Ναυάγιο των Ιρίων, ένα από τα σημαντικότερα της ελληνικής προϊστορίας
Ιστορία μιας πόληςΣχετικά με αυτό το επεισόδιο
Στα νερά της Αργολίδας εντοπίστηκε βυθισμένο ένα πλοίο της Εποχής του Χαλκού, που έφερε στο φως στοιχεία για το θαλάσσιο εμπόριο στο προϊστορικό Αιγαίο. Ο ναυτικός αρχαιολόγος Χρήστος Αγουρίδης μιλά για την ανακάλυψη, τη μελέτη και την ερμηνεία των ευρημάτων.
Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.
και μαζί με τον κύριο Χρήστο Αγουρίδη, ειδικός στην αυτική αρχαιολογία, ανασυνθέτουμε εδώ στο στούντιο της ΛΑΙΦΟ την ιστορία του ναυαγίου των Ηρίων. Για να μην χάνετε κανένα επεισόδιο, ακολουθήστε μας στο Spotify, στα Apple Podcasts και στο κανάλι της ΛΑΙΦΟ στο YouTube. Χρήστο, καλώς όρισες στην ιστορία μιας πόλης. Καλημέρα, καλώς σας βρήκα.
Καλώς σε δεχόμαστε. Ευχαριστώ, μας ταξίδει. Ανέφερα στον προλογό μου ότι μιλάμε για την Αργολίδα θέλω όμως να σε ρωτήσω πού ακριβώς βρίσκονται τα Ήρια και πώς προέκυψε η έρευνα εκεί Μάλιστα, τα Ήρια και συγκεκριμένα το ακροτήριο των Ήριων ταυτίζεται με το ακροτήριο Στρουθούς της αρχαιότητας και βρίσκεται στην ανατολική ακτή της Αργολίδας μεταξύ του Όρμου Βουρλιά και της παραλίας των Ήριων οι άγριοι λιμένες κατά την αρχαιότητα που σημαίνει δύσκολη στην πρόσβαση.
Γι' αυτό δεν είναι καμία μόνο φαινομενικά είναι ήρεμη και χωμαλή περιοχή. Όταν λες δύσκολη στην πρόσβαση εννοείς ότι συμβαίνει κάτι στο βυθό, συμβαίνει με τις καιρικές συνθήκες ενδεχομένως. Όχι, η ακτογραμμή. Η ακτογραμμή δεν είναι προσβάσιμη εύκολα και είναι και βραχώδης. Στο σημείο του κακροτηρίου των ηρίων, δεσπόζει μιας πεδιάδας, όπου σήμερα καλλιεργείται το 90% της παραγωγής αγκινάρας στην Ελλάδα.
Αλήθεια! Και βρίσκεται λίγο νοτιότερα από το πυρήνα του μηκυναϊκού κόσμου που συντίθεται από τις μεγάλες ακροπόλεις της περιοχής που είναι οι Μηκίνες, η Τίρινθα, η Ασίνη, οι παράκτηες θέσεις λιμάνια σημαντικά κατά την μηκυναϊκή περίοδο και νοτιότερα του Μάσιτος, της Ερμιώνης και όλων των άλλων μεγάλων και μικρότερων μηκυναϊκών θέσεων της περιοχής του Αργοσαρονικού.
Γιατί ο Αργοσαρονικός μπορούμε να τον θεωρήσουμε σαν μια μεγάλη πολιτισμική ενότητα που συνδέει όλες αυτές τις θέσεις και τα σημαντικά κέντρα μεταξύ τους, από την Αίγινα και τη Σαλαμίνα μέχρι τον μοιχό του Αργολικού, που βρίσκονται τα πολύ μεγάλα κέντρα, βασίλεια της μηκυναϊκής εποχής. Και πώς προκύπτει εκεί η έρευνα? Λοιπόν, η έρευνα προέκυψε, όπως πολλές υποβρύχες έρευνες, από ένα τυχαίο γεγονός.
Ο αείμνηστος Νίκος Τσούχλος, ο οποίος, να σημειώσω εδώ, ήταν ένα από τα πολύ βασικά ιδρυτικά μέλη του Ινστιτούτου Εναλλείων Αρχαιολογικών Ερευνών, το οποίο ιδρύθηκε το 1973, είναι ο πρώτος φορέας στην Ελλάδα που ασχολήθηκε με την εναλλεί αρχαιολογία, προηγήθηκε του κρατικού αρμόδιου φορέα που είναι η Φορέα Αναλίων Αρχαιοτήτων ήταν ήδη τη δεκαετία του 60 ο Νίκος Τσούχλος ένας αρκετά εμπειρος δίτης και από την αγάπη του για τη θάλασσα και τις καταδύσεις ταξίδευε σε διάφορα μέρη της Ελλάδας και σε μια από τις θαλάσσιες περιηγήσεις του στον Αργολικό Κόλπο έκανε και μια κατάδυση σε αυτό το κρατήριο πιθανότητα για ψάρεμα και έπεσε πάνω σε μια μεγάλη συγκέντρωση όλων αυτών των μεγάλων αγκίων τα οποία δεν μπορούσε τότε να αξιολογήσει ακόμα αλλά του φάνηκε πάρα πολύ εντυπωσιακό αυτό έτσι όπως αυτά τα μεγάλα αγκία πιθάρια εξήχαν από τα βράχια του βυθού διατηρήθηκε αυτό στη μνήμη του για πολλά χρόνια και αργότερα όταν αναβίωσε την δράση του Ινστιτούτου μέσα από την συστηματική ανασκαφή που έγινε στο Δωκό
που ήταν το αρχαιότερο ναυάγιο στο χωριό μου και ήταν η πρώτη μεγάλη ανασκαφή που ενεπλάκη το Ινστιτούτο από το 1989 έως το 1992 εκεί τότε έτσι σχηματοποιήθηκε και η ιδέα να προχωρήσει το Ινστιτούτο σε μια συστηματική έρευνα και ανασκαφή αυτού του ναυαγίου γιατί αξιολογήθηκαν εντωμεταξύ αυτά τα ευρήματα ότι ήταν πολύ σημαντικά χρονολογήθηκαν από συνεργάτες ειδικούς στην ύστερη εποχή του Χαλκού, οπότε αποφασίστηκε αμέσως μετά το πέρας της εμβληματικής έρευνας του Ναυαγίου του Δοκού, που ήταν χίλια χρόνια προγενέστερο του Ναυαγίου των Ήριων, να προχωρήσουμε στην οργάνωση και στην ειλοποίηση και αυτής της υποβρύχιας ανασκαφής.
Ωραία. Το 1962. Στις αρχές της δεκαετίας λοιπόν του 1960 βρίσκει τα πιθάρια, τα εντοπίζει τα συγκρατεί στη μνήμη του και αυτά τα πιθάρια προέρχονταν από ένα ή από περισσότερα ναυάγια τι μας αποκαλύπτει πλέον η συστηματική ανασκαφή πότε χρονολογείται Ναι, έκαναν μια σύντομη επίσκεψη την δεκαετία του 1970 μαζί με άλλα μέλη του Ινστιτούτου το Πίτερ Θρόκ Μόρτον και το Χαραμπών τον κριτζά έμπειρο αρχαιολόγο που γνώριζε καλά και την περιοχή παρόλα αυτά ούτε τότε μπόρεσαν να χρονολογήσουν με ακρίβεια το έβριμα αυτό κατεστηνά το αργότερα οπότε και αρχές δεκαετίας του 90 αποφασίστηκε η οργάνωση και η υλοποίηση αυτής της μεγάλης έρευνας την οποία είναι πλάκητον στοιχείο για τα επόμενα τέσσερα χρόνια και ολοκλήρωσε την ανασκαφή το 1994 Ωραία, αυτή την τριακονταετία τα πιθάρια μείνανε στη θάλασσα χωρίς...
Αυτό είναι ενδιαφέρον γιατί ένα από τα μεγάλα πιθάρια τα οποία ήταν εκτεθειμένα στο βυθό και ορατό φωτογραφήθηκε από τον Τζούχλο το 1974 στην επίσκεψή του μαζί με έναν άλλο συνάδελφο και με έναν Ιταλό κινηματογραφιστή τον Μπρούνο Βαϊλάτι ο οποίος γύριζε ένα ντοκιμαντέρ τότε The Man in the Sea και αυτή η φωτογραφία η οποία βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην έκθεση του Μουσείου Σπετσών Απικονίζει έναν πίθο ο οποίος αργότερα χάθηκε Μάλιστα Όταν πήγαμε δηλαδή για την ανασκαφή Αρχές της δεκαετίας του 90 Αυτός ο πίθος δεν υπήρχε Μάλιστα, βγάζει νόημα Έχω πολλές απορίες Η πρώτη απορία είναι αν μιλάμε για ένα περισσότερα ναυάγια Πότε χρονολογούνται Και να σε ρωτήσω να μας πεις αρχικά Για τι βάθος μιλάμε Λοιπόν, το ναυάγιο συνέβη Όπως είπαμε και προηγουμένως στη μύτη ακριβώς του ακροτηρίου των Ιερείων το ακροτηρίο στρουθούς της αρχαιότητας σε μικρή απόσταση από την Ακτή μόλις 15 με 20 μέτρα από τη βραχώδη απόκρημνη Ακτή και σε βάθος από 12 μέχρι 27 μέτρα.
Το βάθος όπως βλέπετε είναι αρκετά μικρό και γι' αυτό ίσως βοήθησε στην εύκολη σύλλησή του με την έννοια ότι στην επιφάνεια του βυθού ήταν ορατά μόνο λίγα από τα ευρήματα, τα μεγάλα όμως πιθάρια και ένα από τα ακέραια ήταν, στάθηκε έτσι εύκολο να απομακρυνθεί από το χώρο. Άλλα ευρήματα όντως υπάρχουν στην περιοχή που δεν είναι σύγχρονα με το ναυάγιο των Ιερείων το οποίο χρονολογείται στο 1200 π.Χ.
περίπου, τα οποία απλώς δείχνουν την ναυτική διάσταση του χώρου αυτού που με την συνεχή διέλευση πλοίων ή και ναυαγίων ακόμα αν θέλετε γιατί εκτείνονται από την πρωτοελλαδική εποχή δηλαδή την τρίτη χιλιετία από Χριστού μέχρι τα νεότερα χρόνια, τα βυζαντινά χρόνια. Δηλαδή έχουμε θράσματα από αγγεία και κεραμίδες της βυζαντινής περίοδου αλλά και αρκετά θράσματα του τέλους της τρίτης χιλιετίας προχριστού.
Επικίνδυνη η θάλασσα εκεί. Επικίνδυνη η περιοχή όπως φάνηκε στη συνέχεια Φτάνει δηλαδή μια ήρεμη περιοχή στο εσωτερικό ενός κόλπου, αλλά δεν είναι ακριβώς έτσι τα πράγματα. Να σε ρωτήσω τι κάνει αυτό το ναυάγιο τόσο σημαντικό σε σχέση με άλλα της περίοδο. Η σημασία αυτού του ναυαγίου, η οποία προσδιορίστηκε ευθύς εξ αρχής από την ομάδα, για αυτό και ανέλαβε την ευθύνη αυτής της αποστολής και τη δέσμευση για αρκετά χρόνια, είναι το τριεθνές φορτίο του.
Δηλαδή. Πρώτα απ' όλα να πούμε η χρονολόγησή του σε μια εποχή η οποία είναι κρίσιμη για την Αιγαίο Κύπρο ιστορία γιατί είναι λίγο πριν από την αποδόμηση της οικονομίας και της εξουσίας των Μικυναϊκών Βασιλείων και της κρίσης που παρουσιάζεται γενικά στην Ανατολική Μεσόγειο Επομένως η περίοδος η ίδια είναι σημαντική και δεύτερον ήταν το πρώτο ναυάγιο της ειστέρις εποχής του Χαλκού αυτής της εποχής, δηλαδή γύρω στο 1200, που εντοπίστηκε στα ελληνικά υδατά.
Μάλιστα. Ήδη γνωρίζαμε τα δύο άλλα ναυάγια αυτής της εποχής, στην ακτή της Μικράς Αζίας, το Ουλουμπουρούν, το Ιερό Νακροτήριο της Αρχαιότητας, που ανεσκάφει από τους Αμερικάνους με κεφαλίστον Τζοντζ Μπάς τη δεκαετία του 80, χρονολογείται στο 1305. λίγο νωρίτερα έναν αιώνα νωρίτερα και το άλλο ναυάγιο του 1200 π.Χ. επίσης του Ακριβιλίου Χελιδονίας πάλι στην ακτή της Μικράς Ασίας που είναι σχεδόν σύγχρονο με αυτό των ηρίων επομένως τα ελληνικά χωρικά υδατά δεν είχε εντοπιστεί μέχρι τότε κάποιο ναυάγιο αυτής της περίοδος οπόμενος ήταν και αυτό ένα πάρα πολύ σημαντικό και κρίσιμο στοιχείο για κινήτρο για να ξεκινήσουμε την συστηματική ερευνά του.
Ωραία. Το τι σημαίνει τριεθνές φορτίο. Το τριεθνές φορτίο ήταν ένα άλλο πολύ σημαντικό στοιχείο που προκύπτει από την έρευνα ήταν ότι η προέλευση λοιπόν του κεραμικού φορτίου του ναυαγίου προέρχεται από τρία διαφορετικά γεωγραφικά σημεία της Ανατολικής Μεσογείου τα οποία όμως έχουν μια κοινή πολιτισμική ταυτότητα. Μετέφερε μεγάλα αγκία πιθάρια Από την Κύπρο, ψευδός όμους αφορής από την Κρήτη και αμήχως ελλαδική κεραμική που μάλλον προέρχονταν από την περιοχή των Μυκηνών, της Αργολίδας βασικά, τα οποία εξυπηρετούσαν ακριβώς τη μεταφορά κυρίως υγρών.
Δηλαδή? δηλαδή η ψευδός τομή αφορής από την Κρήτη όπως προσδιορίστηκε και από τις πετρογραφικές αναλύσεις που έγιναν στον Πηλό από την κεντρική Κρήτη που προηγούνταν ο Πηλός συνδέεται με την μεταφορά του ελαίου στα μη κοινάϊκα χρόνια και συναντώνται αυτού του τύπου τα αγγεία σε όλη την επικράτεια του μη κοιναικού κόσμου αλλά και σε όλη την ανατολική και κεντρική Μεσόγειο από τη Σαρδινία μέχρι την Συροπαλαισθηνιακή ακτή.
Τα πιθάρια από την Κύπρο, τα οποία έχουν συγκεκριμένη σχήμα και μορφή, ατρακτοειδές σχήμα, έχουν μια πλαστική διακόσμηση ταινιών στον νόμο και στη συμβολή με το λαιμό, τα συναντάμε και σε άλλα ναυάγια αυτής της περιοχής, αλλά και σε εσθέσεις. Και αυτά συνδέονται με το εμπόριο, όμως όχι μόνο υγρών, αλλά και στερεών. συγκεκριμένα το ναυάγιο του Λουμπουρούν στο οποίο βρέθηκαν και εκεί παρόμοια πιθάρια κυπριακά ένα από αυτά είχε χρησιμοποιηθεί σαν κοντέινερ μεταφοράς λεπτής κυπριακής κεραμικής Α μάλιστα!
Ένα άλλο περιείχε σπόρους από ρόδια τα οποία πιθανότατα τα είχαν οι ναυτικοί για κατανάλωση κατά τη διάρκεια του ταξιδιού και βεβαίως σε κάποιο από αυτά θα πρέπει να είχαν και νερό για τις ανάγκες του πληρώματος κατά τη διάρκεια του ταξιδιού. Αυτό λοιπόν, ο τύπος αυτού του πήθου, του Άουτου, χωρίς λάδι λαβές, είναι πολύ χαρακτηριστικός αυτής της εποχής.
Και το συναντάμε σχεδόν σε όλα τα ναυάγια της ύστερης εποχής του Χαλκού και έχει και μεγάλη διάδοση σε όλη τη Μεσόγειο. Η τρίτη γεωγραφική περιοχή είναι η Αργολίδα, η οποία συνδέεται με τα μικρότερα αγκία που είχε το φορτίο του ναυαγίου, τα οποία πιθανότατα αποτελούσαν και τα προσωπικά αντικείμενα του πληρώματος. Δηλαδή κάποιοι σκύφοι, ένα σκυφοκρατήρας και δύο χιτροειδή αγγεία πιθανώς τα χρησιμοποίησαν στο μαγείρεμα.
Θέλω να σε ρωτήσω το αγγείο το οποίο αποσπάστηκε από το βυθό και δεν το βρήκατε ποτέ, αλλά είχε προλάβει να φωτογραφηθεί. Από πού προερχότανε. Κυπριακός πύθος. Ήταν κυπριακός. Ναι, είχε ακριβώς τα ίδια χαρακτηριστικά με τα υπόλοιπα τα οποία βρέθηκαν, είτε ακέραια είτε σε αποσπασματική κατάσταση. Μπορούμε να χαρτογραφήσουμε την πορεία του πλοίου αυτού.
Ποια ήταν η διαδρομή που ακολούθησε. Αυτό είναι πολύ δύσκολο, όμως το φορτίο του, το τριεθνές φορτίο όπως είπαμε, μας βοηθάει να σκιαγραφίσουμε σε άδρες γράμμες την πορεία του πλοίου και το τελευταίο του πλού. πιθανότατα να ξεκίνησε το ταξίδι του από την Κύπρο ή από κάποιο λιμάνι της Ανατολικής Μεσογείου όπου φόρτωσε τα πιθάρια με το περιεχόμενό τους και κάποια άλλα ενδεχομένως εμπορεύματα τα οποία στην πορεία ξεφόρτωσε σε κάποιο άλλο λιμάνι τους ψευδόστομους αφορείς από κάποιο λιμάνι των Χανίων ενδεχομένως που είναι πολύ σημαντική η Μικυναϊκή θέση εκείνη την εποχή και στη συνέχεια προχώρησε το ταξίδι του προς τα βόρεια από την πλευρά της Δυτικής Κρήτης προς τα κήθυρα, την Πελοπόννησο για να μπει στη συνέχεια στο εσωτερικό του Αργολικού κόλπου και να κατευθυνθεί προς τον Μιχό που ήταν μάλλον τελικός του προορισμού σε κάποιο από τα κέντρα της Αργολίδας.
Διέσχισε όλο το Αιγαίο και του έμελε να βυθιστεί στην Αργολίδα. Επίσης, είναι πιθανό αυτό το πλοίο με το φτωχό αλλά πολύ σημαντικό φορτίο του να έκανε μια μεταφόρτωση ενός άλλου πλοίου το οποίο ήρθε και ξεφόρτωσε σε κάποιο λιμάνι και να εκτελούσε ένα τοπικού χαρακτήρα εμπόριο. Επομένως όλα αυτά είναι υποθέσεις οι οποίες είναι δύσκολο να απαντηθούν αλλά μέσα από τη μελέτη των ευρημάτων προκύπτουν κάποιες απαντήσεις σχετικά με αυτά τα προβλήματα.
Χρήστο κοίτα, η ανασκαφή είναι πάντα μια συναρπαστική διαδικασία Η ανασκαφή κάτω από τη θάλασσα είναι ακόμα συναρπαστικότερη για εμάς που δεν γνωρίζουμε Φαντάζομαι όμως και για εσάς που το κάνετε Θέλω να σε ρωτήσω λοιπόν ποιες είναι θα έλεγες οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει μια έρευνα σαν αυτή στα Ήρια Όπως και κάθε υποβρύχια έρευνα οι προκλήσεις είναι πολλές Καταρχήν είναι τα στοιχεία της φύσης Καλούμαστε να δραστηριοποιηθούμε και να εργαστούμε σε ένα περιβάλλον το οποίο είναι εχθρικό για τον άνθρωπο και ενάντια στους φυσικούς νόμους Πρώτα απ' όλα έχουμε να κάνουμε τα στοιχεία της φύσης και από εκεί και πέρα κύπτουν σε τεχνικό επίπεδο προκειμένου να φέρει σε πέρα σε ένα τέτοιο εγχείρημα.
Είτε πρόκειται για τα Ήρια, είτε πρόκειται για την Βραχονησίδα Μούδη, είτε πρόκειται για οποιοδήποτε άλλο ναυάγιο. Γιατί, ξέρετε, τα ναυάγια συμβαίνουν σε επικίνδυνα σημεία. Σωστά. Είτε πάνω σε επικίνδυνους σκάβους, είτε κοντά σε εξαίρες όπου επικρατούν συνήθως άνεμοι και ρεύματα. Αυτά όλα εκτός από την αυσυπλοεία δυσκολεύουν και την υποβρύχια έρευνα στο σημείο.
Επομένως εξαρτώμαστε από τα στοιχεία της φύσης και από τις κενικές συνθήκες και φυσικά βέβαια είναι η εργασία στο διθό η οποία επιβάλλει και μια μεγάλη εμπειρία και εξειδίκευση και τεχνική υπονομή τα οποία διαθέτει ευτυχώς το Ινστιτούτο μετά από τα 30 χρόνια έρευνας ας πούμε, στην περιοχή που διεξάγει, και βεβαίως εξειδικευμένο προσωπικό, το οποίο μέσα από τις έρευνες της δεκαετίας του 1990 εκπαιδεύτηκε και στελέχωσε μετά τις ανάγκες των ερευνών του Ινστιτούτου τα επόμενα χρόνια.
Πώς καταγράφεται ένα ναυάγιο κάτω από το νερό, δηλαδή πώς τεκμηριώνεται. Οι μέθοδοι τεκμηρίωσης μοιάζουν με αυτές που χρησιμοποιούμε στη στεριά, απλά προσαρμόζονται στις συνθήκες του περιβάλλοντος, που είναι το υγρό περιβάλλον, και επίσης στο χρόνο που διαθέτουμε, ο οποίος είναι ελάχιστος. Θα πρέπει λοιπόν η οργάνωση να είναι άρτια, έτσι ώστε να μπορέσει να εξελιχθεί και να ολοκληρωθεί μέσα στα στενά χαρουπικά πλαίσια που έχουμε να δουλέψουμε κάτω από τη θάλασσα.
Οι βασικές μέθοδοι τεκμηρίωσης που χρησιμοποιούνται τώρα πλέον είναι η φωτογραμμετρία. που για να βοηθήσω για τους ακροατές πρόκειται για μια διαδικασία φωτογράφησης πολλαπλών λήψεων που επικαλύπτουν η μία την άλλη με κάποια φωτοσταθερά σημεία τα οποία τοποθετούνται στο βυθό τα οποία αυτά όλα συνθέτουν ένα φωτομωσαϊκό με τη βοήθεια εξειδικευμένων software στη συνέχεια και με την εφαρμογή από εξειδικευμένους τόπογραφους ή αρχιτέκτονους μηχανικούς προκειμένου να παρουσιάσουν στο τέλος ένα τρισδιάστατο μοντέλο το οποίο έχει πολύ μεγάλη ακριβία.
Όλο αυτό έχει συντομεύσει πάρα πολύ την διαδικασία τεκμηρίωσης και τη δουλειά μας στο Λιθό. Σήμερα, το 1990-1994. Ναι, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 το Ινστιτούτο είχε εφαρμόσει τη φωτογραμμετρία βέβαια μετά μέσα της εποχής εκείνης που ήταν οι αναλογικές φωτογραφικές μηχανές Επάλληλες λήψεις πάλι. Από απαλληλές λήψεις, μέσα από έναν φωτογραφικό κάναβο που τοποθετείται στο βυθό, ώστε να είναι σαφής η ακολουθία των φωτογραφικών λήψεων και η επεξεργασία τους μετά από τα software της εποχής εκείνης.
Τώρα όλα αυτά έχουν εξελιχθεί, υφάρμουν ψηφιακές μηχανές, τα software είναι πάρα πολύ εξελιγμένα, υπάρχουν άνθρωποι επιστήμονες οι οποίες έχουν σπουδάσει πλέον αυτό το αντικείμενο, δηλαδή τεκμηρίως στη φωτογραμμετρία, στο βυθό. Έχουν γίνει με τα πιακά διδακτορικά. Έχουμε την τύχη να έχουμε τέτοιους συνεργάτες μαζί μας και διευκολύνει πάρα πολύ αυτή τη δουλειά μας και την επιταχύνει κυρίως.
Να ρωτήσω κάτι, Αφελές. Τα πιθάρια που βρήκατε ή βρίσκετε δεν ανασύρονται. Κάποια τα αφήνετε στο βυθό. Ανασύρονται. Ανασύρονται όλα. Ανασύρονται όλα. ειδικά όταν έχουμε να κάνουμε τέτοια ευρήματα αυτής της εποχής είναι αναγκαίο να ανασυρθούν όλα για να μελετηθούν αν πρόκειται για ένα αναβάγιο ιστορικών χρόνων για παράδειγμα ένα αναβάγιο κλασικής εποχής ή ρωμαϊκής εποχής που έχει χιλιάδες αμφορείς ένα βουνό κυριολεκτικά αμφορέων αφού γίνει η βασική δουλειά που θα κρίνει ο ανασκαφέας εκείνη την ώρα τι πρέπει να ανελκυστεί και τι όχι, μπορεί το υπόλοιπο φορτίο όπως και συμβαίνει αυτό συχνά να αφαιθεί στο βυθό και ενδεχομένως να αποτελέσει και κάποιο αξιοθέατος στο μέλλον.
Άρα μιλάμε για μια σχετικά ακριβή διαδικασία. Ή όχι. Σε σχέση με μια ανασκαφή στη στεριά. Ναι. Είναι ακριβότερη. Γιατί εμπλέκει πάρα πολλά τεχνικά μέσα. Και κυρίως το βασικότερο από όλα είναι ο σκάφος υποστήριξης. Το οποίο τι είναι. το οποίο είναι ένα πλοίο το οποίο θα πρέπει να προσαρμοστεί στις ανάγκες της ανασκαφής δεν υπάρχει ειδικό πλοίο στην Ελλάδα αυτό πράγμα δυστυχώς δεν είναι δυνατόν από τα οικονομικά μέσα που διαθέτουμε να αποκτήσουμε ένα τέτοιο σκάφος τουλάχιστον μέχρι σήμερα έτσι ώστε να το έχουμε έτοιμο εξοπλισμένο για κάθε υποβρύχια έρευνα που προκύπτει Γι' αυτό λοιπόν ναυλώνουμε κάποιον σκάφος κάθε φορά και το προσαρμόζουμε στις ανάγκες μας.
Ή μας γίνεται κάποια παραχώρηση από κάποιον φίλο ή διότητη χορηγό έτσι ώστε να εξοπλιστεί με τον δικό μας εξοπλισμό για να ανταποκριθεί στις ανάγκες της έρευνας. Και ακολουθεί μετά ένα πολύ μεγάλο φάρμα τεχνικού εξοπλισμού που απαιτείται για την υλοποίηση της πολύπλοκης αυτής διαδικασίας. Και έχει εξειδίκευση του προσωπικού.
Και εξειδικευμένο προσωπικό ασφαλός, το οποίο είναι απαραίτητο για να είναι αυτό που θα πρέπει εκτός των τεχνικών γνώσεων που διαθέτει, να διαθέτει και φυσικά επιστημονική επάρκεια και κατάρτιση και ναυτική παιδεία. Διότι όλο το προσωπικό αυτό καλείται να συμβιώσει πάνω σε ένα σκάφος, το οποίο βρίσκεται σε τη θάλασσα και δουλεύει στη θάλασσα.
Σε ένα περιορισμένο χώρο. Αυτά είναι. Μιλάμε για ένα ναυάγιο που μετράει 32 χρόνια από την μελέτη του Υπήρξε τρόπο στο κοινό να γνωρίσει το ναυάγιο των ηρίων έστω και χωρίς να καταδίεται Βεβαίως Αυτό είναι το πλεονέκτημα μεγάλη αυτής της ανασκαφής το οποίο είχε μια, μπορώ να πω, ευτυχή κατάληξη αμέσως μετά την ολοκλήρωση της ανασκαφής του προχώρησε το Ινστιτούτο στη συγκρότηση μιας ομάδας συντηρητών και ενός εργαστηρίου στο Μουσείο Σπετσών όπου μεταφέρθηκαν και συντηρήθηκαν όλα τα ευρήματα τα κεραμικά ευρήματα και τα άλλα ευρήματα από το ναυάγιο του κτωτηρίου Ιρίων στη συνέχεια με την εξέβερση χρηματοδότησης από διάφορους φορείς που μπορούμε να τις αναφέρουμε στη συνέχεια ήταν πάρα πολύ σημαντικό αυτή η αντιπτυχία το Ίδρυμα Λεβέντη που βοήθησε πάρα πολύ στην ανασκαφή, το Ινστιτούτο της Αιγαϊκής Προϊστορίας, το Ινσταπ, άλλη χορηγή πολύ σημαντική του Ινστιτούτου και στη συνέχεια όταν ολοκληρώθηκε η ανασκαφή που προέκυψε το θέμα πια της μελέτης και της έκθεσής του,
συγκροτήσαμε μια πρόταση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η οποία ανταποκρίθηκε θετικά και μέσα από ένα πρόγραμμα που χρηματοδότησε τη συνέχεια της μελέτης και της παρουσίασής του, ολοκληρώθηκε και η παρουσίασή του καταρχήν με την οργάνωση μιας έκθεσης σε μια αίθουσα του εισογείου του Αρχαιολογικού Μουσείου Σπετσών το οποίο ξέρετε αν δεν το έχετε δει είναι ένα πολύ ωραίο ιστορικό κτίριο για το έχω δει όχι ήταν η κατοικία της της Μπουμπουλίνας συμβαίνεται και με πολύ σημαντικά γεγονότα ιστορικά της εποχής του αγώνα η κέα Χατζιγιάννη Μέξη αυτό το οποίο δωρήθηκε στο ελληνικό δημόσιο και φιλοξενεί σήμερα το αρχαιολογικό μουσείο Σπετσών εκεί φιλοξενούνται και τα πολυπληθή βρήματα από το ναυάγιο του Δοκού σε μία λοιπόν από τις αίθουσες οργανώθηκε, μελετήθηκε και οργανώθηκε η έκθεση του φορτίου του ναυαγιού των Ηρίων η οποία υπάρχει μέχρι σήμερα δυστυχώς αποδομείται σταδιακά μπορούμε να το συζητήσουμε αυτό στη συνέχεια αλλά ήταν η πρώτη αποτέλεσε αυτή η έκθεση
την πρώτη ολοκληρωμένη έκθεση ενός συνόλου που προέρχεται από αρχαίο Ναυάγιο στην Ελλάδα και επίσης εκτός από την έκθεση με το κλείσιμο προγράμματος οργανώθηκε και ένα συνέδριο στις Πέτσες στο οποίο συμμετείχαν πολύ σημαντικές ακαδημαϊκές προσωπικότητες από όλο τον κόσμο και συζήτησαν ακριβώς παρουσίασαν τις δικές τους έρευνες και τις απόψεις τους και συζήτησαν όλα τα θέματα που άπτοντο του εμπορίου και των διασυνδέσεων στη Μεσόγειο στην εποχή του ναυαγίου, δηλαδή γύρω στο 1200 από Βριστού.
Και στη συνέχεια ακολούθησε η τελική δημοσίευση που ήταν τα πρακτικά αυτή του συνεδρίου ο οδηγός της έκθεσης που συνοδεύει τον επισκέπτη στο μουσείο μαζί με ένα τρίπτυχο και όλο το εποπτικό υλικό. Αυτή ήταν η κορυφαία στιγμή πιστεύω και του Ινστιτούτου και της έρευνας που είδε να ολοκληρώνεται μια συστηματική ανασκαφή και μια προσπάθεια χρόνων που πιστεύουμε ότι θα πρέπει να είναι πάντα και το απότερο στόχος και όνειρο του κάθε ερευνητή βέβαια.
Βέβαια. Τι σημαίνει αποδομή τεσγασγά η έκθεση? Δηλαδή πρέπει κανείς να κάνει μια δεύτερη ανασκαφή για να καταλάβει τι συνέβη στην πρώτη ενάλλη ανασκαφή? Η έκθεση όπως σας είπα έχει κάποιες λειτουργικές δυσκολίες, δηλαδή έλλειψη προσωπικού, λειτουργούσε όλα αυτά τα χρόνια με έκτακτο προσωπικό που προλαμβάνεται για τη στενή περίοδο από την αρμόδια φορή αρχαιοτήτων που έχει την ευθύνη του χώρου και πρόσφατα το Υπουργείο Πολιτισμού στο πλαίσιο της οργάνωσης της έκθεσης του Εθνικού Μουσείου Εναλλείων Αρχαιοτήτων που προγραμματίζεται για το Σιλώτη Πειραιά επέλεξε και το ναυάγιο των Ιερείων να παρουσιαστήσει κάποια από τις ενότητες των αρχαίων ναυαγίων και απέσπασε κάποια αντικείμενα από το χώρο όχι το σύνολο, τα αντικείμενα βέβαια είναι λίγα, είναι 25 αντικείμενα και συγκροτούν ένα ενιαίο σύνολο που εντάξει τώρα εγώ προσωπικά δεν συμφωνούσα με αυτή τη διαδικασία απόσπασης και διέρεσης του φορτίου φυσικά το Εθνικό Μουσείο είναι μια πάρα πολύ σημαντική υπόθεση για την Ελλάδα
και για την ενάλλη αρχαιολογία παγκοσμίως υπάρχει η σκέψη να στη θέση των αντικειμένων που απομακρύνθηκαν να τοποθετηθούν ακριβή αντίγραφα αλλά βέβαια αυτό είναι ή κάτι άλλο είναι κάτι άλλο Κλείνοντας Χρήστο να σε ρωτήσω αν θέλεις ότι στην περιοχή των Ηρίων εκεί στον Αρχολικό Κόλπο υπάρχουν ακόμα μυστικά στο βυθό. Σίγουρα υπάρχουν και περιμένουν τους ερευνητές να τα ανακαλύψουν.
Θα πω όπως αυτό που λέω πάντα ότι όσο ψάχνεις βρίσκεις. Άμα δεν ψάχνεις δεν βρίσκεις τίποτα. Πράγματι. Χρήστος ευχαριστώ πάρα πάρα πολύ για αυτή τη συνομιλία. Χάρηκα πολύ. Ακούσατε ακόμα ένα επεισόδιο της σειράς Ιστορία Μιας Πόλης με τον κύριο Χρήστο Αγουρίδη, ο οποίος μας μίλησε για το ναυάγιο των Ηρίων. Για να μην χάνετε κανένα επεισόδιο, ακολουθήστε μας στο Spotify, στα Apple Podcasts και στο κανάλι της Λάιφο στο YouTube.
Είναι τα podcast της Λάιφο.
Σχόλια
Χωρίς σχόλιαΣυνδεθείτε για να συμμετάσχετε στη συζήτηση
Σύνδεση για ΣχολιασμόΔεν υπάρχουν σχόλια ακόμα
