43. Hedy Lamarr - Λάμψη, glam, σκάνδαλα, εξυπνάδα και εφευρέσεις!

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:30 1914. Φανταστείτε λοιπόν να περπατάτε στα πλακόσφρωτα της πρωτεύουσας της Αυστροουγγαρίας, του πολιτιστικού κέντρου της Ευρώπης από τη μία, όπου άκμαζε η μουσική, η φιλοσοφία, η ψυχανάλυση. Μην ξεχνάμε ότι εκείνη την εποχή δραστηριοποιείται ο πατέρας της ψυχανάλυσης Σίγμουντ Φρόιντ, αλλά και μίας κοινωνίας με έντονες ταξικές κανησότητες από την άλλη. Από τη μία έχουμε οι ομοιά πολύ φούλ στα καφέ που σφίζουν από συζητήσεις περί τέχνης και ιδεών και από την άλλη έχουμε πολιτική ένταση λόγω εθνικισμών.

00:59 Όσο για τη θέση των γυναικών, δεν θα σας εκπλήξω, παραμένει έντονα περιορισμένη, παρότι η κοινωνία ήταν πιο μοντέρνα από άλλες περιοχές της Ευρώπης. Εντελώς συνοπτικά, και πάνω από όλα πρωτότυπα, οι γυναίκες δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα, είχαν περιορισμένη νομική και οικονομική ανεξαρτησία, αναμενόταν κυρίως να παντρευτούν και να φροντίζουν το σπίτι και τα παιδιά και μπορεί με να είχαν πρόσβαση στην εκπαίδευση, αλλά σπάνια σε πανεπιστήμια ή επιστημονικές καριέρες.

01:28 Καπό εκεί λοιπόν, στις 9 Νοεμβρίου, γεννιέται η Χέντουικ Αέβα Μαρία Κίσλερ σε οικογένεια εύπορης ευρωϊκής καταγωγής που είχε αφομοιωθεί σε μεγάλο βαθμό στην Αυστριακή κοινωνία. Ο μπαμπάς της, ο Εμίλ, ήταν διευθυντής τράπεζας και η μαμά της, η Γκέρτρουν, ήταν πιανίστρια με πλούσια καλλιτεχνική παιδεία. Ο μπαμπάς της, όντας πολύ μπροστά για την εποχή του, ήταν αυτός που της άσκησε τη μεγαλύτερη επιρροή καθώς συνήθιζε να την παίρνει μαζί του σε μεγάλους περιπάτους στην πόλη και να της εξηγεί πώς δουλεύουν τα πράγματα.

01:59 Ξέρετε τώρα, τα τραμ, τα τυπογραφία, οι μηχανές κλπ. Σύμφωνα με μεταγενέστερη μαρτυρία της, κάπως έτσι απέκτησε τη συνήθεια να ρωτάει διουαρκώς πώς λειτουργεί αυτό. Η μαμά της από την άλλη είχε αναλάβει το καλλιτεχνικό part της εκπαίδευσής της. Της έμαθε να παίζει πιάνο και να αγαπάει τη μουσική και ενθάρρυνε ιδιαίτερα στην καλλιτεχνική έκφραση.

02:20 Και κάπως έτσι έχουμε να κάνουμε με ένα παιδί έξυπνο, με ζωηρή φαντασία και περίεργο για το πώς λειτουργεί ο κόσμος γύρω του. Η Χέντουικ είχε την ευκαιρία να λάβει καλύτερη μόρφωση σε σχέση με τα περισσότερα κορίτσια της εποχής της. Και πάλι όμως η κοινωνία δεν ενθάρρυνε τα κορίτσια να γίνουν επιστήμονες ή μηχανικοί. Ισα ίσα τις έσπροχνε να ασχοληθούν με το γάμο, obviously, τις τέχνες, τη μουσική και άντες στο τζακίρτο κέφι και τη διδασκαλία.

02:46 Στην εφηβεία όμως ανακαλύπτει το θέατρο και μαγεύεται. Και στα 16 της, σαν γνήσια teenager, κάνει την επανάστασή της και παρατάει τις συμβατικές εκπαιδευτικές διαδρομές και αποφασίζει να ασχοληθεί αποκλειστικά με την υποχρετική. Πρώτος σταθμός λοιπόν, η σχολή υποκριτικής του διάστημου θεατρικού σκηνοθέτη Μαξ Ράινχαρτ ο οποίος θεωρούνταν ένας από τους σημαντικότερους ανθρώπους του ευρωπαϊκού θεάτρου Αν και δεν έμεινε και πολύ καιρό στη σχολή του, η σύνδεση αυτή της έδωσε κύρος και επαφές στον πλαττεχνικό χώρο Στις αρχές της δεκαετίας του 1930 εμφανίστηκε σε μικρούς ρόλους σε αυστριακές και γερμανικές ταινίες όπου, αν και δεν είχε γίνει ακόμα γνωστή, οι σκηνοθέτης εντυπωσιάζονται από την εξαιρετική φωτογένειά της και την έντονη παρουσία της μπροστά στην κάμερα.

03:33 Και τότε τσάκ! Σκάει μεγάλη ευκαιρία. Στα 18ο της, πρωταγωνιστεί στην ταινία «Έκσταση», όπου υποδίεται μία νεαρή γυναίκα εγκλωβισμένη σε έναν δυστυχισμένο γάμο που αναζητά τον έρωτα και την προσωπική ελευθερία. Στο σήμερα το φιλμ δεν θεωρείται ιδιαίτερα τολμηρό Μην ξεχνάτε όμως ότι αυτό το 1933 θεωρούνταν εξαιρετικά προκλητικό Και θα μου πείτε τώρα, τι περιλάμβανε πια που ξεσήκωσε τέτοιος άλλο Θα σας πω, θα σας πω Είχε λοιπόν αρκετές σύντομες σκηνές γυμνού Έντονο ερωτικό συμβολισμό και άκουσον άκουσον Μία από τις πρώτες κινηματογραφικές απεικονίσεις γυναικείας σεξουαλικής επιθυμίας Στην ταινία τη βλέπηκε πρώτη φορά ο μέλλον σύζυγός της, Φρίτς Μάντλι Ένας από τους πλουσιότερους βιομήχανους, γόνος μεγάλης οικογένειας που είχε τον έλεγχο μιας τεράστιας εταιρείας όπλων που παρήγαγε πυρομαχικά και στρατιωτικό εξοπλισμό Από εκεί και πέρα ξεκινάει την πολιορκία Όπλα έφτιαχνε ο άνθρωπος ήξερε από πολιορκίες Τι δώρα, τι λουλούδια, τι να τη συστήνεις σε σημαίνοντα πρόσωπα της εποχής,

04:40 τι να την παρουσιάζεις στους κύκλους της υψηλής κοινωνίας. Ε, δεν ήθελε και πολύ η Χέντουικ, έπεσε στα δίχτυα του και τον παντρεύτηκε. Μην ξεχνάμε ότι τότε εκείνη ήταν 18-19 χρονών και εκείνος 13 χρόνια μεγαλύτερος. Do the math. Και τώρα αρχίζουν τα δύσκολα. Ο σύζυγος της ζηλεύει αρρωστημένα, αρχίζει να ελέγχει τις μετακινήσεις της παρακολουθεί τις κοινωνικές της επαφές και εννοείται ότι προσπαθεί να αποτρέψει την καριέρα της στον κινηματογράφο.

05:11 Η Χέτουγκ αρχίζει να σφιχτιά. Παρ' όλα αυτά, αναγνωρίζει ότι χάρη σε αυτόν ήρθε σε επαφή με στρατιωτικούς, μηχανικούς, βιομήχανους και πολιτικούς αξιωματούγους που συζητούν για πυρομαχικά, για συστήματα καθοδήγησης όπλων, για επικοινωνίες και για τεχνικά στρατιωτικά ζητήματα. θέματα δηλαδή που τη γοήτευαν από όταν ήταν παιδί ακόμα.

05:32 Κι έτσι φτάνουμε στο πιο ας πούμε κινηματογραφικό κομμάτι της ζωής της. Η Χέντουικ Αποδρά. Κανένας δεν ξέρει πώς ακριβώς τα κατάφερε να φύγει από το καταπιεστικό περιβάλλον του Φρίτς. Η επιχρετέστερη ιστορία είναι ότι μεταμφιέστηκε σε καμαριέρα, πήρε τα κοσμήματά της και απλά έφυγε. Το μόνο σίγουρο είναι ότι έφυγε χωρίς τη συγκατάθεση του σύζυγου της και δεν εγκατέλειψε μόνο εκείνον, αλλά και την Αυστρία γενικότερα και πήγε στο Λονδίνο.

05:58 Εκεί λοιπόν γνωρίζει τον Λούις Μέιερ, της MGM. Ο Μέιερ αρχικά δεν εντυπωσιάστηκε αρκετά ώστε να της δώσει το συμβόλαιο που ήθελε. Η Χέντουικ όμως διαπραγματεύτηκε σκληρά μαζί του και τελικά εξασφάλισε καλύτερους όρους. Φεύγει λοιπόν για Χόλιγουτ και παίρνει πλέον και το νέο της όνομα, Χέντυ Λαμάρ. Ε, και μετά γίνεται μία από τις μεγαλύτερες stars της εποχής της με πολλές επιτυχίες στο ενεργητικό της, όπως τα Algiers, Boomtown, Zig Fit Girl και φυσικά το Samson και Δαλίδα που παραμένει ο πιο διάσημος ρόλος της μέχρι και σήμερα.

06:30 Παρά τη διασημότητα όμως, οι φίλοι μας ένιωθαν συχνά απογοητευμένοι. Ο λόγος ήταν ότι τα στούντιο έβλεπαν κυρίως την ομορφιά της, το πρόσωπό της, τη φωτογένειά της και δεν αναγνώριζαν το έδρος των δυνατοτήτων της ενώ η ίδια ήθελα να παίξει πιο σύνθετους και πιο απαιτητικούς ρόλους Στη δεκαετία του 1950 το παλιό σύστημα των μεγάλων στούντιο άρχισε να αλλάζει Η Λαμάρ μεγάλωνε ηλικιακά σε μια βιομηχανία που ευνοούσε τις νεότερες τάρ και έβρισκε όλο και λιγότερους μεγάλους ρόλους και έτσι σταδιακά απομακρύνθηκε από τον κινηματογράφο.

07:04 Αν πάμε πάλι λίγο πίσω, το 1941-1942 και ενώ βρίσκεται στο απόγειο της κινηματογραφικής της καριέρας αποφάσισε να βοηθήσει την πολεμική προσπάθεια των ΙΠΑ κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αντί να περιοριστεί στο ρόλο της διάσημης ηθοποιού άρχισε να σκέφτεται τεχνικές λύσεις για στρατιωτικά προβλήματα. Μαζί με τον φίλο της και συνθέτη George Anthill ανέπτυξε μια πρωτοποριακή ιδέα.

07:28 Αν ένα ραδιοσύμμα αλλάζει συνεχώς συχνότητα με προκαθορισμένο και συγχρονισμένο τρόπο γίνεται πολύ πιο δύσκολο για τον εχθρό να το αντιμετωπίσει ή να τον μπλοκάρει. Κι αυτό το ονόμασαν Frequency Hopping. Η ιδέα τους προοριζόταν αρχικά για καθοδήγηση τορπιλών και κατοχυρώθηκε με πατέντα το 1942 ως Secret Communication System.

07:51 Όμως, την εποχή εκείνη η τεχνολογία δεν ήταν αρκετά όριμη για να εφαρμοστεί εύκολα, οπότε η εφεύρεση δεν αξιοποιήθηκε άμεσα. Ωστόσο, δεκαετίες αργότερα, η βασική αρχή της συνεχούς εναλλαγής συχνοτήτων έγινε πολύ σημαντικό κομμάτι των σύγχρονων ασύρματων επικοινωνιών. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Λαμάρ εφίβρε το Wi-Fi όπως συνηθίζεται να λέγεται, αλλά περισσότερο ότι συνέβαλε σε μία θεμελιώδη ιδέα όπως τα σύρματα δίκτυα, το Bluetooth, τα GPS και στρατιωτικές ασφαλείς επικοινωνίες.

08:26 Στην προσωπική της ζωή τώρα, έχουμε πολλές αναζητήσεις και πολλές απογοητεύσεις. Εκτός από τον Φρίτς, που αναφέραμε νωρίτερα, η Χέντι έκανε ούτε έναν, ούτε δύο, αλλά πέντε γάμους ακόμα. Ωστόσο, κανένας από αυτούς τους γάμους δεν κράτησε. Απέκτησε τρία παιδιά και είχε ιδιαίτερα στενή, αλλά συχνά πολύ περίπλοκη σχέση μαζί τους.

08:49 Ένα ακόμα θέμα που φαίνεται να τη βασάνιζε ήταν η γύρανση. Η Λαμάρη είχε περάσει δεκαετίες ακούγοντας ότι ήταν η πιο όμορφη γυναίκα στον κόσμο. Όταν άρχισε να μεγαλώνει, δυσκολεύτηκε πάρα πολύ να αποδεχθεί ότι η εικόνα της άλλαζε. Κατέφυγε σε αισθητικές επεμβάσεις με αποτελέσματα που δεν την ικανοποίησαν όλες τις φορές.

09:08 Πολλοί βιογράφοι της θεωρούν ότι αυτό επηρέασε σημαντικά την αυτοπεποίθησή της στις τελευταίες δεκαετίες της ζωής της. Ιδιαίτερο πρόβλημα αντιμετώπισε και με την διαχείριση των οικονομικών της, που δεν ήταν πάντα καλή. Η διαδοχική γάμνη, τα διαζύγια και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής της επηρέασαν την περιουσία της. Δεν θα έλεγε κάποιος ότι κατέληξε φτωχή, αλλά σίγουρα δεν διατήρησε τον πλούτο που πολλοί φαντάζονται ότι είχε μία στάρ της εποχής.

09:33 Και φυσικά δεν κέρδισε σχεδόν τίποτα από την πατέντα του Frequency Hopping. Μία από τις πιο δυσάρεστες στιγμές της δημόσιας εικόνας της ήταν όταν συνελήφθη δύο φορές για μικροκλοπές σε πολυκαταστήματα. Οι υποθέσεις αυτές έγιναν πρωτοσέλιδα. Όπως και με τη φυγή από τον πρώτο άντρα της, κανένας δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα τι συνέβαινε.

09:54 Ήταν ψυχολογικά προβλήματα, παρορμητικότητα, ανάγκη για προσοχή. Σε κάθε περίπτωση όλα αυτά συνέβαλαν στην εικόνα μίας γυναίκας που δυσκολευόταν να βρει ισορροπία μετά την απώλεια της παλιάς της δόξης. Από τη δεκαετία του 1980 και μετά έγινε εξαιρετικά απομονωμένη. Σπάνια εμφανιζόταν δημόσια. Πολλοί άνθρωποι που τη γνώριζαν επικοινωνούσαν μαζί της μόνο τηλεφωνικά.

10:18 Μάλιστα, υπάρχουν μαρτυρίες ότι για χρόνια προτιμούσε να συνομιλεί με φίλους και συγγενείς χωρίς να τους συναντά από κοντά. Ήταν σαν να ήθελε να διατηρήσει στη μνήμη του κόσμου την εικόνα της νεαρής Χέντις Λαμάρ και όχι μιας ηλικιωμένης γυναίκας. Και τώρα πάμε ίσως στο πιο συγκινητικό κομμάτι της ζωής της. Το 1997, όταν ήταν πλέον πάνω από 80 ετών, έλαβε βραβείο για την τεχνολογική της συνεισφορά.

10:44 Όταν ενημερώθηκε για την τιμητική διάκριση, η αντίδρασή της ήταν χαρακτηριστική Δεν εμφανίστηκε στην τελετή Αντί για αυτό ευχαρίστησε τηλεφωνικά τους διοργανωτές Πολλοί σχολιαστές έχουν παρατηρήσει ότι εκείνη η στιγμή Της έδωσε κάτι που το Hollywood δεν της είχε δώσει ποτέ πλήρως Αναγνώριση για τη σκέψη της και όχι για το πρόσωπό της Η Χέντυ έφυγε από τον κόσμο μας το 2000 σε ηλικία 85 ετών Και αν δεν σου έφτασαν όλα αυτά, τσάκω και τα facts Fact Εκστασί Εκστα νο Δεν είναι να μας προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι η ταινία Εκστασί λογοκρίθηκε και απαγορεύτηκε σε αρκετές χώρες Αυτό που είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό όμως είναι ότι πάρα πολύ ενοχλημένος υπήρξε ο Φριτς Μάντλ Που κυριολεκτικά την είδε εκεί για πρώτη φορά Λέγεται ότι προσπάθησε να αγοράσει και να καταστρέψει αντίγραφα της ταινίας για να περιορίσει τη διάδοσή της.

11:45 Αν και δεν μπόρεσε προφανώς να την εξαφανίσει, φαίνεται ότι όντως κατέβαλε τεράστια προσπάθεια για να περιορίσει την κυκλοφορία της ταινίας. Fact παραμυθένιο. Πολλοί ιστορικοί του animation πιστεύουν ότι η εμφάνισή της επηρέασε το σχεδιασμό της Snow White και αργότερα άλλων ηρωίδων της Disney. Αυτό βέβαια δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα από το στούντιο ως άμεση αντιγραφή αλλά η ομοιότητα έχει σχολιαστεί αρκετές φορές Κατά τη διάρκεια του πολέμου οι Αμερικανικές αρχές διατηρούσαν φακέλους για πολλούς Ευρωπαίους μετανάστες ειδικά για όσους είχαν διασυνδέσεις με πολιτικά ή στρατιωτικά πρόσωπα στην Ευρώπη Η Λαμάρ εννοείται ότι δεν αποτέλεσε εξαίρεση Δεν υπάρχει κάποια ένδειξη ότι θεωρήθηκε ποτέ απειλή αλλά η ύπαρξη ενός τέτοιου φακέλου δείχνει πόσο πολύπλοκη ήταν η θέση της ως αυστριακής γυναίκας εβραϊκής καταγωγής που είχε υπάρξει σύζυγος μεγάλου βιομηχάνου όπλων, ο οποίος μάλιστα είχε και αμφίβολες σχέσεις με ολοκληρωτικά καθεστώτα.

12:47 Αν η Χέντι μας μιλούσε σήμερα, πιθανότατα θα μας έλεγε ότι δεν πρέπει ποτέ να επιτρέπουμε στους άλλους να μας περιορίζουν σε μία μόνο ταυτότητα. Ότι η περιέργεια και η ερώτηση πώς λειτουργεί αυτό Αξίζουν περισσότερο από οποιοδήποτε έμφυτο ταλέντο Ότι οι ιδέες έχουν αξία ανεξάρτητα από το ποιος τις λέει Και ότι η αναγνώριση συχνά έρχεται πολύ αργά Ή και καθόλου Οπότε τι είναι σημαντικό Να συνεχίζεις να δημιουργείς χωρίς να την περιμένεις Η ιστορία της είναι σημαντική γιατί σπάει ένα διπλό στερεότυπο Από τη μία δείχνει ότι μία γυναίκα που θεωρούνταν μόνο σύμβολο όμορφιάς μπορούσε ταυτόχρονα να συμβάλλει ουσιαστικά στην τεχνολογία.

13:27 Και από την άλλη αποκαλύπτει πόσο συχνά η κοινωνία αγνοεί ή ακόμα και υποτιμά τις ιδέες ανθρώπων που δεν ταιριάζουν στο αναμενόμενο προφίλ τους. Έτσι η Λαμάρ δεν είναι απλώς μία ιστορική φιγούρα του Χόλιγουντ, αλλά ένα παράδειγμα του πώς η δημιουργικότητα μπορεί να κρύβεται εκεί που κανείς δεν κοιτάζει. Αυτά για σήμερα Ραντεβού την επόμενη Πέμπτη Μέχρι τότε βρείτε μας στο Instagram Και πείτε μας για ποιες κυρίες θέλετε να σας μιλήσουμε Στα επεισόδια του Ιουλίου Σας ρίχνω και το πρώτο πόλ Φρίντα Κάλλο, Μαρία Κάλλας Ή η Μένδουσα Για να δω τι προτιμάτε Για την ώρα, καλή συνέχεια