Γαλλική Επανάσταση 1789-1799 (1/3): Πώς φτάσαμε στην Πτώση της Βαστίλης

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 Το θέμα σήμερα είναι η Γαλλική Επανάσταση 1789-1793. Η Γαλλική Επανάσταση είναι μαζί με την Οκτωβριανή Επανάσταση τα μεγαλύτερα ιστορικά γεγονότα από το τέλος του Μεσαίωνα μέχρι σήμερα. Ο μεγάλος κομμουνιστής επαναστάτης και συναρχηγός του Λέννη στην Οκτωβριανή Επανάσταση, ο Λέον Τρότσκι, έγραψε χαρακτηριστικά ότι δεν μπορεί να καταλάβει κανείς σε βάθος τη Ρώσικη Επανάσταση εάν δεν κατανοήσει πρώτα τα γεγονότα της Μεγάλης Γαλλικής Επανάστασης.

01:08 Σύμφωνα με τον επιστημονικό σοσιαλισμό, η κινητήρια δύναμη για την εξέλιξη της κοινωνίας είναι η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, δηλαδή η ανάπτυξη της γεωργίας, της βιομηχανίας, της τεχνικής, της τεχνολογίας και της επιστήμης, της ίδιας δηλαδή της ανθρώπινης εργασίας και της παραγωγικότητάς της. Ο Κάρλ Μάρξ μάλιστα, στο έργο που έγραψε το 1859 με τίτλο «Κριτική της πολιτικής οικονομίας», τόνισε ότι αυτές οι παραγωγικές δυνάμεις αρχίζουν να έρχονται σε σύγκρουση με τις υπάρξεις παραγωγικές σχέσεις, δηλαδή της σχέσης ιδιοκτησίας, όταν συμβεί αυτό τότε αρχίζει μια ιστορική εποχή κοινωνικής επανάστασης.

01:57 Μια τέτοια εποχή ήταν η εποχή που εγγενίασε για τον κόσμο η Μεγάλη Γαλλική Επανάσταση. Η Γαλλική Επανάσταση 1789-1793 ήταν μια αστική επανάσταση. Η βασική ιστορική αποστολή της δηλαδή ήταν να απελευθερώσει τις ταχύτατα αναπτυσσόμενες στη Δυτική Ευρώπη παραγωγικές δυνάμεις από το ζυγό της Φεουγαρχίας και να φέρει την αστική τάξη μόνη της στην εξουσία.

02:28 Την αστική τάξη, την τάξη δηλαδή που ήδη είχε πλουτίσει από το εμπόριο και άρχιζε να μετατρέπεται σε μια τάξη καπιταλιστών βιομηχάνων και με αυτόν τον τρόπο η αποστολή της επανάστασης στην πραγματικότητα ήταν να ανοίξει τον δρόμο για την ανεμπόδιστη ανάπτυξη του καπιταλισμού. Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι η αστική τάξη στην πραγματικότητα ήταν ήδη τμήμα της άρχουσας τάξης στη Γαλλία πριν ακόμα την επανάσταση.

02:59 Το καθεστώς της απόλυτης μοναρχίας που υπήρχε πριν το 1789 αρχικά συνέφερε την αστική τάξη γιατί είχε ενώσει τη Γαλλία σε μια ενιαία αγορά αλλά η δημιουργία ενός ενιαίου εθνικού αστικού κράτους το οποίο θα ανταποκρινόταν απόλυτα στα συμφέροντα της άρχουσας τάξης δεν μπορούσε να πραγματοποιηθεί εάν δεν ξεριζώνονταν εντελώς τα προνόμια της αριστοκρατίας των ευγενών δηλαδή και του κλήρου.

03:35 Αυτή η αριστοκρατία, η ευγενής, ο κλήρος συνέχιζε να είναι η ισχυρότερη κοινωνική δύναμη μέσα στο προεπαναστατικό καθεστώς. Η Γαλλική Επανάσταση, παρότι ήταν μια επανάσταση αντικειμενικά αστική, δεν πραγματοποιήθηκε από την αστική τάξη. Πραγματοποιήθηκε από το μαζικό κίνημα των πιο εκμεταλλευόμενων τμήματων της γαλλικής κοινωνίας, δηλαδή από τους φτωχούς εργαζόμενους των πόλεων και των χωριών, των πόλεων και της υπέθρου.

04:08 σε κάθε καθοριστική στιγμή της επανάστασης. Εκείνη ήταν που της έδιναν την αναγκαία όφηση για να προχωρήσει μπροστά. Η Γαλλική Επανάσταση, όπως όλες οι μεγάλες επαναστάσεις, δεν υπήρξε έργο μίας πράξης. Δεν εξελίχθηκε, θα λέγαμε, σε μία ευθεία γραμμή. Και αυτό το φαινόμενο στις διαφορετικές επαναστάσεις είναι απόλυτα φυσιολογικό.

04:35 Γιατί, γιατί... Όταν οι μάζες κινητοποιούνται για πρώτη φορά δεν είναι δυνατόν να γνωρίζουν εκ των προτέρων τα εμπόδια που θα βρουν μπροστά τους. Και όταν αρχίζουν πια να αντιμετωπίζουν αυτά τα εμπόδια, θέλουν χρόνο για να μπορέσουν να τα εξηγήσουν και τελικά να τα υπερπηδήσουν. Παρότι η κορυφαίη σταθμή της Επανάστασης ήταν το 1789 και το 1793 και αυτό και ονομάζουμε την Επανάσταση 1789-1793, Η επανάσταση διέκησε τουλάχιστον έξι χρόνια, περνώντας μέσα από διαφορετικές φάσεις, με ανώδους και καθόδους, που συνδυάστηκαν με την αντίστοιχη άνοδο και την πτώση διαφορετικών πολιτικών τάσεων.

05:24 Θα λέγαμε ότι συνολικά είχαμε δύο διαφορετικές επαναστάσεις μέσα στη Μεγάλη Γαλλική Επανάσταση. Το πρώτο στάδιο της επανάστασης εκτείνεται από τον Ιούλιο του 1789 έως τον Δεκέμβριο του 1789. Δηλαδή από την κατάληψη της Βαστήλης μέχρι τη μαζική διαδήλωση για να επιστρέψει ο βασιλιάς πίσω στο Παρίσι και να τεθεί ξανά κάτω από τον έλεγχο του λαού.

05:54 μετά είχαμε μια υποχώρηση περίπου 20 μηνών μέχρι την απόπειρα του βασιλιά να δραπετεύσει από το Παρίσι και πάλι και το δεύτερο στάδιο της επανάστασης εκτείνεται από τον Άβουστο του 1791 μέχρι τον Ιούλιο του 1794 είναι το διάστημα αυτό στο οποίο είχαμε την ανατροπή της μοναρχίας και την άνοδο της επαναστατικής εξουσίας των Γιακοβίνων.

06:26 Μιας εξουσίας η οποία αποτελεί το ανώτερο σημείο της επανάστασης. Ας δούμε όμως πιο αναλυτικά τα γεγονότα και τους βασικούς σταθμούς της Γαλλικής Επανάστασης. Μέσα στο παλιό κατεστώς της απόλυτης μοναρχίας και της κυριαρχίας των θεοδαρχικών σχέσεων παραγωγής, ο καπιταλισμός είχε ήδη αναπτυχθεί σημαντικά. Η ανάπτυξή του βοηθήθηκε αρχικά από την ίδια την απόλυτη μοναρχία.

06:54 Το ίδιο το μοναρχικό κράτος είχε επενδύσει στην κλωστοϊφαντουργία και στα ναυτικία, ενώ η ισχυροποίηση του στρατού και της μοναρχικής γραφειοκρατίας παρήχε μια νέα αγορά για τα εμπορεύματα των Γάλλων αστών. Το 1789 υπήρχαν δύο Γαλλίες. Από τη μία πλευρά είχαμε τη Νέα Γαλλία, των αστών εμπόρων και των ανερχόμενων αστών βιομηχάνων, καθώς από την άλλη πλευρά και των εμβριακών τμήματων της εργατικής τάξης.

07:27 Είχαμε τα μεγάλα εμπορικά κέντρα, τα μεγάλα λιμάνια, την Άντ, τη Λιόν, το Μπορντό, τη Μασαλία και φυσικά το Παρίσι. Και είναι χαρακτηριστικό ότι κατά τα 100 χρόνια που προηγήθηκαν τις Γαλλικές Επανάστασεις το εξωτερικό εμπόριο της Γαλλίας αυξήθηκε πέντε φορές. Στο Παρίσι υπήρχαν ήδη 500 εργοστάσια που ήταν σχεδόν κυριολεκτικά βιομηχανικές φυλακές καθώς εκεί επικρατούσαν απάνθρωπες συνθήκες για τους εργάτες και υπήρχαν στην καπιταλιστική ιδιομηχανία της κλωστοϊφαντουργίας που ήταν ευρύτατα, ταχύτατα μάλλον, αναπτυσσόμενος κλάδος, μόνο εκεί υπήρχαν 20.000 εργάτες, ενώ αρκετοί άλλοι, ακόμα εργάτες, δούλευαν στα ανθρακοριχεία.

08:16 Υπήρχε όμως και η άλλη Γαλλία. Υπήρχε η παλιά Γαλλία, η Γαλλία της θεουδαρχίας και της μοναρχίας, η Γαλλία του Λουδοβίκου του 16ου, του βασιλιά του Ίκου των Βουρβόνων, στην οποία η Γαλλία κυριαρχούσαν οι θεοδαρχικές σχέσεις παραγωγής, η δουλοπαρικία γύρω από την εκμετάλλευση της γης. Το 85% του πληθυσμού της Γαλλίας ήταν αγρότες το 1789.

08:43 Ένα εκατομμύριο αγρότες μάλιστα, δουλοπάρικοι στην πραγματικότητα, δεν μπορούσαν να μετακινηθούν καθόλου χωρίς την άδεια του τοπικού θεοδάρχη. όλοι οι φτωχοί καλλιεργητές πλήρωναν δυσβάστα τους φόρους στους ευγενείς στην αριστοκρατία και το ζήτημα της γης ήταν μία από τις βασικότερες αιτίες της επανάστασης υπήρχαν επίσης ένα εκατομμύριο ελεύθεροι αγρότες ξεκληρισμένοι όμως ξεκληρισμένοι αγρότες οι οποίοι είχαν στραθεί στις πόλεις για να βρουν δουλειά και να ζήσουν αλλά τις περισσότερες φορές δεν μπορούσαν να το καταφέρουν.

09:21 Το αποτέλεσμα ήταν το 10% του πληθυσμού της Γαλλίας το 1789 να είναι ζητιάνοι. Όταν μάλιστα υπήρχαν και κακές οδιές λόγω καιρικών συνθήκων και έτσι ανέβαιναν και οι τιμές στα σιτηρά, είχαμε πείνα, είχαμε λιμό για τους στοχούς στις πόλεις και στην ύπευρο. Μη μένεις παθητικός ακροατής. Γίνε ενεργός υποστηριχτής. Στο marxismos.com κάθετος οργανώσου.

09:58 Στη Γαλλία των Βουρβώνων, ο πληθυσμός θεσμοθετημένα χωρίζονταν σε τρεις κατηγορίες, σε τρεις λεγόμενες τάξεις. Οι δύο πρώτες τάξεις ήταν η ευγενής και ο εκκλησιαστικός κλήρος, δηλαδή το προνομιούχο 2% του πληθυσμού. Και από την άλλη πλευρά είχαμε το 98% του πληθυσμού που αποτελούσε τη λεγόμενη τρίτη τάξη που ήταν όλοι οι υπόλοιποι κάτοικοι της Γαλλίας από τους πλούσιους αστούς μέχρι τους φτωχούς τεχνίτες.

10:32 Η αρχική ανάπτυξη του καπιταλισμού είχε οδηγήσει στο να διαχωριστούν ταξικά αυτές οι μεγάλες ανομοιογενείς κατηγορίες στο εσωτερικό τους και μάλιστα πολύ βαθιά. Έτσι στη λεγόμενη πρώτη τάξη ανήκαν και οι πλούσιοι ευγενείς Μόνο στις Βερσαλίες στην έντρα του καθεστώτος της μοναχίας είχαμε 8.000 ευγενείς προνομιούχους που απολαμβάνουν υψηλότατες συντάξεις, κρατικά συμβόλαια και άλλα αλλά υπήρχαν και οι φτωχότεροι ευγενείς οι οποίοι είχαν στην κατοχή τους πάρα πολύ λίγη έκταση, πάρα πολύ μικρή έκταση γης Στη λεγόμενη δεύτερη τάξη, στον κλήρο δηλαδή, είχαμε επίσης μεγάλες διαφοροποιήσεις. Από τη μία πλευρά είχαμε μια πανίσχυρη εκκλησιαστική ιεραρχία με τους επισκόπους και από την άλλη είχαμε τους στοχούς παπάδες οι οποίοι ζούσαν όπως ζούσε και ο λαός.

11:29 Αλλά και η λεγόμενη τρίτη τάξη αυτή κι ανήχε πλέον στο εσωτερικό της πάρα πολλές και ισχυρές διαφοροποιήσεις. Είχαμε τους πλούσιους καπιταλιστές βιομηχάνους, τους μεγαλέμπορους, τους τραπεζίτες, τους εμπόρους σκλάβων από τις απικίες της Γαλλίας και από την άλλη πλευρά είχαμε τους πόλεις και τα χωριά, τεχνίτες, μικροαστούς και βιομηχανικούς εργάτες.

11:59 Στη γαλλική φαιοδορκική κοινωνία λοιπόν αναπτυσσόταν μια εκρηκτική ανισότητα η οποία αποτέλεσε και την αιτία για την επαναστατική κινητοποίηση των μαζών. Αυτή η τρομερή ανισότητα δεκαετίες πριν την επανάσταση είχε οθήσει τα ευαίσθητα μεγάλα πνεύματα, τους διαφωτιστές όπως ο Ζαντζρακ Ρουσό, ο Ντενίτιντερό και ο Βολτέρος να επηρεαστούν από τα βάσανα των φτωχών και έτσι με το αθειστικό και δημοκρατικό τους κήρυγμα να γίνουν σημείο αναφοράς για τα πιο ριζοσπαστικά στοιχεία της κατώτερης τρίτης τάξης την περίοδο κατά την έναρξη.

12:42 της Επανάστασης. Η Γαλλική Επανάσταση όμως, εκτός από την οξυμένη ταξική ανισότητα, είχε και μια ειδική, μια άμεση αιτία. Αυτή ήταν η βαθιά οικονομική κρίση του καθεστώτος της μοναρχίας του Λουδίκου στα τέλη του 18ου αιώνα. Η Γαλλική Μοναρχία ενεπλάκησε διάφορους πολέμους για να επωφεληθεί οικονομικά. Ο τελευταίος ήταν ο Αμερικανοβρετανικός πόλεμος που ξέσπασε στο πλαίσιο της Αμερικάνικης Επανάστασης του 1776 που ονομάστηκε όπως θα έχουμε ακούσει και πόλεμος της Ανεξαρτησίας.

13:21 Στον οποίο αυτό πόλεμο η Μοναρχική Γαλλία έστειλε στρατεύματα εναντίον της ανταγωνίστριας σε εκείνη η Βρετανία. Αυτός ήταν ένας σημαντικός παράγοντας για την εκδήλωση της Γαλλικής Επανάστασης. Οι στρατιώτες που πήγαν στον πόλεμο, όταν πια επέστρεψαν πίσω στη Γαλλία, διέδωσαν τις δημοκρατικές και αντιμοναρχικές ιδέες της Αμερικάνικης Επανάστασης και αυτό το γεγονός είχε μεγάλη επίδραση στους στοχούς εργαζόμενους της πόλης και της υπαίθρου, Αλλά την άλλη πλευρά και επίσης τα αυξημένα πολεμικά έξοδα της Γαλλικής Μοναρχίας είχαν σαν αποτέλεσμα την ίδια την κρατική χρεοκοπία και αυτό δημιούργησε μια μεγάλη πανεθνική κρίση.

14:06 Τέθηκε λοιπόν το ερώτημα που τίθεται κάθε φορά όταν έχουμε τέτοιες κρίσεις, ένα ερώτημα που τίθεται και στις μέρες μας. Ποια τάξη θα πληρώσει για αυτά τα τεράστια χρέη. Επειδή η κυβέρνηση του βασιλιά απελπισμένα έψαχνε να βρει έσοδα κάποια στιγμή έβαλε στο στόχαστρο τους αριστοκράτες οι οποίοι ρουφούσαν τεράστια ποσά από το εθνικό εισόδημα Αυτή η στοχοποίηση όμως έφερε το φαινόμενο που βλέπουμε στην αρχή κάθε επανάσταση Η επανάσταση ξεκίνησε με μια σοβαρή διάσπαση μέσα στους κόλπους της άρχουσας τάξης Οι Υπουργοί Οικονομικών του Βασιλιά επιχείρησαν να επιβάλλουν φόρους στην αριστοκρατία στους ευγενείς για να αυξήσουν τα κρατικά έσοδα.

14:54 Και όπως ήταν φυσικό, ακολούθησε μια σφοβρότατη αντίδραση από τους αριστοκράτες. Ο Υπουργός Οικονομικών, ο Νεκέρ, για λογαριασμό της μοναρχίας προσπάθησε να κερδίσει λαϊκή υποστήριξη στη φορολογική αυτή μεταρρύθμιση. Έτσι δημοσίευσε για πρώτη φορά τον ισολογισμό του κράτους και αποκαλύφθηκαν συγκλονιστικά στοιχεία. Αποκαλύφθηκε ότι 22.000 ευγενείς απολάμβαναν τεράστιες συντάξεις.

15:21 Αποκαλύφθηκε ότι οι φορολογούμενοι Γάλλοι πλήρωναν επίσης τρομακτικά ποσά για την εκκλησία. Αυτές οι αποκαλύψεις εξόργησαν τις στοχές λαϊκές μάζες. και η σύγκρουση μοναρχίας και ευγενών, ποιο είναι τη μορφή μιας σύγκρουσης πια ανάμεσα στην κυβέρνηση και στο λεγόμενο παρλαμέντο που έδρευε στο Παρίσι. Τι ήταν το παρλαμέντο.

15:43 Το παρλαμέντο δεν ήταν μια κανονική βουλή. Δεν είχε δηλαδή εκλεγμένους αντιπροσώπους του λαού. Απαρτιζόταν από συμβούλους του βασιλιά, αριστοκράτες ευγενείς, οι οποίοι ως τότε απλά επικύρωναν τις αποφάσεις του βασιλιά. Όμως τώρα, επειδή η τάξη των ευγενών επιχειρείται πλέον να θυγεί από την μοναρχία, η λεγόμενη αυτή βουλή, το παρλαμέντο, αρνήθηκε να επικυρώσει την φορολογική μεταρρύθμιση και για να πιέσουν από τη δική τους την πλευρά και οι ευγενείς τη μοναρχία προσπάθησαν να απευθυνθούν στο λαό.

16:17 άρχισαν να λένε στο λαό δείτε το βασιλιά δείτε με πόση πολυτέλεια διαβεί εμείς δεν έχουμε τα δικά του πλούτη και ο λαός λόγω της σύγχυσης που δημιούργησε αυτή η σύγκρουση στην κορυφή έδειξε για κάποιο διάστημα συμπάθεια στο κοινοβούλιο των ευγενών στο παρλαμέντο ταυτόχρονα λόγω της κακής οδειάς είχαμε μια περίοδο μεγάλης πείνας λιμούς στην Γαλλία με διαρκείς οδομαχίες στους δρόμους του Παρισιού, με έτοιμα φυσικά του λαού και πρόσβαση στο ψωμί.

16:52 Η σύγκρουση στις ταξικές κορυφές του καθεστώτος, σε συνδυασμό με αυτόν τον αναπτυσσόμενο διαρκώς αναβρασμό στη βάση της γαλλικής κοινωνίας, έφερε το καθεστώς του Λιβοβίκου του 16ου σε πολύ μεγάλο αδίέξοδο. Για να δοθεί λοιπόν μια λύση και για να κατευναστεί η λαϊκή δυσαρέσκεια, Ο βασιλιάς, την 1η Μαΐου του 1789, αναγκάστηκε να προχωρήσει στη σύγκληση της λεγόμενης συνέλευσης των τριών τάξεων ή αλλιώς τη σύγκληση των γενικών τάξεων, ενός θεσμού που συγκαλούταν σε σύσκεψη για πρώτη φορά στη Γαλλία μετά από 150 χρόνια.

17:32 Η προσοχή των λαϊκών μαζών πλέον στράφηκε εκεί και καλλιεργήθηκαν πολύ μεγάλες λαϊκές προσδοκίες για τα αποτελέσματα της σύγκλησης των γενικών τάξεων. Στο μεταξύ, ο βασιλιάς μόλις άρχισε να διαισθάνεται τον κίνδυνο της επανάστασης, συμμάχησε και πάλι με τους ευγενείς και επιχείρησε να επιβάλλει την πρόταση στη συνέλευση να υπάρχει μία ψήφος για κάθε τάξη, ώστε η θέληση των ευγενών και του πλήρου τελικά να κυριαρχήσουν.

18:05 Αυτή η μεθόδευση προκάλεσε μια έκρηξη θυμού στις λαϊκές μάζες. Κάτω από την πίεση ενός μαζικού κινήματος πια, η συνέλευση της τρίτης τάξης έσπασε από τις άλλες δύο και ονόμασε τον εαυτό της Εθνοσυνέλευση, επιχειρώντας να επιβληθεί πια σαν το μόνο αληθινά αντιπροσωπευτικό όργανο του γαλλικού λαού. Τότε ο βασιλιάς αποφάσισε να χτυπήσει την Εθνοσυνέλευση.

18:31 Έβγαλε στρατό στους δρόμους του Παρισιού και προετοίμασε μια μεγάλη σφαγή. Όμως αυτό πυροδότησε μια ακόμα μαζικότερη εξέγερση από την πλευρά του λαού και έτσι στις 14 Ιουλίου του 1789 οι εξεγερμένες γαλλικές λαϊκές μάζες εισέβαλαν στο μέγαρο των απομάχων παίρνοντας 30-40 χιλιάδες μουσκέτα όπλα για να γεμίσουν μπαρούτι αυτά τα όπλα.

19:00 επίσης που δεν είχαν ούτε μπαρούτι ούτε σφαίρες κατευθύνθηκαν με διαδήλωση στο φρούριο της Βαστίλης καταλαβανοντάς το. Και έτσι είχαμε την αποφασιστική είσοδο των φτωχών λαϊκών μαζών στο προσκήνιο. Αυτή η είσοδος αποτελεί άλλωστε και το αποφασιστικότερο κοινό στοιχείο κάθε μεγάλης επανάστασης στην ιστορία. Η αριστερά από τη φύση της είναι ταυτός με τη μιζέρια.

19:30 Συμφωνείς με τις ιδέες που ακούς στο Επανάσταση Podcast? Μη μένεις παθητικός ακροατής. Γίνε ενεργός υποστηρικτής. Έλα να αγωνιστούμε μαζί για αυτές τις ιδέες σε κοινό συντονισμό με επαναστάτες από 70 χώρες του κόσμου. Το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να συμπληρώσεις τη φόρμα στο marxismos.com κάθετος οργανός σου.