Ο αναρχισμός στην Ισπανική Επανάσταση (1/2)

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 Ήδη από την δεκαετία του 60 και του 70 του 19ου αιώνα, το επαναστατικό κίνημα διασπάστηκε σε δύο μεγάλα στρατόπεδα. Από τη μία ο μαρξισμός και από την άλλη ο αναρχισμός. Και ήδη στην πρώτη διεθνή, οι μεγάλοι στοχαστές αυτών των κινημάτων, ο Μάρξ και ο Έγγελς και ο Μπακούνιν, διαφώνησαν για το ζήτημα της εξουσίας, της επαναστατικής πρωτοπορίας, του ρόλου του κόμματος στην επανάσταση και άλλα τέτοια ζητήματα.

01:12 Βέβαια έχουν περάσει από τότε 150 χρόνια και αυτά τα ζητήματα έχουν εξεταστεί από την ίδια τη ζωή. επειδή αυτή η περίοδος, αυτά τα 150 χρόνια είναι εξαιρετικά πλούσια σε ταξικούς αγώνες και επαναστάσεις. Πράγματι η πρώτη μεγάλη κοινωνική επανάσταση του 20ου αιώνα, η Ρωσική Επανάσταση του 17 που συνιστούσε τη μεγαλύτερη νίκη της εργατικής τάξης σε όλη την ιστορία μια επανάσταση νικηφόρη όπου η εργατική τάξη όχι μόνο πήρε την εξουσία αλλά την κράτησε και αντιστάθηκε στις μεγάλες πίεσεις εκείνων των συνθήκων σε συνθήκες εμφυλίου πολέμου και υπεραλληλιστικές παρεμβάσεις στη χώρα και κατάφερε να κάνει όλα αυτά κάτω από την ηγεσία ενός μαρθιστικού κόμματος, τον Πολσεβική Κοκόμα του Λένιν και του Τρότσκι.

02:30 20 περίπου χρόνια αργότερα ήρθε η σειρά των ενεργικών και στην άλλη άκρη της Ευρώπης, στην Ισπανία, Μια μεγάλη επαναστατική διαδικασία βρέθηκε κάτω από την ηγεσία των αναρχικών που είχαν μια τεράστια επιρροή στην τότε Ισπανία. Αλλά δυστυχώς αυτή η επαναστατική εμπειρία της Ισπανίας του 1930 ηττήθηκε αποφασιστικά. δεν οδήγησε στην κατάκτηση της εξουσίας από τη μεριά των εργατών, αλλά αντίθετα στην νίκη της Απεπανάστασης και σε 40 χρόνια φασιστικής δικτατορίας.

03:20 Και σε αυτά τα τραγικά λεγονότα, οι αναρχικοί, όπως θα δούμε, είχαν μια μεγάλη ευθύνη. Τα λεγονότα στην Ισπανία έδειξαν τα θεωρετικά περιθώρια και τα θεωρετικά λάθη των αρχικών στην ίδια την πράξη. Ας εξετάσουμε λοιπόν την κατάσταση στην Ισπανία στις αρχές της δεκαετίας του 1930 όταν ξεκινάει η επαναστατική διαδικασία.

03:55 Η πτώση της δικτατορίας του στρατηγού Πρίμοντα Ριβέρα το 1929 πολύ γρήγορα οδήγησε στην πτώση της ίδιας της μοναρχίας που είχε στήριξη τον δικτατόρα Τον Απρίλιο του 1931 δημιουργήθηκε η δεύτερη Ισπανική Δημοκρατία και ο βασιλιάς έπρεπε να πάει στην εξορία. Αυτή η δημοκρατία όμως παρά τον μεγάλο ενθουσιασμό που υπήρχε στην ισπανική κοινωνία και στα λαϊκά στρώματα των εργατών και των αγροτών είχε την υποστήριξη της άρχουσας τάξης και όλων των ελίτ που κατάλαβαν ότι η μοναρχία είχε χάσει όλο το κύρος της και ότι ο μόνος τρόπος να απομακρυνθεί ο κίνδυνος της Λαϊκής Επανάστασης ήταν να εφαρμοστούν επιφανειακές δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις.

05:26 Αλλά η Δεύτερη Δημοκρατία κρατούσε όλη την παλιά κοινωνική δομή της καθυστερημένης Ισπανίας. Όχι μόνο συντήρησε την ιδιωτική περιουσία των αστών, αλλά κρατούσε και τα ημιοθευδαρχικά κτήματα στον αγροτικό νότο της χώρας, όπου υπήρχαν μεγάλοι γεωκτήμονες που κυριαρχούσαν με ημιοφευδαρχικές μεθόδους, κράτησε και τα μεγάλα προνόμια της Εκκλησίας που είχε τεράστια πολιτική και οικονομική επιρροή και η Δημοκρατία κράτησε επίσης και τον παλιό κρατικό μηχανισμό που ήταν εξαιρετικά αντιδραστικό και διεφθαρμένο.

06:23 Και εδώ μιλάμε όχι μόνο για την πολιτική γραφειοκρατία αλλά κυρίως για τον στρατό και τους αξιωματικούς που είχαν μια βαθιά αντιδραστική νοοτροπία. και όλη αυτή η καθυστερημένη κοινωνική δομή αποτελούσε ένα τεράστιο βάρος για την ανάπτυξη της χώρας και η προτεραιότητα της επαναστατικής διαδικασίας που άνοιγε τότε ήταν βέβαια να λυθούν αυτά τα δημοκρατικά ζητήματα Ζητήματα που μάλλον είχαν λυθεί σε άλλες περιπτώσεις νωρίτερα, τον 18ο αιώνα στην επαναστατική Γαλλία, για παράδειγμα, από την επαναστατική αστική τάξη, από τους Γιακοβίνους.

07:26 αλλά η κατάσταση στην Ισπανία ήταν τελείως διαφορετική. Αυτά τα 150 χρόνια που ξεχώρισαν την Γαλλική και την Ισπανική Επανάσταση είχαν σημαντικές επιπτώσεις για την φύση και την ανάπτυξη της Επανάστασης. Η τότε αστική τάξη δεν ήταν σαν τους Γιακόβινους ήταν μια αστική τάξη στενά δεμένη στον παλιό κρατικό μηχανισμό και στενά δεμένη με τα παλιά ήμιοφευδαρχικά ελίτ.

08:07 Και ήταν επίσης μια αστική τάξη που φοβόταν πιο πολύ τους εργαζόμενους που ήταν πολύ καλά οργανωμένοι και είχαν μια καθαρά ταξική συνείδηση τους φοβόταν πιο πολύ από την εκκλησία ή από τους αντιδραστικούς αξιωματικούς του στρατού. Και αυτό σημαίνει ότι σε καπιταλιστικές βάσεις, σε αστικές βάσεις, τα δημοκρατικά προβλήματα της χώρας δεν μπορούσαν να λυθούν.

08:45 Για να εφαρμοστεί ένα φιλόδοξο δημοκρατικό πρόγραμμα έπρεπε να πάρει την εξουσία η εργατική τάξη κινητοποιώντας και τα φτωχά στρώματα της αγροτιάς Μόνο η εργατική τάξη μπορούσε πραγματικά να καταστρέψει τα καθυστερημένα στοιχεία που κυβερνούσαν την χώρα να καταστρέψει τα προνόμια της εκκλησίας, των αξιωματικών κτλ. Αλλά χτυπώντας την παλιά κοινωνική δομή της χώρας θα χτυπούσε επίσης και στην σύγχρονη καπιταλιστική ιδιοκτησία και έτσι η επανάσταση αυθόρμητα σχεδόν θα προχωρούσε προς τον σοσιαλισμό.

09:39 Θα γινόταν μια σοσιαλιστική επανάσταση που θα μπορούσε να επιβληθεί στην Ισπανία, στην καθυστερημένη Ισπανία, αν κατάφερε να πάει παραπέρα από τα σύνορα της χώρας και να επεκταθεί σε πιο αναπτυγμένες χώρες, ξεκινώντας βέβαια από την Γαλλία. Όλα αυτά τα ζητήματα είχαν ερμηνευτεί πολύ καθαρά και πολύ εύγλωτα από τους Ισπανούς μαρξιστές της κομμουνιστικής αριστεράς που είχαν προβλέψει την απότυχία, την απόλυτη αποτυχία της δεύτερης δημοκρατίας της δεύτερης αστικής δημοκρατίας.

10:38 Η κομμουνιστική αριστερά βέβαια ήταν το ισπανικό τμήμα της αριστερής αντιπολίτευσης του Λέοντα Τρότσκι. Αλλά τα περιθώρια του νεοκαθεστώτος δεν τα έβλεπαν καθόλου οι αναρχικοί που αντίθετα από τους Ισπανούς τροσκιστές που δυστυχώς αποτελούσαν μια μικρή ομάδα χωρίς μεγάλη επιρροή στο εργατικό κίνημα, οι Αναρχικοί είχαν τεράστιο κοινωνικό βάρος, είχαν μεγάλες μαζικές οργανώσεις, αλλά οι Αναρχικοί ηγέτες δεν κατάλαβαν καθόλου την φύση του νέου καθεστώτος και το χειροκρότησαν εφορικά στην αρχή.

11:38 Κυριολεκτικά είπαν ότι η δημιουργία της δημοκρατίας ήταν ένα μεγάλο πίδημα της προόδου και της ελευθερίας και υποστήριξαν ανοιχτά τους αστικούς δημοκράτες στις πρώτες εβδομάδες του νέου καθεστώτος την άνοιξη του 1931. Βέβαια πολύ γρήγορα η ίδια η ζωή έδειξε στην πράξη τα περιθώρια του νέου καθεστώτος που άσκησε βίαια καταστολή κατά των μεγάλων απεργιών και κινητοποιήσεων που έλαβαν χώρα το καλοκαίρι του 1931.

12:38 Και οι αναρχικοί που αρχικά είχαν υποστηρίξει, είχαν χειροκροτήσει το νέο καθεστώς, στράφηκαν προς την άλλη άκρη. Από τις αυταπάτες στην αστική δημοκρατία σε μια ιστερική αντίσταση κατά του νέου καθεστώτος. Και ξεκινώντας από το φθινόπορο του 1931 οργάνωσαν οι αναρχικοί απομονωμένες εξεγέρσεις σε διαφορετικά σημεία της χώρας στην Καταλωνία, στην Ανταλουσία, στους μεγάλους προπύργους του κινήματος που αναπόφεκτα ιτήθηκαν από την κρατική καταστολή.

13:30 Αυτές οι εξεγέρσεις, απελπισμένες, απομονωμένες προσπάθειες να ανατρέψουν το νέο καθεστώς, μόνο ενίσχυσαν την αντίδραση και τη δεξιά, που γύρισε μετά από μία περίοδο κέντρο αριστερής κυβέρνησης των Σοσιαλδημοκράτων και διάφορων μικροαστικών δημοκρατικών οργανώσεων συμπεριλαμβανωμένων και των καταλανών εθνικιστών επέστρεψε η δεξιά στην κυβέρνηση στα τέλη του 1933.

14:17 Βέβαια οι Αναρχικοί με την ακραία τους αντίσταση στο νέο κράτος αντανακλούσαν και μια πιο διαδεδομένη ατμόσφαιρα στην εργατική τάξη αλλά της έδιναν μια εξτρεμιστική, έναν εξτρεμιστικό χαρακτήρα με τις μεθόδους τους. Λοιπόν, επέστρεψε η δεξιά στην εξουσία τον Νοέμβριο του 1933 αλλά αυτό δεν ήταν το τέλος της επανάστασης βέβαια.

15:06 Πράγματι, ο Μάρξ είχε πει ότι πολλές φορές η επανάσταση χρειάζεται το μαστίγιο της αντεπανάστασης να προχωρήσει. Και αυτό επιβεβαιώθηκε στην τότε Ισπανία, που η δημιουργία μιας αντιδραστικής κατασταλτικής δεξιάς κυβέρνησης και η ενίσχυση στο κοινοβούλιο της ακροδεξιάς της ΣΕΔΑ, του ακροδεξιού κόμματος του Χιλ Ρόβλες, ρησοσπαστικοποίησαν την εργατική τάξη και δημιούργησαν ένα πνεύμα ένωσης στις γραμμές των εργατών.

15:58 Και εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι οι Αναρχικοί δεν είχαν το μονοπόλιο του εργατικού κίνηματος στην Ισπανία. ήταν εξαιρετικά δυνατοί, ιδιαίτερα στην πιο βιομηχανοποιημένη περιοχή της χώρας, στην Καταλωνία, αλλά και στον Αγροτικό Νότο, στην Ανταλουσία. Άρα υπήρχαν και άλλες μεγάλες μαζικές εργατικές οργανώσεις σε άλλες περιοχές της χώρας, στη Μαδρίτη, στη χώρα των Βάσχων, στην Αστούριας, που ήταν στα χέρια κυρίως των Σοσιαλδημοκράτων, του Σοσιαλιστικού Κόμματος, που ήταν ένα ρεφορμιστικό κόμμα που, όπως είπα, είχε περάσει από την εξουσία το 1931 και το 1932 και το 1933, όταν υπήρχε ένα κεντροαριστερό συνασπισμός διαφορών κομμάτων.

17:02 αλλά αυτό το κόμμα είχε όντως μια οπορτουνιστική ηγεσία ρεφορμιστών αλλά στις γραμμές του υπήρχαν χιλιάδες ειλικρινείς εργάτες που ήθελαν να κάνουν την επανάσταση ήθελαν τον σοσιαλισμό και σε αυτή την περίοδο στην συγκυρία που δημιουργήθηκε με την άνοδο της δεξιάς στην κυβέρνηση το Σοσιαλιστικό Κόμμα ριζοσπαστικοποιήθηκε φανερά και δημιουργήθηκαν επαναστατικές τάσεις εντός του κόμματος που φαινόταν κυρίως στην καταπολέμηση ενάντια στη νέα κυβέρνηση.

17:53 Πραγματικά βάλθηκε επιτάπητος το σύνθημα της επαναστατικής εξαγέρσης στην περίπτωση που η ακροδεξιά του Χιλ Ρόβλες μπήκε στην δεξιά κυβέρνηση συνασπισμού. Δημιουργήθηκαν εργατικές συμμαχίες με αυτή την προοπτική να σταματήσουμε την ακροδεξιά να μπει στην κεβέρνηση, να μην γίνει στην Ισπανία αυτό που είχε γίνει το 1933 στην Γερμανία, δηλαδή να πάρουν την εξουσία οι φασίστες δίχως αμπίσταση εκ μέρους του προλεταριάτου.

18:42 Και αυτή η πρόπτικη πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 1934, όταν ο Χιλ Ρόμπλες, ο ακροδεξιός ηγέτης, μπήκε στην συγκυβέρνηση και γίνεται αυτή η λεγόμενη επαναστατική εξαγέρση που ιτήθηκε στις περισσότερες περιοχές της χώρας για διάφορους λόγους, αλλά ένας σημαντικός λόγος ήταν ο ρόλος που έπαιξαν οι αναρχικοί σε αυτήν την διαδικασία.

19:16 Οι Αναρχικοί δεν στράφηκαν μόνο προς μία βίαια αντίσταση κατά της Δημοκρατίας, αλλά στράφηκαν το Φθινόπολο του 1931 προς τον ακραίο σεκταρισμό, την απόρριψη οποιασδήποτε συνεργασίας με τις άλλες εργατικές οργανώσεις της χώρας συμπεριλαμπανωμένης και των σοσιαλιστικών οργανώσεων. Βέβαια, οι αναρχικοί είχαν δίκιο πως οι ηγέτες των σοσιαλιστών ήταν ερεφορμιστές που είχαν προδώσει την επανάσταση, που είχαν ασκήσει καταστολή κατά των αναρχικών όταν πέρασαν από την εξουσία, άρα δεν μπορούσαν οι αναρχικοί με την σεκταλιστική τύφλωσή τους, δεν μπορούσαν να ξεχωρίζουν την ηγεσία από τις βάσεις του κόμματος, όπου υπήρχαν χιλιάδες, όπως είπα, επαναστατικοί εργάτες.

20:23 Και για αυτόν τον λόγο γύρισαν την πλάτη τους ενάντια στον μεγάλη εξάγερση τον Οκτώβριο του 1934. Δεν συμμετείχαν στις περισσότερες περιοχές σε αυτή την εξάγερση. Και με την απουσία της μαθηκής οργάνωσης των εναρχικών, η εξαγερσή βέβαια ιτήθηκε. Αυτό ήταν πολύ φανερό στην Καταλωνία κυρίως, που όπως είπα, οι εναρχικοί είχαν τεράστιο βάρος και δίχως την συμμετοχή τους δεν μπορούσε να νικήσει η εξαγερσή.

21:08 Βέβαια η μόνη εξαίρεση σε αυτή την σεκταριστική συμπεριφορά ήταν στην Αστούρια Στην Αστούρια στον βορρά της χώρας μια βιομηχανοποιημένη περιοχή με μεγάλα ορυχεία Σε αυτή την περιοχή οι αναρχικοί όντως συμμετείχαν στην εξαίρεση και γι' αυτόν τον λόγο εκεί οι εργάτες νίκησαν αρχικά. Πήραν την εξουσία, σε τοπικό επίπεδο βέβαια, μόνο στην Αστούριας, και την κράτησαν για δύο εβδομάδες.

21:46 Αλλά βέβαια, μείνοντας απομονωμένοι, τελικά ιτήθηκαν από τον Δημοκρατικό Στρατό που άσκησε τρομακτική καταστολή. Βέβαια, τους επόμενους μήνες ήταν μήνες αντίδρασης και καταστολής και σε αυτήν την περίοδο οι αναρχικοί εξέτασαν τις τακτικές του, κατάλαβαν τα λάθη τους και στράφηκαν πάλι στην άλλη άκρη εκ νέου. αρχίζουμε με μεγάλες αυταπάτες στην Δημοκρατία το 1931 μετά περνάμε από μια περίοδο σεκταρισμού και εξτρεμισμού το 1933-1934 και μετά το 1935-1936 οι αναρχικοί πάλι γύρισαν στις αρχικές τους αυταπάτες στην Δημοκρατία, στους δημοκράτες, στους ρεφορμιστές.

22:49 Και έτσι τον Φλεβάρι του 1936 υποστήριξαν το ψηφοδέλτιο του Λαϊκού Μέτωπου, που ήταν μια διαταξική συνεργασία των φιλελευθέρων, των μικραστικών δημοκρατών, μαζί με τους σοσιαλδημοκράτες και τους σταλληνικούς. δεν έχω χρόνο να μιλήσω για τους Σταλινικούς, για το Κομμουνιστικό Κόμμα που μεγάλωσε αρκετά σε αυτούς τους μήνες, ήταν μια πολύ μικρή δύναμη στην αρχή της δεκαετίας, αλλά προς την άνοιξη του 1936 έγινε μια μαζική οργάνωση μια οργάνωση που αρχικά είχε και αυτή μια σεκταριστική προοπτική, αλλά ακολουθώντας τις οδηγίες της Μόσχας στράφηκε το 1936 προς ένα ανοιχτά ρεφορμιστικό πρόγραμμα και προς μια ενθουσιώδη υποστήριξη του λαϊκού μετόπου.

23:59 Η αριστερά από τη φύση της είναι ταυτός με τη μιζέρια. Συμφωνείς με τις ιδέες που ακούς στο Επανάσταση Podcast? Μη μένεις παθητικός ακροατής Γίνε ενεργός υποστηρικτής Έλα να αγωνιστούμε μαζί για αυτές τις ιδέες σε κοινό συντονισμό με επαναστάτες από 70 χώρες του κόσμου Το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να συμπληρώσεις τη φόρμα στο marxismos.com κάθετος οργανός σου