Ο Φάουστ χωρίς λύτρωση: όταν ο διάβολος δεν χάνει
Ανατροπή στο ...χαρτίΣχετικά με αυτό το επεισόδιο
Μια αναλυτική ανάγνωση του Φάουστ χωρίς λύτρωση. Τι σημαίνει ένας κόσμος όπου η φιλοδοξία δεν τιμωρείται και ο Μεφιστοφελής δικαιώνεται;
Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.
Αν όμως αφαιρέσουμε αυτή τη σωτηρία δεν αλλάζουμε απλώς το τέλος, αλλάζουμε ολόκληρη τη λογική πάνω στην οποία στηρίχθηκε η νεωτερική ηθική. Γιατί ο Φάουστ δεν είναι ένας αμαρτωλός, είναι το πρότυπο του σύγχρονου ανθρώπου, μορφωμένος, ανυκανοποίητος, βέβαιος ότι του αξίζουν περισσότερα από όσα του δίνει ο κόσμος. Και εδώ μπαίνει το ερώτημα. Αν ένας τέτοιος άνθρωπος δικαιωνόταν, τι μήνυμα θα έμενε.
Πάμε να δούμε όμως τι πραγματεύεται ο Φάουστ πέρα από το καλό και το κακό Ο Φάουστ δεν πουλά την ψυχή του για πλούτη η εξουσία Αυτή είναι μια παιδική ανάγνωση την πουλά γιατί δεν αντέχει τα όρια τα όρια της γνώσης τα όρια της ανθρώπινης εμπειρίας τα όρια της ίδιας του της ύπαρξης Έχει διαβάσει τα πάντα Έχει διδάξει τα πάντα και όμως νιώθει ότι η ζωή του είναι άδεια όχι φτωχή άδεια Ο μεθυστοφέλης δεν έρχεται ως πειρασμός έρχεται ως απάντηση σε ένα φιλοσοφικό αντιέξοδο.
Αν η ζωή δεν σου δίνει νόημα, πάρε το μόνο σου. Η συμφωνία δεν είναι ηθική εκτροπή. Είναι συνειδητή αποδοχή ότι το νόημα είναι ανθρώπινη κατασκευή. Γιατί η κρίσιμη σκηνή δεν είναι η αποπλάνηση της Μαργαρίτας Είναι η στιγμή της συμφωνίας Εκεί όπου ο Φάουστ δηλώνει ρητά Ότι αν υπάρξει στιγμή που θα θελήσει να κρατήσει τον χρόνο ακίνητο Τότε αξίζει να χαθεί Με θυστοφέλης Ω, πάψε με τη λύπη σου να κλώθεις Που σου τρώγεις αγίπα στην ψυχή στη συντροφιά την πιο άσχημη το νιώθεις με τους ανθρώπους πως είσαι άνθρωπος και εσύ μα δεν στοχάστηκα ποτέ μέσα στην πλέμπα να σε φέρω δεν είμαι από τους τρανούς το ξέρω όμως αν ήθελες με εμένα πεις μες στη ζωή μαζί μου το στέργο με ευχαρίστησή μου να γίνω στη στιγμή δικό σου με παίρνεις σύντροφό σου και αν πραγματικά σε ευχαριστώ με έχεις δούλο σου σκλάβο σου πιστό.
Φάουστ Και με τι πρέπει εγώ να στο πληρώσω. Με τι στοφέλεις. Γι' αυτό διωρία πολύ έχεις να σκεφτείς. Φάουστ Όχι, όχι. Ο διάολος είναι εγωιστής. Η αγάπη του Θεού δεν κάνει τόσο πρόθυμα κάτι που τον άλλον ωφελά. Τους όρους ξεκάθαρα να εξηγηθείς. Τέτοιοι δούλοι μας φέρνουν μπελά Με δυστοφέλης Εδώ παίρνω το χρέος εγώ να σε δουλεύω Στο πνεύμα σου να μην ησυχάζω τη στιγμή Μα άμα εκεί πέρα ξανασμίξουμε Γυρεύω και από σένα την ίδια πληρωμή Φάουστ Το εκεί πέρα σου λίγο με ζαλίζει Τον κόσμο μόνο αυτό ποιος μου γκρεμίζει Και ας πεταχθεί άλλος ύστερα σαν θέλει Κάθε χαρά μου από τις γης αυτή αναβρίζει Ο ήλος αυτός τους πόνους μου φωτά Μπορώ να χωριστώ μόνο από αυτά Τι θα γίνει κατόπιν δεν με μέλει Δεν θέλω άλλο να ακούσω παρακάτω Αν θα μισούν και αν θα αγαπούν παραπέρα Και αν ίδια και στην άλλη εκείνη σφαίρα Ένα πάνω θα υπάρχει και ένα κάτω Με δυστοφέλης Μπορείς με αυτό το νόμιμα να δεθείς «Έλα τάξε το, γρήγορα θα δεις η τέχνη μου τι αξίζει.
Εκείνο που ο άνθρωπος δεν είδε ακόμα, εγώ σου δίνω». Όλα αυτά σημαίνουν κάτι τρομακτικό. Ο Φάουστα απορρίπτει την ευτυχία ως στόχο, απορρίπτει την ηρεμία, απορρίπτει τη συμφιλίωση με το ανθρώπινο μέτρο. Δεν ζητά απόλαυση, ζητά αένα υπέρβαση. Και σε αυτό το σημείο ο Μεθυστοφέλης δεν εξαπατά, απλώς καταγράφει ένα αίτημα.
Αλλά όχι τόσο μακριά. Αν αφαιρεθεί αυτή η ασφαλιστική δικλίδα, τότε η φιλοδοξία δεν εξαρνίζεται. Η ύβρις δεν διορθώνεται. Και η γνώση δεν αθώνεται. Ο Φάουστ θα πήρωνε ακριβώς αυτό που ζήτησε. Μια ζωή χωρίς μέτρο, άρα ένα τέλος χωρίς έλεος. όχι γιατί έπρεπε αλλά γιατί ήταν λογικά συνεπές Σε ένα δεύτερο σενάριο θα μπορούσαμε να εξετάσουμε το ανεχόμενο αν ο Φάουστ ήταν το πρότυπο της εποχής μας Σήμερα ο Φάουστ δεν χρειάζεται τον διάβολο το σύστημα του προσφέρει ακριβώς ό,τι θέλει συνεχή κίνηση διαρκή υπέρβαση καμία στιγμή ανάπαυσης αν ο μεθυστοφίλης κέρδιζε θα βλέπαμε κάτι οικείο έναν άνθρωπο που πετυχαίνει τα πάντα και δεν σώζεται ποτέ όχι επειδή τιμωρείται αλλά επειδή δεν υπάρχει πια η έννοια της σωτηρίας και μια τρίτη εκδοχή τι θα γινόταν αν το κακό γινόταν κανονικότητα το πιο επικίνδυνο σενάριο δεν είναι η κόλαση Είναι η επιτυχία. Ένας Φάουστ που κερδίζει γίνεται παράδειγμα προς μίμηση. Αποδεικνύει ότι άξιζε. Μετατρέπει την εξαίρεση σε κανόνα. Και τότε ο μεδιστοφέλης δεν είναι πια πρόσωπο. Είναι δομή.
δεν ξέρει πότε να σταματήσει και ο Ρασκόρνικοφ δείχνει ότι χωρίς συνέπειες το έγκλημα γίνεται θεωρία. Όλοι τους είναι φάουστ χωρίς άφεση και όλοι καταραίων όχι από τιμωρία αλλά από συνέπεια. κάτι που δεν μας βολεύει. Ότι ο κόσμος μας μοιάζει περισσότερο με έναν κόσμο όπου ο μεθυστοφέλης δεν χάνει αλλά δεν χρειάζεται καν να εμφανιστεί γιατί οι συμφωνίες γίνονται πια χωρίς αίμα.
Καριέρες και όραμα. Ένα τέτοιο τέλος θα ήταν πιο ειλικρινές. Ίσως το πιο τίμιο τέλος του Φάουστ να ήταν να χαθεί. Όχι για να αντιμορρηθεί αλλά για να αποδειχθεί ότι ορισμένες επιλογές έχουν πραγματικό κόστος. Γιατί αν ο Φάουστ σωθεί οπωσδήποτε τότε δεν έχουμε τραγωδία. Έχουμε παρηγορία. Και η παρηγοριά είναι πάντα πιο επικίνδυνη από το κακό.
Σχόλια
Χωρίς σχόλιαΣυνδεθείτε για να συμμετάσχετε στη συζήτηση
Σύνδεση για ΣχολιασμόΔεν υπάρχουν σχόλια ακόμα