«Λατέρνα, Φτώχεια και Φιλότιμο» - Γιατί ο Φίνος δεν ήθελε τον Αυλωνίτη και την Καρέζη;

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

01:00 την ταινία του Αλέκου Σακελάριου που 70 χρόνια μετά την πριμιέρα της εξακολουθεί να προβάλλεται στην τηλεόραση και να αγαπιέται από το κοινό. Πίσω όμως από αυτή την ταινία που σήμερα μοιάζει σχεδόν αυτονόητο ότι θα γινόταν κλασική υπήρχε ένα αρκετά ενδιαφέρον παρασκήνιο. Η ιστορία ξεκινά από μία διαμάχη ανάμεσα σε δύο από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες της εποχής, τον Αλέκο Σακελάριο και τον Γιώργο Τζαβέλα.

01:37 Οι δύο δημιουργοί είχαν μία παρεξήγηση σχετικά με την πατρότητα μιας ιδέας που αφορούσε δύο λατερνατζίδες. Το θέμα έφτασε μέχρι τον Φίνο, ο οποίος τελικά ενέκρινε το σενάριο του Σακελάριου, ξεκαθαρίζοντας ότι οι δύο ταινίες είχαν διαφορετική υπόθεση. Έτσι το σχέδιο του Σακελάριου μπορούσε να προχωρήσει Από την αρχή ο σκηνοθέτης είχε στο μυαλό τους πρωταγωνιστές Ήθελε τον Μίμη Φωτόπουλο, τον Βασίλια Βλονίτη και την Τζένι Καρέζη Ο αρχικός τίτλος μάλιστα ήταν διαφορετικός Η ταινία πρόκειται να ονομαστεί Ρομβία, Φτώχεια και Όνειρα Πριν τελικά ο Σακελάριος κατελήξει τον τίτλο που γνωρίζουμε σήμερα Όμως ούτε το κάστ ήταν τόσο εύκολο να διαμορφωθεί Ο Φήνος συμφωνούσε με την επιλογή του Μίμη Φωτόπουλου ο οποίος ήταν ένας από τους πιο εμπορικούς ηθοποιούς της εποχής και ο πρώτος που είχε υπογράψει συμβόλαιο συνεργασίας με τη Φήνος Φιλμ Για τον Βασίλη Αυλωνίτη όμως είχε αντιρρήσεις Ο Αυλωνίτης ήταν αναμφισβήτητα ένα μεγάλο κομικό ταλέντο Όμως είχε τη συνήθεια να επιλέγει συχνά ρόλους με καλόμερο κάματο

02:46 ακόμα και όταν οι ταινίες ήταν δεύτερης διαλογής Παράλληλα είχε πέσει αρκετές φορές πάνω σε σκηνοθέτες που τον έσπροχναν να παίζει ξανά και ξανά παρόμοιους χαρακτήρες και να χρησιμοποιεί τις ίδιες μανιέρες Ο Σακελάριος όμως επέμενε Ακόμα μεγαλύτερη ήταν η διαφωνία του Φίνου για την Τζένι Καρέζη Η νεαρή ηθοποιός θα έκανε τότε το κινηματογραφικό της ντεμπούτο και ο Φίνος δεν ήταν πεπισμένος ότι ήταν η κατάλληλη επιλογή.

03:16 Ο λόγος που προέβαλε ήταν ότι θεωρούσε πως είχε στραβισμό και ότι αυτό θα φαινόταν στη μεγάλη οθόνη. Ο Σακελάριος ωστόσο κατάφερα να περάσει τη δική του επιλογή. Και τελικά η Τζένικα Ρέζι όχι μόνο πήρε το ρόλο αλλά αποδείχθηκε ιδανική για αυτόν. Νεαρή, όμορφη και με μια φρεσκάδα που τέριαζε απόλυτα στην ταινία Έγινε η Κέτι, η νεαρή κοπέλα που βρίσκεται στο κέντρο της ιστορίας Ο Σακελάριος είχε όμως ακόμα μια απέτηση Ήθελε τον Αλέκο Αλεξανδράκη στο ρόλο του αγαπημένου της Κέτις Ο Φίνος τον ήθελε επίσης σε τέτοιο βαθμό Ώστε του έδωσε αμοιβή πρωταγωνιστή Παρότι η παρουσία του στην ταινία είναι πολύ μικρή Η επιλογή είχε και μία ακόμη εξήγηση Ο Αλεξανδράκης έπαιζε εκείνη τη χρονιά και στη στέλλα του Μιχάλη Κακογιάννη Την ταινία που θα βρισκόταν τελικά πάνω από τη λατέρνα φτώχεια και φιλότιμου Στις εισπράξεις του 1955 Και κάπως έτσι διαμορφώθηκε ένα κάστ που έμελε να γίνει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά του ελληνικού κινηματογράφου Η ιστορία της ταινίας είναι απλή

04:24 Όπως απλή είναι και η ζωή των ηρώων της Ο Παυλάρας, τον οποίο υποδίαιται ο Βασίλης Αυλωνίτης Και ο Πετράκης, τον οποίο υποδίαιται ο Μίμης Φωτόπουλος Είναι δύο πλανώδιοι λατέρνατζίδες Οι εποχές όμως αλλάζουν Το γραμμόφωνο και το ραδιόφωνο κερδίζουν έδαφος Και η λατέρνα αρχίζει να χάνει τη θέση που είχε κάποτε Οι δύο φίλοι βλέπουν το επάγγελμά τους να περνάει κρίση και αποφασίζουν να πάνε με τα πόδια μέχρι ένα πανηγύρι στην Πλατανιώτισα, έξω από την Αθήνα, ελπίζοντας ότι εκεί θα μπορέσουν να βγάλουν κάποια χρήματα.

04:58 Στον δρόμο συναντούν την Κέτι, μια νεαρή κοπέλα που έχει φύγει από το σπίτι της. Ο πατέρας της δεν εγκρίνει τον έρωτά της με έναν φτωχό νέο και θέλει να την παντρεύσει με έναν πλούσιο. Από αυτήν την απλή ιστορία ο Σακελάριος δημιουργεί μια ταινία που συνδυάζει την κομμωδία, τον ρομαντισμό και τη συγκίνηση Οι δύο Λατερνατζίδες είναι φτωχοί αλλά έχουν μεγάλη καρδιά Η καθημερινότητά τους έχει δυσκολίες όμως έχει και χαρές Και μέσα από αυτήν την απλότητα η ταινία καταφέρνει να αποτυπώσει μια Ελλάδα που σήμερα έχει σε μεγάλο βαθμό χαθεί Οι διάλογοι είναι ένα από τα μεγάλα της όπλα Οι ατάκες, οι χαρακτήρες και οι δεύτεροι ρόλοι δίνουν στην ιστορία τον δικό της ρυθμό Ενώ η χημή ανάμεσα στους τρεις βασικούς πρωταγωνιστές λειτουργεί καθοριστικά Σημαντική είναι και η παρουσία των δεύτερων ρόλων Ο Νίκος Φέρμας υποδίεται τον φίλο που προτείνει στους δύο λατερνατζίδες να πάνε στο πανηγύρι Ο Δημήτρης Βουδούρης τον βιολιστεί ενώ ο Χρήστος Τσαγανέας είναι ο πατέρας της Κέτης

05:57 ένας σκληρός επιχειρηματίας που θέλει να επιβάλλει στη ζωή της κόρης του τις δικές του επιλογές. Και αν η ταινία λειτουργεί τόσο καλά ακόμη και σήμερα μεγάλο μέρος της επιτυχίας της οφείλεται στις ερμηνείες. Ο Μίμης Φωτόπουλος είναι για ακόμα μια φορά σταθερός και μετρημένος, προσαρμόζοντας την ερμηνεία του στον χαρακτήρα που υποδίεται.

06:32 Ο Βασίλης Αυλωνίτης όμως είναι εκείνος που κάνει την πραγματική έκπληξη. Αφήνει σε μεγάλο βαθμό πίσω του τις υπερβολές και τις γνώριμες μανιέρες του και μπαίνει πραγματικά στον χαρακτήρα του Παυλάρα. Το αποτέλεσμα είναι μία από τις καλύτερες πρωταγωνιστικές ερμηνείες του στον κινηματογράφο και με έναν τρόπο η επάντηση στις αρχικές επιφυλάξεις του Φίνου Ο Αυλωνίτης αποδεικνύει ότι μπορούσε να κάνει πολλά περισσότερα από αυτό που συχνά του ζητούσαν οι ταινίες στις οποίες συμμετείχε Φταίει το φουκαριάριο το λατερνάκι Τι σου φταίει, ο κόσμος φταίει που άλλαξε Για άλλαξο κόσμο να αλλάξουμε και εμείς μωρά αδερφέ μου, να δούμε τι θα γίνουμε.

07:07 Για μένα μια μωρά δεν γίνεται τίποτα. Εγώ τη λατέρνα δεν την αποχωρήσω. Για μένα η λατέρνα είναι πρόσωπο ζωντανό. Της μιλάω ρε Πέτρο, να στο λέω για να τριχιάζω. Της μιλάω και μου μιλάει. Λατέρνα μου της λέω τι έχεις και μου σε σήμερα στεναχωρεμένη και μου απαντάει. Η Τζέλη Καρέζα από την άλλη είναι η μεγάλη αποκάλυψη της ταινίας.

07:29 Είναι η πρώτη της κινηματογραφική εμφάνιση και από την πρώτη στιγμή έχει την παρουσία που θα τη βοηθούσε να εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες πρωταγωνίστριας του ελληνικού σινεμά Και υπάρχει φυσικά και ο Αλέκος Αλεξανδράκης ο οποίος μπορεί να εμφανίζεται για λίγο όμως η παρουσία του είναι αρκετή για να προσθέσει στην ταινία τη λάμψη του νεαρού ζεμπρεμιέ της εποχής Πέρα από τους ηθοποιούς όμως η Λατέρνα Αυτόχια και Φιλότιμο ή για και μια ομάδα σημαντικών τεχνικών συντελεστών.

07:57 Ο Αριστίδης Καρύδης Φούξ υπογράφει τη φωτογραφία δίνοντας στην ασπόρμα βρυεικόνα της ταινίας μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα. Ο Ντίνος Κατσουρίδης αναλαμβάνει το μοντάζ και ο Μάνος Χατζηδάκης τη μουσική. Και εδώ βρίσκεται ένα ακόμα μεγάλο κομμάτι της επιτυχίας της ταινίας. Ο Χατζηδάκης έγραψε τρία τραγούδια που έμειναν στην ιστορία.

08:16 «Είμαι άντρας», «Γαρούφαλο σταυτί» και «Το φιλί σου είναι μέλη». Τα δύο πρώτα έγιναν τεράστιες επιτυχίες και συνδέθηκαν άρρηκτα με την ταινία. Όταν λοιπόν η λατέρνα «Τόχια και φιλότιμο» έφτασε τελικά στις αίθουσες το 1955, είχε ήδη πίσω της μια ολόκληρη ιστορία και το κοινό ανταποκρίθηκε. Η ταινία έκοψε περισσότερο από 126.000 εισιτήρια και κατέλαβε τη δεύτερη θέση στις εισπράξεις εκείνες της χρονιάς, πίσω μόνο από τη Στέλλα, το Μιχαλη Κακογιάννη με τη Μελίνα Μερκούρη.

08:46 Ο αριθμός αυτός μπορεί σήμερα να μην ακούγεται εντυπωσιακός, όμως χρειάζεται να τον δούμε μέσα στα δεδομένα της εποχής. Τα εισιτήρια της πρώτης προβολής υπολογίζονταν τότε μόνο για την Αθήνα και τον Πειραιά. Στην υπόλοιπη Ελλάδα, οι ελληνικές ταινίες προβάλλονταν σε δεύτερη προβολή, όπου επίσης είχαν μεγάλη επίχυση. Έτσι, η επιτυχία της Λατέρνας δεν ήταν απλός ανασαριθμός.

09:07 Ήταν η απόδειξη ότι μια ιστορία για δύο φτωχούς Λατερνατζίδες, μια νεαρή ερωτευημένη κοπέλα και μια Ελλάδα που άλλαζε, μπορούσε να αγγίξει ένα τεράστιο κοινό. Δύο χρόνια αργότερα, η επιτυχία της θα οδηγήσει και στη δημιουργία του σίκουελ «Λατέρνα, φτώχεια και γαρίφαλο» το οποίο αποτέλεσε το πρώτο σίκουελ στην εγχώρια κινηματογραφική παραγωγή.

09:39 Όμως η πρώτη λατέρνα ήταν αυτή που είχε ήδη δημιουργήσει τον μύθο. Εβδομήντα χρόνια μετά την πρώτη της προβολή εξακολουθεί να επιστρέφει στις τηλεπτικές οθόνες και να βρίσκει το κοινό της. Οι διάλογοι εξακολουθούν να ακούγονται, τα τραγούδια του Χατζηδάκη παραμένουν αναγνωρίσιμα και οι μορφές του Αυλωνίτη, του Φωτόπουλου και της Καρέζη έχουν περάσει οριστικά στη συλλογική μνήμη.

10:05 Αυτό ήταν το σημερινό Καρέ Καρέ του eDaily.gr. Είμαι η Δάφνη Τσάρτσαρο και θα τα πούμε στο επόμενο επεισόδιο με ακόμα μια ιστορία που αξίζει να θυμηθούμε.