«Κριτική του Προγράμματος της Γκότα» (Κ. Μαρξ) (1/2)

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 Η κριτική του προγράμματος της Γκότα του Καλ Μάρξ δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στην εφημερίδα The No Ed Side από τον Φρίντρικ Έγγελς, 7 χρόνια μετά το θάνατο του Μάρξ, το 1890. Δημοσιεύτηκε μάλιστα παρά τη θέληση της οπορτονιστικής ερφορμιστικής ηγετικής πτέρυγας του Νέου Εργατικού Σοιαλστικού Κόμματος Γερμανίας. Το κόμμα αυτό προήλθε από την ενοποίηση του Σοιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Γερμανίας με γέτες τον Μπέμπελ και τον Βίλχιαμ Λίπνεκ γνωστού ως κόμματος των αεζεναχικών και της Γενικής Γερμανικής Εργατικής Ένωσης που υπεράσπιζε τις ιδέες του δεξιού ρεφορμιστή Φέρντιναντ Λασάλ.

01:06 Για να ενωθούν τα δύο κόμματα έπρεπε να εξεργαστούν κοινό πρόγραμμα που εγκρίθηκε τελικά στο συνέδριο της Γκότα το Μάιο του 1895. Η κριτική του Μάρξ στο πρόγραμμα εστεάστηκε σε ζητήματα όπως ο ρόλος της εργατικής τάξης ως επαναστατική τάξη, ο ρόλος των μεσαίων στρωμάτων και οι σχέσεις τους με τις άλλες τάξεις, ο ρόλος του κράτους, η πρώτη, κατώτερη φάση της κομμουνιστικής κοινωνίας, η οικοδόμησή της και η διανομή του κοινωνικού προϊόντος που παράγεται σε αυτή τη φάση, ο διεθνισμός καθώς και άλλα ζητήματα.

01:39 Η κριτική του Μάρξ προκάλεσε πολύ σκληρές αντιδράσεις από τις ηγέτες του κόμματος. Όταν ο Έγγελς αποφάσισε, λόγω της επεξεργασίας νέου προγράμματος του κόμματος το 1890, να δημοσιοποιήσει την κριτική του Μάρξ, αυτό βρήκε αντίθετο τον Καουτσκι, όμως παρόλα αυτά το δημοσιοποιήσε προκειμένου να συμβάλλει στη σωστή θεωρητική επεξεργασία του νέου προγράμματος του κόμματος.

02:03 Στον πρόλογο της κριτικής του προγράμματος της Γκότα το 1891, ο Έγγελτς δικαιολογεί την πολύ σκληρή γλώσσα του Μάρξ στο κείμενο, αναφέροντας ότι το πρόγραμμα αυτό αποτελούσε ένα αποφασιστικό πισωγύρισμα που μας αναστάτωσε εξαιρετικά βία, ενώντας τον ίδιο και τον Μάρξ, και λέγοντας ότι θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη πως η κριτική του προγράμματος γράφτηκε μόλις δύο χρόνια ύστερα από το συνέδριο της Διεθνής στη Χάγη όταν οι μαρξιστές βρίσκονταν στη σφοδρότατο αγώνα με τον Μπακούνι και τους αναρχικούς του, οι οποίοι θεωρούσαν τον Μάρξ και τον Έγγελς υπεύθυνους για κάθε τι που συνέβαινε στη Γερμανία εντός του εργατικού κινήματος.

02:41 Έπρεπε λοιπόν, όπως λέει ο Έγγελς, να περιμένουμε πως θα μας φόρτωναν και τη μυστική πατρότητα αυτού του προγράμματος. Ο Μάρξ, στην επιστολή του προς τον σοσιαλιστή Μπράκε σχετικά με την κριτική του προγράμματος του ΣΓΟΤΑ αμέσως μετά την ολοκλήρωση του συνεδρίου αναφέρει ότι το πρόγραμμα πρέπει να πορυφθεί ολοκληρωτικά γιατί όπως σχολεί ας εμμέφαση διαφθείρει το κόμμα.

03:04 Ο Μάρξ εκεί έλαβε μια σαφή θέση για την πολιτική ενοποίηση αζεναχικών και λασαλικών στη Γερμανία. Θα έπρεπε απλώς να κλείσουν μια συμφωνία δράσης ενάντια στον κοινό εχθρό και συνεπώς να μην ενοποιηθούν. Ξεκινώντας την κριτική του, ο Μάρτς αναφέρεται στην παρακάτω φράση του προγράμματος. «Η απελευθέρωση της εργασίας απαιτεί την ανύψωση των μέσων εργασίας σε κοινό κτήμα της κοινωνίας και τη συνεταιριστική ρύθμιση της συνολικής εργασίας με δίκαιη διανομή του έσοδου της εργασίας».

03:35 Και επίσης τη φράση ότι «το έσοδο της εργασίας ανήκει ακέραιο και με ίσο δικαίωμα σε όλα τα μέλη της κοινωνίας. Να διευκρινίσουμε εδώ ότι και οι δύο φράσεις αυτές στο πρόγραμμα αναφέρονται στους κοινωνικούς στόχους του πρόγραμματος σε συνθήκες κοινωνικοποίησης το μέσο παραγωγής και όχι ατομικής ελευθερίας. Δηλαδή, ύστερα από τη Συνολική Επανάσταση.

03:57 Ο Μάρξ λέει ότι αν οι λέξεις «έσοδο της εργασίας» έχουν την έννοια του «προϊόντος της εργασίας», Τότε το συνολικό έσοδο της εργασίας είναι το κοινωνικό συνολικό προϊόν που θα παράγεται σε συνθήκες κοινωνικοποίησης της εργασίας, σε συνθήκες δηλαδή των πρώτων βημάτων του σοσιαλισμού. Λέει λοιπόν ο Μάρξ ότι αυτό το συνολικό προϊόν που θα παράγεται δεν μπορεί να μοιραστεί ολόκληρο, όπως ισχυρίζεται το πρόγραμμα, αλλά θα πρέπει να αφαιρέσουμε πρώτον όσα χρειάζονται για την αντικατάσταση το μέσο παραγωγής που καταναλώθηκαν, ή αλλιώς απόθεμα ασφαλείας ενάντια στα ταχύματα, καταστροφές από φυσικές αιτίες κτλ.

04:40 Έτσι αναφέρει ότι μένει το άλλο μέρος της νομικού πρεόντος, που προτού φτάσει στο ατομικό μοίρασμά του, πρέπει πάλι να φερθούν από αυτό τα εξής. Πρώτο, τα γενικά διαχειριστικά έξοδα που δεν ανήκουν στην παραγωγή. Δεύτερον, αυτό που προορίζεται για την ικανοποίηση κοινών αναγκών, όπως είναι για παράδειγμα τα σχολεία, τα νοσοκομεία κτλ.

04:58 και τρίτον από θέματα για ανίκονος προσεργασία κτλ. Συμφωνείς με τις ιδέες που ακούς στο Επανάσταση Podcast? Μη μένεις παθητικός ακροατής. Γίνε ενεργός υποστηριχτής. Στο marxismos.com κάθετος οργανώσου. Ο Μάρξ τονίζει ότι η κομμουνιστική κοινωνία προβάλλει από την καπιταλιστική κοινωνία και εμπομενώς από κάθε άποψη οικονομικά, ηθικά και πνευματικά είναι γεμάτη με τα σημάδια της παλιάς κοινωνίας.

05:34 Επομένως, ο κάθε μεμονωμένος παραγωγός ύστερα από αυτές τις κρατήσεις που προαναφέραμε παίρνει πίσω ακριβώς ό,τι της δίνει. Παίρνει από την κοινωνία μια απόδειξη ότι πρόσφερε τόση εργασία ύστερα φυσικά από την αφαίρεση της εργασίας του για τα κοινά αποθέματα που πάλι προαναφέραμε και με αυτή την απόδειξη πέρα από την κοινωνική αποθήκη μέσων κατανάλωσης τόσα όσα αντιστοιχούν στη δουλειά που εξόδεψε.

05:58 Παρ' όλα αυτά ο Μάρξ τονίζει ότι εδώ δεν θα έχουμε μια δίκαιη διανομή, όπως αναφέρεται στο πρόγραμμα. Η μόνη ισότητα έγκυται στο ότι όλα μετρώνται με βάση την εργασία. Όμως, ο ένας υπερέχει από τον άλλο φυσικά ή πνευματικά και έτσι είναι πιο παραγωγικός. όπως επίσης για παράδειγμα ένας εργάτης μπορεί να είναι παντρεμένος ενώ κάποιος άλλος όχι ο ένας να έχει περισσότερα παιδιά από τον άλλο κτλ.

06:24 Δηλαδή υπάρχουν διαφορετικές ανάγκες. Άρα το δίκαιο που ορίζει ότι όλοι αμείβονται ανάλογα με την εργασία τους δεν είναι ίσο αλλά από τη φύση του είναι δίκαιο της ανισότητας. Είναι δηλαδή το αστικό δίκαιο. Αυτή η ανισότητα όμως δεν μπορεί να αποφευχθεί στην πρώτη φάση της κομμουνικής κοινωνίας. Το δίκαιο δεν μπορεί ποτέ να είναι ανώτερο από την οικονομική διαμόρφωση και την καθορισμένη από αυτήν πολιτιστική ανάπτυξη της κοινωνίας.

06:49 Ο Μάρτς γράφει ότι σε μια ανώτερη φάση της κομμουνικής κοινωνίας, όταν με την ολόπλευρη ανάπτυξη των ατόμων θα έχουν αναπτυχθεί και οι παραγωγικές δυνάμεις και θα αναβλύζουν πιο άφθονα όλες οι πηγές του κοινωνικού πλούτου, Από τον καθένα ανάλογα με τις κανότητές του, στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του. Ο Μάρξ λέει ότι οι ηγέτες του κόμματος στη Γερμανία ανοσιοργούν όταν προσπαθούν να επιβάλλουν στο κόμμα κούφιες έννοιες όπως ίσο δίκαιο και δίκαιη διανομή.

07:26 Γενικότερα ισχυρίζεται ότι είναι γενικά λάθος να δίνετε μεγάλη σημασία στη λεγόμενη διανομή. Αυτό μας θυμίζει και τους σημερινούς ρεφορμιστές που χρησιμοποιούν τέτοια συμφήματα και τέτοια αιτήματα που έχουν κάνει λοιπόν σημαία τους στην αναδιανομή του εισοδήματος. Η κάθε φορά διανομή το μέσο κατανάλωσης είναι μονάχα συνέπεια του τρόπου διανομής το μέσο παραγωγής.

07:49 Για παράδειγμα, ο κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής στηρίζεται στο ότι τα μέσα παραγωγής έχουν διανεμηθεί σε μη εργαζόμενους με τη μορφή ιδιοκτησίας κεφαλαίου και με μορφή ιδιοκτησίας, ενώ η μεγάλη μάζα είναι μονάχα ιδιοκτήτης της εργατικής της δύναμης. Εφόσον λοιπόν τα μέσα παραγωγής έχουν διανεμηθεί με αυτόν τον τρόπο, προκύπτει από μόνη της η ακραία άνηση διανομή των μέσων κατανάλωσης.

08:12 Τέλος, ο Μάρτς χαφτηριάζει το γεγονός ότι ο χιδέος σοσιαλισμός, κληρονόμηση από τους αστούς οικονομολόγους την αντίληψη να θεωρεί και να χειρίζεται τη διανομή ανεξάρτητα από τον τρόπο παραγωγής και έτσι να παρουσιάζει τον σοσιαλισμό σαν να περιστρέφεται κυρίως γύρω από τη διανομή και όχι από τον τρόπο παραγωγής. Σε επόμενο επεισόδιο θα αναλύσουμε και τα άλλα ζητήματα στα οποία άσκησε κριτική ο Καρλ Μάρξ.

08:38 Η αριστερά από τη φύση της είναι ταυτόσιμη με τη μιζέρια. Συμφωνείς με τις ιδέες που ακούς στο Επανάσταση Podcast Μη μένεις παθητικός ακροατής Γίνε ενεργός υποστηρικτής Έλα να αγωνιστούμε μαζί για αυτές τις ιδέες σε κοινό συντονισμό με επαναστάτες από 70 χώρες του κόσμου Το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να συμπληρώσεις τη φόρμα στο marxismos.com κάθετος οργανός σου