Tomorrow's Europe - European and lonely - Europe on SKAI - episode 31 (greek language)

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 Είμαι ο Νέκος Ανδρίτσος, μαζί μου είναι η Μαριάννα Πιακοστάμου και σε αυτό το 31ο επεισόδιο της σειράς Μαριάννα θα ασχοληθούμε με τη μοναξιά μας. Θα ασχοληθούμε με το ερώτημα εμείς οι Ευρωπαίοι, αν και κατά πόσον είμαστε μόνοι ή νιώθουμε τουλάχιστον μία μοναξιά. Και θα λέγαμε ότι είναι μία θεματική που έχει μεγάλο ενδιαφέρον Μαριάννα, γιατί θα μας πει κάποιος ότι με τόσα μέσα επικοινωνίας που έχουμε, κοινωνικής δικτύωσης και με μια συνεχή δικτύωση που έχουμε μεταξύ μας είναι δυνατόν να νιώθουμε μοναξιά.

01:05 Ακριβώς Νίκο, η μοναξιά είναι ένα πρόβλημα υπαρκτό καθώς όντως έχουμε πάρα πολλούς φίλους διαδικτυακούς, φίλους από καλώδια το θέμα είναι ποιοι είναι όντως οι πραγματικοί μας φίλοι και κατά πόσο μπορεί αυτό να σημαδέψει για μια ζωή ένα παιδί το οποίο μεγαλώνει αυτή τη στιγμή μέσα σε μια οθόνη. Ναι και σε ένα απολύτως ψηφιακό περιβάλλον έτσι όπως έχει διαμορφωθεί. Θα ανοίξουμε αυτό το θέμα σήμερα κυρίες και κύριοι με την πολύτιμη βοήθεια της Αρτέμιδος Τσίτσικα η οποία είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια παιδοιατρικής και εφηδικής ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Γεια σας και ευχαριστούμε πολύ που είστε μαζί μας.

01:42 Γεια σας, καλησπέρα, ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση. Εμείς ευχαριστούμε κυρία Τσίτσικα. Εσείς για ποιο λόγο πιστεύετε ότι βλέπουμε τόσους νέους ανθρώπους να αισθάνονται μόνοι, ενώ είμαστε διαρκώς συνδεδεμένοι μεταξύ μας. Ναι, ακριβώς αυτό που αναφέρατε, ότι ενώ υπάρχουν πάρα πολλές δυνατότητες επικοινωνίας και σύνδεσης, Η καθημερινότητα των παιδιών και των εφήβων ιδιαίτερα μετά την πανδημία και τις καραντίνες φαίνεται ότι έχουν ενισχυθεί πολύ τα ποσοστά και κοινωνικής απομόνωσης και καταθλιπτικούς συναισθήματος, μελαγχολίας και άγχους.

02:23 Άρα έχει επιδεινωθεί η ψυχική τους υγεία και αυτό το βλέπουμε γιατί πολλές φορές εγκλωβίζονται σε αυτή την ψηφιακή πραγματικότητα, δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να ανοιχτούν στον φυσικό κόσμο, χάνουν και οι κοινωνικές δεξιότητες, τη βλεμματική επαφή, τον τρόπο που προσεγγίζουν κάποιον και το βλέπουμε και στο ρομαντισμό, στον τρόπο που φλερτάρουν και πλησιάζουν ρομαντικά κάποιον, αλλά και στις φιλίες και στις σχέσεις με τους ενήλικες.

02:53 Βλέπουμε λοιπόν ότι ενώ υπάρχουν πάρα πολλές δυνατότητες η υπερβολική χρήση και ο εγκλωβισμός στην ψηφιακή πραγματικότητα δημιουργούμε μία απομόνωση καθώς και αλλάζει και η κουλτούρα τους πολλές φορές. Βάλετε και το αξιακό του σύστημα. Προβάλλονται το εύκολο κέρδος, οι γρήγορες αμοιβές, η εμφάνιση ως τρόπος να κατακτήσουν κάτι, να φτάσουν σε ένα στόχο και απαξιώνεται η παιδεία, η προσπάθεια, οι πανανθρώπινες αξίες, η προσπάθεια για το κοινό καλό χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι οι σημερινές γενιές και η Z και η Α δηλαδή αυτοί που γεννήθηκαν μετά το 2000 είναι η Z και αυτοί που γεννήθηκαν μετά το 2012-2013 είναι η Α Αυτές οι δύο γενιές που τώρα εκπροσωπούν τους εφήβους και τους νέους ανθρώπους έχουν μοναδικές ποιότητες.

03:50 Όπως και κάθε γενιά έχουν μεγάλο σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και στις ελευθερίες. Θέλουν να περιορίσουν το άδικο και την διαφθορά. Θέλουν να βελτιώσουν την οικολογική συνείδηση, την κλιματική κρίση, να βρουν τρόπους να την αντιμετωπίσουν. και να περιορίσουν φαινόμενα βίας. Έχουν δηλαδή από την άλλη σαν όψη του ίδιου νομίσματος πάρα πολλές ποιότητες.

04:21 Και νομίζω σαν κοινωνία είναι δικό μας τύχημα να εμπνεύσουμε τα παιδιά προς αυτά τα θετικά που έχει κάθε νέα γενιά και ειδικά αυτές οι γενιές που έχουν και λόγω της παγκοσμιοποίησης. Και εδώ έρχεται το επόμενο ερώτημα ακριβώς εμείς σαν κοινωνία, σαν οικογένεια, σχολεία, κοινότητες πώς μπορούμε να βοηθήσουμε ώστε οι νέοι άνθρωποι εν προκειμένου για τους οποίους συζητάμε τώρα να δημιουργήσουν ισχυρότερες σχέσεις στην πραγματική ζωή και αν σε αυτή τη διαδικασία μπορεί να βοηθήσει και η τεχνητή νοημοσύνη η οποία έχει μπει για τα καλά στη ζωή μας.

04:58 Ναι, πραγματικά οι σημαντικοί ενήλικες της ζωής των παιδιών όπως αναφέρατε, δηλαδή πρώτα η οικογένεια μετά το σχολείο που είναι το δεύτερο περιβάλλον και δημιουργεί και ένα είδος ισότητας, ένα δίχτυ προστασίας για παιδιά που ίσως δεν έχουν τόσο λειτουργικές οικογένειες. Μετά είναι η πολιτεία που νομοθετεί και υποστηρίζει ή και τα μέσα μαθητικής ενημέρωσης όπως αυτή η συνέντευξη που κάνουμε τώρα που μπορεί να φωτίσει κάποια πολύ βασικά σημεία.

05:26 Όλοι οι συνεργαζόμενοι φορείς και όλοι οι θεσμοί μπορούν να βοηθήσουν πραγματικά στο να εμπνεύσουν τους νέους προς μια θετική κατεύθυνση με την έννοια κατ' αρχάς μέσα στην οικογένεια πάρα πολλά πράγματα τα μαθαίνουν όχι τόσο με τη θεωρία όσο με το μοντέλο που δίνουν οι σημαντικοί ενήλικες. Δηλαδή αν θέλουμε κάτι να κάνουν τα παιδιά μας προς όφελός τους χρειάζεται εμείς πρώτα να δώσουμε την καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας.

05:54 Ας πούμε αν θέλουμε να διατρέφονται σωστά, να έχουν φυσική άσκηση, να έχουν λειτουργικές σχέσεις, να μην εγκλωβίζονται πολλή ώρα ή με αρνητικά ερεθίσματα στις οθόνες. Χρειάζεται εμείς οι ίδιοι να μπορέσουμε να ενισχύσουμε αυτό το μοντέλο και στη συνέχεια βέβαια να συζητάμε πράγματα μαζί τους, να μην επιβάλλουμε συλλήβδη ή να παγορεύουμε, αλλά να υπάρχει επιχειρηματολογία, να υπάρχει αυτή η καθημερινή επικοινωνία, η πρόσβαση όταν κάτι δεν πάει καλά, να είμαστε διαθέσιμοι και καλοί ακροατές.

06:28 Έχετε απόλυτο δίκιο κυρία Τσίτσικα και θα ήθελα να κρατήσουμε αυτό που είπατε για τη συζήτηση. Ωστόσο δεν είναι πάντα, και δεν μιλάμε μόνο για τα παιδιά, μιλάμε για τους νέους ενήλικες και γενικότερα για τους ανθρώπους. Ώρες-ώρες είναι πολύ πιο εύκολο να μιλήσουμε με μια εφαρμογή, με ένα chatbot ή με έναν σύντροφο τεχνητής νοημοσύνης, έναν AI companion.

06:46 Για ποιο λόγο πιστεύετε μας είναι πολύ πιο εύκολο να μιλήσουμε με ένα ρομπότ από ότι με έναν κανονικό άνθρωπο. Ναι και αυτό είναι πολύ ωραία ερώτηση γιατί βλέπουμε ότι αυτές οι εφαρμογές είναι έτσι φτιαγμένες τόσο φιλικές που πολλές φορές ξεχνούν οι αίσθητοι ότι μιλούν με κάποιο φανταστικό πρόσωπο και ότι είναι πραγματικός φίλος αυτός.

07:12 Είναι διαθέσιμος 24 ώρες 24 ώρες, είναι πάντα θετικός και φιλικός να δώσει λύση, είναι γρήγορος και εδώ μου δίνετε την ευκαιρία να πω ότι οι υπηρεσίες υγείας που είναι φτιαγμένες και προορίζονται στους εφήβους χρειάζεται να προσαρμοστούν λίγο και με την ιδιότητά μου ως εκπρόσωπος της UNESCO στην Ελλάδα για την παγκόσμια υγεία και εκπαίδευση να μιλήσω και για την πρωτοβουλία που έχουμε ως Εθνικό Δίκτυο της UNESCO να φτιαχτούν υπηρεσίες ευεξίας, well-being για οι φίλους σε όλες τις περιοχές της χώρας.

07:50 Έχουμε ήδη ξεκινήσει στην Αθήνα, θα επεκταθούμε στη Θεσσαλονίκη και σε άλλες θεαστικά κέντρα αλλά και σε ευρύτερες περιοχές ώστε αυτές οι υπηρεσίες να μπορούν να λειτουργούν με έναν τρόπο που να μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι έφηβοι και είναι σαν αγκαλίτσα που μπορούν να προσέρχονται και εκτός σχολικών ορών με εμπιστευτικότητα για όλα τα ζητήματα που τους απασχολούν και να χρησιμοποιούν βέβαια και το AI που είναι ένα εργαλείο αλλά με έναν τρόπο που θα τους βοηθά και δεν θα απειλεί τη δημιουργικότητά τους ή την εξέλιξη της προσωπικότητάς τους.

08:27 Για παράδειγμα ένα στίγμα που θα μπορούσε να νιώσει κάποιος οπότε να υπάρχει αυτή η δυνατότητα κάποιος να εξωτερικεύσει τις σκέψεις του χωρίς ταυτόχρονα να έχει δεύτερες σκέψεις ως προς αυτή τη διαδικασία και αυτό είναι πολύ σημαντικό που λέτε. Επίσης το AI, πολλές φορές μαθαίνουν και το κατευθύνουν και παίρνουν οδηγίες που μπορεί να τους βλάψουν και έχει συμβεί αυτό.

08:52 Δηλαδή παιδιά τα οποία έχουν κάποιο υπόβαθρο είτε κάποια νοσηρότητα, είτε μια ψυχοκοινωνική δυσκολία είτε ένα περιβαλλοντικό τραύμα, πολλές φορές μπορεί να χρησιμοποιήσουν πληροφορίες με αρνητικό τρόπο και αυτό είναι πολύ επικίνδυνο. Άρα ουσιαστικά το AI απλά συμπληρώνει και σίγουρα χρειάζεται πλαίσιο και πλαίσιο από τους σημαντικούς ενήλικες της ζωής τους, της καθημερινότητάς τους και υπηρεσίες και το σχολείο φυσικά να μπορεί να ενδυναμώνει.

09:20 Το σχολείο δεν είναι μόνο ένας χώρος ή ένας θεσμός που καλύπτει την εξεταστέα ή τα αρχαία, τα πανδηματικά. Είναι πραγματικά ένα περιβάλλον που μπορεί να διδάξει την ίδια τη ζωή στα παιδιά. Σαφώς. Κυρία Τίτσικα, μιλήσαμε ήδη για την τεχνητή νοημοσύνη. Θα ήθελα να μιλήσουμε και για τα κοινωνικά δίκτυα, καθώς στα social media υπάρχουν πάρα πολλές συνδέσεις, αφορούν τις συνδέσεις, αλλά συνήθως δεν προσφέρουν σχέσεις υψηλής ποιότητας, πιο προσωπικές συζητήσεις γιατί μπορεί ας πούμε να σκεφτώ εγώ τη φίλη μου να θέλω να έχω κάποια επαφή μαζί της αλλά να μην τη στείλω κάποιο μήνυμα έλα να βρεθούμε, να τη στείλω ένα βιντεάκι και κάπως έτσι να γεφυρώσω αυτό το χάσμα μεταξύ μας.

10:01 Πώς πιστεύετε αυτό μπορεί να το διαχειριστεί ένας νέος άνθρωπος σήμερα. Ναι, είναι λοιπόν τα social media κάτι που το οποίο και ψυχαγωγεί και αρέσει και είναι πολύ διασκεδαστικό, ωστόσο και εκεί χρειάζεται μέτρο, θα έλεγα χρειάζεται μια ισορροπία αυτή ζωή των εφήβων και ισχύει αυτό που πάντα λέμε ότι υπάρχει ψηφιακή ανηλικότητα, δηλαδή ακόμη ο εγκέφαλός τους δεν είναι στην πλήρη ορίμανση, ο ανθρώπινος εγκέφαλος οριμάζει μετά τα 18, 19, 20 στην πρώτη ενήλικο ζωή και το κέντρο της κριτικής σκέψης, της λογικής και της λήψης των αποφάσεων οριμάζεται λευταίο.

10:39 Βρίσκεται δε στο πίκτο, στην πλήρη ορίμανση, το κέντρο της συναισθηματικής λειτουργίας και της παρόρμησης και έτσι υπάρχει μια ανισορροπία ανάμεσα σε αυτά τα δύο και πολλές φορές ενώ οι έφηβοι έχουν τις καλύτερες προθέσεις δεν μπορούν να αξιολογήσουν και τα ερεθίσματα που λόγω της επαναληψιμότητάς τους απενοχοποιούνται και θεωρούνται πλέον νορμάλ, ερεθίσματα ακραία, είτε βία είτε άλλου τύπου ακατάλληλα.

11:09 Έτσι λοιπόν δεν φιλτράρουν. Πολλές φορές τα social media είναι όπως αναφέρατε πολύ επιφανειακά, μπορεί να παρουσιάσουν τον εαυτό τους έτσι όπως θα θέλανε να είναι και όχι έτσι όπως είναι στην πραγματικότητα. Ζουν μόνο για αυτά, να πάνε σε μια συνάντηση, σε ένα πάρτι, μόνο για να ανεβάσουν την καλύτερη κατά τη γνώμη τους φωτογραφία και να φύγουν και όχι να πολλάωσαν τους φίλους τους να πιούν ένα ωραίο ρόφημα ή να δοκιμάσουν κάποια γεύση, να συζητήσουν, να χορέψουν, να ακούσουν ωραία μουσική.

11:37 Και πραγματικά ευθύζονται και πολύ γιατί όλοι οι αλγόριθμοι είναι φτιαγμένοι για να δημιουργούν έτσι ένα συνεχή θόρυβο που όταν δεν υπάρχει θεωρούν ότι χάνουν κάτι και είναι πολύ εξαρτησιογόνα. Άρα χρειάζεται να λαμβάνουμε υπόψη ότι όπως ας πούμε και στο αλκοόλ και στο κάπνισμα ή στις συμπεριφέρεις ψηλού κινδύνου υπάρχει η έννοια της ψηφιακής ανηλικότητας και χρειάζεται επιστασία και κατεύθυνση και στα social media και κυρίως πρωτίστως ισορροπία. Δηλαδή να μπορούν να τα συνδυάζουν και όχι να εγκλωβίζονται και να παγιδεύονται.

12:14 Για να κλείσουμε και όλες κυρία Τσίτσικα και επειδή το θέμα του επεισοδίου είναι η μοναξιά, πιστεύετε τα κοινωνικά δίκτυα ή η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί βασικά εκ του μηδενός αισθήματα μοναξιάς ή παρουσιάζει, βγάζει στην επιφάνεια κάτι το οποίο υποβόσκει. Συνήθως τα παιδιά τα οποία μέσα από τα social media ή το AI παρουσιάζουν κλινική συντοματολογία κοινωνικής απομόνωσης και μοναξιάς έχουν κάποιο ψυχοκοινωνικό κενό ή μια διδιαιτουργία ή ακόμη και μια διάγνωση συνεπάρχουσα που μπορεί αυτό να έρθει σαν κορυφή παγόβουνου και να εκφραστεί μέσω της υπερβολικής χρήσης του AI ή των social media.

13:01 αλλά μπορούν και έφηβοι, λόγω της ψηφιακής ανηλικότητας που περιέγραψα και των τρόπων λειτουργίας του εγκεφάλου, χωρίς να συνεπάρχει κάτι το οποίο να οδηγεί σε αυτό σαν αποτέλεσμα, να είναι φυσιολογική η αναπτυξή τους, αλλά να απαγιδευτούν έστω και για λίγο διάστημα μέσα σε κάτι τέτοιο και μετά να αναπτυχθεί πάνω σε αυτό ίσως και μια δευτερογενής ψυχοκοινωνική δυσλειτουργία.

13:28 Άρα χρειάζεται προσοχή ακόμη και στους φυσιολογικούς εφήβους. Τα κρατάμε όλα αυτά. Να σας ευχαριστήσουμε πάρα πολύ για το χρόνο σας, κυρία Τσίτσικα. Ευχαριστώ και εγώ πολύ. Να είστε καλά, καλή συνέχεια. Να είστε καλά. Ακούσατε την αναπληρωτριακαθηγήτρια παιδοιατρικής και εφηβικής ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, την Άρτεμιρ Τσίτσικα.

13:46 Και κάπου εδώ φτάσαμε στο τέλος του 31ου επεισοδίου της σειράς η Ευρώπη Αύριο αυτό το podcast δημιουργήθηκε σε συνεργασία με το Euronet Plus το κορυφαίο ραδιοφωνικό δίκτυο για ευρωπαϊκές ειδήσεις Μείνετε συντονισμένοι και θα είμαστε μαζί σας και πάλι πολύ σύντομα Γεια σας