Αχιλλέας Πληθάρας: «Έχουμε πετάξει εκατομμύρια σε άχρηστα έργα ανακύκλωσης»

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 και πώς τελικά γύρω από την ανακύκλωση και τη διαχείριση των απορριμμάτων έχει στηθεί μια μεγάλη αγορά με δημόσιο και ευρωπαϊκό χρήμα. Είμαι η Ντίνα Καράτζιου και ακούτε ακόμη ένα επεισόδιο της σειράς «Η κατάσταση των πραγμάτων». Για να μην χάνετε κανένα επεισόδιο, μπορείτε να μας ακούτε στο Spotify, στα Apple Podcast, στο κανάλι της LIFO, στο YouTube και στο LIFO.gr.

01:00 20 χρόνια τώρα στη Λάϊφο μοιραζόμαστε ιστορίες που αξίζει να ακουστούν Το podcast που ακολουθεί είναι μια χορηγία της METLEN METLEN Τιαγμένη από μέταλλο, γεμάτη από ενέργεια Κύριε Πληθάρα, καλώς ήρθατε στο στούντιο της Λάϊφο Χαρά μου που βρίσκομαι εδώ να μιλήσουμε για την ανακύκλωση. Από το α στο με θα το πάμε. Βέβαια στην πραγματικότητα δεν είναι ούτε στο β.

01:34 Ούτε στο β. Λοιπόν πείτε μας λίγο έτσι με απλά λόγια τι συμβαίνει σήμερα με την ανακύκλωση στην Ελλάδα και γιατί παρά αυτήν την τεράστια πολυνομία που υπάρχει τους στόχους, τις επενδύσεις που γίνονται παραμένουμε έτσι στον πάτο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τι συμβαίνει. Θα μιλήσουμε για τα σκουπίδια τα αστικά των οικοκυριών, για να ταυτιστεί και ο πολλής κόσμος που μας ακούει.

02:01 Είμαστε καθυλωμένοι σε πολύ χαμηλά επίπεδα, κάτω από το 17% η πραγματική ανακύκλωση, μία από τις χειρότερες θέσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Και οι λόγοι είναι εμφανείς για όσους γνωρίζουν το τι συμβαίνει στη Δανειμαρκία. Έχουμε να κάνουμε ένα αποτελεσματικό σύστημα. τρεις κάδι, ένας πράσινος, ένας καφέ, ένας μπλε που επί της ουσίας όμως έχουν όλοι το ίδιο περιεχόμενο έχουμε να κάνουμε έναν εθνικό σχεδιασμό ο οποίος είναι λάθος και ουσιαστικά τι κάνει κάνει πανοσηκώματα.

02:30 Αντί να φτιάξει μια βάση δημιουργεί συνεχώς παταράκια με κίνδυνο όλο αυτό κάποια στιγμή να καταρρεύσει πάνω μας και αυτό σημαίνει ότι οι δήμοι δεν έχουν πόρους δεν έχουν τεχνογνωσία για να καταφέρουν να κάνουν τη δουλειά τους και σε όλα αυτά έχουμε και μια λαθασμένη νοοτροπία σε κυβερνητικό επίπεδο και τορεινή και πιο παλιά αλλά κυρίως τορεινή που λέει τι θέλουμε μονάδες πιστεύουν ότι αν δημιουργηθούν κάποιες μονάδες οι λεγόμενες μονάδες επεξεργασίας απορριμμάτων θα λυθεί το πρόβλημα έτσι όμως κολλησιεργούμε μέχρι να γίνουν αυτές οι μονάδες τι κάνουμε περιμένοντας τον κοντό κάπως Κύριε Πληθάρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μας επισημαίνει εδώ και χρόνια τα προβλήματα στη διαχείριση των αποβλήτων που έχουμε στη χώρα.

03:14 Τι ακριβώς μας ζητά να διορθώσουμε και τι από αυτά εξακολουθούμε να μην κάνουμε. Εξηγήστε μας λίγο πού ξεκινά πραγματικά η ανακύκλωση, τι σημαίνει διαλογή στην πηγή και γιατί πολύ συχνά λέτε ότι η ανακύκλωση κερδίζεται στο σπίτι και όχι στις μονάδες διαχείρισης απορριμμάτων. Θα πω το τι κάνουμε σήμερα και το τι θα έπρεπε να γίνει. Σήμερα λοιπόν τι έχουμε. Σήμερα θεωρητικά πρέπει να χωρίζουμε τις ανακυκλώσιμες συσκευασίες μας στο σπίτι. Ποιες είναι οι ανακυκλώσιμες συσκευασίες. Είναι το χαρτί, το πλαστικό, το γυαλί, το μέταλλο. Ένα ρεύμα. Αυτό το παίρνουμε και το πηγαίνουμε στο μπλε κάδο ή στα σπιτάκια ανακύκλωσης.

03:52 Έχουμε επίσης τα απομεινάρια των τροφών μας, τα απόβλητα κουζίνας. Αυτά θεωρητικά θα πρέπει στο σπίτι να τα βάζουμε σε μια σακούλα και να τα πηγαίνουμε στον καφέ κάδο, το οποίο είναι για τα οργανικά απόβλητα. Καφέ Κάδο υπόψη έχει μόνο η Αθήνα και λίγες ακόμα πόλεις Ελάχιστοι μπορούν να το κατανοήσουν Αλλά το λέω για αυτούς που υπάρχει μια τέτοια υποδομή στην πόλη τους Και έχουμε και τον Κάδο των Σίμικτων, τον Πράσινο Που εκεί πηγαίνουν όλα τα υπόλοιπα, αυτά που δεν μπορούν να ανακυκλωθούν Αυτό είναι που έχουμε σήμερα Αλλά αυτό δεν είναι η διαλογή στην πηγή Ακριβώς, αυτό θα έλεγα λοιπόν Ότι σήμερα αυτό το πράγμα δεν λειτουργεί Διότι επί της ουσίας όλοι οι κάδοι άμα τους ανοίξετε και τους μελετήσετε έχουν το ίδιο περιεχόμενο Σχεδόν το 40 με 50% κάθε κάδο από αυτούς είναι μη ανακυκλώσιμο περιεχόμενο Άρα πάει στράφει όλη η ανακύκλωση Τι θα έπρεπε να γίνει και πώς μπορούμε να βάλουμε το κάρο πίσω από το άλογο Η ανακύκλωση πετυχαίνει στο σπίτι γιατί διότι θα πρέπει να έχουμε άλλο τρόπο να κάνουμε τη δουλειά

04:58 Ένας τρόπος που δίνει πολύ καλά αποτελέσμα στο εξωτερικό είναι με τις σακούλες για διαφορετικά ανακυκλώσιμα είδη. Όπου τι λένε, ότι θα βγάζεις τη συγκεκριμένη σακούλα συγκεκριμένου χρώματος που θα περιέχει τα συγκεκριμένα σκουπίδια, για παράδειγμα χαρτί, μέταλλο και γυαλί, κάθε Τρίτη και Πέμπτη και Τετάρτη θα βγάζεις την άλλη σακούλα που θα περιέχει το πλαστικό και Σάββατο και πάλι ξανά τη Δευτέρα θα βγάζεις και μία άλλη σακούλα που θα περιέχει τα οργανικά σου τα απόβλητα.

05:32 Αυτά που μπαίνουν δηλαδή στον καφέ κάτω. Ακριβώς. Οπότε τι έρχεται τα παίρνει το συνεργείο της Δημοτικής Υπηρεσίας Καθαρισμού και τα οδηγεί απευθείας εκεί που πρέπει να τα οδηγήσει κάποια εργοστάσια κανένας κύκλωσης ή το οργανικό απόβλητο στα εργοστάσια της κομποστοποίησης. Έτσι πετυχαίουν πολύ καλό αποτέλεσμα Μάλιστα, να μείνουμε λίγο μάλλον σε αυτό Για να μην προχωρήσουμε στα υπόλοιπα στάδια Για να το καταλάβουμε όλοι καλύτερα Είπατε για τον καφέ κάδο Έτσι ο καφέ κάδος είναι ο κάδος που βάζουμε τα βιοαπόβλητα Δηλαδή ό,τι περισσεύει από την κουζίνα μας κτλ Και είπατε ότι αυτός ο κάδος δεν έχει ανάπτυξη μέσα στις πόλεις Άρα το πρώτο λάθος είναι ότι δεν ανακυκλώνουμε από το σπίτι μας όλα αυτά θα έπρεπε να είναι μέσα στο σπίτι μας και να τα βγάζουμε διαφορετικές μέρες σε διαφορετικούς κάδους και ένα δεύτερο είναι ότι να μας πείτε, να μας εξηγήσετε λίγο γιατί είναι τόσο σημαντικός ο καφέ κάδος.

06:30 Ο καφέ σκάδος τι είναι, είναι μόνο για τα βιοπόβλητα είναι τα απομεινάρια των τροφών μας και κάποια ενδεχομένως κλαδέματα αν έχουμε εκεί γιατί είναι πολύ σημαντικό αυτό και ειδικά για τα υπολήμματα τροφής διότι επιμολύνει και όλα τα άλλα ανακυκλώσιμα επιμολύνει το χαρτί πάει το χαρτί δεν μπορεί να γίνει τίποτα επιμολύνει το πλαστικό το οποίο ρίχνει κατά πολύ τις ιδιότητες όταν είναι πολύ πιο δύσκολο να ανακυκλωθεί στην πράξη και ταυτόχρονα έχει και ένα άλλο πρόβλημα το σκουπίδι το βιοαπόβλητο δεν έχουμε να το κάνουμε οπότε αναγκαστικά το θάβουμε ή το καίμε αφού το ξηράνουμε πρώτα και έχουμε να κάνουμε με πάρα πολλές κομπές αερίων θερμοκηπίου είτε με μεθάνιο αν το θάψουμε γιατί αυτό εκλείει μεθάνιο το οποίο συνεισφέρει στην αλλαγή του κλίματος είτε σιωτού διοξίδου του άνθρακα εάν καεί.

07:20 Εάν όμως καταφέρουμε αυτό να το καθαρίσουμε από τα ρεύματα τα ανακυκλώσιμα, τι θα έχουμε? Θα έχουμε ένα καθαρό βιοαπόβλητο που μπορεί να φτάσει στις μονάδες κομποστοποίησης ή ακόμα και να κάνουμε και οικιακή κομποστοποίηση και να πάρουμε πίσω λείπασμα, φυσικό λείπασμα το οποίο μπορεί να επιστρέψει πάλι πίσω στην αγορά, πάλι πίσω σε εμάς.

07:43 Μάλιστα. Εμείς γιατί δεν κάνουμε καθόλου διαλογή στην πηγή. Γιατί εγώ αυτό που βλέπω στους δρόμους και όχι μόνο εγώ, όλοι οι πολίτες, είναι ότι βλέπουμε να αυξάνονται οι κάδοι, οι πράσινοι, οι καφέ, οι καφέ ίσως όχι μάλλον γιατί είναι μόνο στην Αθήνα, όλοι οι υπόλοιποι κάδοι να καταλαμβάνουν ένα τεράστιο χώρο στο δημόσιο χώρο και στο τέλος να έχουμε και πατωμένα ποσοστά ανακύκλωσης.

08:06 Γιατί δεν κάνουμε διαλογή στην πηγή στην Ελλάδα? Θεωρώ ότι δεν κάνουμε για πολλούς λόγους. Ο πρώτος, ο βασικότερος είναι ότι δεν υπάρχει καμία ενημέρωση για τον πολίτη να κατανοήσει το διακύβευμα. Για ποιο λόγο πρέπει να ανακυκλώσουμε σωστά, στα σωστά ρεύματα, με τη σωστή συχνότητα. Δεν γνωρίζει κανείς τίποτα. Τελευταία φορά που είδα πανελλαδικής εμβέλειας, διαφήμιση και τηλεοπτικό σποτ για τα σκουπίδια πρέπει να είναι όταν ήμουν δημοτικό πριν από 40 χρόνια.

08:33 Δεν υπάρχει τίποτα. Ένα αυτό. Δεύτερο, υπάρχει μια διάχυτη απογοήτευση. Ο κόσμος δεν είναι χαζός. Βλέπει. Βλέπει να ξεχυλίζουν τα σκουπίδια στους κάδους. Βλέπει ότι είτε κοιτάξεις τον πράσινο κάδο, είτε κοιτάξεις τον μπλε, δεν βλέπεις καμία διαφορά. Τα ίδια είναι. Και επίσης και ένα τρίτο πράγμα είναι ότι στην τελική δεν έχει κανένα κίνδυνο να το κάνει.

08:54 Ο πολίτης είτε πετάξει μια σακουλίτσα είτε πεντακόσια θα χρεωθεί με βάση τα τετραγωνικά μέθρα του σπιτιού του και όχι με βάση σποτώσεις των σκοπιλιών που πετάει σε μηνιαία βάση. Αυτό έχει ενδιαφέρον. Το μέτρο του πληρώνω όσο πετάω το έχουμε ακούσει άπειρες φορές από υπουργούς και δημάρχους. Εμείς όμως συνεχίζουμε να πετάμε και να μην να ανακυκλώνουμε και να θάβουμε και το μεγάλο αυτό κόστος δεν το βλέπουμε και στα δημοτικά τέλη το βλέπουμε διότι τώρα υπάρχει και ένα φόρος ταφής που το πληρώνουν οι δήμοι και έχουν αναστενάξει οικονομικά και δεν ξέρω τι να κάνουν και διαμαρτύρονται διότι δεν έχει κανένα ανταποδοτικό χαρακτήρα το πληρώνουμε επίσης γιατί και τα σκουπίδια ακόμα και αυτή η ελάχιστη διαχείριση κοστίζει έτσι όμως εμείς λέμε τι ότι ήρθε η ώρα να αντιστρέψουμε τους κανόνες του παιχνιδιού.

09:43 Το πληρώνω όσο πετάω. Δεν είναι, και το ακούμε διάφορο, δεν είναι μια ελληνική πατέντα. Εφαρμόζει με μεγάλη επιτυχία σε πάρα πολλές ευρωπαϊκές χώρες και επιτυχαίνει εξαιρετικά αποτελέσματα. Και τι λέει αυτό το σύστημα το πληρώνω όσο πετάω. Θα τιμολογήσει με βάση τις ποσότητές σου. Και πώς θα τιμολογήσει. είτε με αυτές τις σακούλες που ανέφερα προηγουμένως όπου θα έχουν μια τιμή και θα τις βγάζεις έξω άμα θέλεις να βγάλεις παραπάνω σακούλες έξω θα πληρώσεις περισσότερο άρα σου δίνει ένα κίνητρο να πετάξεις μόνο ό,τι πραγματικά παράγεις και ένα δεύτερο είναι να σε χρεώνει μέσα από τους λεγόμενους έξυπνους κάδους δηλαδή τι θα κάνεις θα πηγαίνεις το ανακυκλώσιμο εκεί που πρέπει να το πας έξω από το σπίτι σου ή στην πολυκατοικία σε κάποιο κοινό χρυσό χώρο με μια μαγνητική κάρτα θα αναγνωρίζει ότι είσαι εσύ αυτός που πετάει το σκουπίδι θα ζυγίζει την ποσότητα και αυτόματα θα σε χρεώνει.

10:37 Αυτό γίνεται με μεγάλη επιτυχία. Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε καμία πυρήττα. Υπάρχουν τρεις-τέσσερις διαφορετικοί τρόποι. Σε κάποια αστικά κέντρα είναι καλύτερα να μιλάμε για κεντρικούς κάδους. σε κάποιες πιο παρχιακές περιοχές, αγροτικές περιοχές θα είχε εννοούμε να μιλάμε για το σύστημα της σακούλας. Ωραία. Και γιατί δεν πήγαμε ποτέ σε αυτή τη χώρα στη διαλογή στην πηγή. Γιατί.

10:57 Θα έλεγα ότι δεν πήγαμε γιατί δυστυχώς αυτοί που ασχολούνται με τα σκουπίδια δεν γνωρίζουν το θέμα σκουπίδια. Το δεύτερο είναι ότι θεωρώ πως κρύβονται και κάποιο είδους συμφέροντα όσο αφελείς και να είμαστε δεν μπορούμε να πιστέψουμε ότι δεν μπορούν να καταλάβουν το τι πρέπει να γίνει. Θεωρώ ότι τα σκουπίδια είναι η χαρά του εργολάβου.

11:17 Πάρα πολλά πεταμένα εκατομμύρια σε άχρηστα έργα, όπως κάποιοι βυθιζόμενοι κάδοι που σε λίγο χαλάνε και δεν ξέρουμε να τους κάνουμε. Και ένα τρίτο που θα έλεγα είναι ότι δεν αποτελεί και απέτηση του πολίτη. Σαν να έχουμε κι εμείς συνηθίσει οι πολίτες λίγο αυτή τη βρωμιά, αυτή την ασχήμια, σαν να έχει γίνει κομμάτι της καθημερινότητάς μας.

12:12 Μπορείτε να μας ξεδιαλύνετε λίγο το τοπίο, πώς λειτουργούν και πώς χρηματοδοτούνται Όταν βλέπουν οι πολίτες ένα μπλε κάδο ή ένα κάδο για μπαταρίες ή όταν βλέπουν ένα κάδο για ηλεκτρονικά και ηλεκτρικά συστήματα και απόβλητα ηλεκτρονικά δεν μιλάμε για κρατικά συστήματα και υποδομές Είναι ιδιωτικές υποδομές και κάνουν εφαρμογή της λεγόμενης διευρυμένης ευθύνης παραγωγού.

12:42 Τι είναι η διευρυμένη ευθύνη παραγωγού. Τι είναι. Είναι κάτι που ισχύει σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σε παγκόσμιο αλλά σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχει θεσπιστεί με ευρωπαϊκούς κανονισμούς και τι λέει. Είναι η εφαρμογή του ορυπένων πληρών όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση και κατά επέκταση και η Ελλάδα θεωρεί ότι μια εταιρεία είναι υπεύθυνη που κατασκευάζει ή φέρνει στην αγορά ένα προϊόν, είναι υπεύθυνη για αυτό το προϊόν και όταν καταστεί απόβλητο.

13:08 Άρα θα πρέπει να πληρώσει το πλήρες κόστος της διαχείρισης αυτού του προϊόντος ως απόβλητο. Ο μπλε κάδος, σε συγκεκριμένη περίπτωση που αναφερθήκαμε, ανήκει στη διευρυμένη ευθύνη παραγωγού για τα απόβλητα συσκευασίας. Έχουμε τον μπλε κάδο και έχουμε και τα σπιτάκια ανακύκλους. Αυτά είναι τα δύο βασικά συστήματα Είναι ιδιωτικά συστήματα Χρηματοδοτούνται από τις εισφορές των επιχειρήσεων Σούπερ μάρκετ, εταιρείες εμφιάλωσης Άλλες εταιρείες που φέρνουν προϊόντα σε συσκευασία στην αγορά Αυτές οι εταιρείες πληρώνουν εισφορές στο σύστημα Και το σύστημα αναλαμβάνει μετά Να φτιάξει υποδομές, να φτιάξει μονάδες Να κάνει την περισυλλογή Και να οδήγησει τα πράγματα σε μια ανακύκλωση Αυτό είναι βέβαια το θεωρητικό σύναρο του τι θα έπρεπε να κάνει.

13:56 Να δούμε το τι κάνει στην πράξη. Λοιπόν, δυστυχώς δεν πάει καλά. Δηλαδή, θεωρώ ότι τα συστήματα δεν λειτουργούν ικανοποιητικά, τουλάχιστον στα απόλυτα συσκευασίας. Ο Μπλεκάδος, για παράδειγμα, δεν καλύπτει το πλήρες κόστος. Ένα κόστος επιμερίζεται στους Δήμους ως μειόφυλλε, διότι θα έπρεπε οι επιχειρήσεις να αναλαμβάνουν το πλήρες κόστος διαχείρισης των αποβλήτων συσκευασίας όμως για παράδειγμα την περισυλλογή την κάνει ο Δήμος με δικά του έξοδα που δεν θα έπρεπε. Το άλλο σύστημα έχει ένα πρόβλημα πολύ μεγάλο, δεν έχει πανελλαδική κάλυψη δεν φτάνει σε όλη την Ελλάδα, είναι σε λίγα αστικά σημεία ενώ είναι απέτηση να έχει πανελλαδική κάλυψη πρώτον και δεύτερον επειδή είναι σε συγκεκριμένα σημεία κάνει πιο δύσκολο στον πολίτη να συμμετέχει και να πάει το σκουπίδι του.

14:45 Δηλαδή η ανακύκλωση της συσκευασίας για να πετύχει πρέπει να είναι πρακτική για τον πολίτη. Να μπορεί εύκολα να την προσεγγίσει και να καταφέρει να αφήσει εκεί πέρα τα ανακυκλώσιμα απόβλητα. Και μας είπατε για την διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού. Και πού φτάνει η ευθύνη μιας επιχείρησης σε σχέση με τη συσκευασία που βγάζει στην αγορά.

15:04 Λέτε ότι ο παραγωγός στην Ελλάδα πληρώνει 81 ευρώ τον τόνο για την πλαστική συσκευασία, ενώ στη Γαλλία η τιμή είναι πολλαπλάσια. Πείτε μας άλλη μια φορά τι είναι αυτή η εισφορά και γιατί υπάρχει τόσο μεγάλη διαφορά στην Ελλάδα. Οι εισφορές καθορίζονται από κάθε σύστημα που είναι ναι μεν ιδιωτικό αλλά μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, τι σημαίνει ότι δεν μπορεί να βάζει λεφτά στην άκρη, έτσι.

15:29 και από τι καθορίζεται η εισφορά που πληρώνει κάθε επιχείρηση στο σύστημα καθορίζεται από το πόσο κοστίζει η πλήρης διαχείριση των αποβλήτων συσκευασίας δηλαδή από το να φύγουν, να μαζευτούν από την πόρτα του σπιτιού μας μέχρι να οδηγηθούν στην μονάδα που τα ανακυκλώνει, τα κάνει πέλετ και τα οδηγεί πάλι πίσω στην αγορά.

15:51 Εδώ πέρα τι συμβαίνει όμως στην πράξη. Οι εταιρείες έχουν πετύχει και έχουν κρατήσει σε χαμηλά επίπεδα τις εισφορές. Και αυτό τι σημαίνει, ότι τα συστήματα δεν βγάζουν πάρα πολλά έσοδα, δεν έχουν έσοδα για να καταφέρουν να χρηματοδοτήσουν το πλήρες κόστος της διαχείρισης. Δυστυχώς, οι επιχειρήσεις, όλες αυτές οι μεγάλες, δεν πολύ καίγονται και τελικά για την ανακύκλωση.

16:15 Γιατί, διότι εάν ήταν ακριβότερες οι εισφορές και πετυχαίναν καλύτερη ανακύκλωση, τι θα έπρεπε να κάνουν οι επιχείρησες να πληρώσουν περισσότερο και ουσιαστικά να περάσουν και το κόστος αυτό στον τελικό καταναλωτή μέσα από την αύξηση των τιμών. Δεν το θέλουν και προτιμούν απλά να μην γίνεται ανακύκλωση. Και κάτι άλλο που δεν θέλουν είναι να κενοτομήσουν διότι η εισφορά έχει και έναν άλλο χαρακτήρα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

16:41 Προάγει την κενοτομία. Τι σου λέει, ότι δεν μπορείς να πληρώνεις το ίδιο για το πλαστικό μπουκάλι PET που ανακυκλώνεται πάρα πολύ εύκολα και το ίδιο για μια εύκαμπτη ζελατίνα από πολυπροπυλένιο όπως έχουμε στα ζυμαρικά και στα όσπρα που δεν ανακυκλώνεται στην πράξη. Αυτή η συσκευασία θα πρέπει να πληρώνεται πολύ πιο ακριβά.

17:01 Και γιατί θα πρέπει να πληρώνεται πολύ ακριβά? Διότι έτσι θα δοθεί ένα κίνητρο στον παραγωγό να φέρει στην αγορά ανακυκλώσιμη συσκευασία. Αυτό θα έπρεπε να γίνεται. δυστυχώς αυτό δεν γίνει στην Ελλάδα έχουν όλοι επαναπαυθεί οι παραγωγοί να πληρώσουν όσο να το λιγότερο και τα συστήματα να καμώνονται ότι όλα βαίνουν καλώς ενώ δεν είναι έτσι Και πώς έχουν καταφέρει οι επιχειρηματίες να πληρώνουν τόσο χαμηλό τέλος ας πούμε Επί την ανυπαρξία του ελληνικού κράτους διότι τα συστήματα δεν κάνουν ό,τι θέλουν έτσι, δεν είναι αφεντάδες υπόκεινται σε αυστηρό έλεγχο και σε αδειοδότηση από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης που είναι δημόσιος φορέας έτσι και αυτός υπάγεται απευθείας στο Υπουργείο Περιβάλλοντος.

17:48 Θα έπρεπε λοιπόν ο ΕΟΑΝ να ελέγξει, θα έπρεπε να επιβάλλει κανόνες, να απαιτήσει αλλαγές και να απαιτήσει και αποτελέσματα. Δυστυχώς δεν το κάνει. Πάντως μπαίνοντας μέσα στο site του ΕΟΑΝ, δηλαδή του Εθνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης, ένας απλός πολίτης ο οποίος δεν είναι ούτε περιβαλλοντολόγος, ούτε οικονομολόγος, ούτε και νομικός, μπερδέμεται με αυτό το σύνθετο νομοθετικό πλέγμα και λες «Ουάου, εδώ πέρα πρέπει να κάνουν πολύ σπουδαία δουλειά με τόσα πράγματα που έχουν».

18:18 Τι γίνεται εκεί? Φοβάμαι ότι παίρνει ο ΕΟΑΝ κάτω από τη βάση, πάρα πολύ κάτω. Και το λέω αυτό και έχοντας διατελέσει κάποια στιγμή το 2020 και 2021 μέλος του Διεγετικού Συμβουλίου, όπου αναγκάστηκα το 2021 να παραιτηθώ λόγω ανεπίτρεπτων παρεμβάσεων στην ανεξαρτησία του έργου του ΕΟΑΝ τέλος πάντων, να μην τα λέμε τώρα γιατί θα διερευνεί και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αυτά θα έλεγα ότι δεν έπρεπε να υπάρχει καμία παρέμβαση είδαμε παρεμβάσεις εγώ ήμουν μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου ως εκπρόσωπος των περιβολτικών οργανώσεων της Ελλάδας θεώρησα σκόπιμο να παραιτηθώ διότι μέσα από τα όσα δεν κάνει ο ΕΟΑΝ αυτό που γίνεται είναι να αμαυρώνεται η ανακύκλωση στα μάτια των πολιτών και κάτι τέτοιο δεν μπόρεσε να επιτραπεί τουλάχιστον από εμένα ήταν το καλύτερο πράγμα η παρέτηση και δυστυχώς βλέπουμε ότι αμέσως μετά αυτή η παρέτηση δεν ίδρωσε το αυτή κανενός εξακολουθεί ο ΕΟΑΝ να κινείται σε χαμηλές ταχύτητες ο Ιωάννης θα έπρεπε να έχει 150 άτομα προσωπικό και έχει 15

19:26 κάπου τόσο ελάχιστος θα έπρεπε να έχει ίσως 150 λέω ψέματα 150 θα έπρεπε να έχει μόνο για ελέγχους και έχει 3-4 άτομα για ελέγχους θα έπρεπε να επιβάλλει κανόνες στα συστήματα και τα έχει αφήσει να αλωνίζουν δεν είναι δυνατόν να έχει προβλεφθεί νόμος από το 2021 που λέει ότι πρέπει να υπάρχει διαφοροποίηση των εισφορών στα απόλυτες συσκευασίες ανάλογα με την ανακυκλωσιμότητά τους και να είμαστε το 26 να μην έχει γίνει τίποτα δεν μπορώ να πω για ποιο λόγο ο ΕΟΑΝ έχει καταφέρει να μην κάνει τη δουλειά που πρέπει θα πρέπει να λειτουργούν πολλά περισσότερα συστήματα διευρυμένης ευθύνης για τα μπουκάλια και τα κουτάκια του αλουμινίου, θα πρέπει να λειτουργούν για τα έπιπλα, θα πρέπει να λειτουργούν για τα απόβλητα, τα παιχνίδια Ήδη για πολλά άλλα, για υφάσματα, ακόμα δεν λειτουργεί τίποτα.

20:20 Δεν κακίζω τα στελέχη του ΕΟΑΝ, έτσι, να γίνει μία διαφοροποίηση εδώ. Τα στελέχη του ΕΟΑΝ είναι αξιολογότατα. Προσπαθούν τόσοι λίγοι που είναι να κάνουν δουλειά που θα έπρεπε να την κάνουν δεκαπλάση για να γίνει όπως πρέπει. Κακολογώ την ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος πρώτων και ένα δεύτερο επίπεδο την ηγεσία του ΕΟΑΝ που επιτρέπει αυτό το πράγμα να διαιωνίζεται, αυτή η αδράνεια και η απραξία να διαιωνίζεται χρόνο με το χρόνο.

20:49 Πόσα συστήματα ανακύκλωσης έχουμε τώρα εν λειτουργία? Τώρα με κίνδυνο να ξεχάσω κανένα, έχουμε τα απόλυτα συσκευασίας, έχουμε τις μπαταρίες, έχουμε τον... Τα απόλυτα συσκευασία, τα συστήματα για τη συσκευασία είναι ο μπλε κάδος και τα σπιτάκια ανακύκλωσης. Αυτά είναι τα δύο τα βασικά, ναι. Ναι, ναι, και τι άλλο έχουμε?

21:05 Έχουμε για τις μπαταρίες, έχουμε για τα απόλυτα ηλεκτρονικού εξοπλισμού, έχουμε για τα λάστιχα και πάει λέγοντας. Άρα όλα αυτά τα συστήματα θα πρέπει να εποπτεύονται από τον ΕΟΑΝ, τον Εθνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης. Πρόκειται για ιδιωτικές επιχειρηματικές δραστηριότητες, οι οποίες έχουν έσοδα από τα χρήματα που δίνουν οι επιχειρείς στο πλαίσιο της διευρυμένης ευθύνης παραγωγού.

21:33 και μας λέτε ότι στην Ελλάδα οι εισφορές αυτές από την πλευρά των υπόχρονων επιχειρηματιών στα συστήματα αυτά είναι σε εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο. Όχι σε όλα, δηλαδή σε κάποια πηγαίνουν καλύτερα τα πράγματα. Δηλαδή δεν μπορώ να πω ότι τα πηγαίνουμε άσχημα στις μπαταρίες. Εκεί που είναι το μεγάλο πρόβλημα και εκεί που παίζονται και τα πολλά εκατομμύρια είναι και τα απόλυτα συσκευασίες.

21:54 Θεωρώ ότι εκεί έχουμε αποτύχει. τύχη. Γιατί παίζουν τα πολλά εκατομμύρια λόγω του όγκου το οποίο υπάρχει. Για εξηγήστε μας λίγο τι γίνεται λοιπόν πέφτει μια συσκευασία στο μπλε κάδο μετά ποιος έχει την ευθύνη όταν πέφτει στο μπλε κάδο έρχεται το απορριμματοφόρο του Δήμου που είναι για τα ανακυκλώσιμα εκεί γεμίζεται ο μπλε κάδος και πηγαίνει στο ΚΔΑΙ στο κέντρο διαλογής ανακυκλώσιμων υλικών αυτά είναι τα αρχικά Τι γίνεται εκεί στο ΚΔΑΙ, περνάει από μια διαδικασία μέσα από ταινιόδρομους, τύμπανα, φυσερά και αρχίζουν και ξεχωρίζονται τα ανακυκλώσιμα υλικά.

22:32 Αλλού καταλήγει το χαρτί, αλλού το αλουμίνιο, αλλού το πλαστικό, αλλού το γυαλί. Και μετά αυτά κατόπιν δεματοποιούνται, συμπιέζονται και οδηγούνται στην δευτερογενή αγορά ανακύκλωσης, όσον αφορά για παράδειγμα το πλαστικό εκεί γίνονται pellet ανάλογα με το υλικό άλλο το πολυπροπυλένιο, άλλο το πολυθυλένιο δηλαδή οι κατηγορίες πλαστικών γίνονται pellet και ξαναμπαίνουν στην αγορά τώρα, ένα μεγάλο όμως μέρος του υλικού που μπαίνει στο κδάι δεν βγαίνει ποτέ για ανακύκλωση γιατί δεν ανακυκλώνεται οπότε όλο αυτό συλλέγεται στο λεγόμενο υπόλοιμα της ανακύκλωσης και μετά έχει δύο δρόμους Ο ένας δρόμος είναι να οδηγηθεί για τα φύ, στη χωματερή, στο χυτά και ο δεύτερος είναι μαζί με άλλα απόβλητα που μένουν εκεί πέρα να ξηρανθεί με απόβλητα τροφιμού που υπάρχουν εκεί.

23:25 Ξηραίνεται και οδηγείται, γίνεται πούδρα και πηγαίνει στις συμμετοβιομηχανίες για καύση. Άρα περίπου είναι το ότι δεν ανακυκλώνεται. Και γιατί δεν ανακυκλώνεται, γιατί προφανώς δεν γίνεται σωστή ανακύκλωση για όλους τους λόγους που λέγαμε νωρίτερα. Ναι, ένα κλασικό παράδειγμα να πω εκεί πέρα κυρίως στον πλεκάδο τι εντοπίζουμε από μινάρια που δεν ανακυκλώνονται, από μινάρια τροφίμων από όλες τα που δεν θεωρούνται συσκευασία όπως τα πλαστικά παιχνίδια που και πάλι δεν μπορούν να ανακυκλωθούν μέσα εκεί.

23:56 Τι θα τα κάνεις αυτά. Έχουν διάφορα πλαστικά, διάφορα άλλα είδη και υπάρχουν και ρούχα. Και για τα ρούχα θα πρέπει να λειτουργεί Η σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης Και ακόμα δεν λειτουργεί Υπάρχουν σποραδικά πάντως κάτι κάδι που πας και ρίχνεις Ρούχα για ανακύκλωση σε κάποιους δήμους Χωρίς όμως να ανήκουν Στη λεγόμενη διευρυμένη ευθύνη παραγωγού Διότι δεν έχει συσταθεί κάτι τέτοιο ακόμα Άρα γίνεται Σαν μια ιδιωτική πρωτοβουλία καθαρά Α μάλιστα Οικονομικά πώς μεταφράζεται όλη αυτή η χασούρα από την ανακύκλωση.

24:28 Σε πολλά. Μεταφράζεται σε πολλούς όρους και σε πολλά επίπεδα. Ένα κλασικό είναι το ότι καταφέρνουμε και μένουμε πίσω στην κυκλική οικονομία. Άρα οι ίδιοι αδυνατίζουμε την πορεία μας, την οικονομική πορεία σαν χώρα, διότι υπάρχουν πολύτιμοι πόροι που αντί να ξαναμπούν στην αγορά πιο φθηνά, εμείς επιλέγουμε να τους θάβουμε και να εισάγουμε παρθένα έλαιο, παρθένο πλαστικό, παρθένο γυαλί και πάει λέγοντας. Ένα αυτό.

24:58 Δεύτερον, σημαίνει και κόστος σε φόρο που δίνουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για παράδειγμα, κάθε χρόνο δίνουμε περίπου 120 εκατομμύρια ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την πλαστική συσκευασία που δεν ανακυκλώνεται. Αλήθεια, 120 εκατομμύρια. 120 εκατομμύρια είναι ένα μέτρο, ένας φόρος που ψηφίστηκε, αν δεν κάνω λάθος, το 2020 σε μια προσπάθεια αντιστάθμισης του Brexit, ώστε να έρχονται κάποια έσοδα στο κοιντικό κορβονά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ταυτόχρονα όμως ήταν και ένα κίνητρο για τα κράτη-μέλη να φροντίσουν να ανακυκλώσουν γιατί υπάρχει πρόβλημα με την πλαστική συσκευασία, δεν ανακυκλώνεται εύκολα.

25:37 Εμείς δεν κάναμε τίποτα Είμαστε στο περίπου Επίσημα στοιχεία περίπου στο 35% ανακύκλωσης Πλαστικής συσκευασίας Ανεπίσημα θεωρώ ότι είμαστε κάπου κοντά στο 20-25% Και όχι παραπάνω Επομένως τι έχει γίνει Πληρώνουμε 120 εκατομμύρια ευρώ Που θα μπορούσαμε κάλλιστε αυτά Να τα αξιοποιήσουμε για πολύ πιο σημαντικά Και καλύτερα πράγματα Αυτό είναι μόνο μία τιμόρια Γιατί όπως είπατε Η καθυστέρηση της εξέλιξης κυκλικής οικονομίας έχει ακόμη βαρύτερα οικονομικά αποτελέσματα. Και υπάρχουν και πολλά άλλα δηλαδή πληρώνουμε το τέλος ταφής, το πληρώνει η Δήμη το τέλος ταφής ο Δήμος δεν το πληρώνει από την τσέπη του Δημάρχου το εισπράττει μέσα από τα δημοτικά τέλη και αυτό τους έχει φέρει σε μια κατάσταση μεγάλης οικονομικής δυσπραγίας δεν ξέρω να πού θα βρουν αυτά τα χρήματα γιατί πρέπει να αυξήσουν τα δημοτικά τέλη και κλιμακώνατα, υπάρχει κλιμάκωση σε αυτό υπάρχει και κλιμάκωση υπάρχει και προοδευτική αύξηση με τα χρόνια ο τόνος ας πούμε αυτό επίσης και υπάρχει και ένα ακόμα πράγμα

26:39 μην κάνοντας σωστή ανακύκλωση άρα μην δίνοντας αυστηρές εντολές ο ΕΟΑΝ και το Υπουργείο Περιβάλλοντος στα ιδιωτικά συστήματα διευρυμένης ευθύνης παραγωγού να κάνουν σωστά τη δουλειά τους επί της ουσίας ένα μέρος της ευθύνης πάει πάλι πίσω στο Δήμο και άρα κατεπέκταζε και σε εμάς τους δημότες που θα πρέπει να το πληρώσουμε. Δηλαδή άμα πάτε να δείτε το τι συμβαίνει στα νησιά όπου δίπλα στη κομματερή λειτουργούν άτυπες μονάδες περισυλλογής από βλήτων εξκαφών και κατεδαφίσεων που θα έπρεπε να πληρώνονται από όσους κάνουν ανακαινήσεις και όχι από όλους τους πολίτες ή από έπιπλα ή από στρώματα ή από απόλυτα συσκευασίας γιατί δεν υπάρχει κδάι, να δεν λειτουργεί ένα παρακύκλωμα το οποίο το υπομίζεται ο Δήμος ως μειόφιλε, διότι η ευνημένη ευθύνη παραγωγή για τα απόλυτα συσκευασίες και γενικότερα για τα άλλα ανακυκλώσουμε υλικά, δεν λειτουργεί ικανοποιητικά.

27:49 Ποιος έχει την όλη ευθύνη την έχει το Υπουργείο την έχει ο ΕΟΑΝ δηλαδή για να ξέρουμε μακρύβια τι απόβλητα παράγουμε πόσο συλλέγονται χωριστά τι ανακυκλώνεται πραγματικά την έχουν η ΦΟΣΔΑ η Φορής Διαχείρισης Απορριμμάτων ο ΕΣΝΑ που είναι όλα αυτά τα περίεργα ακρονίμια που είναι για την Αττική που πέρσι είχε γίνει και ολόκληρο επεισόδιο με τα τέλει τα φύση και με τους δημάρχους ακριβώς γιατί έκαναν βόλτα, αν θυμάμαι, κάλα φτερά κάτι, κάμια τριανταριά, τριανταπέντε εκατομμύρια και απείτε μας λίγο.

28:31 Ναι, θεωρητικά τι έχουμε, στην κεφαλή όλων το Υπουργείο Περιβάλλοντος, μετά τον ΕΟΑΝ έχουμε τους φορείς διαχείρισης εταιρεών αποβλήτων τους φόσδα, τους λεγόμενους που λειτουργούν σε επίπεδο περιφέρειας και έχουν αναλάβει αυτή τη διαχείριση των αποβλήτων σε κάθε περιφέρεια. Έχουμε μετά τους Δήμους και τις υπηρεσίες καθαριότητας των Δήμων.

28:52 Έχουμε τα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης, αυτή τη διευρυμένη ευθύνη που λέμε. Έχουμε όλους αυτούς και κάπου εκεί αρχίζει και επιμερίζεται η ευθύνη, όπου στο τέλος της ημέρας, αν ρωτήσεις ποιος έχει την ευθύνη, ο ένας δεν είναι το μπαλάκι στον άλλο. Δηλαδή, εδώ ισχύει αυτό το κλασικό. όταν όλοι ευθύνονται τότε κανένας δεν ευθύνεται οπότε πετάγω το μπαλάκι σε σένα εσύ σε μένα, εγώ σε κάποιον άλλον όλοι έχουμε ευθύνη αλλά ρε παιδιά αν είμαστε όλοι ένοχοι τότε δεν είναι κανένας ένοχος και η ιστορία συνεχίζεται θέλω να κύριε Πληθάρα μας πείτε λίγα λόγια για τα πολυκέντρα ανακύκλωσης και τα σπιτάκια ανακύκλωσης στην υπόθεση των πληθειών και των πολυκέντρων αυτών βλέπουμε να εμφανίζεται μια εταιρεία η Τεξάν που προμήθευε τον εξοπλισμό όσο και η ανταποδοτική ανακύκλωση τα σπιτάκια δεν είναι ανταποδοτική ανακύκλωση που είχε ρόλο όμως στη διαχείριση των υλικών ποια είναι η σχέση και ο ρόλος των δύο στο σύστημα και τι ακριβώς διερευνά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

29:54 σε σχέση με αυτό το θέμα γιατί έχει ζητηθεί και επιστροφή ενός μεγάλου μέρους χρηματοδότησης. Η υπόθεση είναι ανοιχτή και τώρα το ρόλο και την υπόθεση την έχει στα χέρια της η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Οπότε θα έλεγα ότι να μην μιλήσουμε σε λεπτομέρειες πριν να αποφανθεί η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Απλά να πω όμως κάτι. Αυτό που με ευκολία μπορώ να πω γιατί είναι πασιφανές, είναι το εξής.

30:20 Όντως, έχεις δίκιο, ζητήθηκε η επιστροφή του μεγαλύτερου μέρους των χρημάτων με τα οποία αποκτήθηκαν αυτά τα πολυκέντρα ανακύκλωσης. Αυτά ποιος τα είχε πάρει οι δήμοι, τα είχαν αγοράσει? Αυτά τα είχαν πάρει οι φώσδα, οι φορείς διαχείρισης τεραιών αποβλήτων, δηλαδή επί τις ουσίες υπερηφέρειες, ας το πούμε έτσι. Ωραία. Λοιπόν, και επίσης με μια δεύτερη εργολαβή είχαν πάρει και κάποιοι δήμοι.

30:48 Μάλιστα. Έτσι, κάποιοι. Όλα αυτά όμως τι ήταν, ευρωπαϊκά κονδύλια. Ειδικά στην περίπτωση των περιφερειών ήταν σχεδόν αποκλειστικά ευρωπαϊκά κονδύλια, στην περίπτωση των δήμων ήταν ένα κομμάτι ευρωπαϊκό. Και τι λέει η Ευρωπαϊκή Ένωση, τα λεφτά θα τα γυρίσεις πίσω. Γιατί, διότι αυτά τα πολυκέντρα τι εξυπηρετούν κυρίως και πώς διαφημίζονταν κιόλας, 33 συσκευασίες σε ένα ευρώ, έτσι.

31:16 Τι κάνουν, εξυπηρετούν απόβλητα συσκευασίας Όμως εσύ, περιφέρεια και δήμε Τι μου είχες πει Ότι εγώ αυτά τα πολυκέντρα τα θέλω Για ανακυκλώσιμα μη συσκευασίες Στην πράξη όμως Το περισσότερο υλικό που πήγαινε ο πολίτης Και γιατί αυτό καταλάβαινε και προσλάβανε Ήταν ανακυκλώσιμες συσκευασίες Λοιπόν, οπότε σου λέει Δεν μπορώ να σου χρηματοδοτήσω κάτι για το οποίο υπάρχει η διευρυμένη ευθύνη παραγωγού και είναι υπεύθυνες οι επιχειρήσεις, οι υπόχρεοι παραγωγοί να χρηματοδοτούν.

31:50 Οπότε φέρτα μου πίσω τα λεφτά. Δηλαδή, άρα αυτό το σύστημα θα έπρεπε να χρηματοδοτείται από τη διευρυμένη ευθύνη παραγωγού, από τις συμφορές αυτές, έτσι. Έτσι, ό,τι έχει να κάνει με απόλυτο συσκευασίας, υποδομές, σπιτάκια, κάδι, απορριμματοφόρα χρηματοφόρα και δεν ξέρω εγώ τι, θα έπρεπε και πρέπει να χρηματοδοτείτε από τους ιδιώτες υπόχρεους παραγωγούς και όχι από ευρωπαϊκά κονδύλια σίγουρα και όχι και από εγχώρια κονδύλια, άσχετα αν τελικά αυτό γίνεται, δηλαδή πληρώνουμε εμείς πάλι οι πολίτες.

32:22 Τώρα που μιλάμε για διευρυμένη ευθύνη να πάμε σε ένα άλλο σύστημα που είναι επιστροφή εγγύησης, που είναι συναφές και έχει να κάνει το DRS, σωστά το λέω. Διπόζιτ return system το σύστημα επιστροφής εγγύησης το οποίο δεν έχει εφαρμόσει στην Ελλάδα παράλληλο που υπάρχει νόμος από πότε από το 2020 υπάρχει νόμος στην Ελλάδα που λέει ότι πρέπει να λειτουργήσει αυτό το σύστημα επιστροφής εγγύησης για πλαστικά μπουκάλια για πλαστικά μπουκάλια κυρίως έρχεται κατά απέτηση μιας ευρωπαϊκής οδηγίας του 19 που έλεγε ότι θέλω μέχρι το 2029 να συλλέγεται και να οδηγείται για να κύκλωσει το 90% των πλαστικών μπουκαλιών PET των μπουκαλάκια του νερού, των αναψητικών και πάλι λέγοντας και μάλιστα τώρα έχει βγει και ένας νέος κανονισμός άμεσα εφαρμόσιμος που λέει ότι δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος για να ανακτάτε τα μπουκάλια και τα κουτάκια αλουμινίου και όλα αυτά, πρέπει να έχετε τέτοια συστήματα σε λειτουργία Εμείς λοιπόν το κάναμε το 20 Το θεσμοθέτησε μάλλον το κράτος το 20

33:32 Βρισκόμαστε το 2026 Έπρεπε να λειτουργεί από το 2023 Τελειώνεται το 26 και ακόμα τίποτα Μάλιστα και τι είναι αυτό το σύστημα Παίρνω εγώ ας πούμε τα μπουκάλια μου Τα πηγαίνω σε αυτό, τα παραδίδω Εκεί που υπάρχουν Που θα δημιουργηθούν αυτά τα σημεία φαντάζομαι Και μετά παίρνω επιστροφή Κάποια χρήματα, σωστά? Σωστά, λοιπόν. Οπότε ουσιαστικά τι είναι. Ας πούμε τώρα παράδειγμα έτσι πραγματικό.

33:57 Το μπουκάλι σήμερα του νερού στο περίπτερο κοστίζει 50 λεπτά, έτσι. Ναι. Θα κοστίζει 60 λεπτά, άρα θα υπάρχει ένα εγκυοδοτικό αντίτιμο 10 λεπτών. Μάλιστα. Το οποίο θα το πληρώνουμε εμείς όταν αγοράζουμε το προϊόν. Πίνουμε το νερό, που εγώ θα έλεγα ας προτιμάμε το νερό του δικτύου όπου είναι εφικτό. αλλά τέλος πάντων πίνουμε το νερό τι κάνουμε μετά εάν επιστρέψουμε το μπουκάλι στα σημεία που θα οριστούν είτε τύπου σπιτάκια είτε με χειρονακτική διαλογή σε ψιλκατζίτα δεν ξέρω τι θα παίρνουμε πίσω το δεκάλεπτο θεωρητικά πάντα ότι αυτό θα έπρεπε να γίνεται στην πράξη αρχίζουμε και βλέπουμε εκεί και κάποια γκρίζα σινεφάκια ναι άλλαξε το πλαίσιο πριν ακόμα εφαρμοστεί Δηλαδή πριν από ένα-ενάμιση χρόνο, από ό,τι θυμάμαι έτσι από αυτά που διάβασα από εσάς, υπήρξε μια κοινή υπουργική απόφαση.

34:54 Όπου, τι γίνεται με αυτή την κοινή υπουργική απόφαση? Εντάξει, κοίτα, ένα πολύ βασικό που το θεωρήσαμε μεγάλο φάολ είναι ότι όταν θεσπίστηκε το 2020, τι έλεγε. Ότι αυτό το σύστημα θα λειτουργεί για πλαστικά μπουκάλια, για φιάλες αλουμινίου και για γυάλινα μπουκάλια. Τα γυάλινα μπουκάλια το θεωρήσαμε πολύ σημαντικό να συμβεί για δύο λόγους. Πρώτον, διότι δεν υπάρχει άλλος τρόπος να πιάσουμε το στόχο συλλογής και ανακύκλωσης στον ευρωπαϊκό στόχο για τη γυάλινη συσκευασία, διότι οι μπλε κόδονες που έχουμε δεν λειτουργούν απολυπελεσματικά.

35:26 και δεύτερο, τι είχαμε πει ότι έχοντας μέσα τα γυάλινα μπουκάλια, εκπαιδεύεις και τον πολίτη έτσι ώστε σε ένα δεύτερο χρόνο να μπει και ένας στόχος επαναχρησιμοποίησης όπου τι θα λέει, ότι θα πρέπει να επιστρέφει στο μπουκάλι και αυτό να ξαναμπαίνει πάλι όπως είναι το γυάλινο, να μπαίνει πάλι πίσω στο παιχνίδι δηλαδή να ξαναγεμίζει αυτό είναι το ένα βέβαια σκέλος, έτσι, όχι το τόσο σημαντικό. Αυτό που μας πείραξε είναι ότι το αντίτιμο δεν προβλέπεται να δίνεται άμεσα πίσω με τη μορφή χρηματικού αντιτίμου.

36:02 Δηλαδή εγώ έδωσα 10 λεπτά μετρητά ή με κάρτα πλήρωσα πάντως 10 λεπτά θέλω να πάρω πίσω 10 λεπτά. Έδωσες 60 και θες να πάρεις πίσω τα 10 για να πούμε την τιμή που υπάρχει στα περίπτερα στο νερό λέμε τώρα. Θέλω να πάρω πίσω τα 10. Τι λέει τώρα η υπουργική απόφαση που βγήκε. Λέει ότι αυτά τα δέκατα λεπτά θα τα παίρνεις με μορφή κουπούνιου για να το εξαργυρώνεις μέσα στο κατάστημα που επιστρέφεις το προϊόν. Εγώ θέλω αυτό να έχει χρηματική ισχύ και να μπορώ να το εξαργυρώσω οπουδήποτε θέλω. Αυτό θα θα ήταν το δίκαιο. Μάλιστα.

36:35 Πείτε μου λίγο, αυτό το σύστημα επιστροφής εγγύησης τι θα γίνει, θα δημιουργηθεί ένας φορέας ας πούμε που θα είναι ένας φορέας Πάλι ιδιωτικός έτσι θα τον συγκροτήσουν κάποιες επιχειρήσεις Πώς θα γίνει εξηγείστε λίγο για να πάμε και... Ιδιωτικός το φορέας έχει συσταθεί ήδη DRS-LAS λέγεται Οι επιχειρήσεις εμφιάλωσης είναι κυρίως που συμμετέχουν Μεγάλες επιχειρήσεις εμφιάλωσης Και αλυσίδες Supermart είναι ένα πολύ μικρό τρόπο σωστό βέβαια Μάλιστα άρα το δεκάλεπτο με την αλλαγή του νόμου για ένα σύστημα το οποίο επαναλαμβάνω δεν εφαρμόζεται ακόμα και έπρεπε να εφαρμοστεί από το 20 που θεσμοθετήθηκε αλλάζει το 25 και σε αυτόν τον φορέα το σύστημα που θα είναι ένας φορέας σύστημα επιστροφής εγγύησης το δεκάλευτο αυτό με το που άλλαξε ο νόμος θα το παίρνουμε πίσω εμείς οι πολίτες με τη μορφή κούπονιου και έχει και μια άλλη αλλαγή το ίδιο το σύστημα ότι δεν είναι όλοι οι πολίτες δεν θα είναι όλοι οι πολίτες συνεπείς ούτως ώστε να κάνουν επιστροφή θα πληρώνουμε

37:37 όλοι το τέλος αλλά κάποιοι μπορεί να μην κάνουν επιστροφή για χύψη λόγους. Αυτά τα 10 λεπτά τα οποία δεν θα επιστρέφονται στον πολίτη που δεν επιστρέφει τη συσκευασία πού θα πηγαίνουν, τι αλλαγή έγινε στο νόμο μπορείτε να μας εξηγήσετε. Θα μένουν στο σύστημα θα μένουν στο σύστημα δηλαδή θα μπορεί να το διοχειρίζεται σαν έσοδα το σύστημα για να καλύπτει τα λειτουργικά του έξοδου.

38:01 Δεν έπρεπε να πηγαίνει στον ΕΟΑΝ. Αυτή δεν ήταν η αρχική... Ναι, κοιτάξτε, να σας πω εδώ, γιατί εδώ είναι το πονηρό σημείο που και εδώ πέρα έχουμε χτυπήσει το καμπανάκι στον ΕΟΑΝ που είναι και αρμόδιος δοδονέλεχο του συστήματος. Να πούμε εδώ από πού έρχονται τα έσοδα αυτού του συστήματος. Χονρικά είναι από τρεις πηγές.

38:20 Πρώτη πηγή είναι από την πώληση των συλλεχθέντων ανακυκλώσιμων στη δευτερογενή αγορά ανακύκλωσης. Γιατί και αυτά έχουν μια τιμή, 500-800 ευρώ, τόνους και πάει λέγοντας. Τα δίνω, παίρνω τα χρήματα, αυτά τα χρήματα είναι στο σύστημα. Μία πηγή. Δεύτερη πηγή είναι οι εισφορές που πρέπει να πληρώνουν οι επιχειρήσεις, οι υπόχρεες επιχειρήσεις, στο σύστημα για να κάνει τη δουλειά του.

38:45 Λοιπόν, αυτό δεν έχει οριστεί ακόμα, δεν ξέρουμε πόσο θα είναι. Και μια τρίτη πηγή είναι τα έσοδα από το ανίσπρακτο αντίτιμο. Δηλαδή αυτό το ποσό που ανέφερες. Από αυτούς που δεν θα επιστρέφουν πίσω το μπουκάλι για να πάρουν το δεκάρικο είτε σε μορφή κουπονιού είτε ως δεκάλεπτο. Πρόσεξε τώρα το πονηρό σημείο. Λοιπόν, εάν η ανακύκλωση και η επιστροφή κυμαίνεται, να πω εδώ χονδρικά για να το καταλάβει και ο κόσμος, ότι μιλάμε για μια αυτό το εγκαιοδοτικό αντίτιμο μιλάμε ένα ποσό της τάξης των 300 εκατομμύριων ευρώ ετησίως έτσι κάπου τόσο θα κοιμανθεί λοιπόν οπότε τώρα αν το ποσοστό φτάσει το 90% επιστροφή τότε το ποσό που θα μείνει στο σύστημα το 10% είναι κοντά 30 εκατομμύρια το λέω τώρα χοντρικά μπορώ να κάνω λάθος 5-10 εκατομμύρια αλλά η εικόνα είναι αυτή αυτά εντάξει είναι κρίσιμο αλλά και αξίζει κιόλας να μείνουν στο σύστημα είναι αν ο ρυθμός επιστροφής είναι χαμηλός. Αν για παράδειγμα είναι στο 60%, τότε τα έσοδα που δημιουργούνται για το σύστημα είναι 120 εκατομμύρια.

39:55 Οπότε ποιο είναι το λεπτό σημείο και το προβληματικό που το έχουμε δει κιόλας στην Ολλανδία να συμβαίνει. Ότι υπάρχει ο κίνδυνος το σύστημα να μην τρελαθεί κιόλας να κάνει ένα πλήρες αποτελεσματικό δίκτυο συλλογής των μπουκαλιών. Ας το αφήσει εκεί πέρα να υπάρχουν τα βασικά και να μην φέρνει αποτελέσματα. Είναι και λίγο όμως οξύμορο αυτό να κερδίζει ένα σύστημα επιστροφής από τη μη επιστροφή.

40:22 Ναι, αλλά αυτό όμως είναι κάτι το οποίο θα έπρεπε ο ΕΟΑΝ να κάνει σαφές ότι για παράδειγμα τι ζήτησαμε τον ΕΟΑΝ. Ζήτησαμε τον ΕΟΑΝ να βάλει έναν φόρο στο σύστημα απόγκλησης από το στόχο. Πόσο έχεις μεγάλη απόγκληση από το στόχο, θα πληρώσεις. Δεν έχεις μεγάλη απόκληση, έχεις μικρή Ωραία μια χαρά Αλλά το σημαντικό είναι να πετύχεις το στόχο Όχι να καταφέρεις εσύ να κάνεις τη δουλειά σου Με όσο δυνατόν λιγότερα έξοδα Δεν είναι αυτή η λογική της ανακυπλώσεις Να ρωτήσω κάτι εκτός αν κάνω λάθος Αν ας πούμε αυτά τα 120 εκατομμύρια ευρώ Που θα μαζευτούν στην περίπτωση που το σύστημα επιστροφής Δεν λειτουργήσει σωστά Και μένουν μέσα στον φορέα αυτό που θα το διαχειρίζεται.

41:03 Η προηγούμενη νομοθεσία δεν έλεγε ότι αυτό το ανίσπρακτο, να το πω έτσι, εγώ θα πήγαινε στον ΕΟΑΝ και δεν θα έμενε στο φορέα για δράση ανακύκλωσης. Αυτό δεν είμαι σίγουρος ότι συνέβαινε. Νομίζω ότι ήταν μια γκρίζα ζώνη που δεν είχε οριστεί. Α, μάλιστα. Έτσι, είναι αυτό. Τώρα νομίζω δεν υπάρχει κάποια γκρίζα ζώνη, ότι θα μείνει εκεί.

41:25 Πάντως εδώ υπάρχει ένα παράδοξο, Δηλαδή ένα σύστημα που πρέπει να επιδιώκει να επιστρέφονται ως το δυνατόν περισσότερες συσκευασίες Έχει ταυτόχρονα πάρα πολλά έσοδα από τις εγγύησεις των συσκευασιών που δεν επιστρέφονται Πώς κρίνεις ένα σύστημα ότι είναι αποτελεσματικό πέρα από το αν πετυχαίνει στόχους Είναι από το αν έχει πολλά μηχανήματα και σημεία επιστροφής Γιατί το στοίχημα δεν είναι να έχουμε πάρα πολλά συστήματα αλλά να έχουμε έξυπνα συστήματα Μπορεί να μπουν στο παιχνίδι και ψιλικά τζίδικα να υπάρχουν χειρονακτικοί τρόποι διαλογής, άρα να έχουμε μια πυκνή πανελλαδική κάλυψη, ένα.

42:04 Δεύτερο, να έχουμε οπωσδήποτε τέτοια σημεία επιστροφής σε πολύσύχναστους χώρους, σε εμπορικά κέντρα, σε παραλίες πολύσύχναστες, σε χώρους εκδηλώσεων, γιατί εκεί κιόλας δημιουργείται μια μεγάλη δεξαμενή τέτοιων είδων αποβλήτων. και το άλλο που πρέπει να διασφαλιστεί είναι ότι τα μηχανήματα που θα υπάρχουν θα λειτουργούν αδιάλειπτα και δεν θα σταματούν κάθε τρεις και λίγο.

42:32 Εάν τα έχουμε αυτά μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι το σύστημα θα δουλέψει. Εάν όμως δεν τα έχουμε αυτά τότε το σύστημα δεν θα δουλέψει. Μία επιλογή που κάνανε κάποιες άλλες χώρες για να διασφαλίσουν ότι το σύστημα θα δουλέψει είναι ότι ανεβάσανε πολύ το αντίτιμο. Ας πούμε στη Γερμανία είναι 25 λεπτά. Γιατί έτσι το καταλαβαίνει και η τσέπη Οπότε και εγώ θα θέλω να πάρω πίσω τα λεφτά Το δεκάλεπτο μοιάζει λίγο για την Ελλάδα Αλλά μιλάμε για 300 εκατομμύρια ευρώ Αν τα αθροίσουμε αυτά τα δεκαλεπτάκια έτσι Ναι το δεκάλεπτο μοιάζει λίγο Αλλά για πόσα μπουκάλια μιλάμε Μιλάμε σχεδόν για 3 δισεκατομμύρια Άρα δηλαδή τα έσοδα από τις εγγυήσεις Οι οποίες δεν επιστρέφονται Είναι τεράστιο ποσό πάνω από 100 εκατομμύρια.

43:19 Ακριβώς και αυτό λέμε ότι θα πρέπει να μην αφαιθεί αυτό στην τύχη του διότι έτσι δημιουργούνται τα λεγόμενα ουρανοκατέβατα κέρδη. Και γιατί εμάς μας έχει προβληματίσει αυτό γιατί το είδαμε να συμβαίνει και σε μια όριμη αγορά όπως το της Ολλανδίας. Στην Ολλανδία ο ρυθμός είναι στο 70% και δεν πάει καλά. Στην Γερμανία είναι 98% για να δούμε την απόκληση.

43:42 Και αυτό προβλημάτισε τους ελεκτικούς μηχανισμούς της Ολλανδίας και έχουν κάνει, έχει δημιουργηθεί μίζον πολιτικό ζήτημα γύρω από αυτό. Ε, αυτό που λέμε εμείς είναι να μην δημιουργηθεί και άλλο ένα μίζον πολιτικό ζήτημα στην Ελλάδα γι' αυτό. Να ρωτήσω κάτι, και γιατί αυτό το πράγμα αργεί τόσο πολύ να γίνει, το έχουμε από το 20 έχουμε αλλάξει την ομοθεσία εντωμεταξύ για κάτι που δεν έχει ακόμα πάρει σάρκα και ωστά.

44:03 Γιατί είναι πολλά τα λεφτά? Εγώ θα έλεγα και θεωρώ ότι έχουν παίξει άσχημο ρόλο οι αρμόδιες υπόχρηοι παραγωγοί. Δηλαδή θεωρώ ότι και αυτοί έχουν κολλησιεργήσει απίστευτα, διότι ενδεχομένως βολεύονται και με τις εισφορές που πληρώνουν για τον πλεκάδο, δεν θέλουν κάτι παραπάνω. Θεωρώ ότι αυτοί έχουν αμερίδιο ευθύνης. Και το δεύτερο είναι και τα λογή συμφέροντα.

44:29 Δηλαδή μιλάμε για μια αγορά, αυτό που είπαμε είναι 300 εκατομμύρια το εγκυοδοτικό και μιλάμε και για μια μεγάλη αγορά με μηχανήματα, με θέματα logistics που νομίζω εκεί πέρα ότι όποιος καταλαβαίνει, καταλαβαίνει ότι κάτι μυρίζει εκεί πέρα και κάποιοι όλοι θέλουν να πάρουν και από ένα κομματάκι της πίτας. Ωραία, άρα είναι διάφοροι που θέλουν να πάρουν θέση στην αγορά, οπότε ναι.

44:56 Το θέμα είναι πώς προστατεύει τον ίδιο τον εαυτό Το κράτος Ο ιδιώτης Καλά κάνει Ιδιωτικά θέλει να καταφέρει να προσκομίσει Και να καταφέρει ό,τι καλύτερο μπορεί για την επιχείρησή του Με γιά του με χαρά του Το θέμα είναι εσύ σαν κράτος Έχεις ένα ρόλο Να κάνεις ένα κύκλος να δουλέψει Και να δουλέψει με διαφάνεια και κανόνες Εάν δεν μπορείς να το κάνεις αυτό Πήγαινε σπίτι σου Πάντως δεν είναι και λίγα τα λεφτά περί τα 120 εκατομμύρια άκοπο κέρδος από τη μη επιστροφή μπουκαλιών για ένα χωρέα αυτό μπορεί να περιορίσει και όλα στις εισφορές που θα δώσουν οι επιχειρήσεις δηλαδή ακούγεται στην αγορά και εγώ ελπίζω ότι θα διαψευστεί αυτό που ακούγεται είναι ότι το σύστημα στα πρώτα του χρόνια θα λειτουργεί με 70-75% έσοδα από τα ανίσπρακτα δηλαδή τόσο θα είναι περίπου το μπάτζετ είναι μεγάλη η απόκληση δεν πρέπει να συμβεί αυτό Δηλαδή τα ανίσπρακτα θα πρέπει να αποτελούν ένα μικρό κομμάτι του συνολικού budget που θα διαχειριστεί το σύστημα.

46:03 Πείτε μας και λίγο κάτι πώς πάει αυτός ο περίφημος νόμος για τα πλαστικά μίας χρήσης. Γελάω γιατί μόνο για γέλια είναι η κατάσταση πραγματικά. Ήμασταν η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που ενσωματώσαμε την οδηγία για τα πλαστικά του 2019. 2019. Εμείς το κάναμε τον Οκτώβριο του 2020 και μάλιστα είχαμε βγει και στο WWF Ελλάς και επανηγυρίσαμε λέμε μπράβο επιτέλους μία πρωτιά για την Ελλάδα. Ο Κωστής Χατζηδάκης. Ναι ο Κωστής Χατζηδάκης.

46:33 Εντάξει. Τίποτα μετά. Μηδέν. Μηδέν. Δηλαδή το μόνο που σώζεται είναι γιατί δεν το επιβάλλα. Δεν το έλεγξε το κράτος αλλά ήρθε έτοιμο από την Ευρωπαϊκή Ένωση που είναι ότι τα μη αποσπόμενα Γιατί είναι μια πανευρωπαϊκή απέτηση. Τι έλεγε. Έλεγε απαγόρευση κάποιων πλαστικών ειδών. Τίποτα. Άμα δείτε έξω περισσότερα καλαμάκια κυκλοφορούν τώρα από ό,τι κυκλοφορούσαν πριν την απαγόρευση.

47:05 Έλεγε μείωση του πλαστικού ποτηριού για τον καφέ και των δοχείων take-away κατά 60% μέχρι το 2026. Δεν έχουμε πετύχει καμία μείωση. Διαρκώς αυξάνονται. Πληρώνουμε και τέλος εμείς οι πολίτες στο καφέ που παίρνουμε Πληρώνουμε και το τέλος, αυτό το δεκαλεπτάκι Είναι πέντε λεπτά για το καπάκι και πέντε λεπτά για το δοχείο Πού πηγαίνει αυτό Αυτό πηγαίνει στον ΕΟΑΝ Τώρα, ποιο είναι το θέμα Θα παίρνει ο ΕΟΑΝ αυτά τα λεφτά Το θέμα είναι άλλο, ότι με βάση το τι κυκλοφορεί στην αγορά Γιατί πήραμε κάποια δεδομένα από τον ΕΟΑΝ Τι ποσότητες κυκλοφορούν στην αγορά Και το τι εισπράττει τελικά ο ΕΟΑΝ Υπάρχει μια τεράστια απόκληση μεταξύ τους Δηλαδή 10 φορές πιο κάτω εισπράττει Άρα εδώ υπάρχει και ένα άλλο πράγμα που λέει ότι Δεν εισπράττει αυτό το δεκάλεπτο Είναι κοροϊδία Δηλαδή κάποιοι το εισπράττουν Κάποιες επιχειρήσεις εστίασης μάλλον Το παίρνουν από τους πελάτες Κάποιοι δεν το παίρνουν καθόλου ή το παίρνουν και το οδηγούν στις δικές τους τσέπες και όχι στο κράτος

48:09 και αυτό είναι πολλά εκατομμύρια έτσι δεν είναι λίγα εκατομμύρια σκεφτείτε πόσους καφέ δες κάθε μέρα γιατί δεν χρησιμοποιούμε αυτό λέμε, μιλάμε για τερελά εκατομμύρια ένα πεθνίδι εκατομμυρίων ποιος ξέρει τι γίνονται αυτά τα χρήματα γιατί από εμάς τα εισπράττουν πάντως αν δεις μια απόδειξη βλέπεις και το τέλος για το καπάκι εγώ λέω, αυτό λέω ότι εμείς ζητήσαμε επίσημα δεδομένα.

48:31 Δηλαδή, κάθε πολίτης έχει δικαίωμα να ζητήσει περιβαλλοντικού χαρακτήρα δεδομένα από το κράτος. Και το κράτος είναι υποχρεωμένο να σου τα δώσει. Με βάση τη συνθήκη του άρχους, δηλαδή με βάση ευρωπαϊκούς κανόνες, είναι υποχρεωμένο. Λοιπόν, ζητήσαμε τα στοιχεία, είδαμε τα στοιχεία και συγκρίναμε το τι λέει ότι έχει πάρει, τι έχει εισπράξει, σε σχέση με το τι ποσότητες κυκλοφορούν στην αγορά από πλαστικά δοχεία και ποτήρια και λες μα εδώ θα πρέπει να έχεις πράξει 10 φορές παραπάνω.

49:03 Γιατί τόσα λίγα. Ο ΕΟΑΝ, ο Εθνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης. Η ΑΔΕ δεν παίζει κανένα ρόλο εδώ πέρα. Καλή ερώτηση. Τι κάνει η ΑΔΕ άραγε. Ένα άλλο ζήτημα πάντως είναι γενικώς ότι δεν επικοινωνούν τα συστήματα μεταξύ τους. Μιλάμε για ψηφιακή διακυβέρνηση Και το πιο απλό πράγμα που ζητάμε να γίνουν στα σκουπίδια Είναι να διασυνδεθούν τα δεδομένα του ηλεκτρονικού μητρόαποβλητων Μαζί με δεδομένα του ψηφιακού προφίλ από την ΑΔ Και με δεδομένα από το μητρό το εμπορικό Έτσι ώστε να είναι σαφές Τι, ότι με βάση το τζίρο και το τι αγοράζει Να πρέπει να πληρώνει και τα ανάλογα όσον αφορά τα σκουπίδια που δυνητικά παράγει δεν επικοινώνουν τα συστήματα μεταξύ τους και είμαστε στο σημείο ακόμα και σήμερα ένα πολύ μεγάλο μέρος των συσκευασιών στην αγορά να κυκλοφορεί χωρίς να καταβάλει εισφορές στο μπλε κάδο ή στα σπιτά για ανακύκλωση μαύρο πως μπορεί να καταλάβει ο κόσμος αν ένα προϊόν έχει πληρώσει εισφορά είναι αυτό το τριγωνάκι της ανακύκλωσης που το βλέπουμε σε μια συσκευασία. Αυτό δεν δείχνει

50:19 ότι το προϊόν ανακυκλώνεται στην πράξη. Δείχνει ότι έχουν πληρωθεί εισφορές. Έτσι είναι αυτό το... Δεν θυμάμαι τώρα την ονομασία του. Πάντως αυτό δείχνει αυτό το πράγμα. Λοιπόν, για πολλά τέτοια δεν υπάρχει αυτό το σημαδάκι. Ειδικά κάτι σακούλες, δεν θα δεις, γιατί κυκλοφορούν μαύρα. Ξέρω και όλα στο παράδειγμα μιας επιχείρησης εμφιάλωσης που είχε πιαστεί με την γίδα στην πλάτη να χρησιμοποιεί μπουκάλια για τα οποία δεν είχε αποδώσει εισφορά.

50:48 Της επιβλήθηκε ένα βαρύτατο πρόστιμο από τους επιθεωρητές περιβάλλοντος και από τον ΕΟΑΝ και αυτό το πρόστιμο νομίζω ότι βρίσκεται ακόμα στα συρτάρια κάποιου υπουργού. Κύριε Πληθάρα, αν έπρεπε να επιλέξετε πέντε πράγματα, πέντε πολιτικές που θα έπρεπε να τρέξουν επιγόντως για να αλλάξουν λίγο οι επιδόσεις μας ως χώρες της ανακύκλωσης. Ποια θα ήταν αυτά?

51:09 Θα επέλεγα μόνο δοκιμασμένες λύσεις. Δεν θέλουμε καμία εξυπνάδα ελληνική πατέντα. Δοκιμασμένες λύσεις που μπορούμε να σε κάνουμε και εδώ εύκολα. Δηλαδή, νούμερο ένα χωριστή συλλογή των βιοαποβλήτων. Δύο, πληρώνω όσο πετάω. Τρία, εφαρμογή των νόμων για τα πλαστικά και για την επαναχρησιμοποίηση. Τέσσερα, Αναδιάρθρωση της διευρυμένης ευθύνης παραγωγού έτσι ώστε να πληρώνουν οι υπόχρεοι παραγωγοί το πλήρες κόστος των αποβλήτων που δημιουργούνται από τα προϊόντα τους Και πέντε Εξαντλητική ενημέρωση όχι μόνο πολιτών αλλά και δήμων μέσα από κέντρα κατάρτισης για να καταφέρουν και αυτά να μπουν σε μία λογική να αποκτήσουν τεχνογνωσία και να βγάλουν σωστά τη δουλειά Αυτά τα πέντε Σας ευχαριστώ πολύ για την ενδιαφέρουσα συζήτηση.

51:57 Χαρά μου. Είμαι η Τίνα Καράτσκιου και μόλις ακούσατε ακόμη ένα επεισόδιο της σειράς podcast της LIFO, η κατάσταση των πραγμάτων, με καλεσμένο τον Αχιλέα Πληθάρα, υπεύθυνο αποτυπώματος της περιβαλλοντικής οργάνωσης WWF. Για να μην χάνετε κανένα επεισόδιο, μπορείτε να μας ακούτε στο Spotify, στα Apple Podcast, στο κανάλι της LIFO, στο YouTube και στο LIFO.gr.

52:21 Είναι τα podcast της Λάιφου