Tomorrow's Europe - Online marketing: will we have to protect ourselves... from ourselves? - Europe on SKAI - episode 27 (greek language)

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 Ανασχοληθούμε με το online marketing και την εξέλιξη των διαδικτυακών πολίσεων, τα ωφέλη και τους κινδύνους που εγκυμονούν. Ακριβώς Νίκο, μιλάμε για κάτι τελώς διαφορετικό που δεν το είχαμε στο παρελθόν. Το online marketing πια χρησιμοποιεί τα λεγόμενα dark patterns, τα σκοτεινά μοτίβα, τα οποία έχουν να κάνουν κυρίως με την ανθρώπινη ψυχολογία και με τον αλγόριθμο που χρησιμοποιούμε, που δίνουμε εμείς η ίδια συνένεση στις πλατφόρμες, δεν χρησιμοποιούν τα προσωπικά μας στοιχεία διαμορφωνονές ακριβώς.

00:57 Και τροφοδοτούμε αυτόν τον αλγοριθμό μέσα από την πλοήγησή μας, τις επιλογές μας το τι βλέπουμε, πόσο το βλέπουμε και όλα αυτά τέλος πάντων φτιάχνουν ένα προφίλ και το προφίλ αυτό το χρησιμοποιεί ο αλγοριθμός γιατί πολλές φορές όπως λένε όταν κάτι είναι δωρεάν όπως η πλοήγηση στο διαδίκτυο το προϊόν τελικά είσαι εσύ ο ίδιος.

01:20 Ακριβώς και τα αποτελέσματα είναι ιδιαιτέρως ακριβά από ό,τι φαίνεται. Οπότε θα ασχοληθούμε με αυτό το θέμα, πώς προσπαθούν οι εταιρείες που πολλούν τα προϊόντα τους να μας δελεάσουν και πώς μπορούμε να προστατευτούμε από αυτήν την διαδικασία και στο τέλος από τον ίδιο μας τον εαυτό. Έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον. Και έχουμε τον κατάλληλο άνθρωπο να τα συζητήσουμε όλα αυτά.

01:43 Μιλάμε με τον κύριο Αντώνη Ζαΐρη, ο οποίος είναι καθηγητής Πανεπιστημίου στον τομέα του Μάρκετινγκ και συγγραφέας. Χαίρετε. Γεια σας εσάς και στους ακροατές σας κύριε Ανδρίτσο και κυρία Πλιακοστάμ. Ευχαριστούμε πολύ και θα θέλαμε να μας πείτε σχετικά με αυτά τα σκοτεινά μονοπάτια, τα σκοτεινά μοτίβα τα οποία οδηγούν σε διαδικασίες χειραγώγησης τελικά του καταναλωτή.

02:08 Καταρχήν να πούμε ότι αυτά τα σκοτεινά μονοπάτια όπως το είπατε τα αναλύουμε στη βάση βεβαίως της ψυχολογίας κατανάλωσης που σχετίζεται άμεσα και με τη συμπεριφορά του κατανάλωτη Ξέρουμε πάρα πολύ καλά ότι η κατανάλωση καταρχήν εστιάζεται και βασίζεται και θα έλεγα στα πιο πρωτόγωνα ένστικτα του ανθρώπου από πάρα πολύ παλιά ψωνίζω αρά υπάρχω, έννοιες όπως το shopping therapy, κοινωνική συναλλαγή, συναναστροφή, η εμπειρία, η εκδρομική, αγοράζοντας προϊόντα, όλα αυτά τα οποία ζούμε.

02:44 Και η λογική ποια είναι ότι οι μάρκες αυτές που αγοράζουμε τα προϊόντα δεν συνδέονται μόνο με την ανάγκη που καλύπτουν στον καταναλωτή, αλλά έχουν να κάνουν και με την προσωπικότητά του. Δηλαδή αγοράζουμε προϊόντα τα οποία να κουμπώνουν, να παντρεύονται και με την προσωπικότητά μας. εκεί ξεκινούν όλα. Αγοράζουμε λοιπόν όχι για να καλύψουμε τις ανάγκες μας αγοράζουμε και ικανοποιώντας θα έλεγα τις προσδοκίες των αναγκών μας.

03:10 Γι' αυτό και δεν έχουμε ένα προϊόν παράδειγμα μία κραβάτα μπορεί να έχουμε 150 και όχι 4-5 που χρειαζόμαστε. Αυτά τα σκοτεινά μονοπάτια που είπατε στο μάρκετιν είναι διάφορες πώς να το πω τακτικές στρατηγικές σχεδιασμού που βεβαίως εμπερικλύουν και την έννοια της διεπαφής μαζί με την εμπειρία, δηλαδή το interface με το experience.

03:33 Στόχος ποιος είναι, αυτό που είπατε, πολλές φορές να κατευθύνουν θα έλεγα τους καταναλωτές σε ενέργειες, που τι σημαίνει αυτό, να κάνουν συναλλαγή εμπορική, που πιθανόν ούτε και οι ίδιοι να είχαν φανταστεί. Να πούμε κάποια ενδεικτικά παραδείγματα, για παράδειγμα. Έχουμε τη δωρεάν δοκιμή που σου λέει για μία εβδομάδα, που ζητά μία κάρτα, μετά γίνεται αυτόματα συνδρομή και αν δεν το ακυρώσεις εσύ αυτό συνεχίζει να τρέχει με αποτέλεσμα να σε χρεώνει.

04:03 Το άλλο που μου έλεγε νωρίτερα η Μαριάννα σου λέει ότι απομένει μόνο ένα δωμάτιο ή 20 άτομα βλέπουν τώρα το συγκεκριμένο προϊόν ή προσφορά λίγη σε λιγότερο από 5 λεπτά. Είναι και αυτή μια τεχνική πίεσης όπως το γεγονός ότι βλέπεις ένα προϊόν στα 19,99 που έρχονται όμως μετά να προσθεθούν μεταφορικά χρεώσεις ή οτιδήποτε άλλο και αυτό το προϊόν που εσύ επέλεξες μετά από όλη τη διαδικασία που περνάς και στο τέλος αυτό γίνεται 31 ευρώ.

04:35 Προσέξτε, πού την πατά ο καταναλωτής όλα αυτά. Την πατά διότι παίρνει αποφάσεις πολλές φορές παρορμητικά, δίχως σκέψη, πιστεύει ότι επιλέγει ελεύθερα ενώ στην ουσία κατευθύνεται και πού βασίζονται όλες αυτές οι στρατηγικές. βασίζονται θα έλεγα στο ψυχολογικό κομμάτι και στις γνωστικές αδυναμίες του κατονότου με στόχο ότι όλες αυτές οι εταιρείες να προσποριστούν ωφέλη.

04:58 Οι τύποι τώρα, αυτοί που αναφέρατε κάποιους από αυτούς, δεν είναι μόνο αυτοί, είναι πάρα πολλές. Είναι η παγίδα ότι πολύ εύκολα γράφεσαι σε μια υπηρεσία και δύσκολα ξεγράφεσαι. Επίσης το λέμε cross-selling, δηλαδή αγοράεις ένα προϊόν και ταυτόχρονα σου λανσάρονται και άλλα προϊόντα στο καλάθι, παράδειγμα αγορά ασφάλειας ξέρω εγώ.

05:19 Δημιουργούν ψεύτικες ανάγκες πολλές φορές έτσι δηλαδή έμειναν μόνο δύο κομμάτια ξέρω εγώ προσφορά μεγάλη. Πολλές φορές κρυφές χρεώσεις, στη μήνα φαίνεται χαμηλή και στη συνέχεια να υπάρχει έξτρα χρέωση. Παραπλανητικές γλώσσες που παραπλανητική γλώσσα τι σημαίνει αυτό το confer shaming που λέμε ότι μα σε αφήνει να καταλάβεις ότι δεν θέλεις να εξοικονομήσεις και να έχεις όφελος οικονομικό, ξέρω εγώ, ο καταναλωτής.

05:46 Επίσης, επίγουσες ανάγκες, ενδείξεις, το αναφέρατε νομίζω, για περιορισμό ένα αριθμό προϊόντων που μπορεί να είναι ψέματα, επιπλέον χρεώσεις κλπ. Όλα αυτά τα πράγματα είναι τα οποία συμβαίνουν και αυτό το οποίο θέλω να πω εγώ, γιατί που είναι το μάρκετ, να μην ενορχοποιούμε το μάρκετιν, να πούμε πού. Το marketing λοιπόν θα πρέπει να μην περνά σε αυτό που λέμε χειραγώγηση πολλές φορές και να βασίζεται στην πίστη και στην πυθό απέναντι στον προϊόν σε σχέση με το μετανολτή.

06:15 Και βεβαίως η ενημέρωση, προσέξτε, η ενημέρωση για ένα προϊόν να μην γίνεται παραπλάνηση και πολλές φορές εξαπάτηση. Και βεβαίως γι' αυτό έχουν συσταθεί οι αρμόδιες εκκλησίες και ο φλεβράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και στην Ελλάδα γίνονται αντίστοιχες κοινήσεις για να μπορέσουν μέσω των διαφόρων ρυθμιστικών αρχών να προστατεύσουν τον καταναλωτή διότι το marketing δεν μπορούμε να το αν θέλουμε να μιλήσουμε για το ρόλο και τη φιλοσοφία του να το απομονώσουμε και να το ξεχάσουμε διότι είναι μέσα στη ζωή μας όλους μας αρέσει συνδυάζεται με την ψυχολογία συνδυάζεται με όλα αυτά τα πράγματα τα οποία είπαμε έχουμε όμως από την άλλη και αυτό που λέει και ο Φρόε την ψυχολογία των μαζών και την ανάλυση του εφόπουλου σε κάτι άλλο θα ήθελα να σας πάω λίγο πιο πίσω επειδή μιλήσατε για τους μηχανισμούς της Ευρώπης όλες αυτές οι πρακτικές, το free trial, τα flash sales όλα αυτά είναι νόμιμα είναι ηθικά μήπως γιατί το συζητούσαμε και πριν με τον Νίκο και όντως πατάει πάρα πολύ

07:12 στην ψυχολογία και συζητούσαμε πιο πριν μια υπόθεση για το ΣΕΙΝ όπου πέρυσι η Πανευρωπαϊκή Οργάνωση καταναλωτών, το BEUC υπέβαλε μια κατηγορία στην Κομισιόν, ενάντια στο ΣΕΙΝ για τη χρήση σκοτεινών μοτίβων, τακτικών δηλαδή, όπως συζητήσαμε και πριν που μας οφούν στο να αγοράζουμε πράγματα χωρίς να το θέλουμε. Και σήμερα επίσης το συζητούσαμε με τον Νίκο νωρίτερα γίνε κάτι αντίστοιχα για το ΤΕΜΟΥ.

07:36 Σε αυτή τη λογική ο καταναλωτισμός είναι ένα βασικό εργαλείο, όπως να το πούμε να προσδιορίσουμε ταυτότητα για να διαφοροποιηθούμε. Αυτό θέλουμε όλοι αγοράζοντας προϊόντα. Τώρα, ο ρόλος του marketing είναι αυτό που είπα πριν, να μην περνάει από την ενημέρωση για κάποιο προϊόν, είτε αυτό είναι μέσω των social media, είτε μέσω πλατφορμών κτλ, να μην περνάει στην εξαπάτηση και την παραπλανήση.

07:57 Είναι μια λεπτή ισορροπία, γι' αυτό χρειάζεται αυστηρός έλεγχος, γιατί ξέρετε, ο εγκέφαλος του καταναλωτή, αν πάμε στην ψυχολογία τώρα του marketing, διεγείρεται πάρα πολύ εύκολα από τέτοια προϊόντα και με τη λογική ότι ο κατανοητής λειτουργεί παρορμητικά με βάση όχι την ικανοποίηση των αναγκών, αλλά την προσδοκία των αναγκών, όπως σας ανέφερα και πριν, εκεί λοιπόν βασίζονται όλοι αυτοί και βεβαίως αποκτούν πρόσβαση και διαθέτουν όλα αυτά τα προϊόντα που δυναμώνουν την τάση για dark patterns, για αυτού του τύπου της αγορές.

08:32 Τώρα, ο κατανοητής από την άλλη έχει τη δυνατότητα και είναι κυρίαρχος, έτσι, δηλαδή, το να μπορεί να σκέφτεται ορθολογικά, να βρει, λέει, το σημείο εξισορρόπης μεταξύ ορθολογισμού και παρόρνησης. Πιστεύετε ότι χρειαζόμαστε περισσότερη προστασία στο GDPR ή περισσότερη προστασία στις ίδιες μας τις αποφάσεις, είναι δηλαδή θέμα regulation και κανονισμών ευρωπαϊκών ή πιο πολύ ατομική υπόθεση.

08:55 Δεν αναιρεί το ένα το άλλο. Βεβαίως ο κατανοητής έγκυταις των ίδιων στις αποφάσεις που θα πάρει να είναι περισσότερο ορθολογικής, αλλά από την άλλη επειδή όλοι ζούμε και στην ελληνική κοινωνία αλλά και ξέρουμε τι συμβαίνει στην Ευρώπη, οπωσδήποτε θα πρέπει να χρησιμοποιούμε τα αντίστοιχα όπλα εκείνα για να μπορέσουμε να απαγορεύουμε για παράδειγμα τα χειριστικά interface, να απαιτούμε περισσότερη διαφάνεια, να προστατεύουμε τους ανήλικους και τους χρήστες γενικά, να υποχρεώσουμε πολλές φορές μέσω, ένα από τα όπλα είναι το Digital Services Act το DSA, το ξέρετε που υποχρεώνει τις πλατφόρμες προσέξτε να αλλάξουν πρακτικές το οποίο είναι πάρα πολύ σημαντικό που απευθύνονται σε όλα αυτά τα παραπλανητικά και παραποιητικά θα έλεγα μηνύματα γιατί υπάρχει και κάτι πολύ σοβαρότερο ότι όλα αυτά επηρεάζουν προσέξτε την υγεία μας την ψυχική μας υγεία επηρεάζουν τη συμπεριφορά μας, δημιουργούν πόλωση παρεμβαίνουν στο δικαίωμα της επιλογής.

09:53 Προσέχτε, κατευθύνουν την επιλογή. Στο πλαίσιο πάντως του DSA Act, επειδή αναφερθήκαμε και νωρίτερα, αυτό το πρόστιμο ύψους 200 εκατομμυρίων ευρώ που επιβλήθηκε στην ΤΕΜΟ αφορά ακριβώς αυτό ότι η εταιρεία δεν κατάφερε να εντοπίσει, να αναλύσει και να αξιολογήσει επιμελώς τους συστημικούς κινδύνους των παράνομων προϊόντων που προσφέρονται στην πλατφόρμα της και την επακόλουθη βλάβη για τους καταναλωτές.

10:19 Ακριβώς, διότι ξέρετε κάτι. Το πρόβλημα το μεγάλο ποιο είναι. Ο εθισμός όλα αυτά τα πράγματα. Η εθιστική διαδικασία. Δηλαδή θα πρέπει να περάσουμε και αυτό το έχουν καταλάβει από την προστασία του καταναλωτής, την προστασία τι. Της ανθρώπινης κυρίανδρήτσος συμπεριφοράς. Αυτό είναι πάρα πολύ βασικό. Να πω όμως και κάτι άλλο.

10:38 Όλο αυτό που θα επηρεάσει το παγκόσμιο να πούμε διαδίκτυο επειδή πολλές φορές οι μεγάλες πλατφόρμες δύσκολα λειτουργούν με εντελώς διαφορετικούς κανόνες, ξέρω εγώ στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο να πηρέσει το παγκόσμιο ίντερνετ και αυτό πρέπει να το δούμε και κάτω από αυτό το πρίσμα πάντως η νομοθεσία ενισχύεται όσον αφορά όλες αυτές τις διαδικασίες με κανονισμούς πρόστιμα, ξέρω εγώ έρευνες αλλαγές στο σχεδιασμό των πλαγιών υπάρχει εδώ και στην Ελλάδα που κάνει καλά τη δουλειά σε Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών Ταχυδρομείων που έχει αναλάβει το ρόλο νομίζω του DSA που ασχολείται με όλες αυτές επιδιώκοντας τη μεγαλύτερη διαφάνεια και περιορισμό αυτών των χειριστικών τακτικών. Αλλά βέβαια και αυτό που λέει η κυρία Βιακοστά μου δίνω μεγάλη έμφαση και στον κατανολό που η μεγαλύτερη ορίμανσή του όσον αφορά τη λήψη αγοραστικών αποφάσεων θα μπορέσει να προστατεύσει πρώτα απ' όλα τον εαυτό του δεν απευθύνω μόνο στον κατανοητή αλλά γενικά στην ανθρώπινη συμπεριφορά

11:42 το ένα πάει χέρι χέρι με το άλλο και η ευθύνη της ρύθμισης από τη μία και η ατομική ευθύνη στη συνέχεια ευχαριστούμε θερμά κύριε Ζαϊρή που ήσασταν μαζί μας να είστε καλά, ευχαριστώ πολύ για τη φιλοξενία Να είστε καλά, ευχαριστούμε. Και κάπως έτσι φτάσαμε στο τέλος του 27ου επεισοδίου της σειράς «Η Ευρωπή Αύριο». Αυτό το podcast δημιουργηθήκε σε συνεργασία με το Euronet Plus, το κορυφαίο ραδιοφωνικό δίκτυο για ευρωπαϊκές ειδήσεις.

12:40 Μείνετε συντονισμένοι και θα είμαστε μαζί σας και πάλι πολύ σύντομα. Γεια σας! Γεια σας!