ανακαλύπταμε ότι με δύο χέρια μπροστά στη φλόγα μπορείς να φτιάξεις ένα σκύλο, ένα πουλί ή κάτι που υποτίθεται ότι ήταν λαγός. Κάποιος έβγαζε την τράπουλα, κάποιος άλλος το τρανζιστωράκι για να ακούσει ειδήσεις και η οικογένεια καθόταν όλοι στο ίδιο δωμάτιο για τον πιο απλό λόγο.

08:18 Το αφός. Υπήρχε και η μεγάλη αγωνία της μητέρας Μην ανοίγετε το ψυγείο Κάθε άνοιγμα ήταν σαν προδοσία Και ο καταψύκτης με το παγωτό γινόταν θησαυροφυλάκιο Μέχρι που κάποιος αποφάσισε ότι Αφού θα λιώσει έτσι και αλλιώς Καλύτερα να το φάμε Λογική που δεν έχει αμφισβητηθεί ποτέ από κανένα παιδί Και μετά η επιστροφή Από τις πιο ωραίες στιγμές του μεγαλώματος Το φως ερχόταν απότομα Άναβαν όλα τα δωμάτια μαζί γιατί κανείς δεν είχε θυμηθεί να κλείσει τους διακόπτες και από όλη τη γειτονιά ακουγόταν την ίδια στιγμή ένα «Ήρθε!» σαν να μπήκε γκολ στο ντέρμπι.

09:01 Αμέσως μετά ξεκινούσε η πιο εκνευριστική δουλειά της δεκαετίας του 90. Να ξαναρυθμίσεις την ώρα στο φούρνο, στο ραδιοξυπνητήρι και φυσικά στο βίντεο που αναβόσβηνε εκείνο το 0000 με μια επιμονή σχεδόν προσβλητική έτσι. Σε πολλά σπίτια αναβόσβηνε έτσι για χρόνια γιατί κανείς δεν ήξερε πως ρυθμίζεται και κανείς δεν είχε την όρεξη να ψάξει να βρει το εγχειρίδιο.

09:29 Σήμερα η διακοπή ρεύματος είναι άλλο πράγμα. Το πρώτο που κοιτάμε δεν είναι αν έχει φόσο απέναντι, αλλά το ποσοστό της μπαταρίας του κινητή. Το δεύτερο είναι το ίντερνετ, γιατί το ρούτερ σβήνει μαζί με τα άλλα. Ο φακός είναι πια μέσα στο τηλέφωνο και το powerbank έχει πάρει τη θέση του γκαζακιού στο σιρτάρι του κάθε ενδεχόμενου.

09:51 Κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, όπως ανακάλυψε και ο φίλος μας, χάσαμε τη σιγουριά ότι ξέρουμε να κάνουμε τα απλά πράγματα χωρίς μπρίζα. Να χτυπήσουμε ένα καφέ, να βράσουμε νερό, να περάσουμε έναν πρωινό χωρίς οθόνη. Δεν θα πω ότι ήταν καλύτερα. Ο ακροατής μας έχει απόλυτο δίκιο. Ο ηλεκτρισμός είναι η μεγαλύτερη ανακάλυψη του ανθρώπου και κανείς δεν θέλει να γυρίσει στα κεριά.

10:16 Το ρεύμα είναι ζεστασιά, είναι ασφάλεια, είναι το ψυγείο με τα φάρμακα και το μηχάνημα που δουλεύει στο νοσοκομείο. Ούτε ο πιο ρομαντικός νοσταλγός δεν θα το άλλαζε με ένα κερί σε πιατάκι Οι διακοπές της παιδικής μας ηλικίας όμως άφησαν πίσω τους κάτι που αξίζει να κρατήσουμε Μας έμαθαν ότι όταν σβήνουν όλα, μένει ένα δωμάτιο, μία φλόγα και οι άνθρωποι που κάθονται γύρω της Και μας έμαθαν να έχουμε πάντα ένα γκαζάκι για κάθε ενδεχόμενο Φαντάζομαι ότι εκείνο το πρωινό στο σπίτι του φίλου μας κύλησε κάπως έτσι εκείνος με το βαζάκι να χτυπάει το φραπέ σαν τον Tom Cruise ο κοκτέιλ εκείνης στον καζάκι να φυλάει το καημάκι από το ξεχύλισμα και οι δύο να θυμούνται πως τα έφτιαχναν όταν ήταν νέοι μπορεί να έγινε πιο αργά ο καφές για εκείνη την ημέρα αλλά μάλλον ήταν και ο πιο νόστιμος φίλες ευχαριστώ πάρα πολύ για το email και για την ιδέα και εσείς αν έχετε μια ιστορία που θέλετε να την πούμε μαζί γράψτε μου γιατί η νοσταλγία Θέλει κάποιον να στέκεται από πάνω της για να μην του φύγει.

11:26 Αυτό ήταν λοιπόν το επεισόδιο μας. Μέχρι την επόμενη φορά να είστε όλοι καλά.