Η κρίση των Ιμίων διεθνοποίησε την τουρκική προκλητικότητα στα χρόνια που ακολούθησαν

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Φίλες και φίλοι, γεια σας και καλώς ήρθατε σε ένα ακόμη επεισόδιο της σειράς Ακούγοντας. Σε αυτή τη νέα σειρά, αρχικά θα πάμε 30 χρόνια πίσω στα γεγονότα των ημείων και στη μοιραία νύχτα της πτώσης του ελικοπτέρου που στήχησε τη ζωή σε τρεις αίλης αξιωματικούς. Θα επιστρέψουμε όμως αμέσως στο σήμερα για να εξετάσουμε με τη βοήθεια των καλεσμένων μας αλλά και την ψυχραινία που μας δίνει η χρονική απόσταση, τι έχουν αφήσει στην ελληνική εξωτερική πολιτική και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις τα γεγονότα εκείνης της τελευταίας εβδομάδας του Ιανουαρίου του 1976.

00:43 Κοντά μας σήμερα έχουμε τον κύριο Δημήτρη Περταφύλλου, καθηγητή διεθνούς πολιτικής στο Πάντιο Πανεπιστήμιο. Καλώς ήρθατε κύριε Περταφύλλου. Καλώς σας βρήκα, σας ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση. Πιστεύετε ότι τα γεγονότα εκείνων των ημερών, ένα σημείο καμπής για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και λέω σημείο καμπής από την άποψη ότι άλλαξε κάτι το οποίο το βλέπουμε και σήμερα ακόμα, τα γεγονότα, το πώς επηρέασαν σήμερα την πολιτική στις σχέσεις των δύο χωρών.

01:12 Ναι, νομίζω ότι είναι. Εξαίρετε, έχω κάτι που καθόμουν ακάτω να δω λιγάκι, ποια είναι η ημερομενία στα ορόση μας ελληνοτουρκικές σχέσεις και ιδιαίτερα μετά τα ίμια. Και το ενδιαφέρον είναι ότι επειδή εμείς πάντα έχουμε μια τάση και σήμερα και το 2026, τελευταία χρόνια μετά τα ίμια, να βλέπουμε πάντα τα ελληνοτουρκικά μέσω των πρίσματων τουρκικών μόνο και όχι να βλέπουμε την ευρύτερη εικόνα.

01:38 Βλέπουμε πως τα ίμια έχουν επηρεάσει τις σχέσεις γιατί τις έχουν διεθνοποίησει κατά κάποιο τρόπο. Είναι κάτι που πολλές φορές θεωρώ ότι στην Ελλάδα δεν το συνηθοποιούμε. Και όπως σας είπα μέχρι και σήμερα όταν αναλύουμε τα ελληνοτουρκικά. Δηλαδή ως άμεση συνέπεια της κρίσης αυτής ήταν η απόφαση του Λουξεμβούργου, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου το 1997 όπου απερίφθη η τουρκική αίτηση να ξεκινήσουν τα αξιακές διαπραγματεύσεις.

02:06 Και βλέπουμε ότι μετά ανακαστήκαμε να πάμε στο Ελσίνκι το 1999 στο Συμβούλιο της Κοπενχάλης το 2002 το Δεκέμβριο ότι διαπαίρνει η Τουρκία το πράσινο φως αλλά όλο αυτό είπε τις συνέπειες ότι θα έπρεπε να βρεθεί μια χρυσή τομή στα ελληνουτουρκικά και αυτή η διεθνοποίηση έχει συνεχιστεί. Η ένταξη της Κύπρου το Μάιο του 2004 όλα αυτά έχουν επηρεάσει τα ευρωτουρκικά σε μεγάλο βαθμό και νομίζω αυτά όλα απορρέουν από τα ίμια.

02:36 Παράλληλοι διάδρομοι. Άλλο τώρα τι είναι τα ελλοντουρκικά και πώς η Τουρκία προσπάθησε να δημιουργήσει ένα επεισόδιο στα Ήμια το 1996. Άλλο η προσπάθειά της ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και γενικότερα να προσπαθεί να ανήκει στους δυτικούς θεσμούς. Κράτος μέλος από το 1952 στο ΝΑΤΟ και από τότε διεκδική να ενταχθεί στην Ευρώπη και να έχει σαρθεί πορεία.

03:04 αλλά βλέπουμε ότι ακριβώς λόγω των ημίων προσθέθηκαν σε αυτή τη συζήτηση και στο διάλογο και στην διαπραγμάτευση της Τουρκίας και τα δεκάμαστα ζητήματα και γίνανε σημαντικά. Και από αυτή την άποψη και με την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας με τον τρόπο που εντάχθηκε, διαρρεμένη πως είναι και σήμερα έχουν επηρεάσει τις ενοτουρκικές σχέσεις σε μεγάλο βαθμό και τις έχουν σταθεροποίησει παρόλο ότι κατά καιρούς υπάρχουν κρίσεις και θα πάω και εκεί αν θέλετε στις κρίσεις ιδιαίτερα στη δεκαετία του 20 η σημερινή δεκαετία είχα κάνει κάποια στιγμή όταν ήμουν στην Τουρκία με έναν Τούρκο συνάδελφο νομίζω το 2017 μια έρευνα των ελίτ πως η Τούρκη ελίτ πανεπιστημιακή, στρατιωτική διπλωματική, πολιτική δημοσιογράφη και επιχειρηματίες βλέπουν αυτές τις έξι κατηγορίες την τουρκική εξωτερική πολιτική αλλά ιδιαίτερες ελληνοτουρκικές σχέσεις.

04:01 Και αυτοί βασιζόταν σε μια έρευνα που είχα κάνει τρία-τέσσερα χρόνια νωρίτερα για το London School of Economics με τον συνάδελφο μου τον Κώστα τον Ιφαντή για πώς οι Έλληνες ελίτ βλέπουν τα ελληνοτουρκικά. Ήταν πολύ ενδιαφέρουσα μια ερώτηση ιδιαίτερα. Πέραν της έλλειψης εμπιστοσύνης που επικρατεί και στις δύο πλευρές. δηλαδή εμείς η ελίτη Έλληνες έλειψε εμπιστοσύνη 11% νομίζω αν θυμάμαι καλά των Τούρκων και λίγο ψηλότερα οι Τούρκοι εμάς αλλά υπάρχει έλειψη εμπιστοσύνη αλλά η ερώτηση είχε να κάνει πώς εμπιστεύονται την Ευρωπαϊκή Ένωση και εκεί πέρα είδαμε ότι η Τούρκη ελίτ σου λένε ότι δεν εμπιστεύονται ακριβώς επειδή έχουν επιρροή οι Έλληνες και οι Κύπροι και αυτή η επιρροή που έχουν που ακόμη και σήμερα παραπονιούνται για αυτό, βλέπουμε τι ανακοινώσεις έχουν γίνει με την ανάληψη της Κυπριακής Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, δείχνει πως επηρεάστηκε η ενταξιακή τους πορεία από τα Ήμια, επειδή εμείς ως κρατοσμέλος είχαμε τουλάχιστον αυτό ως μοχλό πίεσης

05:04 και βεβαίως έχει κατά κάποιο τρόπο σταθεροποίησει, βάλει σε ένα πλαίσιο τις ερωτουρκικές σχέσεις, παρόλο τις περιοδικές εντάσεις που έχουμε κατά καιρούς, σταθεροποίηση για να μην ξεφύγουμε πάλι να φτάσουμε σε ένα επεισόδιο σαν τα Ήμια. Προς το παρόν, φτάσαμε εκεί και εκεί που φτάσαμε πάλι το 2020 με το διπλό επεισόδια και τα επεισόδια στον Εύρο και αργότερα το χρόνο όλη αυτή η ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο, πάλι και εκεί πέρα ο διεθνές παράγοντας που δεν είναι συνδεδεμένα με τα αντιτουρκικά, βοήθησε κατά κάποιο τρόπο να ξαναβάλει τις αντιτουρκικές σχέσεις σε ένα πλαίσιο διεθνοποίησης.

05:48 Αν πούμε ότι το πρώτο είναι εξευρωπαϊσμός, δηλαδή η ευρωπαϊκή πορεία, εδώ πέρα βλέπουμε συνδυασμός και διεθνοποίησης και εξευρωπαϊσμού. Και τι εννοώ. Η κρίση μεταξύ Τουρκίας και Αμερικής, που είναι διαχρονική, αλλά φάνηκε ότι ήταν ουσιαστική το καλοκαίρι του 2016 όταν έγινε η απόπειρα παξικοπήματος κατά της κυβέρνησης Ερντογάν και για κάποιες ώρες οι Αμερικανοί δεν είχαν πρόσβαση στη βάση του Τσελίξα πυρηνικά τους όπλα και δημιούργησε αυτό μια τεράστια κρίση μεταξύ αυτών των δύο χώρες και συν το γεγονός ότι η Τουρκία ξεκίνησε το δικό της αφήγημα προς μια στρατηγική αυτονομία έφερε τους Αμερικανούς πιο κοντά σε εμάς και όχι μόνο γιατί σου λέει θέλουμε να έχουμε χώρες φιλικές για την επιρροή μας, για τις βάσεις μας, τις αυτερότητας μας, η περιοχή.

06:39 Και ως συνέπεια αυτών των εξελίξεων και το γεγονός ότι η Ελλάδα ξεκίνησε να εξοπλίσεται και βλέπουμε τα αποτελέσματα αυτού του εξοπλιστικού προγράμματος με την πρώτη φρεγάτα Μπελαρά και ό,τι άλλα έχουμε παραγγείλει και παίρνουμε πια. ως συνέπεια βλέπουμε το Μάιο του 1922 τον Έλληνα Πρωθυπουργό να μιλάει στα δύο σώματα του Κογκρέσου στην Αμερική και αυτό πάλι άλλαξε πάλι τα δεδομένα.

07:07 Πάλι θέλω να πω ότι μια κρίση δικιά μας διμερές, τουλάχιστον η δοκιμασία της Αμερικής, τις αδοχές της Ελλάδας, της ασφάλειας κλπ. Η αντίδραση τουλάχιστον και όλα αυτά σας λέω έχουν σχέση με τα ίμια από την άποψη ότι το 1920 βλέπουμε υπήρχε και άμεση αντίδραση των ευρωπαϊκών δυνάμεων με μια μέρα αργότερα να επισκέπτονται τα σύνορα πρόεδρος της Επιτροπής, πρόεδρος του Συμβουλίου και άλλοι πρωθυπουργοί και ηγέτες μαζί με τον έναν πρωθυπουργό πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου, τι ήτανε.

07:38 Η κρίση της Αμερικής με την Αμερική και αυτή να μας επηρεάζει και βλέπουμε πως οι εξελίξεις μας ευνόησαν να φτάσουμε σήμερα στο σημείο και μετά οι θέσεις που έχουν πάρει οι ελληνικές κυβερνήσεις που είναι διαφορετικές από τις θέσεις της ελληνικής κυβέρνησης όσον αφορά το Ουκρανικό, όσον αφορά τη Γάζα με τις ομοκαριακές επιθέσεις το 1923 και έκτοτε τουλάχιστον.

08:03 Βλέπουμε ότι όλες αυτές, δηλαδή υπάρχει για μένα μια συνέχεια από τα ίμια για το τρόπο πώς η Ελλάδα αντιμετώπισε το πολιτικό μας σύστημα διαχρονικά, το προβληματικό πολιτικό σύστημα που με τις εντάσεις του παρατάφτα υπάρχει μια ομόφωνη προσπάθεια να αντιμετωπίσουμε αυτό που θεωρούμε ότι είναι τουρκική απειλή και την έχουμε διεθνοποίησει εντός ευρωπαϊκού πλαισίου και γενικότερα οι συνθήκες μας ευνόησαν και σε πιο διεθνές επίπεδο για να φτάσουμε εδώ που βρισκόμαστε σήμερα.

08:37 Και βλέπουμε πάλι ότι και ο ευρωπαϊκός παράγοντας, ότι παρόλο ότι η ένταση της προσπάθειας να ενταχθεί η Τουρκία στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μειωθεί και πια δεν συζητάμε ότι σχεδόν ανοιχτά, παρόλο ότι είναι υποκλήσιμφια από σαν δεξιχώρα και παρόλο ότι είναι σε φάση διαπραγμάτευσης, οι διαπραγματεύσεις έχουν παγώσει και δεν συζητάμε για την ένταξή της.

09:00 Παρά τα αυτά βρέθηκε ακριβώς για λόγους ασφάλειας και το νέο αφήγημα που είναι η συμμετοχή στα διάφορα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Άλληνας και στην παραγωγή που και εκεί πέρα πάλι ο ευρωπαϊκός παράγοντας παίζει ρόλο και πάλι η Ελλάδα παίζει ρόλο μαζί με την Κυπρική Δημοκρατία για να κατά κάποιο τρόπο βάλει σε μια ρότα να περιορίσει ενδεχομένως την τουρκική απεινή ή οποιασδήποτε δεύτερη σκέψη μπορεί να υπάρχουν συνάγκυρα όσον αφορά ελληνικά νησιά, βραχονιχίδες κ.κ.

09:35 δεξής. Ωστόσο για να επανέλθω πάλι στα το ανοίξατε λίγο το θέμα το διεθνοποιήσατε, δηλαδή μας δώσατε λίγο τη γενικότερη διεθνή κατάσταση γύρω από τα ελληνοτουρκικά όπως εξελίχθηκε μετά από τα έμια, όμως για να επανέλθω λίγο, για να κλείσω λίγο έτσι το τόξο είναι το εξής ότι δημιουργώντας η Τουρκία ένα νέο ζητούμενο ένα νέο καθεστώς με τον κρυζάρισμα μέρους του Αιγαίου, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις όσον αφορά τις διαφορές φαίνεται πλέον να είναι κολλημένες.

10:10 Να είναι δηλαδή παγωμένες και παγιωμένες. Να το πω έτσι. Πριν να είχαμε την υφαλοκρηπή διεθνή είδατα κτλ. Τώρα πια έχουμε αμφισβήτηση ζωνών του Αιγαίου. Δηλαδή έχει μεγαλώσει πλέον η απέτηση της Τουρκίας και η ελληνική πλευρά φυσικά εδώ πέρα δεν κάνει πίσω και φαίνεται τα πράγματα να έχουν παγώσει και να έχουν παγιωθεί.

10:37 Έχουμε διαφορές που δεν μπορούμε να τις λύσουμε, θα μείνουν έτσι, να το πω απλά. Ναι, έχετε δίκιο. Το διεύρυνα λιγάκι γιατί όντως νομίζω αυτό που έχει προσπαθήσει να κάνει η ελληνική πλευρά διαχρονικά είναι να μετριάσει λίγο την τουρκική απειλή. Παρά τα αυτά, και άμα πάρουμε και πάλι ως σημείο αναφορά στα ίμια, έχουν διευρύνει την ατζέντα οι Τούρκοι.

11:00 μέχρι και οι επιστολίες που έχουν εσταλεί στον ΟΗΕ το 1922 όσον αφορά το δικαίωμα ή όχι στρατικοποίησης ή άμυνας των ελληνικών νησιών είναι ενδεικτικές πώς έχουν διευρύνει την ατζέντα. Συν χίλια δύο άλλα ζητήματα που κάνει την επίλυση των θεμάτων αρκετά δύσκολη. Αλλά η αντίδραση της Ελλάδος γνωρίζοντας ότι είναι πάρα πολύ δύσκολο να βρεθεί χρυσή τομή με την Τουρκία ήταν ακριβώς να αξιοποιήσει οτιδήποτε διπλωματικά, πολιτικές συμμαχίες έχει και τις εξελίξεις διαχρονικά που έχουν προκύψει για να μπορεί να μετριάσει τις τουρκικές απειλές.

11:45 Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι και στην Άγκυρα και κατά καιρούς, αλλά και στην Αθήνα κατά καιρούς, δεν υπάρχει η σκέψη ότι θα πρέπει να βρεθεί μια χρυσή τομή. Δεν νομίζω ότι αυτά είναι λόγια είτε από τους Τούρκους αξιωματούχους διαχρονικά είτε από τους Έννες αξιωματούχους, εξαρτάται ποιοι είναι αυτοί οι αξιωματούχοι και αναλυτές, ότι δεν θα πρέπει να βρεθεί μια κρισιτομή γιατί αυτό το πράγμα δεν μπορεί να συνεχιστεί.

12:12 Και μετά εξαρτάται από πώς το βλέπει ο καθένας. Όσον αφορά ισορροπία δυνάμειων, ξέρουμε ότι εδώ πέρα η Τουρκία είναι μια χώρα που πολύ μεγαλύτερη, με πολύ μεγάλες δυνατότητες, μια μεσαία χώρα που προσπαθεί να έχει παγκόσμια ενδέλεια, όχι μόνο περιφερειακή. Η Ελλάδα είναι μια μικρή χώρα που συρρυγνώνεται δημογραφικά και όχι μόνο.

12:35 Και βλέπουμε πια πως και στις εποχές που ζούμε, αυτά που πετάμε και μας έχουν βοηθήσει περί δικαίου, διεθνές δικαίου, δίκαιου της άλασας, όλα αυτά έχουν αρχίσει να κατρανούν. ακριβώς επειδή αυτοί που οι μεγάλες χώρες που το έκτησαν αυτό το σύστημα το παραβιάζουν οι ίδιες αλλά όντως με τη διέμνηση της ατζέντας ο τρόπος αντιμετώπισης λόγων των ημείων ήταν να βρούμε τρόπους πραγματικά να μόχλευσεις αυτής της τουρκικής απειλής και αυτά έχουν βρεθεί εντός της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και γενικότερα στην συνεργασία μας με τις ΗΠΑ.

13:19 Αναφέρατε λίγο τα περί διεθνούς δικαίου, το οποίο καταπατήται από αυτούς που το δημιούργησαν. Έχουμε, να το πω με λίγα λόγια, έχουμε μια νέα κατάσταση διεθνώς πια. Βλέπετε αυτό στα ελληνικοτουρκικά να εξελίσσεται, να το πω έτσι, δυσάρεστα. Βλέπετε να έχουμε δηλαδή ότι από τη στιγμή που βλέπουμε το διεθνές δίκαιο πια αρχίζει να μετράει ολοένα και λιγότερο στις διεθνείς σχέσεις.

13:44 Βλέπετε να έχουμε δυσάρεσες εξελίξεις, θα μπορούσαμε να έχουμε ίσως δυσάρεσες εξελίξεις και στην περιοχή μας. Εντάξει, θα μπορούσαμε, αλλά θα μπορούσαμε το γεγονός ότι βρισκόμαστε στην φάση που βρισκόμαστε, να πειράσει και θετικά τις εξελίξεις. Θέλω να πω ότι εμείς το βλέπουμε σε θέματα ισορροπίων δυνάμεων και ισχύς και βλέπουμε μια πολύ πιο ισχυρή Τουρκία με περισσότερες δυνατότητες να την βολεύει αυτό.

14:08 Και λέμε, κοιτάξτε το παράδειγμα της Κύπρου και όχι μόνο, και τι έχει κάνει και σε λιτωνικές χώρες, η Ράκ, η Συρίακου, το κατεξής. Και αυτό να την βολεύει να εξυπηρετεί από την άλλη όμως. Ε, πάλι, από πλευράς άγγυρας βλέπει μια γενικότερη αστάθεια και ότι οι πολύ μεγαλύτεροι παίκτες, Αμερικανοί, Ρώσοι, Κινέζοι, ενδεχομένως μπορεί να παίζουν σε άλλο επίπεδο και άλλο παιγνίδι και να μην θέλουν τους κανόνες που τους περιορίζουν αλλά και αυτή η ίδια να θεωρεί και αυτό απειλεί για την ίδια που σημαίνει ότι δίνεται η δυνατότητα, ενδεχομένως η προσπάθεια μήπως μπορεί η Αθήνα και η Άγκαιρα να βρει ένα μόνος βιβέντη γιατί εδώ πέρα νομίζω απειλούνται οι συνοχοί και των δυο όπως γενικότερα των θετήματα πυπακής ασφάλειας, περιφερειακής ασφάλειας και το καθεξής.

15:01 Και γι' αυτό δεν υπάρχει μια ξεκάθαρη απάντηση. Δηλαδή νομίζω ότι ωραία είναι αυτό που λέμε στην Ελλάδα πάντα, α κοίταξε τότε δίνουμε ιδέες στους Τούρκους, αλλά και οι Τούρκοι νομίζω οι ίδιοι δεν είναι σίγουροι αν θα θέλανε να ζουν σε τέτοιο κόσμο. Για να το κλείσω εδώ θα σας πω ότι μιλούσα με μια Τουρκάλα συνάδελφο του διπλωματικού ρεπορτάζ παλιά και πολύ έμπειρη και τη ρωτούσε για αυτά τα ζητήματα και μου λέγει ότι έχουμε τόσα προβλήματα στην περιοχή μας με τη Συρία, με το Ιράν που τα ζητήματα του Αιγαίου δεν είναι ούτε καν μονόστιλο η σχέση με την Ελλάδα δεν ασχολείται κανένας στο δημόσιο διάλογο για να ξέρεις, για να καταλάβεις μου λέει, δεν τα θεωρούμε σημαντικά έχουμε τόσα πολλά προβλήματα γύρω μας και τόσες πολλές ανοιχτές πληγές που τα ελληνουτουργικά δεν υπάρχουν καν στην ημερήσια αποδελτίωση.

16:04 Ναι, ναι και νομίζω όχι μόνο αυτό, αλλά σε ένα μεγάλο μέρος της κοινής νόμης θα είχε ανετικές συνέπειες και στο εσωτερικό για την κυβέρνηση. Δηλαδή αν προσπαθούσε, ξαναανακοινώθηκε πριν μερικές εβδομάδες, μέρες, πώς ήταν ότι και για φέτος ανανεώνεται αυτό το καθεστώς της επτάμερης βίζας σε συγκεκριμένα νησιά. όλο αυτό είναι μια βαλδίδα που δίνει στους Τούρκους πολίτες να μπορούν να πιάνουν στο εξωτερικό.

16:28 Υπάρχουν θετικές απόψεις από την Ελλάδα. Το γεγονός ότι έχουν γεμίσει τουλάχιστον εγώ στο κέντρο της Αθήνας, στο Παγκράτη που μένω ακούω πολλούς Τούρκους και μαθαίνω ότι πάρα πολλοί πια έχουν προσπαθήσει να βρουν και ένα καταφύγιο ένα πάτημα εδώ, έχουν μετακομίσει δηλαδή η κοινή γνώμη είναι αρκετά θετική όσον αφορά οι δυτικοί, οι πιο εξευρωπαϊστές Τούρκοι αυτοί του Αιγαίου γενικότερα που είναι και ψηφοφόροι του ΑΚΕΠ και όχι.

16:56 Είναι πολύ πιο θετικοί προς την Ελλάδα από ό,τι ήταν ενδεχομένως παλαιότερα και νομίζω ότι πρέπει να το λάβουμε αυτό υπόψη γιατί όντως τα προβλήματα τόσα χρόνια ζούσε στην Τουρκία αυτά ήταν τα άλλα τα προβλήματα. Η Συρία, το Ιράκ και οι σχέσεις με την Ρωσία. Γι' αυτό θεωρώ ότι η ίδια θεωρείται υπό απειλή για αυτό που γίνεται αυτή τη στιγμή και νομίζω ότι πρέπει να δούμε γενικότερα γι' αυτό σας λέω, εγώ πάντα φαίνω τη μεγάλη εικόνα γιατί βλέπω ότι και η Τουρκία δεν ασχολείται μόνο στο στενό πλαίσιο των Ελληνοτουρκικών και η επικείμενη συνάντηση που είναι να γίνει μεταξύ των δύο ηγετών το ελπίζω τώρα εντός του Φεβρουαρίου στην Άγκυρα και μια γενική συζήτηση να γίνει για το πώς η κάθε πλευρά βλέπει τις εξελίξεις είναι θετικό γιατί νομίζω ότι υπάρχουν σημεία σύγκλησης.

17:49 Και εκεί πέρα τα δικά μας τα ζητήματα δεν είναι τόσο ψηλά στην ατζέντα τελικά, τα ελληνοτρουκικά, που σημαίνει ότι μπορεί ενδεχομένως να υπάρχει μια κινητικότητα. Όχι να τα λύσουμε, αλλά τουλάχιστον αυτή η προσπάθεια που έχει γίνει από τις δύο πλευρές, ιδιαίτερα από την ελληνική, να μειωθεί η ένταση, νομίζω είναι λογικό να συνεχιστεί.

18:08 Μπορεί να κάνω λάθος, έτσι, αλλά κάπου εκεί νομίζω ότι βρισκόμαστε. Κύριε Παναφύλου, σας ευχαριστώ πολύ για αυτή τη συζήτηση. Εσπίσου να διαφωτίσαμε λίγο περισσότερο αυτούς, τέλος πάντων, που ενδιαφέρονται για αυτά τα θέματα και θα έχουν την υπομονή να μας ακούσουν. Σας ευχαριστώ πολύ για άλλη μια φορά. Και εγώ σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την πρόσκληση και για την ευκαιρία.