Κρίση της επιστήμης και καπιταλισμός
ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ podcastΣχετικά με αυτό το επεισόδιο
Πώς το ιστορικό αδιέξοδο του καπιταλιστικού συστήματος οδηγεί την επιστήμη σε τέλμα. Ομιλητής: Πάτροκλος Ψάλτης.
📍ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ podcast: Το μοναδικό podcast στην Ελλάδα με αποκλειστικό σκοπό την υπεράσπιση και διάδοση των ιδεών του επαναστατικού κομμουνισμού.
📍ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟ podcast: Η επικαιρότητα με τη ματιά του επαναστατικού κομμουνισμού.
🫵 Συμφωνείς με τις ιδέες και τις αναλύσεις που ακούς στα podcasts μας; Μη μένεις παθητικός ακροατής! Γίνε ενεργός υποστηρικτής! Το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να συμπληρώσεις τη φόρμα στο marxismos.com/organosou
Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.
Τις τελευταίες δεκαετίες στις ευρύτερες φυσικές επιστήμες επικρατεί μια αίσθηση κρίσης και αδίεξόδου. Ενώ βήματα πρόοδου σημειώνονται σε επιμέρους ειδικά πεδία, υπάρχει μια γενικευμένη εικόνα στασιμότητας και απουσίας μεγάλων ανατρεπτικών ανακαλύψεων που να αλλάζουν θεμελιωδός τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Σχετικά άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά φτάνουν να μιλούν μέχρι και για μια υπαρξιακή κρίση της επιστήμης.
Για να κατανοήσουμε το γιατί συμβαίνει αυτό, χρειάζεται να εξετάσουμε τη δυναμική της επιστημονικής εξέλιξης σε βάθος χρόνου, καθώς και την αλληλεπίδραση μεταξύ επιστήμης και κοινωνίας. Με τα λόγια του αυτοπροσδιοριζόμενου ως μαρξιστή μεγάλου Ιρλανδού επιστήμονα John Desmond Bernal, η επιστημονική γνώση δεν αποτελεί απλώς μια λίστα δεδομένων, αποτελεσμάτων και πειραματικών ευρημάτων.
Η ουσία της επιστήμης έγκυται στην ερμηνεία αυτών, τη σύγκρισή τους και τη συσχέτισή τους, έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένα οικοδόμημα επιστημονικών νόμων, αρχών, υποθέσεων και θεωριών. Και η πρόοδος της επιστήμης με τη σειρά της, σε τελική ανάλυση συνίσταται συνίσταται στην ολοένα και βαθύτερη και πληρέστερη κατανόησή μας για τον κόσμο και τον τρόπο που αυτός λειτουργεί.
Ως προς τους σκοπούς και τα όρια αυτής της προσπάθειας, ο μαρξισμός απορρίπτει τις αντιλήψεις τόσο του αγνωστικισμού και του υποκειμενισμού όσο και εκείνες του λεγόμενου θετικισμού. Από τη μια πλευρά, απορρίπτει την ιδέα του υποκειμενικού ιδεαλισμού σύμφωνα με την οποία δεν υπάρχει μία αντικειμενική πραγματικότητα παρά μόνο οι διαφορετικές υποκειμενικές αντιλήψεις των ανθρώπων για αυτήν, καθώς και τη συγγενή αντίληψη του αγνωστικισμού, πως στον κόσμο και τα αντικείμενα και φαινόμενα που τον αποτελούν εν υπάρχει κάποιος πυρήνας σε εισαγωγικά που είναι εκφύσιος μη γνώσιμος για τον άνθρωπο.
Ο μαρξισμός υποστηρίζει ότι ο αντικειμενικός γλυκός κόσμος υπάρχει και μάλιστα είναι ο μόνος που υπάρχει, εμπεριέχοντας κάθε τι άλλο, ότι υπάρχει ανεξάρτητα από εμάς και τις υποκειμενικές και λιγότερο ή περισσότερο ατελείς αντιλήψεις μας για αυτόν, καθώς και ότι μπορούμε προοδευτικά να τον γνωρίσουμε σε όλο και μεγαλύτερο βάθος και έκταση, χωρίς να υπάρχει κανένα απόλυτο όριο που τάχα δεν μπορούμε να ξεπεράσουμε κατά τη διαδικασία αυτή.
Κάθε τι που χτες ήταν φαινομενικά αδύνατο να το γνωρίσουμε, «Αύριο θα είναι εγνωσμένο, ένα τμήμα της ανθρώπινης κατανόησης για τον κόσμο». Αλλά ο μαρξισμός απορρίπτει και τις θετικιστικές προέλευσεις αντιλήψεις σύμφωνα με τις οποίες αυτή η διαδικασία μπορεί να φτάσει μέχρι μια επιστημονική θεωρία των πάντων. Ενώ δεν υπάρχει κανένας περιορισμός στο πόσο μπορεί να βαθύνει και να πλατείνει η κατανόησή μας για αυτόν, ο άπειρος σε έκταση, χρονική διάρκεια και επικυλομορφία υπαρκτός κόσμος δεν μπορεί να χωρέσει συσσαλικά σε ένα εκ των προτέρων κατασκευασμένων σώμα νόμων, εξισώσεων και αρχών.
Αυτό θα είναι πάντα μια προσέγγιση του πραγματικού κόσμου, όλο ένα και πιο σύμφωνοι με αυτόν, αλλά χωρίς ποτέ να μπορεί να ταυτιστεί μαζί του. Πάντα θα υπάρχει το περιθώριο και η ανάγκη για την περαιτέρω κατανόηση των φαινομένων και του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί ο κόσμος. Όπως γράφει ο Έγγελς στο σπουδαίο κείμενό του με τίτλο «Ο Λουδοβίκος Φόιεμπα και το τέλος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας», η μακρά ιστορική εξέλιξη της επιστήμης ανέρχεται από κατώτερα σε όλο και υψηλότερα επίπεδα γνώσης, χωρίς ποτέ να φτάνει σε ένα σημείο πέρα από το οποίο, έχοντας τάχα ανακαλύψει την απόλυτη αλήθεια, να μην μπορεί πλέον να προχωρήσει.
Εξετάζοντας την ιστορία της επιστήμης, βλέπουμε αυτήν ακριβώς τη διαδικασία. Όμως αυτή η επιστημονική πρόοδος δεν είναι μια αργή, βαθμιαία και γραμμική πορεία από την άγνοια προς τη γνώση. Είναι μια διαλεκτική διαδικασία, όπου τις μακρές περιόδους αργής ανάπτυξης και ποσοτικών μόνο βημάτων διαδέχονται εκρηκτικά ποιοτικά άλματα.
Ενώ, ιδιαίτερα κάτω από την επίδραση δυσμενών κοινωνικών συνθήκων, μπορούν να εμφανιστούν και σοβαρές οπισθοδρομήσεις. Αυτό περιγράφεται με πολύ χαρακτηριστικό τρόπο από τον Τόμας Κουν στο περίφημο βιβλίο του «Η δομή των επιστημονικών επαναστάσεων». Εκεί εξηγεί πως όταν μια νέα ριζοσπαστική θεωρία επιτρατήσει των προηγούμενων αντιλήψεων, για ένα ολόκληρο διάστημα θεωρείται η τελευταία λέξη της επιστημονικής γνώσης στα πεδία που αφορά.
Η επιστημονική έρευνα κατά την περίοδο αυτή συνίσταται στην όλο και λεπτομερέστερη περιγραφή της θεωρίας, στην εξέταση όλο και περισσότερων φαινομένων και διαδικασιών υπό το πρίσμα της και στην προσπάθεια διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής της. Αλλά σταδιακά συγκεντρώνεται στοιχεία, αποτελέσματα και παρατηρήσεις που τείνουν να αμφισβητήσουν αυτή τη θεωρία.
Σε ένα ορισμένο σημείο η ποσοτική συσσόρευση αντιφάσεων οδηγεί σε ένα ποιοτικό άλμα και μια νέα ριζοσπαστική θεωρία έρχεται να αντικαταστήσει την υπάρχουσα. Και αυτή η άρνηση σε εισαγωγικά της παλιάς θεωρίας, από τη νέα, δεν είναι μια μηχανιστική αλλά μια διαλεκτική άρνηση. Οι παλιές ιδέες δεν απορρίπτονται εξ ολοκλήρου, αλλά το έγκυρο τμήμα τους και η γνώση που συσσωρεύτηκε μέσα στο πλαίσιο τους διατηρούνται στη νέα θεωρία, η οποία όμως φέρνει μια ριζικά νέα και πληρέστερη αντίληψη σε σχέση με τις θεμελιώδεις αρχές της παλιάς.
Παρεμπιπτόντως, ο όρος επιστημονικές επαναστάσεις είναι δόκιμος και από μια ακόμη άποψη. Ο Κουν εξηγεί ότι αυτές οι αλλαγές υποδείγματος, όπως τις αποκαλεί, επιφέρουν αναπόφευκτα μια περίοδο κρίσης εντός της επιστημονικής κοινότητας. Μια παλιά φρουρά, με προσωπικό και συχνά υλικό συμφέρον να διατηρήσει το υπάρχον μοντέλο, θα τίνει να αντιστέκεται στην αλλαγή.
Αντί να αποδεχθεί την ανάγκη για μια νέα θεωρία, θα επιχειρεί εναγωνίως να αναπροσαρμόσει το παλιό ξεπερασμένο πλαίσιο. Ουσιαστικά σε κάθε επιστημονικό πεδίο τείνει πάντα να αναπτύσσεται ένα επιστημονικό κατεστημένο Εκείνοι που θα απορρίψουν με το πιο κατηγορηματικό τρόπο την ανατροπή των υπαρχουσών αντιλήψεων βρίσκονται συχνά στις ανώτερες θέσεις εντός των επιστημονικών θεσμών έχοντας στηρίξει ερευνητικές θέσεις και επιστημονικές σταδιοδρομίες στη βάση μιας συγκεκριμένης θεωρίας Και μπορούμε να πούμε ότι όσο πιο ριζική, όσο πιο θυμελιώδης είναι μια αλλαγή υποδείγματος για ένα δεδομένο πεδίο, τόσο περισσότερες καριέρες απειλεί να θήξει.
Αν λοιπόν θελήσουμε να συνοψίσουμε το σημερινό τέλμα της επιστήμης, στο οποίο αναφέρονται όλο και περισσότεροι επιστήμονες, θα μπορούσαμε να πούμε ότι συνίσταται ακριβώς σε μια εκοφαντική και πολυετή απουσία τέτοιων αλλαγών υποδείγματος στα κύρια επιστημονικά πεδία και σε έναν έντονα επιβραδημένο ρυθμό εμφάνισης ακόμα και των απλώς σημαντικών αποτελεσμάτων.
Και αυτό σχετίζεται στενά με το ιστορικό αδιέξοδος το οποίο έχει περιέλθει συνολικά το σημερινό κοινωνικό-οικονομικό σύστημα, ο καπιταλισμός. Σαφώς, η πορεία εξέλιξης της επιστήμης δεν προσδιορίζεται μηχανιστικά και σε κάθε βήμα από τη συνολικότερη εξέλιξη της κοινωνίας. Αλλά είναι αναμφισβήτητο ότι σε ευρύτερη ιστορική κλίμακα, το γενικότερο κοινωνικό πλαίσιο της εκάστοτε εποχής μπορεί να δημιουργήσει πολύ ευνοϊκές συνθήκες για την επιστημονική πρόοδο ή αντίθετα να τοποθετήσει σοβαρούς φραγμούς σε αυτήν.
Έτσι, η περίοδος της προετοιμασίας της ανόδου του καπιταλισμού και ακολούθως της επικράτησής του, ως ένα σύστημα που εκείνη την περίοδο έπαιζε προοδευτικό ρόλο ανατρέποντας τα στενά δεσμά που επέβαλε στην κοινωνία το παρεκμασμένο σύστημα της φαιοδαρχίας, συνδέθηκε με εντυπωσιακές επιστημονικές προόδους. Ο αγώνας της ανερχόμενης αστικής τάξης συνδεόταν στενά με τον αγώνα υπέρ της επιστήμης και του ορθολογισμού, ενάντια στις δυσδαιμονίες της φαιδοαρχικής, αγροτικής κοινωνίας και τα δόγματα και τον μυστικισμό της καθολικής εκκλησίας.
Ακολούθως, η βιομηχανική επανάσταση του 18ου και 19ου αιώνα επιτάχυνε περαιτέρω την ανάπτυξη της επιστήμης. Η εισαγωγή της μαζικής μηχανοποίησης στην παραγωγή απαιτούσε νέες τεχνολογίες και τεχνικές και αυτό με τη σειρά του σήμαινε την εφαρμογή της επιστημονικής γνώσης σε όλες τις πτυχές της βιομηχανίας. Σήμερα, αντίθετα, ο καπιταλισμός βρίσκεται σε ιστορικό αδιαέξοδο.
Αποτελεί ένα γερασμένο κοινωνικό-οικονομικό σύστημα που αδυνατεί να επιτρέψει την παραπέρα πρόοδο της ανθρωπότητας και απειλεί να την τραβήξει πίσω στη βαρβαρότητα. Αυτό, αναπόφευκτα, εκδηλώνεται και με τα μεγάλα εμπόδια που θέτει στην επιστημονική πρόοδο. Από τη μια πλευρά, σε αυτή τη φάση ιστορικής παρακμής του, ο καπιταλισμός ενθαρρύνει την ανάδυση μεταφυσικών, ιδεαλιστικών, φιλοσοφικών ιδεών σε κάθε πεδίο της ανθρώπινης σκέψης.
Την περίοδο της νιώτης της, η ανερχόμενη αστική τάξη χρειαζόταν ιδέες και αντιλήψεις που θα αντιπαραβάλουν στο μυστικισμό της φαιοδραχικής κοινωνίας μια ορθολογική κατανόηση του κόσμου, η οποία μεταξύ άλλων οδηγούσε και στο συμπέρασμα ότι η ανατροπή εκείνης της κοινωνίας ήταν αναγκαία. Σήμερα όμως είναι ο καπιταλισμός το παρικμασμένο κοινωνικό σύστημα που μην έχοντας να προσφέρει στην ανθρωπότητα τίποτα παρά μόνο φτώχεια, ακραία ανισότητα και πολέμους πρέπει να εγκαταλείψει το προσκήνιο της ιστορίας Αρνούμενη λοιπόν να συμφιλειωθεί με αυτό το συμπέρασμα μιας ορθολογικής και επιστημονικής ματιάς στον κόσμο και την κοινωνία η αστική τάξη βουτάει όλο και πιο βαθιά στις φιλοσοφικές ιδέες και αντιλήψεις εκείνες που αποτελούν φυγή από την πραγματικότητα.
Διαχέει δε με κάθε πρόσφορο μέσο αυτές τις ιδέες σε ολόκληρη την κοινωνία, θέλοντας να εμποδίσει την εξάπλωση ιδεών και αντιλήψεων που αμφισβητούν το σύστημα, και αυτό αναπόφευκτα διαπερνά και την επιστημονική κοινότητα, η οποία είναι μέρος της κοινωνίας. Έτσι, σε πλήθος πεδίων, προβάλλονται από επιστήμονες όλο και πιο έντονα ιδέες και θεωρίες οι οποίες συνιστούν έναν υποκειμενιστικό ιδεαλισμό σε τέτοιο βαθμό που ουσιαστικά αμφισβητούν τον ίδιο τον πυρήνα της επιστημονικής μεθόδου.
Έγκριτα επιστημονικά περιοδικά δημοσιεύουν άρθρα που αναρωτιούνται αν η πραγματικότητα είναι μια προσωμείωση ή αν εμείς δημιουργούμε το χωρόχρονο. Κατά συνέπεια, ένα τμήμα της επιστημονικής κοινότητας καταλήγει αντί να περιορίζει να ενισχύει το μυστικιστικό τρόπο σκέψης και της δυσδαιμονίας μέσα στην κοινωνία. Συμφωνείς με τις ιδέες που ακούς στο Επανάσταση Podcast?
Μη μένεις παθητικός ακροατής. Γίνε ενεργός υποστηρικτής. Στο marxismos.com κάθετος οργανώσου. Από την άλλη πλευρά, ο καπιταλισμός εμποδίζει την ανάπτυξη της επιστήμης και με μια σειρά από καθαρά υλικούς τρόπους. Το ότι ο καπιταλισμός αδυνατεί πλέον να αναπτύξει τις παραγωγικές δυνάμεις της ανθρωπότητας, εκφράζεται μέσα από το γεγονός ότι οι πιο παραγωγικές επενδύσεις γίνονται όλο και λιγότερο κερδοφόρες για τους καπιταλιστές.
Έτσι, αντί για αυτές, επιδιώκουν την αύξηση της κερδοφορίας τους επενδύοντας σε μη παραγωγικές, κερδοσκοπικές, κοινωνικά μη ωφέλιμες και ούτω καθεξής δραστηριότητες. Αυτό έχει άμεση επίδραση στην επιστήμη. Αφενός, μεγάλα κεφάλαια που θα μπορούσαν να επενδυθούν για την ανάπτυξή της, διοχετεύονται σε κοινωνικά άχρηστες ή ακόμα και επιβλαβείς, αλλά ωστόσο κερδοφόρες για τους καπιταλιστές, επενδύσεις.
να επιτευχθεί το πιο μεγάλο και άμεσο κέρδος για τους καπιταλιστές και όχι εκεί από όπου θα προκύψει το μεγαλύτερο δυνατό όφελος για την κοινωνία. Αντί να διοχετεύονται, για παράδειγμα, σε πρωτοποριακή ή ιατρική ή φαρμακευτική έρευνα που θα μπορούσε να πετύχει τη θεραπεία σοβαρών ασθενειών, σπαταλιούνται για να κατασκευαστούν πιο έγευστα παυσίπονα που θα απολούνται ευκολότερα.
Μάλιστα, οι καπιταλιστές φτάνουν ακόμα και στο σημείο συνειδητά να εμποδίζουν σπουδαία επιστημονικά άλματα Για παράδειγμα, μια καπιταλιστική επιχείρηση μπορεί να βρει μια πειραματική θεραπεία για μια σοβαρή χρόνια ασθένεια και αντί να την τελειοποιήσει και να την κυκλοφορήσει στο κοινό να επιλέξει να την πατεντάρει και να την κρύψει από την ευρύτερη επιστημονική κοινότητα και συνολικά την ανθρωπότητα γιατί η οριστική θεραπεία των ασθενών αυτών θα στερούσε μια μεγάλη αγορά για τα υπάρχοντα φάρμακα διαχείρισης συμπτωμάτων και όχι θεραπείας που οι ασθενείς καλούνται να λαμβάνουν ισόβια.
Ταυτόχρονα, ο ανταγωνισμός μεταξύ των μεμονωμένων καπιταλιστικών μονοπωλίων αποτελεί ένα ακόμη γιγάντιο φρένο στην επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο. Για να αναπτυχθεί, η επιστήμη χρειάζεται τη συνεργασία, την επικοινωνία και την ανταλλαγή ιδεών και μεθόδων ανάμεσα σε πλήθος ερευνητικών ομάδων, ιδρυμάτων και ολόκληρων χωρών.
Ωστόσο, στον καπιταλισμό, η κοινωνική γνώση μετατρέπεται σε ατομική ιδιοκτησία, απόρρητα φυλασσόμενη από τους μεγάλους μονοπωλιακούς ομίλους για την προστασία των αγορών και των κερδών τους. Αντί να οργανώσουν ολόκληρο το διαθέσιμο πνευματικό και επιστημονικό κεφάλαιο της ανθρωπότητας για την επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων κατατεμαχίζουν την έρευνα στο όνομα του ανταγωνισμού και τα αποτελέσματά της τα ιδιοποιούνται οι μεμονωμένοι καπιταλιστές για χάρη της κερδοφορίας τους και επιπρόσθετα αυτό αποξενώνει την κοινωνία από την επιστήμη και τα όποια επιτεύγματά της δημιουργώντας έτσι περαιτέρω έδαφος για μεταφυσικές ιδέες και θεωρίες νομοσίας.
Η τοξική επίδραση του καπιταλισμού στην επιστήμη όμως δεν περιορίζεται μόνο στον ιδιωτικό τομέα. Ο ανταγωνισμός και μαζί του η αναποτελεσματικότητα και η σπατάλη πόρων και ερευνητικών προσπαθειών που επιφέρει υπάρχει επίσης πολύ έντονος μέσα στα κρατικά ιδρύματα. Με τα καπιταλιστικά κράτη να πετσοκόβουν τη χρηματοδότηση της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και με τους ιδιώτες καπιταλιστές να εισέρχονται στα εδάφη της, οι τελευταίοι αποκτούν όλο και μεγαλύτερη επιρροή στα πανεπιστήμια και στα ερευνητικά τους προγράμματα.
Οι καθηγητές και οι ερευνητικές ομάδες τους, από την πλευρά τους, αποστερημένοι από την κρατική χρηματοδότηση, αναγκάζονται να δαπανούν όλο ένα και μεγαλύτερο μέρος του χρόνου τους ζητιανεύοντας ψίκουλα από πλούσιους χορηγούς και επιχειρήσεις. Και αυτοί απαιτούν διαρκώς άμεσα και χειροπιαστά σε εισαγωγικά αποτελέσματα, ζητώντας έτσι από τους ερευνητές να δικαιολογήσουν την ύπαρξή τους με τη συνεχή παραγωγή νέας έρευνας.
Αυτό οδηγεί και στο φαινόμενο Publisher Paris, δημοσίευσε ή αφανίσου, δηλαδή τη μόνιμη πίεση για μεγάλες ποσότητες επιστημονικών εργασιών, ανεξαρτήτως ποιότητας και καινοτομίας, προκειμένου να μην διακοπούν οι χρηματοδοτήσεις. Αυτές οι συνθήκες αναπόφευκτο αυθούν επιστήμονες στην αναζήτηση γρήγορων, σε εισαγωγικά, ερευνητικών τρόμων, στη συντόμευση των ερευνών τους, στην παράβλεψη σφαλμάτων, στο ξεδιάλεγμα αποτελεσμάτων, στην υπερεκτίμηση της σημασίας των ευρημάτων τους και ακόμη και στην παρουσίαση ψευδών ευρημάτων.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2023, για πρώτη φορά ο αριθμός των δημοσιευμένων εργασιών που αποσύρθηκαν λόγω υποψιών για παραποιημένα δεδομένα ή αποτελέσματα ξεπέρασε τις 10.000. Το ίδιο αυτό περιβάλλον οδηγεί τους ερευνητές σε έναν αγώνα δρόμου στον οποίο πρέπει διαρκώς να προσπαθούν να δημοσιεύσουν τις εργασίες τους πριν τους προλάβουν οι ανταγωνιστές, σε εισαγωγικά, από άλλα ιδρύματα, προκειμένου να έχουν μεγαλύτερες ελπίδες για ένα μέρος από τη διαρκώς συρρυκνούμενη χρηματοδότηση.
Αυτός ο αδυσόπιτος ανταγωνισμός αποτελεί μια τεράστια σπατάλη ακριβώς στη στιγμή που ο όγκος της προϋπάρχουσας επιστημονικής γνώσης έχει λάβει γιγάντιες διαστάσεις απαιτώντας τη μεγαλύτερη δυνατή οργάνωση και συνεργασία στην επιστημονική έρευνα. να διώξουν βραχυπρόθεσμα, εύκολα επιτεύξιμα αποτελέσματα, έναντι της μακροπρόθεσμης και δημιουργικής ανασχόλησης με πλατύτερα επιστημονικά θέματα, με την εξερεύνηση νέων ανατρεπτικών ιδεών κ.ο.κ.
Και μέσα σε αυτό το ευρύτερο πλαίσιο, ιδιαίτερη επιβλαβής είναι βέβαια και ο ρόλος των μεγάλων εκδοτικών οίκων επιστημονικών περιοδικών που λειτουργούν ως φύλακες της γνώσης. Μια χούφτα εκδοτική κολοσσή με κέρδη δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως κρατάνε έναν τεράστιο όγκο επιστημονικών δημοσιεύσεων απρόσιτο πίσω από πανάκριβες συνδρομές.
Αυτές οι δημοσιεύσεις σχεδόν στο σύνολό τους συγγράφονται από επιστήμονες που εργάζονται σε κρατικά ερευνητικά κέντρα ή πανεπιστήμια και που προηγουμένως έχουν οι ίδιοι διεξάγει μια επίπονη έρευνα, αξιολογούνται και διορθώνονται από άλλους επιστήμονες από ερευνητικά κέντρα και πανεπιστημιακά ιδρύματα και όμως οι ίδιοι ή τα ιδρύματά τους καλούνται να πληρώσουν υπέρογγες συνδρομές για να αποκτήσουν πρόσβαση στο ερευνητικό αυτό έργο προκειμένου η εκδοτική κολοσσίνα πετυχαίνει περιθώρια κέρδους που προσεγγίζουν ακόμα και το 40%.
Όπως είναι αναμενόμενο, αυτή η τοξική κατάσταση κάνει την κοινωνία να αισθάνεται ακόμα πιο αποξενωμένη ή και να γίνεται καχύποπτη απέναντι στην επιστήμη. Παράλληλα, καθώς το ιστορικό αδιέξοδο του καπιταλισμού βαθαίνει, η άρχουσα τάξη επιτίθεται όλο και πιο ευθέως στις συνθήκες ζωής και εργασίας των ίδιων των επιστημόνων.
Το επάγγελμα του επιστήμονα προλεταριοποιείται ταχύτατα. Όπως σημειώνουν ο Μάρξ και ο Έγγελς στον Κομμουνιστικό Μανιφέστο, τον άνθρωπο της επιστήμης σε μισθωτούς εργάτες του. Και σήμερα, πράγματι, περισσότερο από ποτέ, ερευνητές, πανεπιστημιακοί καθηγητές, λέκτορες, διδακτορικοί φοιτητές, πάβουν να αποτελούν κάποιο προνομιούχο στρώμα και γίνονται μέρος της εργατικής τάξης.
Και την ίδια στιγμή, οργανώνονται για να αντισταθούν στο περαιτέρω τσάγισμα του βιωτικού τους επίπεδου. Τόσο σε διεθνές επίπεδο όσο και στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια έχουν υπάρξει αξιοσημείωτες πρωτοβουλίες οργάνωσης και κινητοποίησης από τους εργαζόμενους στην έρευνα και την πανεπιστημιακή εκπαίδευση Αυτό μας δείχνει και το δρόμο για την οριστική απελευθέρωση της επιστήμης μαζί με την απελευθέρωση της κοινωνίας συνολικά από τα δεσμά του καπιταλιστικού συστήματος το οποίο, όπως είδαμε, αποτελεί εκείνο τη βαθύτερη αιτία για τα γιγάντια εμπόδια που συναντά η επιστημονική πρόοδος.
Ως αναπόσπαστο μέρος της οργανωμένης εργατικής τάξης, οι επιστήμονες πρέπει να αγωνιστούν για να ανατρέψουν αυτό το σάπιο και παρεκμασμένο σύστημα, να πετάξουν έξω τα καπιταλιστικά συμφέροντα και τον υπεριαλισμό από την εκπαίδευση και την έρευνα και να μετατρέψουν τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα από πηγές ατομικού καπιταλιστικού κέρδους σε καταφύγια γνώσης και εξερεύνησης, θέτοντάς τα υποδημοκρατικό έλεγχο από τους εργαζόμενους και τους φοιτητές.
Μόνο με την ανατροπή του καπιταλισμού και την οικοδόμηση μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας μπορεί να εξαλειφθεί η πίεση του κέρδους και του ανταγωνισμού πάνω στην επιστημονική έρευνα, να καταργηθεί το χάσμα μεταξύ πνευματικής και χειρονακτικής εργασίας, να ανοίξει η εκπαίδευση και ο πολιτισμός σε εκατομμύρια ανθρώπους που σήμερα αποκλείονται και να απαλλαγεί η επιστήμη και συνολικά η ανθρώπινη σκέψη από κάθε ίχνος ιδεαλισμού, μυστικισμού και σκοταδισμού.
Μόνο με την ανατροπή του καπιταλισμού και την οικοδόμηση του σοσιαλισμού θα γίνει εφικτό να αναδιοργανωθεί συνειδητά και δημοκρατικά από την ίδια την εργαζόμενη κοινωνία ολόκληρος ο τρόπος λειτουργίας της, αξιοποιώντας στο μέγιστο τις τεράστιες επιστημονικές και τεχνολογικές δυνατότητες της σύγχρονης εποχής με σκοπό μια πρωτόγνωρη στην ιστορία ανάπτυξη των συνθηκών ζωής και της σκέψης κάθε ανθρώπου και της ανθρωπότητας συνολικά.
Η αριστερά από τη φύση της είναι ταυτόσιμη με τη μιζέρια. Συμφωνείς με τις ιδέες που ακούς στο Επανάσταση Podcast Μη μένεις παθητικός ακροατής Γίνε ενεργός υποστηρικτής Έλα να αγωνιστούμε μαζί για αυτές τις ιδέες σε κοινό συντονισμό με επαναστάτες από 70 χώρες του κόσμου Το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να συμπληρώσεις τη φόρμα στο marxismos.com κάθετος οργανός σου
Σχόλια
Χωρίς σχόλιαΣυνδεθείτε για να συμμετάσχετε στη συζήτηση
Σύνδεση για ΣχολιασμόΔεν υπάρχουν σχόλια ακόμα