60 Επεισόδια Ανθρώπων Σχέσεις: Μια Παύση για Όσα Μας Ενώνουν

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:01 Καλώς ήρθατε στο podcast Ανθρώπων Σχέσεις. Είμαι ο Ιωάννης Σιδηρόπουλος και εδώ εξερευνούμε τη ψυχολογία των σχέσεων, τις προκλήσεις της σύγχρονης ζωής και ανοίγουμε χώρο για σύνδεση με τον εαυτό μας και τους άλλους, με τη ψυχολογία ως οδηγό και την ποίηση ως γλώσσα. Καλώς ήρθατε σε ένα ιδιαίτερο επεισόδιο του Ανθρώπων Σχέσεις.

00:35 Σήμερα δεν θα σταθούμε μόνο σε ένα θέμα, θα σταθούμε για λίγο σε όλη τη διαδρομή που έχει προηγηθεί. Εξήντα επεισόδια. Εξήντα συναντήσεις γύρω από όσα μας φέρουν κοντά, όσα μας μπερδεύουν, όσα μας πληγώνουν και κάποιες φορές όσα μας βοηθούν να ξαναβρούμε τον εαυτό μας. Μιλήσαμε για την αγάπη, τη ζήλεια, τα όρια, τη μοναξιά, την απώλεια, την οικογένεια, τη φιλία, την κακοποίηση, τη σιωπή, τον φόβο της εγκατάληψης, την ανάγκη για επιβεβαίωση.

01:11 Μιλήσαμε για εμπειρίες που συχνά μένουν κρυφές επειδή δεν ξέρουμε πώς να τις ονομάσουμε ή επειδή φοβόμαστε ότι αν τις παραδεχτούμε θα χρειαστεί να αλλάξουμε κάτι. Αυτό το επεισόδιο δεν είναι ένας κατάλογος όσων έχουν υποθεί Είναι μια παύση, μια ευκαιρία να δούμε αλλιώς τον ύμα που ενώνει όλα αυτά τα θέματα Την ανάγκη μας να σχετιζόμαστε χωρίς να χάνουμε την αξιοπρέπειά μας Να αγαπάμε χωρίς να ελέγχουμε, να ακούμε χωρίς να εξαφανίζουμε τη δική μας φωνή Εξήντα επεισόδια μετά, ίσως η πιο σημαντική ερώτηση δεν είναι τι μάθαμε Είναι τι είμαστε έτοιμοι να κάνουμε διαφορετικά Όταν κλείνει το κινητό, όταν τελειώνει μια συζήτηση, όταν βρισκόμαστε μόνοι με τις σκέψεις μας ή απέναντι σε έναν άνθρωπο που αγαπάμε.

02:01 Με την ψυχολογία ως οδηγό και την ποίηση ως γλώσσα, ας κάνουμε σήμερα αυτή την πάυση μαζί. Εξήντα επεισόδια, όχι απλώς ένας αριθμός. Εξήντα επεισόδια. Ένας αριθμός μπορεί να μοιάζει απλώς. Μπορεί να μοιάζει με μια ένδειξη συνέπειας, με εβδομάδες ώρες ηχογράφησης, σημειώσεις, έρευνα, σκέψεις, συζητήσεις, ιδέες και ούτω καθεξής.

02:39 Όμως, πίσω από κάθε επεισόδιο του ανθρώπων σχέσης δεν υπήρξε μόνο ένα θέμα. Υπήρξαν ερωτήματα που πολλοί άνθρωποι κουβαλούν σιωπηλά. Πώς αγαπάμε χωρίς να χανόμαστε. Πώς βάζουμε όρια χωρίς να νιώθουμε νοχιές. Πώς ξεχωρίζουμε τη φροντίδα από τον έλεγχο. Πώς συνεχίζουμε όταν μια σχέση μας πληγώνει, όταν ένας άνθρωπος απομακρύνεται, όταν μια απόλυη αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε τη ζωή.

03:05 Σε αυτά τα 60 επεισόδια μιλήσαμε για την αγάπη, τη φιλία, την οικογένεια, την απόλυα, τη ζήλια, την απογοήτευση, τη μοναξιά, την ανάγκη για αποδοχή. Μιλήσαμε για σχέσεις που μας στηρίζουν, αλλά και για σχέσεις που μας εξαντλούν. Για στιγμές τις οποίες η σιωπή μπορεί να γίνει καταφύγιο, αλλά και για άλλες τις οποίες γίνεται τιμωρία.

03:25 Για την ανάγκη να ανήκουμε κάπου, χωρίς να χρειάζεται να μικραίνουμε τον εαυτό μας για να χωρέσουμε. Και ίσως αυτό να είναι το πιο ουσιαστικό στοιχείο αυτής της διαδρομής, ότι οι ανθρώπινες σχέσεις δεν είναι ποτέ μόνο προσωπική υπόθεση. Μέσα σε αυτές συναντιούνται η ιστορία μας, οι φόβοι μας, οι ανάγκες μας, οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας, η κοινωνία στην οποία ζούμε, οι ρόλοι που μάθαμε να παίζουμε και οι λέξεις που δεν μάθαμε ποτέ να λέμε.

03:56 Πολλές φορές περιμένουμε από μια σχέση να μας λύσει όσα δεν έχουμε ακόμη καταφέρει να καταλάβουμε μέσα μας Περιμένουμε από έναν άνθρωπο να μας καθυσυχάσει, να μας επιβεβαιώσει, να μας σώσει από τη μοναξιά, να υπουλώσει παλιές πληγές Όμως καμία σχέση δεν μπορεί να σταθεί πραγματικά όταν στηρίζεται μόνο στον φόβο, στην ανάγκη ή στην αγωνία ότι θα μείνουμε μόνοι Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνουμε αυτάρκοι σε βαθμό απομόνωσης Δεν σημαίνει επίσης ότι δεν χρειαζόμαστε τους άλλους, Του ναντίον.

04:27 Η ανάγκη για σύνδεση είναι βαθιά ανθρώπινη. Εκείνο που χρειάζεται είναι να μπορούμε να συνδεόμαστε Χωρίς να παραδίνουμε την αξία μας, Χωρίς να ακυρώνουμε τη φωνή μας Και χωρίς να θεωρούμε ότι η αγάπη πρέπει να πονάει για να είναι αληθινή. Δεν ισχύει αυτό. Η αγάπη δεν πρέπει να πονάει για να είναι αληθινή. Η αληθινή αγάπη δεν πονάει.

04:49 Αυτό το επαιτειακό λοιπόν επεισόδιο δεν είναι ένας κατάλογος όσων υπόθηκαν Είναι μια μικρή στάση, μια ευκαιρία να κοιτάξουμε τη διαδρομή Όχι με νοσταλγία ή με βιασύνη να βγάλουμε συμπεράσματα Αλλά με ειλικρίνεια Τι μάθαμε για τον τρόπο που σχετιζόμαστε Τι αναγνωρίσαμε μέσα μας Και κυρίως τι μπορούμε να κάνουμε λίγο διαφορετικά από εδώ και πέρα Γιατί οι σχέσεις δεν αλλάζουν μόνο όταν αλλάζει ο άλλος αλλάζουν όταν αρχίζουμε να βλέπουμε καθαρότερα για τον εαυτό μας.

05:26 Τι μας έμαθαν οι σχέσεις που μας δυσκόλεψαν? Δεν είναι όλες οι σχέσεις που μας δυσκόλεψαν ίδιες. Κάποιες μας δυσκόλεψαν γιατί χρειάστηκε να μεγαλώσουμε μέσα τους, άλλες γιατί μας έφεραν αντιμέτωπος με κομμάτια του εαυτού μας που δεν θέλαμε να δούμε και κάποιες μας δυσκόλεψαν επειδή όσο και αν προσπαθήσαμε δεν υπήρχε πια ασφάλεια, αμοιβαιότητα ή χώρος για να υπάρχουμε όπως πραγματικά είμαστε.

05:53 Συχνά όταν μια σχέση πονάει βιαζόμαστε να βγάλουμε ένα απόλυτο συμπέρασμα, να πούμε ότι ήταν λάθος, ότι δεν έπρεπε να είχε υπάρξει, ότι χάσαμε χρόνο, ενέργεια, εμπιστοσύνη. Κι όμως ακόμη και μια σχέση που δεν άντεξε, ακόμη και μια αφιλία που απομακρύνθηκε, ακόμη και ένας δεσμός που μας πλήγωσε μπορεί να μας αφήσει κάτι πολύτιμο, μια πιο καθαρή γνώση για το τι χρειαζόμαστε και τι δεν είμαστε πια διατεθειμένοι να ανοιχτούμε.

06:23 Οι δύσκολες σχέσεις μας φέρνουν συχνά αντιμέτωπους με τα οριά μας. Μας δείχνουν πότε σιωπούμε για να μην της αρεστήσουμε τον άλλον, πότε δικαιολογούμε τις συμπεριφορές που μας πληγώνουν, πότε προσπαθούμε περισσότερο από όσο μας αναλογεί ελπίζοντας ότι αν αγαπήσουμε αρκετά, αν εξηγήσουμε αρκετά, αν κάνουμε υπομονή ο άλλος θα αλλάξει.

06:44 Αλλά η αγάπη δεν μπορεί να γίνει διαρκής διαπραγμάτευση της αξιοπρέπειάς μας. Δεν είναι υγιές να χρειάζεται συνεχώς να αποδεικνύουμε ότι αξίζουμε σεβασμό. Δεν είναι φυσιολογικό να φοβόμαστε μόνιμα πώς θα αντιδράσει ο άλλος αν μιλήσουμε ειλικρινά και δεν είναι δική μας ευθύνη να κουβαλάμε μόνιμα στο βάρος μια σχέση που απαιτεί δύο ανθρώπους για να σταθεί.

07:06 Μέσα από αυτές τις εμπειρίες, πολλοί από εμάς μαθαίνουμε να ξεχωρίζουμε κάτι πολύ σημαντικό. Άλλο η δυσκολία και άλλο η φθορά. Κάθε σχέση έχει συγκρούσεις. Κάθε σχέση έχει παρεξηγήσεις, άβολες συζητήσεις, στιγμές απόστασης ή απογοήτευσης. Η διαφωνία από μόνη της δεν είναι πρόβλημα. πρόβλημα. Μπορεί μάλιστα να γίνει μια ευκαιρία για βαθύτερη κατανόηση όταν υπάρχει πρόθεση να ακουστούν και οι δύο πλευρές.

07:32 Όμως η φθορά αρχίζει όταν η επικοινωνία γίνεται μονοπλευρη, όταν ο ένας άνθρωπος μιλά και ο άλλος ακυρώνει, όταν η σιωπή χρησιμοποιείται ως τιμωρία, όταν η ευθύνη μεταφέρεται πάντα στον έναν, όταν η τρυφερότητα εναλλάσσεται με απαξίωση, έλεγχο, υψυχρότητα, αφήνοντάς μας συνεχώς σε μια κατάσταση αβεβαιότητας. Οι σχέσεις που μας δυσκόλεψαν επίσης μπορεί να μας έμαθαν κάτι για τη δική μας συμμετοχή.

08:01 Όχι για να κατηγορήσουμε τον εαυτό μας, ούτε για να δικαιολογήσουμε ό,τι μας συνέβη αλλά για να αναρωτηθούμε με ειλικρίνεια γιατί έμεινα περισσότερο από όσο άντεχα, γιατί δεν μίλησα νωρίτερα, γιατί φοβήθηκα ότι αν βάλω ένα όριο θα χάσω τον έλεγχο. Μερικές φορές πίσω από αυτές τις ερωτήσεις υπάρχουν παλιές πεπιθήσεις Ότι πρέπει να είμαστε πάντα διαθέσιμοι Ότι η αγάπη κερδίζεται με θυσία Ότι η ανάγκη μας για φροντίδα είναι βάρος Ότι για να μείνουμε μόνοι πρέπει να ανεχόμαστε πράγματα που μας πληγώνουν Και ίσως αυτή να είναι μία από τις πιο δύσκολες αλλά και πιο απελευθερωτικές συνειδητοποιήσεις Το να απομακρυνθούμε από κάτι που μας εξαντλεί δεν σημαίνει ότι αποτύχαμε Μπορεί να σημαίνει ότι αρχίσαμε να προστατεύουμε τον εαυτό μας.

08:49 Οι δύσκολες σχέσεις δεν χρειάζεται να γίνουν η μοναδική ιστορία που λέμε για εμάς. Δεν χρειάζεται να μας πείσουν ότι όλοι οι άνθρωποι θα μας πληγώσουν ή ότι η εμπιστοσύνη είναι αδυναμία. Μπορούν αντίθετα να μας βοηθήσουν να χτίσουμε πιο καθαρά κριτήρια, να αναγνωρίζουμε νωρίτερα τα σημάδια που μας ανησυχούν και να επιλέγουμε ανθρώπους με τους οποίους δεν χρειάζεται να παλεύουμε συνεχώς για τα αυτονόητα.

09:12 Δεν κρατάμε πάντα τις σχέσεις, μπορούμε όμως να κρατήσουμε τη γνώση που μας άφησαν. Και για να μπορέσουμε να το κάνουμε αυτό, χρειάζεται κάτι ακόμη. Να αποκτήσουμε τη γλώσσα που θα μας επιτρέψει να περιγράψουμε με ακρίβεια αυτό που ζούμε. Να μην λέμε απλώς κάτι δεν πάει καλά, αλλά να μπορούμε να αναγνωρίζουμε τι ακριβώς μας πονάει, τι μας φοβίζει και τι χρειαζόμαστε.

09:47 Και ποια είναι η γλώσσα που χρειαζόμαστε για να καταλάβουμε αυτό που ζούμε. Πολλές φορές ξέρουμε ότι κάτι μέσα σε μία σχέση μας δυσκολεύει, αλλά δεν ξέρουμε πώς να το πούμε. Λέμε νιώθω περίεργα ή λέμε δεν ξέρω κάτι δεν μου κάφεται καλά Ίσως λέμε μπορεί να φταίω κι εγώ Ή άλλες φορές προσπαθούμε να πείσουμε τον εαυτό μας ότι υπερβάλλει, ότι είναι ευαίσθητος, ότι θα περάσει Κι όμως το να μπορούμε να ονομάζουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια αυτό που ζούμε Είναι ένα πρώτο βήμα για να καταλάβουμε και να το διαχειριστούμε Δεν είναι το ίδιο να πούμε μαλώσαμε και να πούμε κάθε φορά που εκφράζω μια ανάγκη ο άλλος με ηρωνεύεται ή με ακυρώνει Δεν είναι το ίδιο να πούμε απλώς δεν επικοινωνούμε καλά με το να πούμε φοβάμαι να μιλήσω επειδή περιμένω θυμό, τιμωρία ή απόσυρση Δεν είναι το ίδιο να πούμε είναι λίγο ζηλιάρη ζηλιάρα από το να πούμε ελέγχει με ποιον πια μιλάω Ζητά να αποδεικνύω συνεχώς που βρίσκομαι και με κάνει να νιώθω ενοχές για την αυτονομία μου.

10:53 Η γλώσσα δεν είναι απλώς λέξεις. Είναι τρόπος να βλέπουμε καθαρότερα. Τα τελευταία χρόνια ακούμε όλο και περισσότερο όρους όπως ghosting, love bombing, gaslighting, τραυματικός δεσμός, συναισθηματική απόσυρση, χειριστικότητα, αγχώδης προσκόλληση κ.ο.κ. Εξής, αυτές οι λέξεις μπορούν να βοηθήσουν γιατί δίνουν μορφή σε εμπειρίες που παλιότερα έμεναν αόριστες και μοναχικές.

11:20 Μπορούν να μας κάνουν να πούμε «αυτό που νιώθω δεν είναι παράλογο», «υπάρχει λόγος που νιώθω μπερδεμένος, εξαντλημένος ή συνεχώς σε επιφυλακή». Όμως, χρειάζεται και προσοχή. Η ψυχολογική γλώσσα δεν πρέπει να γίνεται μόδα, ούτε εργαλείο για να βγάζουμε εύκολες ταμπέλες στους ανθρώπους. Δεν είναι κάθε απομάκρυνση ghosting, δεν είναι κάθε έντονη αρχή love bombing, δεν είναι κάθε διαφωνία χειριστικότητα, δεν είναι κάθε άνθρωπος που δυσκολεύεται να εκφραστεί ναρκισιστής ή τοξικός.

11:54 Όταν χρησιμοποιούμε μεγάλες λέξεις χωρίς να καταλαβαίνουμε το περιεχόμενό τους, κινδυνεύουμε να χάσουμε το ουσιαστικό. Και το ουσιαστικό δεν είναι να βρούμε την τέλεια διάγνωση για τον άλλον. Είναι να καταλάβουμε πώς νιώθουμε εμείς μέσα στη σχέση, πώς επηρεάζεται η καθημερινότητα η δική μας και αν υπάρχει χώρος για ασφάλεια, σεβασμό και αμοιβαιότητα.

12:17 Η πιο χρήσιμη ερώτηση δεν είναι πάντα τι είναι ο άλλος, είναι τι συμβαίνει σε εμένα όταν είμαι δίπλα του, μπορώ να μιλήσω χωρίς να φοβάμαι, Νιώθω ότι με ακούει ή ότι πρέπει συνεχώς να αποδεικνύω την πραγματικότητά μου. Υπάρχει χώρος και για τις δικές μου ανάγκες. Με βοηθά αυτή η σχέση να υπάρχω πιο ελεύθερα ή με κάνει να μικραίνω.

12:40 Η γλώσσα που χρειαζόμαστε δεν είναι επιθετική. Δεν χρειάζεται να κατηγορεί, χρειάζεται να είναι αληθινή. Να μπορούμε να πούμε «με πληγώνει όταν εξαφανίζεται» χωρίς εξήγηση. «Όταν υψώνεις τη φωνή σου κλείνομαι και δεν μπορώ να συζητήσω», «Χρειάζομαι να μην χρησιμοποιείται η σιωπή σαν τρόπος τιμωρίας», «Δεν νιώθω καλά όταν πρέπει να απολογούμε για κάθε επαφή μου με άλλους ανθρώπους», «Θέλω να μπορούμε να διαφωνούμε χωρίς να απειλείται η σχέση μας» και ούτω καθεξής.

13:07 Αυτές οι φράσεις δεν λύνουν από μόνες τους όλα τα προβλήματα, όμως αλλάζουν τη θέση από την οποία μιλάμε. Μας μετακινούν από τη σύγχυση προς τη σαφήνεια, από την αυτοκατηγορία προς την παρατήρηση, από τη σιωπή προς μια πιο όριμη διεκδίκηση. Και μερικές φορές η γλώσσα μας βοηθάει να καταλάβουμε ότι κάτι δεν χρειάζεται άλλη εξήγηση ή άλλη ευκαιρία.

13:31 Ότι δεν είναι όλα θέμα καλύτερης επικοινωνίας, υπάρχουν σχέσεις στις οποίες το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν βρήκαμε ακόμα τις σωστές λύσεις. είναι ότι ο άλλος δεν θέλει, δεν μπορεί ή δεν επιλέγει να ακούσει. Το να βάλουμε λέξεις σε αυτό που ζούμε δεν είναι υπερβολή, είναι φροντίδα. Γιατί μόνο όταν αναγνωρίζουμε καθαρά τι μας συμβαίνει, μπορούμε να αποφασίσουμε τι αξίζει να προσπαθήσουμε, τι χρειάζεται να αλλάξει και τι ίσως χρειάζεται να αφήσουμε πίσω.

14:00 Και αυτή η σαφήνεια είναι απαραίτητη, ιδιαίτερα όταν μιλάμε για αγάπη. γιατί η αγάπη δεν είναι έλεγχος και τα όρια δεν είναι έλλειψη αγάπης. Αγάπη χωρίς έλεγχο, όρια χωρίς ενοχή. Η αγάπη συχνά παρουσιάζεται σαν κάτι που πρέπει να τα εχωράει όλα. Να συγχωρεί τα πάντα, να αντέχει τα πάντα, να δίνει συνεχώς δεύτερες και τρίτες ευκαιρίες.

14:27 Και πολλές φορές μεγαλώνουμε με την ιδέα ότι όταν αγαπάς πραγματικά κάνεις υπομονή χωρίς όρια. Όμως, η αγάπη δεν αποδεικνύεται από το πόσο πολύ αντέχουμε να πληγωνόμαστε Δεν αποδεικνύεται από το πόσο συχνά αφήνουμε τις ανάγκες μας στην άκρη Δεν αποδεικνύεται από το αν δεχόμαστε να ελεγχόμαστε, να φοβόμαστε, να απολογούμαστε ή να ζούμε με τη μόνιμη αγωνία μήπως δυσταρεστήσουμε τον άλλον Η αγάπη για να είναι ασφαλής χρειάζεται χώρο Χώρο για δύο ανθρώπους που μπορούν να είναι κοντά χωρίς να γίνονται ο ένας ή οι δύο κτησία του άλλου Χώρο για προσωπικότητα, φίλους, ενδιαφέροντα, χρόνο με τον εαυτό μας, διαφορετικές απόψεις και διαφορετικές ανάγκες.

15:08 Γιατί η εγκύτητα δεν είναι συγχώνευση. Το να αγαπάς κάποιον δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξέρεις κάυτου σκέψη, κάυτου κίνηση, κάυτου μήνυμα, κάυτου στιγμή. Δεν σημαίνει ότι έχεις δικαίωμα να απαιτείς διαρκής αποδείξης αφοσίωσης. και δεν σημαίνει ότι ο άλλος πρέπει να περιορίζει τη ζωή του για να καθυσυχάσει κάθε δική σου ανασφάλεια.

15:26 Η ανασφάλεια είναι ανθρώπινη. Όλοι μπορεί κάποια στιγμή να φοβηθούμε ότι δεν είμαστε αρκετοί, ότι θα χάσουμε έναν άνθρωπο, ότι δεν μας αγαπά όσο θα θέλαμε. Το ζήτημα όμως δεν είναι να μην αισθανθούμε ποτέ αυτά τα πράγματα. Το ζήτημα είναι τι κάνουμε όταν τα αισθανόμαστε. Μπορούμε να πούμε «νιώθω ανασφάλεια και θα ήθελα να το συζητήσουμε».

16:16 φόβο, άμυνα, απομάκρυνση και σιωπή. Από την άλλη πλευρά, τα όρια συχνά παρεξηγούνται. Πολλοί άνθρωποι φοβούνται να βάλουν όρια επειδή πιστεύουν ότι θα φανούν ψυχροί, εγωιστές ή αδιάφοροι. Ότι αν πούν όχι θα πληγώσουν τον άλλον. Ότι αν ζητήσουν σεβασμό θα θεωρηθούν υπερβολικοί. Αλλά τα όρια δεν είναι τιμωρία, δεν είναι απειλή.

16:38 Δεν είναι ένας τρόπος να ελέγξουμε τον άλλον, να τον κάνουμε να φοβηθεί ότι θα μας χάσει. Τα όρια είναι η καθαρή δήλωση του τι μπορούμε και τι δεν μπορούμε να δεχτούμε ώστε να προστατεύεται η ψυχική μας ισορροπία και η αξιοπρέπειά μας. Ένα όριο μπορεί να είναι δεν μπορώ να συνεχίσω μια συζήτηση όταν υπάρχουν προσβολές χρειάζομαι χρόνο για να ηρεμήσω πριν να απαντήσω δεν είναι εντάξει να κοιτάω στο κινητό μου χωρίς συγκατάθεσή μου θέλω να μπορώ να διατηρώ τις φιλίες και τον προσωπικό μου χώρο, όταν εξαφανίζεσαι για μέρες χωρίς εξήγηση με επηρεάζει, χρειάζομαι πιο ξεκάθαρη επικοινωνία, δεν μπορώ να είμαι διαθέσιμος κάθε ώρα της ημέρας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν σε νοιάζομαι και ούτω καθεξής.

17:18 Τα όρια φυσικά δεν εγγυώνται ότι ο άλλος θα σεβαστεί, μας δείχνουν όμως πολύ καθαρά τι είδους σχέση μπορούμε να έχουμε μαζί του. Γιατί ένας άνθρωπος μπορεί να μην συμφωνεί με τα όριό μας, Μπορεί να δυσκολεύεται, να εκνευρίζεται ή να χρειάζεται χρόνο για να τα κοταλάβει. Αλλά ένας άνθρωπος που μας σέβεται δεν θα προσπαθεί διαρκώς να μας κάνει να νιώθουμε ένοχοι επειδή έχουμε ανάγκες.

17:41 Δεν θα παρουσιάζει κάθε όχι ως απόρριψη. Δεν θα χρησιμοποιεί την αγάπη ως επιχείρημα για να παραβιάσει την αυτονομία μας. Υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στο θέλω να είμαστε κοντά και στο θέλω να είμαι ο μόνος ή η μόνη στον κόσμο σου. Η πρώτη φράση μιλά για σύνδεση, η δεύτερη μιλά για αποκλεισμό Και σε μια υγιή σχέση δεν χρειάζεται να διαλέξουμε ανάμεσα στην αγάπη και στον εαυτό μας Δεν χρειάζεται να εγκαταλείψουμε τη φωνή μας για να κρατήσουμε κάποιον κοντά Δεν χρειάζεται να δεχτούμε ότι η δυσφορία, η αγωνία και η αυτοακύρωση είναι το τίμημα της σχέσης Η αγάπη μπορεί να έχει δυσκολίες, μπορεί να έχει συγκρούσεις, παρεξηγήσεις και περιόδους απόστασης Αλλά δεν πρέπει να μας κάνει να ζούμε μικρότεροι από αυτό που είμαστε.

18:29 Και όσο περισσότερο μαθαίνουμε να αγαπάμε χωρίς έλεγχο και να βάζουμε όρια χωρίς ενοχή, τόσο πιο καθαρά μπορούμε να αναγνωρίσουμε ότι η σχέση με τον άλλον επηρεάζεται πάντα και από τη σχέση που έχουμε με το παρελθόν μας. Το παρελθόν μας επηρεάζει, αλλά δεν χρειάζεται να μας ορίζει. Κανείς δεν μπαίνει σε μια σχέση εντελώς από την αρχή.

18:58 Μπαίνουμε με όσα έχουμε ζήσει, με τον τρόπο που μάθαμε να αγαπάμε, να ζητάμε, να φοβόμαστε, να σωπαίνουμε, με τις εμπειρίες που μας έκαναν να νιώθουμε ασφάλεια, αλλά και με εκείνες που μας έμαθαν να είμαστε σε επιφυλακή. Για κάποιους ανθρώπους η οικειότητα συνδέθηκε από νωρίς με τρυφερότητα και σταθερότητα. Για άλλους συνδέθηκε με αστάθεια, ένταση, κριτική, απόσταση ή με την αίσθηση ότι έπρεπε να προσπαθήσουν πολύ για να κερδίσουν την προσοχή και την αποδοχή Αυτές οι πρώτες εμπειρίες δεν καθορίζουν απόλυτα τη ζωή μας, επηρεάζουν όμως τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύουμε τις σχέσεις ως ενήλικες Μπορεί για παράδειγμα να δυσκολευόμαστε να εμπιστευτούμε έναν άνθρωπο που είναι σταθερός επειδή έχουμε μάθει να ταυτίζουμε την ένταση με το ενδιαφέρον Μπορεί να νιώθουμε πανικό όταν κάποιος χρειάζεται λίγο χρόνο για τον εαυτό του, επειδή η απόσταση μας θυμίζει παλιότερη εγκατάληψη.

19:51 Μπορεί να ανεχόμαστε περισσότερα από όσα μας κάνουν καλό, επειδή κάποτε μάθουμε ότι η αγάπη απαιτεί υπομονή, προσαρμογή και σιωπή. Και μερικές φορές μπορεί να απομακρυνόμαστε πρώτοι πριν προλάβει ο άλλος να μας πληγώσει. Όχι επειδή δεν θέλουμε τη σύνδεση, αλλά επειδή η σύνδεση μας τρομάζει. Αυτό είναι ένα από τα πιο δύσκολα σημεία της ανθρώπινης σχέσης.

20:13 Συχνά επιθυμούμε βαθιά την εγκύτητα, αλλά ταυτόχρονα φοβόμαστε όσα μπορεί να φέρει. Φοβόμαστε την απόρριψη, τη ματέωση, την έκθεση, το ενδεχόμενο να μην αγαπηθούμε όπως χρειαζόμαστε. Και τότε μπορεί να δημιουργούνται μοτίβα που επαναλαμβάνονται. Να επιλέγουμε ανθρώπους που δεν είναι πραγματικά διαθέσιμοι, να κυνηγάμε επιβεβαίωση από εκείνους που τη δίνουν με το στεγονόμετρο, να ερμηνεύουμε μια μικρή αλλαγή στον τόνο του άλλου ως απειλή, να μην εκφράζουμε τις ανάγκες μας αλλά να ελπίζουμε ότι θα γίνουν κατανοητές χωρίς να τις πούμε, να δυσκολευόμαστε να δεχτούμε φροντίδα επειδή δεν έχουμε μάθει να πιστεύουμε ότι μπορεί να προσφέρεται χωρίς αντάλλαγμα.

20:53 Το να αναγνωρίσουμε αυτά τα μοτίβα δεν σημαίνει ότι κατηγορούμε τον εαυτό μας, Δεν σημαίνει ότι λέμε ευταίω εγώ για όλα Δεν σημαίνει ότι δικαιολογούμε ανθρώπους που μας πλήγωσαν Ή ότι θεωρούμε πως η κακή συμπεριφορά του άλλου είναι δική μας ευθύνη Σημαίνει όμως ότι αρχίζουμε να παρατηρούμε με περισσότερη ειλικρίνεια Τι συμβαίνει μέσα μας Τι είναι αυτό που με ενεργοποιεί τόσο έντονα Γιατί αυτή η σιωπή μου μοιάζει αφόρητη Γιατί δυσκολεύουμε να ζητήσω αυτό που χρειάζομαι Γιατί νιώθω ότι πρέπει να αποδείξω συνεχώς την αξία μου.

21:25 Γιατί μια ήρεμη σχέση με κάνει να νιώθω αβεβαιότητα αντί για ανακούφιση. Αυτές δεν είναι εύκολες ερωτήσεις, αλλά είναι ερωτήσεις που μπορούν να μας οδηγήσουν σε μια πιο όρημη σχέση με τον εαυτό μας και με τους άλλους. Το παρελθόν μας επηρεάζει επειδή η μνήμη δεν υπάρχει μόνο σκέψη, υπάρχει και ως συνέστημα, ως αντίδραση, ως ένταση στο σώμα, ως τρόπος να περιμένουμε ότι κάτι θα πάει στραβά.

21:49 Κάποιες φορές αντιδρούμε στο παρόν σαν να βρισκόμαστε ακόμα σε μια παλιότερη ιστορία. Όμως το παρόν δεν είναι πάντα το παρελθόν. Ένας άνθρωπος που αργεί να απαντήσει δεν είναι απαραίτητα κάποιος που θέλει να μας εγκαταλείψει. Μια διαφωνία δεν σημαίνει πάντα ότι η σχέση κινδυνεύει. Ένα όριο δεν είναι απαραίτητα απόρριψη.

22:09 Και η ανάγκη του άλλου για προσωπικό χώρο δεν σημαίνει ότι δεν μας αγαπά. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοούμε τα ενστικτά μας ή να εξηγούμε τα πάντα ως δικό μας τραύμα Η προσκόλληση είναι να μάθουμε να διακρίνουμε ανάμεσα σε αυτό που πραγματικά συμβαίνει μπροστά μας και σε αυτό που ξυπνά μέσα μας από παλαιότερες εμπειρίες Χρειάζεται χρόνος για να γίνει αυτή η διάκριση Χρειάζεται να μπορούμε να σταματάμε για λίγο πριν αντιδράσουμε Να μην στέλνουμε αμέσως το μήνυμα που γράφτηκε μέσα στον πανικό να μην θεωρούμε δεδομένο ότι ξέρουμε τι σκέφτεται ο άλλος, να ρωτάμε, να ακούμε, να ζητάμε διευκρίνηση.

22:50 Και όταν χρειάζεται, να αναζητούμε υποστήριξη. Η συμβουλευτική ή η ψυχοθεραπευτική διαδικασία δεν υπάρχουν μόνο για τις στιγμές που όλα έχουν καταρρεύσει. Μπορούν να γίνουν ένας χώρος όπου μαθαίνουμε να καταλαβαίνουμε καλύτερα τη διαδρομή μας. Ένας χώρος όπου μπορούμε να δούμε γιατί απεναλαμβάνουμε συγκεκριμένες επιλογές.

23:10 Γιατί μας είναι δύσκολο να εμπιστευτούμε ή γιατί νιώθουμε ότι πρέπει να αγωνιζόμαστε για να αξίζουμε αγάπη. Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι να σβήσουμε το παλιθόν. Δεν μπορούμε και δεν χρειάζεται να το κάνουμε. Το ζητούμενο είναι να μην του παραδίδουμε ολοκληρωτικά το τιμόνι του παρόντος. Να μπορούμε σταδιακά να λέμε «καταλαβαίνω από που έρχεται αυτός ο φόβος, αλλά δεν θα αφήσω μόνο τον φόβο να αποφασίσει για εμένα».

23:37 Αυτό είναι μια βαθιά μορφή ελευθερίας. Όχι να μην πονάμε ποτέ, όχι να μην φοβόμαστε ποτέ, αλλά να μπορούμε να επιλέγουμε με περισσότερη επίγνωση, με περισσότερη τρυφερότητα απέναντι στον εαυτό μας και με μεγαλύτερη καθαρότητα απέναντι στους άλλους. Και αυτή η ανάγκη για σύνδεση, για επιβεβαίωση και για αίσθηση του ανήκει γίνεται ακόμα πιο σύνθετη στη σημερινή εποχή όπου είμαστε διαρκώς συνδεδεμένοι ψηφιακά, αλλά όχι πάντα ουσιαστικά κοντά ο ένας τον άλλον.

24:15 Η μοναξιά, η ψηφιακή εποχή και η ανάγκη για πραγματική επαφή. Ζούμε σε μια εποχή όπου μπορούμε να επικοινωνήσουμε με σχεδόν οποιονδήποτε, σχεδόν οποιαδήποτε στιγμή. Ένα μήνυμα, μια αντίδραση, ένα story, μια βιντεοκλήση. Μπορούμε να γνωρίζουμε πού βρίσκεται κάποιος, τι ακούει, τι σκέφτεται, τι έκανε το πρόκομο βράδυ Μπορούμε να έχουμε δεκάδες συνομιλίες ανοιχτές και ταυτόχρονα να νιώθουμε ότι δεν έχουμε έναν άνθρωπο να πάρουμε τηλέφωνο όταν πραγματικά δυσκολευόμαστε Αυτή είναι μία από τις αντιφάσεις της ψηφιακής εποχής Η επικοινωνία έχει γίνει πιο άμεση, αλλά η ουσιαστική σύνδεση δεν είναι πάντα πιο εύκολη Η μοναξιά δεν σημαίνει απλώς ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι γύρω μας Μπορεί να υπάρχει μέσα σε μια σχέση, σε μια παρέα, σε ένα οικογενειακό τραπέζι Ακόμα και μέσα σε μια διαρκή online παρουσία Είναι η αίσθηση ότι δεν μας βλέπουν πραγματικά Ότι δεν υπάρχει χώρος να πούμε αυτό που νιώθουμε χωρίς να το μικρύνουμε Να το ωριοποιήσουμε ή να φοβηθούμε ότι θα γίνουμε βάρος

25:14 Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να προσφέρουν σύνδεση, κοινότητες, πληροφόρηση, δημιουργικότητα και πρόσβαση σε ανθρώπους που ίσως δεν συναντούσαμε αλλιώς Μπορούν να βοηθήσουν κάποιον να βρει λέξεις για μια εμπειρία, να αναγνωρίσει ότι δεν είναι μόνος ή να νιώσει ότι ανήκει σε μια κοινότητα Δεν είναι λοιπόν το διαδίκτυο από μόνο του ένας εχθρός των σχέσεων Το ζήτημα είναι ο τρόπος με τον οποίο το χρησιμοποιούμε και η θέση που καταλαμβάνει στη ζωή μας.

25:43 Όταν η αξία μας αρχίζει να μετριέται μέσα από likes, προβολές, μηνύματα ή αν κάποιος είδε το story μας, τότε η επικοινωνία μπορεί να μετατραπεί σε μια αδιάκοπη αναζήτηση επιβεβαίωσης. Μπορεί να αρχίσουμε να διαβάζουμε σιωπές, καθυστερήσεις και μικρές ψηφιακές κινήσεις σαν να είναι απόδειξη αγάπης ή απόρριψης. Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να δει ότι ο άνθρωπος που τον ενδιαφέρει ήταν ενεργός, αλλά δεν απάντησε.

26:07 Και εκεί μέσα σε λίγα λεπτά να αρχίσει να χτίζει ένα ολόκληρο σενάριο. Με αγνοή, έκανα κάτι λάθος, δεν ενδιαφέρεται, μιλάει με κάποιον άλλον και ούτου καθεξής. Μερικές φορές μπορεί να υπάρχει όντως αδιαφορία ή απομάκρυνση. Άλλες φορές όμως μπορεί απλώς να υπάρχει κούραση, δουλειά, ανάγκη για ησυχία ή αδυναμία να απαντήσει κανείς εκείνη τη στιγμή.

26:30 Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι ότι νιώθουμε. Το πρόβλημα είναι όταν το ψηφιακό περιβάλλον μας οθεί να ερμηνεύουμε κάθε μικρό σημάδι με τρόπο απόλυτο και επώδυνο. Η ψηφιακή επικοινωνία έχει επίσης αλλάξει τον τρόπο που γνωριζόμαστε και συσχετιζόμαστε. Οι εφαρμογές γνωριμιών και τα social media προσφέρουν περισσότερες πιθανότητες επαφής αλλά συχνά δημιουργούν και μία αίσθηση απεριόρισης της επιλογής Σαν να υπάρχει πάντα κάποιος ακόμη πιο ενδιαφέρον, πιο διαθέσιμος, πιο κοντά σε αυτό που φανταζόμαστε Όμως, οι άνθρωποι δεν είναι προφίλ προς αξιολόγηση Δεν μπορούν να χωρέσουν σε λίγες φωτογραφίες, σε μία περιγραφή ή σε μία πρώτη εντύπωση λίγων δευτερολέπτων Η πραγματική γνωριμία θέλει χρόνο, παρουσία, αμηχανία, διάλογο, μικρές διαφωνίες, περιέργεια.

27:18 Θέλει να αφήσουμε χώρο ώστε ο άλλος να είναι περισσότερο από την εικόνα που σχηματίσαμε για εκείνον. Και αυτό είναι ίσως πιο δύσκολο σήμερα γιατί έχουμε συνηθίσει στην ταχύτητα. Θέλουμε άμεση ανταπόκριση, άμεση χημεία, άμεση βεβαιότητα, άμεσο σεξ, άμεση σχέση, άμεση απαφή, άμεσα τα πάντα. Αν κάτι δεν φαίνεται τέλειο από την αρχή, μπορεί να αποσυρθούμε πριν καν προλάβουμε να το γνωρίσουμε.

27:42 Όμως οι βαθιές σχέσεις σπάνια χτίζονται μέσα από την αίσθηση του τέλειου. Χτίζονται μέσα από την συνέπεια, την παρουσία και την προθυμία να δούμε έναν άνθρωπο πέρα από την πρώτη του εικόνα. Η πραγματική επαφή δεν σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε συνέχεια μαζί, δεν σημαίνει ότι πρέπει να απαντάμε αμέσως σε κάθε μήνυμα ή ότι η αγάπη αποδεικνύεται με συνεχή ψηφιακή διαθεσιμότητα.

28:03 Σημαίνει όμως ότι όταν είμαστε μαζί είμαστε πραγματικά εκεί. Να ακούμε χωρίς να κοιτάμε διαρκώς την οθόνη, να μπορούμε να καθίσουμε με έναν άνθρωπο χωρίς να χρειάζεται να γεμίζουμε κάθε σιωπή, να ρωτάμε πώς είναι και αν αντέχουμε την απάντηση ακόμη και όταν δεν είναι εύκολη ή ευχάριστη. Σημαίνει να θυμόμαστε ότι μία ουσιαστική σχέση δεν χρειτίζεται μόνο με συνεχή επαφή, αλλά με ποιότητα επαφής.

28:30 Μπορεί κάποιος να σου στέλνει μηνύματα όλη μέρα και να μην είναι πραγματικά διαθέσιμος όταν τον χρειάζεσαι και μπορεί ένας άλλος άνθρωπος να μην έχει καθημερινή επικοινωνία μαζί σου, αλλά να υπάρχει με συνέπεια, να θυμάται, να ενδιαφέρεται, να εμφανίζεται όταν έχει σημασία. Στην εποχή της διαρκούς συνδεσιμότητας λοιπόν ίσως χρειάζεται να ξαναμάθουμε κάτι πολύ απλό Η προσοχή είναι μορφή αγάπης Το να δώσεις χρόνο σε έναν άνθρωπο να τον ακούσεις χωρίς να τον διακόψεις να μην απαντήσεις μηχανικά να είσαι παρόν παρούσα παρόν όταν σου μιλά είναι πράξεις που δεν φαίνονται πάντα εντυπωσιακές είναι όμως από τις πιο ουσιαστικές μορφές φροντίδας και για να μπορέσουμε να δώσουμε αυτή την προσοχή στον άλλον χρειάζεται να μάθουμε και κάτι ακόμη.

29:17 Να ακούμε χωρίς να εξαφανίζουμε τη δική μας φωνή. Τι σημαίνει να ακούμε τον άλλον χωρίς να χάνουμε τον εαυτό μας. Το να ακούμε έναν άνθρωπο δεν είναι τόσο απλό όσο φαίνεται. Πολλές φορές όταν κάποιος μας μιλά για κάτι δύσκολο δεν ακούμε πραγματικά αυτό που λέει. Και αυτό είναι πολύ δύσκολο και πολύ κακό. Ακούμε μέσα από τις δικές μας άμυνες, τις δικές μας εμπειρίες, τους δικούς μας φόβους.

29:44 Αυτό έχει λογική, έχει μια βάση, σαφώς. Το κακό είναι όμως ότι ετοιμάζουμε την απάντησή μας πριν τελειώσει η φράση του. Προσπαθούμε να εξηγήσουμε, να διορθώσουμε, να πείσουμε, να αμυνθούμε ή να αποδείξουμε ότι έχουμε δίκιο. Και έτσι, αντί να συναντηθούν δύο άνθρωποι, συναντιούνται δύο ανάγκες να ακουστούν. ακουστούν. Η ουσιαστική ακρόαση δεν σημαίνει απλώς να μην διακόπτουμε. Σημαίνει να προσπαθούμε να καταλάβουμε τι υπάρχει πίσω από τα λόγια του άλλου.

30:14 Πίσω από τον θυμό μπορεί να υπάρχει φόβος. Πίσω από την απόσταση μπορεί να υπάρχει απογοήτευση. Πίσω από μια έντονη αντίδραση μπορεί να υπάρχει η αίσθηση ότι κάποιος δεν έχει νιώσει ποτέ αρκετά ασφαλής για να εκφραστεί ήρεμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε συμπεριφορά δικαιολογείται, δεν σημαίνει ότι ο θυμός, η προσβολή, η επιθετικότητα ή η απαξίωση γίνονται αποδεκτά επειδή πίσω τους υπάρχει μια πληγή.

30:40 Σημαίνει όμως ότι όταν είναι ασφαλές και εφικτό, μπορούμε να προσπαθήσουμε να ακούμε πιο βαθιά από την πρώτη αντίδραση. Να πούμε θέλω να καταλάβω ότι σε πείραξε, ακούω ότι νιώθεις πως δεν σε υπολόγιζα, δεν συμφωνώ με τον τρόπο που μου μίλησες, αλλά θέλω να ακούς ότι σε έκανε να θυμώσει τόσο μπορούμε να το συζητήσουμε χωρίς να προσπαθούμε να νικήσουμε ένας τον άλλον και ούτω καθεξής.

31:06 Αυτή η στάση δεν είναι αδυναμία. Είναι συναισθηματική οριμότητα. Γιατί σε μία σχέση πολύ συχνά δεν χρειαζόμαστε αμέσως λύση. Χρειαζόμαστε πρώτα να νιώσουμε ότι κάποιος κατάλαβε τι μας συνέβη. Ότι δεν χρειάζεται να εξηγήσουμε δέκα φορές γιατί πονάμε. ότι δεν θα μας πουν αμέσως πως υπερβάλλουμε, πως είμαστε ευαίσθητοι ή πως δεν υπάρχει λόγος να νιώθουμε έτσι.

31:29 Η φράση «καταλαβαίνω ότι αυτό σε επηρέασε» δεν σημαίνει απαραίτητα «συμφωνώ ότι έχεις δίκιο σε όλα». Σημαίνει «αναγνωρίζω ότι η εμπειρία σου είναι αληθινή για εσένα, δεν θέλω να την ακυρώσω». Αυτή η διάκριση είναι πολύ σημαντική. Μπορούμε να ακούμε τον άλλον και ταυτόχρονα να διατηρούμε τη δική μας οπτική. Μπορούμε να αναγνωρίσουμε τη στενοχώρια του χωρίς να αναλάβουμε μια ευθύνη που δεν μας ανήκει.

31:53 Μπορούμε να πούμε «λυπάμαι που ένιωσες έτσι» χωρίς να πούμε «φταίω εγώ για όλα». Μπορούμε να δείξουμε ενσυναίσθηση χωρίς να εγκαταλείψουμε τα όρια μας. Γιατί το να ακούμε δεν σημαίνει να εξαφανιζόμαστε. Δεν σημαίνει να δεχόμαστε να γινόμαστε ο μόνος αποδέκτης θυμού απογοήτευσης κατηγορίας. δεν σημαίνει να σιωπούμε όταν ο άλλος μας προσβάλλει, δεν σημαίνει να δεχόμαστε μια εκδοχή της πραγματικότητας που ακυρώνει εντελώς τη δική μας εμπειρία.

32:19 Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν μάθει να ακούν τόσο πολύ τους άλλους όσες σταδιακά χάνουν τη δική τους φωνή. Γίνονται εκείνοι που καταλαβαίνουν πάντα, που δικαιολογούν, που δίνουν άλλη μια ευκαιρία, που προσπαθούν να διατηρήσουν την ηρεμία με κάθε κόστος, που προσαρμόζονται μέχρι να μην ξέρουν πια τι θέλουν οι ίδιοι. Και τότε η ενσυναίσθηση μπορεί να μετατραπεί σε αυτοεγκατάληψη.

32:42 Η πραγματική ενσυναίσθηση χρειάζεται αμοιβαιότητα. Δεν μπορεί να υπάρχει μόνο από τη μία πλευρά. Μια σχέση δεν είναι υγιής όταν ο ένας άνθρωπος καλείται συνεχώς να κατανοεί ενώ ο άλλος δεν δείχνει καμία διάθεση να ακούσει, να αναλογιστεί ή να αλλάξει κάτι στη συμπεριφορά του. Η ακρόαση χρειάζεται να είναι διάλογος, όχι μονολόγος Να μπορούμε να λέμε «σε ακούω» αλλά χρειάζομαι να ακούσεις και εσύ εμένα Καταλαβαίνω ότι είσαι πληγωμένος αλλά δεν μπορώ να δεχτώ να μου μιλάς με αυτόν τον τρόπο Θέλω να βρούμε μια λύση, όχι να αποδείξουμε ποιος έχει περισσότερο δίκιο Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε σε όλα για να σεβόμαστε ο ένας τον άλλο Η ακρόαση είναι επίσης η ικανότητα να αντέχουμε τη διαφορά Να δεχόμαστε ότι ένας άνθρωπος μπορεί να βλέπει μια κατάσταση διαφορετικά από εμάς Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μας απορρίπτει Να μην θεωρούμε κάθε αντίρρηση ή επίθεση Να μην προσπαθούμε να ελέγξουμε τον άλλον μέχρι να νιώθει, να σκέφτεται και να αντιδρά ακριβώς όπως εμείς

33:45 Οι πιο ουσιαστικές σχέσεις δεν είναι εκείνες στις οποίες δεν υπάρχει διαφωνία είναι εκείνες τις οποίες υπάρχει αρκετή ασφάλεια ώστε η διαφωνία να μην μετατρέπεται σε απειλή. Να μπορούμε να πούμε δεν το βλέπω όπως εσύ και να μην φοβόμαστε ότι η σχέση θα τελειώσει. Να μπορούμε να ζητήσουμε χρόνο, να παραδεχτούμε ότι κάναμε λάθος, να επιστρέψουμε σε μια συζήτηση όταν έχουμε ηρεμήσει.

34:09 Το να ακούμε λοιπόν τον άλλον χωρίς να χάνουμε τον εαυτό μας σημαίνει να κρατάμε μαζί δύο αλήθειες. ότι ο άλλος αξίζει να ακουστεί και ότι αξίζουμε να ακούσουμε κι εμείς. Αυτή η ισορροπία δεν έρχεται πάντα εύκολα, χτίζεται μέσα από μικρές επιλογές, μέσα από πιο καθαρές συζητήσεις, μέσα από όρια και από τη διάθεση να μην εγκαταλείπουμε ούτε τον άλλον ούτε τον εαυτό μας.

34:35 Και ίσως αυτές οι μικρές επιλογές να είναι τελικά οι πιο ουσιαστικές δεσμεύσεις που μπορούμε να κάνουμε απέναντι στις σχέσεις μας. Και πάμε να δούμε έξι μικρές δεσμεύσεις απέναντι στις σχέσεις μας. Ίσως μετά από όλα όσα έχουμε συζητήσει σε αυτά τα 60 επεισόδια, να μην χρειάζονται μεγάλες υποσχέσεις. Οι σχέσεις δεν αλλάζουν από τη μια μέρα στην άλλη, επειδή αποφασίσαμε να αγαπάμε καλύτερα, να επικοινωνούμε σωστότερα ή να μην ξαναφοβηθούμε ποτέ.

35:08 Αλλάζουν μέσα από μικρές, σταθερές επιλογές, μέσα από στιγμές τις οποίες μπορούμε να σταματήσουμε, να αναγνωρίσουμε τι μας συνέβη και να αντιδράσουμε λίγο διαφορετικά. Ας κρατήσουμε λοιπόν έξι μικρές δεσμεύσεις απέναντι στις σχέσεις μας. Πρώτη δέσμευση. Να μην θεωρούμε αυτονόητους τους ανθρώπους που είναι παρόντες. Συχνά καταλαβαίνουμε την αξία ενός ανθρώπου όταν απομακρύνεται.

35:35 Όταν σταματήσει να στέλνει, να ρωτά, να θυμάται, να προσπαθεί. και όμως η φροντίδα δεν χρειάζεται να εκφράζεται μόνο στις μεγάλες στιγμές ή στις κρίσεις. Μπορεί να είναι ένα μήνυμα χωρίς ιδιαίτερο λόγο, ένα πώς είσαι πραγματικά, μια συγνώμη που λέγεται καθαρά, μια ευχαριστία που δεν θεωρείται περί τι, η απόφαση να είμαστε παρόντες όταν ο ένας άνθρωπος μας έχει ανάγκη, όχι μόνο όταν μας είναι εύκολο.

36:02 Οι σχέσεις δεν συντηρούνται από εντυπωσιακές κινήσεις. Συντηρούνται από συνέπεια. Δεύτερη δέσμευση Να λέμε αυτό που νιώθουμε πριν μετατραπεί σε θυμό ή απόσταση Πολλές φορές δεν εκφράζουμε μια ενόχληση όταν είναι ακόμα μικρή Τη μαζεύουμε, τη δικαιολογούμε, λέμε ότι δεν πειράζει Και ύστερα κάποια στιγμή όσα δεν υπόθηκαν επιστρέφουν ως εκνευρισμός, ηρωνία, ψυχρότητα ή ξαφνική έκρηξη Δεν είναι πάντα εύκολο να μιλήσουμε Αλλά είναι πιο τίμιο να πούμε εγκαίρως αυτό με πείραξε από το να αφήσουμε τη σιωπή να γεμίσει με πράγματα που άλλος δεν γνωρίζει.

36:41 Το να μιλάμε με ειλικρίνεια δεν σημαίνει να λέμε τα πάντα χωρίς φίλτρο. Σημαίνει να προσπαθούμε να εκφράζουμε την αλήθεια μας χωρίς να πληγώνουμε και χωρίς να περιμένουμε από τον άλλο να μαντέψει. Τρίτη δέσμευση. Να μην εγκαταλείπουμε τον εαυτό μας για να μην χάσουμε τον άλλον. Αυτή είναι ίσως μία από τις δυσκολότερες δέσμευσεις.

37:03 Να μην λέμε συνεχώς ναι όταν μέσα μας θέλουμε να πούμε όχι Να μην προσαρμοζόμαστε μέχρι να μην αναγνωρίζουμε τις επιθυμίες μας Να μην αποδεχόμαστε προσβολές, ασέβεια ή συναισθηματική αδιαφορία Επειδή φοβόμαστε τη μοναξιά ή επειδή πιστεύουμε ότι δεν θα βρούμε κάτι καλύτερο Καμία σχέση δεν αξίζει να χτίζεται πάνω στην εξαφάνιση του εαυτού μας Η αγάπη δεν πρέπει να απαιτεί να γίνουμε λιγότεροι για να μας χωρέσει ο άλλος Τέταρτη δέσμευση. Να αναλαμβάνουμε την ευθύνη που μας αναλογεί. Το να αναλαμβάνουμε ευθύνη δεν σημαίνει να φρουτωνόμαστε τα πάντα. Σημαίνει να μπορούμε να δούμε πότε πληγώσαμε έναν άνθρωπο, πότε δεν ακούσαμε, πότε αντιδράσαμε αμυντικά, πότε αφήσαμε τον φόβο ή τον εγωισμό μας να μιλήσει αντί για την ανάγκη μας.

37:56 Μια όρμη συγνώμη δεν είναι απλώς η λέξη συγνώμη Είναι η αναγνώριση του τι συνέβη Είναι η προσπάθεια να καταλάβουμε την επίδραση που είχε η συμπεριφορά μας Και είναι πάνω απ' όλα η πρόθεση να αλλάξουμε κάτι στην πράξη Δεν μπορούμε να απαιτούμε εμπιστοσύνη Αν δεν είμαστε πρόθυμοι να γίνουμε πιο αξιόπιστοι Πέμπτη δέσμευση Να μην προσπαθούμε να αλλάξουμε ανθρώπους που δεν θέλουν να αλλάξουν Είναι δύσκολο να αποδεχτούμε ότι όσο και αν αγαπάμε κάποιον, δεν μπορούμε να κάνουμε τη δουλειά της αλλαγής για λογαριασμό του.

38:31 Μπορούμε να μιλήσουμε, μπορούμε να εξηγήσουμε, μπορούμε να θέσουμε όρια, μπορούμε να προσφέρουμε χρόνο, κατανόηση και μια ειλικρινή ευκαιρία για διάλογο. Αλλά δεν μπορούμε να πείσουμε κάποιον να μας σέβεται αν δεν θέλει να το κάνει. Δεν μπορούμε να υποχρεώσουμε κάποιον να επικοινωνεί με ορειμότητα, δεν μπορούμε να αγαπήσουμε έναν άνθρωπο τόσο πολύ ώστε να θεραπευτεί από όσα αρνείται να δει.

38:56 Περικές φορές η πιο καθαρή πράξη αγάπης προς τον εαυτό μας είναι να σταματήσουμε να ελπίζουμε ότι ο άλλος θα γίνει κάποιος διαφορετικός από αυτόν που μας δείχνει σταθερά ότι είναι. Και έκτη δέσμευση να αφήνουμε χώρο για νέους τρόπους σχέσεις. Δεν χρειάζεται να ζούμε για πάντα μέσα στα ίδια μοτίβα. Δεν χρειάζεται να επιλέγουμε πάντα ανθρώπους που μας κάνουν να αμφιβάλλουμε για την αξία μας.

39:23 Δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνουμε σχέσεις τις οποίες η αγωνία μοιάζει με έρωτα ή αστάθεια με πάθος. Μπορούμε να μάθουμε να εμπιστευόμαστε τη σταθερότητα, να μην φοβόμαστε τη γαλήνη. Να επιλέγουμε ανθρώπους που δεν χρειάζεται να τους κυνηγάμε για τα αυτονόητα Ανθρώπους που δεν μας κάνουν να νιώθουμε ότι πρέπει να αποδείξουμε κάθε μέρα πως αξίζουμε να μείνουν Αυτές λοιπόν οι έξις δεσμεύσεις δεν είναι κανόνες τελειότητας, είναι υπενθυμίσεις Υπενθυμίσεις ότι η σχέση με τον άλλον ξεκινά πάντα από τον τρόπο που στεκόμαστε απέναντι στον εαυτό μας Από το αν μπορούμε να αναγνωρίσουμε τις ανάγκες μας, να στεβαστούμε τα όρια μας να δώσουμε αγάπη χωρίς να τη χρησιμοποιούμε ως φόβο ή ως έλεγχο.

40:08 Και ίσως μέσα σε αυτή τη διαδρομή να χρειάζεται να δεχτούμε και κάτι ακόμη. Ότι δεν είναι πάντα απαραίτητο να συνεχίζουμε με τον ίδιο ρυθμό. Ότι μερικές φορές μια πάυση μπορεί να είναι μορφή φροντίδας και όχι εγκατάληψης. Η πάυση λοιπόν ως φροντίδα και όχι ως εγκατάληψη. Υπάρχουν στιγμές που η πάυση μας φοβίζει. Τη συνδέουμε με την απομάκρυνση, με την απώλεια ενδιαφέροντος, με το τέλος.

40:39 Αν κάποιος χρειάζεται χρόνο, μπορεί να σκεφτούμε ότι δεν μας θέλει πια κοντά του. Αν εμείς οι ίδιοι νιώσουμε την ανάγκη να αποσυρθούμε για λίγο, μπορεί να νιώσουμε ενοχές. Σαν να εγκαταλείπουμε ανθρώπους, ευθύνες ή πλευρές του εαυτού μας που θα έπρεπε να διατηρούμε πάντα ενεργείες. Όμως η πάυση δεν είναι πάντα εγκατάληψη Μερικές φορές είναι ο μόνος τρόπος να μην φτάσουμε στην εξάντληση Να μην μιλάμε από θυμό, να μην δίνουμε από υπόσχεση Να μην συνεχίζουμε κάτι μηχανικά Ενώ μέσα μας έχουμε χάσει την επαφή με το γιατί το κάνουμε Σε μια εποχή που μας ζητά να είμαστε διαρκώς διαθέσιμοι Παραγωγικοί, παρόντες, ενημερωμένοι και συνδεδεμένοι Η πάυση μπορεί να μοιάζει σχεδόν απαγορευμένη Υπάρχει πάντα ένα μήνυμα να απαντηθεί, μια εκκρεμότητα, μια υπόσχεση, μια εικόνα που πρέπει να διατηρηθεί.

41:31 Και πολλές φορές συνεχίζουμε όχι επειδή έχουμε πραγματικά χώρο μέσα μας, αλλά επειδή φοβόμαστε τι θα συμβεί αν σταματήσουμε. Όμως, το να σταματάς για λίγο δεν σημαίνει ότι δεν νοιάζεσαι. Μπορεί να σημαίνει ότι νοιάζεσαι αρκετά ώστε να μην θέλεις να προσφέρεις στους άλλους μόνο ό,τι έχει απομείνει από εσένα. Μπορεί να σημαίνει ότι χρειάζεσαι χρόνο για να ανακτήσεις την ισορροπία σου.

41:56 Να ακούσεις τις ανάγκες σου. Να θυμηθείς τι σου δίνει χαρά και τι σε βαραίνει. Και μέσα στις σχέσεις η πάυση μπορεί να είναι εξίσου σημαντική. Δεν χρειάζεται κάθε ένταση να λυθεί εκείνη ακριβώς τη στιγμή. Δεν χρειάζεται κάθε διαφωνία να συνεχίζεται μέχρι κάποιος να εξαντληθεί, να πει πράγματα που δεν εννοεί ή να νιώσει ότι δεν μπορεί να αναπνεύσει μέσα στη συζήτηση.

42:20 Κάποιες φορές η πιο όρημη φράση που μπορούμε να πούμε είναι «Χρειάζομαι λίγο χρόνο για να ηρεμήσω και να σκεφτώ καθαρά. Δεν αποφεύγω τη συζήτηση. Θέλω να επιστρέψω σε αυτήν όταν θα μπορώ να είμαι πραγματικά παρόν». Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από τη σιωπή που χρησιμοποιείται ως τιμωρία. Η τιμωρητική σιωπή αφήνει τον άλλον σε αβεβαιότητα.

42:41 Τον κάνει να αναρωτιέται τι έκανε, αν η σχέση κινδυνεύει, αν αξίζει να ακουστεί Η υγιής πάυση αντίθετα έχει πρόθεση και όριο Εξηγεί ότι χρειάζεται χώρος αλλά δεν εξαφανίζεται Και δεν χρησιμοποιεί την απόσταση για να αποκτήσει έλεγχο Αυτό ισχύει και για εμάς τους ίδιους Μπορούμε να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να κάνει ένα βήμα πίσω από ανθρώπους, καταστάσεις ή ρυθμούς που μας απορροφούν Να μην απαντάμε αμέσως σε όλα, να μην είμαστε πάντα διαθέσιμοι, να μην νιώθουμε ότι πρέπει να δικαιολογούμε κάθε ανάγκη μας για ησυχία, ξεκούραση ή προσωπικό χρόνο.

43:19 Η ξεκούραση δεν είναι ανταμοιβή που πρέπει να κερδίσουμε αφού εξαντληθούμε. Είναι βασική ανάγκη. Και η απομάκρυνση για λίγο δεν σημαίνει ότι σταματά η αγάπη, η φιλία ή η φροντίδα. Μπορεί να σημαίνει ότι προσπαθούμε να επιστρέψουμε σε αυτές με περισσότερη καθαρότητα και αλήθεια. Ίσως χρειάζεται να ξαναδούμε και τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τις εποχές της ζωής μας.

43:41 Δεν μπορούμε να είμαστε κάθε μήνα στην ίδια εσωτερική κατάσταση. Υπάρχουν περίοδοι δημιουργίας, έντασης και εξωστρέφειας. Υπάρχουν όμως και περίοδοι που χρειαζόμαστε περισσότερη σιωπή, ανασυγκρότηση, χρόνο με τον εαυτό μας. Αυτό δεν σημαίνει ότι πάμε πίσω Σημαίνει ότι αναγνωρίζουμε πως ο άνθρωπος δεν είναι μηχανή συνεχούς λειτουργίας Είναι ένα σώμα, ένας νους, μια ψυχή που χρειάζεται ρυθμό, χώρο και επανασύνδεση Και ίσως αυτή να είναι μια από τις πιο ουσιαστικές μορφές αυτοσεβασμού Να μην περιμένουμε να καταρρεύσουμε για να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να σταματήσει Να μπορούμε να πούμε χρειάζομαι μια ανάσα να μην βλέπουμε αυτή την ανάγκη ως αδυναμία να την αντιμετωπίζουμε ως μια ήρεμη, όρημη επιλογή φροντίδας Αυτή η καλοκαιρινή περίοδος μπορεί να γίνει ακριβώς μια τέτοια υπενθύμηση μια ευκαιρία να χαμηλώσουμε για λίγο τους ρυθμούς να δούμε ποιοι άνθρωποι μας κάνουν πραγματικά καλό να αναρωτηθούμε που δίνουμε ενέργεια χωρίς να παίρνουμε πίσω ούτε ασφάλεια ούτε χαρά

44:44 να επιστρέψουμε σε απλές μορφές επαφής σε έναν περίπατο, σε μια συζήτηση χωρίς βιασύνη, σε ένα τραπέζι με ανθρώπους που δεν χρειάζεται να αποδείξουμε τίποτα μπροστά τους. Και να θυμηθούμε ότι, όπως και στις σχέσεις, έτσι και στη ζωή, η πάυση δεν είναι το κενό ανάμεσα σε δύο σημαντικά πράγματα. Μπορεί να είναι το μέρος όπου ξαναβρίσκουμε τι είναι πραγματικά σημαντικό.

45:08 Και ίσως αυτό να είναι το κατάλληλο σημείο για να αφήσουμε για λίγο τον λόγο να γίνει πλήση. και έτσι θα περάσουμε στην ενότητα της ποιήσης. σε όλα τα βιβλιοπολία και ηλεκτρονικά. Επίλογος. Νόμιζες πως τάπα για να πω και κοίταξες με σκέψεις μπερδεμένες να καθρεφτίζονται στα μάτια σου. Κι εγώ απλώς τα ένιωσα και στάπα. Τα λόγια που σε δίχασαν.

46:18 Και όχι πως μίλησα απ' τη στιγμή παρασυρμένος. Δεν θα κάνω κάποια ανάλυση σε αυτό το επεισόδιο. Θα αφήσω απλά το ποίημα στον καθέναν από εσάς ξεχωριστά να μιλήσει με τον τρόπο που μπορεί να μιλήσει. Ίσως να το ξανακούσετε, ίσως αν έχετε διαβάσει το βιβλίο να το διαβάσετε, ίσως είναι μια ευκαιρία να πάρετε αυτό το βιβλίο και να το μελετήσετε.

46:44 Έτσι κι αλλιώς, κάθε πράγμα, κάθε εμπειρία, κάθε σχέση έχει μια αρχή, μια μέση και ένα τέλος. και όλες οι εμπειρίες της ζωής μας έχουν έναν επίλογο. Έχει σημασία λοιπόν σε αυτόν τον επίλογο να έχουμε επίγνωση και για το τι ζήσαμε και για το τι προσφέραμε και για το τι πήραμε αλλά και για το τι δώσαμε. Θα αφήσουμε για λίγο χώρο για εσάς.

47:36 Όχι για να βρείτε αμέσως όλες τις απαντήσεις, αλλά για να σταθείτε λίγο πιο ειλικρινά απέναντι στις σχέσεις σας, απέναντι στους ανθρώπους που έχετε κοντά σας και απέναντι στον τρόπο που στέκεστε εσείς μέσα σε αυτές. Σκεφτείτε, ποια σχέση στη ζωή σας σας έμαθε κάτι σημαντικό, ακόμη και αν σας δυσκόλεψε. Υπάρχει κάτι που κρατάτε μέσα σας και θα χρειαζόταν να υποθεί με περισσότερη καθαρότητα Σε ποιο σημείο της ζωής σας μπερδεύετε ίσως την αγάπη με την αγωνία τη φροντίδα με τον έλεγχο ή την υπομονή με την αυτοεγκατάληψη Ποιο όριο χρειάζεται να βάλετε όχι για να τιμωρήσετε κάποιον αλλά για να προστατεύσετε τον εαυτό σας Πότε ήταν η τελευταία φορά που ακούσατε πραγματικά έναν άνθρωπο χωρίς να ετοιμάζετε ήδη την απάντησή σας Υπάρχει κάποιος που θεωρείται δεδομένο και θα θέλετε να του δείξετε πιο καθαρά ότι τον εκτιμάτε Τι από το παρελθόν σας επηρεάζει ακόμη στον τρόπο που αγαπάτε, φοβάστε ή απομακρύνεστε Και τέλος, ποια μικρή ουσιαστική δέσμευση θέλετε να κάνετε απέναντι στις σχέσεις σας από εδώ και πέρα

49:12 Ίσως να είναι ένα μήνυμα που καθυστερείτε να στείλετε Ίσως να είναι μια συγνώμη Ίσως να είναι ένα όριο Ίσως ακόμη να είναι η απόφαση να μην ζητάτε πια από έναν άνθρωπο αυτό που σταθερά δεν μπορεί ή δεν θέλει να δώσει Κρατήστε μία από αυτές τις ερωτήσεις μαζί σας τις επόμενες ημέρες Όχι σαν πίεση να αλλάξετε τα πάντα Αλλά σαν μια μικρή υπενθύμηση ότι οι σχέσεις αλλάζουν όταν αρχίζουμε να στεκόμαστε μέσα σε αυτές Με περισσότερη αλήθεια και παρουσία Κάπως έτσι λοιπόν φτάνουμε στο τέλος του εξικοστού επεισοδίου των ανθρώπων σχέσης Εξήντα επεισόδια με σκέψεις, ερωτήσεις, δυσκολίες, εμπειρίες και θέματα που συχνά δεν είναι εύκολο να συζητήσουμε ανοιχτά θέματα που αφορούν την αγάπη, την απώλεια, τη μοναξιά, τα όρια, την ανάγκη για αποδοχή, τη φιλία, την οικογένεια, τη δύναμη αλλά και την ευαλωτότητά μας.

50:24 Το ανθρώπων σχέσης ξεκίνησε από μια βαθιά προσωπική ανάγκη να συναντηθούν δύο κόσμοι που αγαπώ πολύ. Η ποίηση και η ψυχολογία. Η ποίηση γιατί πολλές φορές μπορεί να αγγίξει αυτό που δεν εξηγείται εύκολα, να δώσει λέξεις σε συναισθήματα που μένουν μέσα μας αδιαμόρφωτα, να φωτίσει μια απώλεια, έναν φόβο, μια επιθυμία ή μια σχέση με τρόπο πιο άμεσο, πιο ανθρώπινο.

50:50 Και υπάρχει στη ζωή μου πάρα πολλά χρόνια. Ήρθε έμφυτη από μέσα μου, με μια ανάγκη από πολύ μικρή ηλικία, να αποτυπώσω στο χαρτί με λέξεις αυτά που βλέπω, ακούω, αισθάνομαι, βιώνω, παρατηρώ και ούτω καθεξής. και η ψυχολογία γιατί μας βοηθά να καταλάβουμε καλύτερα τον εαυτό μας να δούμε τα μοτίβα που επαναλαμβάνουμε, να αναγνωρίσουμε τις ανάγκες μας να καταλάβουμε τι μας πληγώνει και τι μπορεί να μας στηρίξει Από αυτή λοιπόν τη συνάντηση γεννήθηκε και αυτό το podcast και από την ίδια ανάγκη γεννήθηκε και η ποιητική μου συλλογή ανθρώπων σχέσης η οποία κυκλοφορεί και αποτελεί μια προσωπική καλλιτεχνική διαδρομή γύρω από την αγάπη, την απώλεια, την επιθυμία, τη μνήμη και όσα αφήνουν οι άνθρωποι μέσα μας.

51:37 Για όσους και όσες θέλετε να γνωρίσετε περισσότερο τη δουλειά μου ως εγγραφέα και καλλιτέχνη, μπορείτε να αναζητήσετε την ποιητική μου συλλογή ανθρώπων σχέσης σε όλα τα βιβλιοπολία και ηλεκτρονικά. Και κατ' επέκταση όλα μου τα έργα που έχω εργαστεί είτε ως ηθοποιός, είτε ως καλλιτεχνικός δημιουργός, είτε ως κοινοθέτης σε διάφορα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε διάφορες πλατφόρμες.

52:01 Παράλληλα, ως σύμβολος ψυχικής υγείας, προσφέρω συνεδρία συμβουλευτικής κατόπινου ραντεβού για ανθρώπους που νιώθουν ότι χρειάζονται έναν ασφαλή χώρο να μιλήσουν, να καταλάβουν καλύτερα όσα βιώνουν και να σταθούν με περισσότερη φροντίδα απέναντι στον εαυτό τους και στις σχέσεις τους. Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου είτε μέσω Instagram είτε μέσω email που φυσικά θα τα βρείτε όπως κάθε φορά στην περιγραφή του επεισοδίου.

52:30 Θέλω να σας ευχαριστήσω πραγματικά που ακούτε, που στέλνετε μηνύματα, που μοιράζεστε σκέψεις και προσωπικές εμπειρίες που δίνετε σε αυτό το podcast λόγω να συνεχίζει να υπάρχει. Και με μικρότερες ή μεγαλύτερες πάυσεις που μπορεί να τύχει σε κάποιες εβδομάδες, το podcast θα είναι εδώ όσο υπάρχει ανάγκη να επικοινωνηθούν θέματα τα οποία μπορούν να βοηθήσουν έστω και μερικούς από εσάς εκεί έξω.

52:56 Και κάθε πάυση δεν είναι απομάκρυνση. Αλλά, όπως είπαμε και στην αρχή, είναι μια ευκαιρία για ξεκούραση, ανανέωση, σκέψη και επιστροφή με περισσότερο χώρο, έμπνευση και ουσία στο οτιδήποτε κάνουμε στη ζωή μας. Και για όσους ενδιαφέρεστε, το ανθρώπων σχέσεις είναι διαθέσιμο και στα αγγλικά με τον τίτλο Human Relationships και είναι διαθέσιμο σε όλες τις πλατφόρμες.

53:21 Μέχρι την επόμενη φορά λοιπόν σας εύχομαι ένα καλοκαίρι με ανθρώπους που σας κάνουν να νιώθετε ασφαλείς, με στιγμές που δεν χρειάζεται να αποδείξετε τίποτα, με σχέσεις στις οποίες μπορείτε να μιλάτε, να γελάτε, να ξεκουράζεστε και να είστε ο αληθινός εαυτός σας. Και πάνω από όλα σας εύχομαι να θυμάστε ότι η πιο σημαντική σχέση που χτίζουμε σε όλη μας τη ζωή Είναι η σχέση με εμάς τους ίδιους Σας ευχαριστώ που ήσασταν μαζί μου σε αυτά τα 60 επεισόδια Καλό καλοκαίρι