57. Δια Βίου Μάθηση: όσο ζω, μαθαίνω.

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Λοιπόν δεν θα σου πω κάτι που έμαθα γιατί δεν θεωρώ ότι το έχω μάθει αλλά θα σου πω κάτι που ξεκίνησα πολύ πρόσφατα ξεκίνησα πινκ πονκ Δεν το πιστεύω Σοβαρά μιλάς Καλώς ήρθατε στο podcast με άλλα λόγια Είμαι η Ζωή Κατσάτου Κι εγώ η Τάνια Παλαιολόγου Κι εδώ θα βρισκόμαστε και θα συζητάμε παρέα για θέματα που μας αφορούν, για όσα μας δυσκολεύουν αλλά και για αυτά που κάνουν τη ζωή μας καλύτερη Προσωπικές εμπειρίες, καλεσμένοι που μας εμπνέουν, απόψεις και προτάσεις για μια καλύτερη ζωή με άλλα λόγια, με τα δικά μας λόγια.

00:34 Γεια σας και καλώς ήρθατε σε ένα ακόμα επεισόδιο του podcast με άλλα λόγια. Είμαι η Ζωή, εγώ είμαι η Τάνια και πού βρισκόμαστε στο Open Studio Post. Το ξεχνάς! Κάθε φορά και κάθε φορά με ρωτάς! Η κοπέλα με την αμυσία! Πρέπει να κάνουμε ένα επεισόδιο για αυτό. Πού βρισκόμαστε Τάνια? Ναι, πού βρισκόμαστε. Πού είσαι Τάνια!

00:55 Λοιπόν, είμαστε στο Open Studio Post. Είμαστε πάντα παρέα με τον υπερλαμπρό, υπέροχο, υπερφανταστικό Σώτηρη Λάσκαρη. Στον ήχο φυσικά. Και σήμερα θα κάνουμε ένα επεισόδιο για ένα θέμα που μας αρέσει πάρα πολύ και είναι έτσι και πολύ ευχάριστο θέμα. Ναι, νομίζω ναι. Δεν είναι από τα ευχάριστα θέματα. Ωραία. Θα μιλήσουμε λοιπόν για τη διαβίου μάθηση.

01:18 Για τη διαβίου μάθηση, λοιπόν, όταν πρώτο είπαμε ότι θα κάνουμε αυτό το θέμα Το πρώτο πράγμα που μου ήρθε στο μυαλό ήταν ότι όταν ακούμε τον όρο μάθηση Συνήθως το μυαλό μας πηγαίνει σε θρανία, σε εξεταστικές, στα έδρανα, στα-στα-στα Στα πτυχία, ξέρεις, στην υποχρεωτική ας πούμε μάθηση Ενώ η διαβίου μάθηση στην ουσία είναι μια στάση ζωής Δηλαδή είναι κάτι το οποίο δεν έχει το άγχος των βαθμών Ακριβώς, είναι περισσότερο μια φιλοσοφική αντίληψη γύρω από το θέμα Σύμφωνα με την οποία η εκπαίδευση είναι μια μακροχρόνια διαδικασία Που ξεκινάει από πολύ μικρή ηλικία, ίσως και από τότε που γεννιέσαι Και συνεχίζει σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου Εγώ θα φύγω λίγο από το καθαρά πρακτικό κομμάτι της ετοιμολογίας Και θα σε ρωτήσω Σ' αρέσει να μαθαίνεις καινούργια πράγματα Πάρα πολύ Πες μου κάτι που έμαθες τελευταία Λοιπόν δεν θα σου πω κάτι που έμαθα γιατί δεν θεωρώ ότι το έχω μάθει Αλλά θα σου πω κάτι που ξεκίνησα πολύ πρόσφατα Πολύ ωραία Ξεκίνησα πινκ πόνκ

02:27 Δεν το πιστεύω Σοβαρά μιλάς Έπαιζα μικρή Είναι φανταστικό Ενας τεχνικά μικρή Δηλαδή ξέρεις το σχολείο είχαμε Και παίζαμε και μ' άρεσε πάρα πολύ τώρα πήγα σε ένα θετικό σύλλογο η αλήθεια είναι ότι πήγα για να δυναμώσω τα μπράτσα μου όχι πόσο πια όχι πήγα γιατί αυτό το τελευταίο διάστημα ο σύζυγός μου που σκηνοθετεί έχει δύο παράλληλες πρόβες και δουλεύει από το πρωί μέχρι το βράδυ πες μας τη σκηνοθετεί όμως να σας πω βέβαια γιατί όταν βγει το επεισόδιο θα υπάρχει η παράσταση πες μας να πάμε να τη δούμε λοιπόν σκηνοθετεί την παλάντα ενός ευαίσθητου δίμιου κάθε Δευτέρα και Τρίτη στο Θέατρο Όλβιο που είναι κομμοδία του Γιάννη Κεντρωτά και είναι μια μεσεωνική ας πούμε κομμοδία που έχει πολλές επιρροές από τους Monty Pythons δεν θα πω τίποτα άλλο, πηγαίνετε να το δείτε και παράλληλα σκενοθετεί και το παιδικό της Μουσικής Βιβλιοθήκης Λίλιαν Βουδούρη του Μεγάρου Μουσικής που λέγεται ο φίλος μου ο Φράγκενστάιν και είναι μια ελεύθερη διασκευή πάνω στον Φράγκενστάιν της Μέρι Σελέ

03:38 Τέλεια! Καλή επιτυχία! Ευχαριστούμε πολύ! Για να γυρίσω λοιπόν στο πινκ πόγκ Όταν ξεκίνησε ο γιος μας να πηγαίνει τον πήγαινε ο άντρας μου και ο άντρας μου μαζί με το παιδί σου λέει γιατί να κάθομαι εγώ εδώ πέρα έκανε και εκείνος δύο ή τρεις φορές τη βδομάδα που πήγαιναν γράφτηκε και εκείνος και έκανε και τώρα που έπρεπε να τον πηγαίνω εγώ γιατί δεν υπήρχε δυνατότητα να τον πηγαίνει ο άντρας μου μου λέει να σου πω και ένα μήνα δηλαδή μόνο που λέει ο λόγος γράψου και λέω ok, ναι και γράφτηκα τέλεια, σε αρέσει και τώρα μάλλον δεν θέλω να σταματήσω να σταματήσεις, όχι να συνεχίσεις, να σταματήσεις δεν θέλω να σταματήσω το πρόβλημα είναι ότι τώρα ελευθερώθηκαν τα απογεύματα του άντρα μου μπορεί να πηγαίνει και εκείνος πήγαινε μαζί ναι όχι δίσκολα εντάξει γίνεται και αυτό αλλά η ιδέα ήταν ότι ας πούμε θα το συνδυάζουμε όταν πηγαίνει ο ένας και όταν πηγαίνει ο άλλος για να μπορέσει ο άλλος αντίστοιχα να κάνει άλλες δουλειές αλλά θα μπορούσαμε το θέμα είναι ότι τώρα

04:38 ή θα το μοιράσουμε και θα πηγαίνει να αλλάξει ο ένας και ο άλλος ή θα πηγαίνεις εσύ ζωή τέλεια Οπότε μαθαίνεις πινκ πονκ λοιπόν Να θέλω πινκ πονκ Ωραία Θυμάσαι κάτι που να μάθες κάτι Κάποια είδηση κάτι κάπου να διάβασες κάτι τελευταία Και να σου έκανε εντύπωση Ή κάτι που να έχεις ήδη μάθει εδώ και χρόνια Και να το θυμάσαι ακόμα Θα σου πω εγώ ας πούμε Ναι για πέρα Εγώ θυμάμαι ότι όταν είχα διαβάσει Μπορεί να ακούς τι χαζώ Αλλά δεν έχει να κάνει Εγώ το θυμάμαι ακόμα Όταν είχα διαβάσει ότι η πριγκίπισσα Σίσι Της Αυστρίας Όταν χτενιζότανε Δεν ήθελε οι τρίχες της να πέφτουν κάτω Και απαιτούσε να τις βάζουν Σε ένα ασημένιο δίσκο Και να τις παρουσιάζουν μπροστά της Έλα τώρα Είπε πολύ και αυτή Βεβαίως, διότι είχε τεράστιο κόλλημα με τα μαλλιά της Γενικότερα με το σώμα και την ομορφιά της Και ήθελε να μετρήσει πόσες τρίχες έχασε Το λέω λόγω περίοδου τριχόπτωσης φθινοποράκι, πέφτουν τα μαλλιά παιδιά με τα μετά θέλεις όχι αλλά αυτό εμένα μου είχε μου είχε κάτσει, διάβαζα ένα βιβλίο

05:51 και ανέφερε αυτό το πράγμα και κοίτα τι μου κάθισε εμένα τώρα έτσι και το θυμάμαι πολλά χρόνια πριν το έχω διαβάσει, πολλά χρόνια πριν καλά πολλά πράγματα διαβάζω ή ακούω και μου κάνουν τρομερή εντύπωση αλλά ναι εννοείς από την άποψη ότι μαθαίνεις καινούργια πράγματα Ναι, και εμένα μου αρέσει πολύ να μαθαίνω καινούργια πράγματα Καλά, εννοείται, εδώ τώρα, και να σου πω πρόσφατα ξεκίνησα να διαβάζω ένα πολύ κλασικό βιβλίο Το ποιο?

06:13 Το Gomi Monte Cristo, του Δουμά Το οποίο είναι από τα βιβλία που κανείς θα έλεγε ότι θα έπρεπε να έχει διαβάσει ξεργούς την εφηβεία του Δεν έχει σημασία Δεν έχει σημασία, δηλαδή εγώ τώρα είμαι έτοιμη να το κάνω και είναι και αποκαλυπτικό Και είναι και υπέροχο να αφήσεις στην άκρη αυτή την ενοχή Του χρονικού ορίου ας πούμε Ακριβώς Και να πεις ότι εγώ δεν έχω διαβάσει Για παράδειγμα να πει κάποιος Δεν έχω διαβάσει εντός το γεύσκι Και θέλω να διαβάσω Ή πλούταρχο ή δεν ξέρω τι Μαντά, whatever Κατάλαβες Νομίζω ότι Το να κάνουμε στην άκρη Όλα αυτά που Μας βαραίνουν και που μας εγκλωβίζουν Χαίρομαι τόσο πολύ όταν ακούω ανθρώπους μεγάλους ηλικία που τελειώνουν πανεπιστήμιο που πηγαίνουν και κάνουν μια τέχνη, που μαθαίνουν μια ξένη γλώσσα στα 70, στα 80 Πραγματικά είναι φάρι για μένα αυτοί οι άνθρωποι Βέβαια Ναι, οπότε πολύ καλά κάνεις και πιάνεις ένα κλασικό βιβλίο από τη στιγμή που σου βγήκε αυτή η επιστήμια και δεν λες ότι, πω, άργησα τώρα, άστο δεν πειράζει

07:22 Ναι, γενικώς το άργησα τώρα, ας το δεν πειράζει, δεν είναι αυτά για την ηλικία μας. Είναι μια φράση που ας τη βάλουμε στην άκρη. Για όλες τις ηλικίες είναι πάρα πολλά πράγματα και θεωρώ ότι είναι και τα πάντα. Εγώ τώρα βλέπω ανθρώπους, ας πούμε, στο γυμναστήριο που πηγαίνω, που θεωρείται μια πολύ έντονη άσκηση, πολύ μεγάλης ηλικίας, ανθρώπους που έχουν περάσει εγκεφαλικά επεισόδια και πριν από ένα ή δύο χρόνια ήταν...

07:51 Τι λες? Ναι, ξαναέμαθα να μιλάνε Πω πω τρομερό Ναι, και λέω πω πω πράβο Τη δύναμη Ναι, τη δύναμη Πειθαρχία Ναι, αλλά και πως ρε παιδί μου το μυαλό σου Λειτουργεί προς αυτή την κατεύθυνση που είναι υγιέστατο Ότι αυτό εμένα θα μου κάνει καλό Και τώρα μου δίνεις πάσα να σου πω Ότι κάθε φορά που μαθαίνουμε κάτι καινούριο Δημιουργούμε καινούριες συνάψεις στον εγκεφαλό μας κάτι που είναι το καλύτερο αντιφλεγμονώδης για την υγεία μας.

08:23 Άρα τι σημαίνει, ότι κάθε φορά που μαθαίνουμε κάτι καινούριο ή έχουμε μπει σε αυτή τη διαδικασία, ενισχύουμε το ανοσοπητικό μας. Ακριβώς, ακριβώς και μου δίνεις και εμένα πάσα, γιατί ψάχνοντας για τη διαβίωμα άφηση, έπεσα πάνω σε έρευνες, οι οποίες βασίζονται στην έννοια του γνωστικού αποθέματος. Λοιπόν, το γνωστικό απόθεμα, το οποίο στα αγγλικά λέγεται Cognitive Reserve, παρακαλώ, είναι η ικανότητα του εγκεφάλου να αναδομείται.

08:57 Να δημιουργεί δηλαδή νέες νευρικές συνδέσεις και να βρίσκει εναλλακτικούς τρόπους λειτουργίας όταν αντιματοπίζει βλάβες. Τα αποτελέσματα λοιπόν των ερευνών είναι αποκαλυπτικά. Θα αναφέρω δύο έρευνες που έχουν γίνει πολύ πρόσφατα. τον Φεβρουάριο του 2026 η Αμερικανική Ακαδημία Νευρολογίας δημοσίευσε στο ιατρικό περιοδικό Neurology μια έρευνα που εξέτασε το επίπεδο του γνωστικού εμπλουτισμού σε όλη τη διάρκεια της ζωής.

09:25 Το έβριμα λοιπόν ήταν, τα άτομα με την υψηλότερη ενασχόληση με τη διαβίου μάθηση εμφάνισαν συμπτώματα Alzheimer πέντε χρόνια αργότερα και είπε η αγνωστική διατεραχή 7 χρόνια αργότερα σε σχέση με όσους είχαν γνωστική δραστηριότητα. Βλέπουμε λοιπόν ότι σε ό,τι έχει να κάνει με νευροεκφυλιστικές παθήσεις, τα πράγματα δεν είναι μία αναστρέψιμα.

09:52 Μπορεί να τα καθυστερήσεις και σε κάποιες περιπτώσεις, αν τα προλάβεις και στην αρχή, μπορεί και να τα... Να μην εκδηλωθούν καν, ε. Βεβαίως. Και η δεύτερη έρευνα, τώρα πρόσφατα έγινε, το Σεπτέμβριο, που μας πέρασε, πολύ φρέσκια, τον προηγούμενο μήνα μόλις, ερευνητές λοιπόν του Πανεπιστημίου του Σάουθ Άμπτον παρουσίασαν μία κλινική δοκιμή, κατά την οποία μελέτησαν πάνω από 15.500 άτομα ηλικίας 60 έως 85 ετών, με ήδη υπάρχουσα γνωστική εξασθένηση.

10:22 Το έβριμα ήταν η εισαγωγή σύντομων δραστηριοτήτων εγκεφαλικής διέγερσης, για παράδειγμα, μία εκμάθηση δεξιοτήτων, γρίφη. Σταυρόλεξα, σουντόκου και όλα αυτά. Σε συνδυασμό με ήπια σωματική άσκηση Στις ηλικίες αυτές και υγιεινή διατροφή Οδήγησε το 28% Τώρα μιλάμε για τεράστιο ποσοστό Των συμμετεχόντων Να μην εμφανίζει πλέον γνωστική εξασθένηση Μετά από 12 μήνες Δεν είναι φοβερό Γιατί αυτές είναι οι ηλικίες που λες τώρα Παρετήσε Ό,τι έγινε έγινε Και ότι το μυαλό μου τώρα μόνο θα φθεί Φυράρει, δεν μπορώ να κάτσω να μάθω κάτι Εδώ δεν θυμάμαι ξέρω εγώ τι έφαγα χτες Θα κάτσω να μάθω Ισπανικά Ναι ακριβώς Τι είναι όμως Πρέπει να αρχίσουμε να αντιμετωπίζουμε το μυαλό μας Σαν έναν μη Μα είναι μη Λένε ρε παιδί μου τι είναι γυμνάζεται Όσο το επαναλαμβάνεις αυτό που κάνεις Τόσο πιο πολύ εξασκείται και μαθαίνει Ναι και Ένα πολύ σημαντικό πράγμα Είναι η επανάληψη για την εκμάθηση Μετά όμως αυτό που είναι πολύ σημαντικό Είναι να βάζεις τρικλοποδιές δηλαδή στο μυαλό σου

11:38 δηλαδή κάνεις μια άσκηση πες για παράδειγμα κάνεις καφίσματα, κάνεις την ίδια άσκηση αν συνεχίσεις να κάνεις την ίδια άσκηση με την ίδια ένταση με τις ίδιες επαναλήψεις για πάρα πολύ μεγάλο διάστημα το αγκέφαλό σου έχει πάρει το σήμα ότι αυτό είναι θα συνηθίσει και κάθεται εκεί και ξεκουράζεται ενώ αν του βάλεις και κάτι ακόμα να προσθέσεις ένα βάρος προσθέσεις μια αναπήδηση κάνεις πάρα πολύ έντονα καθίσματα για ένα διάστημα ενώ πριν έκανες με συγκεκριμένο ρυθμό και μετά πολύ αργά και μετά πάλι πολύ έντονα δηλαδή κάνεις συνέχεια εναλλαγές ουσιαστικά προκαλείς το μυαλό σου να δημιουργήσει νέες συνάψεις πολύ ωραίο Να πούμε ότι μπορούμε να μάθουμε Όχι μόνο διαβάζοντας ή πηγαίνοντας κάπου για να μάθουμε κάτι καινούριο Αυτή είναι μια δική μου σκέψη που ήθελα να τη μοιραστώ Νομίζω ότι μπορούμε να μάθουμε και ο ένας από τον άλλον Δηλαδή για παράδειγμα εγώ μαθαίνω μέσα από το παιδί μου Μαθαίνω πράγματα για μένα Για τη συμπεριφορά μου, για το πώς αντιδρώταν κάτι δεν πάει έτσι όπως το θέλω

12:57 ή έτσι όπως μου αρέσει οπότε θεωρώ ότι είναι πολύ σημαντικό να έχουμε ανοιχτές τις κεραίες και τα μάτια μας και τα αυτιά μας και να μαθαίνουμε και από τους άλλους και από τα λάθη μας γιατί ξέρεις όταν ξεκίνησα λίγο να δουλεύω στο μυαλό μου αυτό το θέμα της διαβίου μάθησης σκέφτηκα ότι η μάθηση δεν είναι μόνο τα βιβλία μάθηση δεν είναι μόνο το γυμναστήριο το αθλητικό κέντρο κτλ Το μουσικό όργανο, η ξένη γλώσσα Ο χορός κτλ Μάθηση είναι η ίδια η ζωή Οπότε Εγώ θα πρότεινα και αυτό Να έχουμε λίγο ανοιχτά μάτια και ρε Σαφτιά ξέρεις και να μαθαίνουμε Κάθε μέρα και από κάτι Που μας δείχνει η ζωή Και οι άλλοι άνθρωποι Τώρα μου δίνεις την απόλυτη πάσα Να μιλήσω για τους φιλόσοφους Αχ σ' ακούω Μ' αρέσουν πολύ Γιατί Λοιπόν, στους κλασικούς φιλοσόφους η πιο γνωστή φράση που έχει να κάνει με τη διαβίωμαθηση ανήκει στον Σόλωνα τον Αθηναίο που είπε το γυράσκω δε ή πολλά διδασκόμενος αυτό που λέμε εμείς διδάσκω αί διδασκόμενο Που σημαίνει, γιατί μπορεί κάποιος να μην το...

14:11 Που σημαίνει μεγαλώνω και γυρνάω μαθαίνοντας πάντα πολλά Έτσι Ο Σοκράτης, άλλη... Μορφή άλλη μορφή από τη μορφάρα μορφάρα εν είδα ότι ούτε δεν είδα η μάθηση για το Σοκράτη είναι μια αέναη διαδικασία αναζήτησης και η πραγματική εκπαίδευση για αυτόν είναι το άναμα μιας φλόγας και όχι το γέμισμα ενός δοχείου πόσο ωραία μπορεί να...

14:42 ποιητικό ναι ναι ποιητικό αλλά και πολύ ουσιαστικό πως δηλαδή κρατιέσαι συνέχεια σε γρήγορση αλλά και έχεις και μια, για μένα, μια λέξη που είναι λεξικλειδή για τη διαβιωμάθηση και για τη ζωή γενικότερα, είναι η περιέργεια ζωή Συμφωνώ απόλυτα Είναι η περιέργεια, δηλαδή να μην θεωρείς δεδομένο ότι ξέρεις τα πάντα όταν σου λέει ο άλλος κάτι, λες, ναι, ναι, ναι, και εγώ εκείνο και πήγα εκεί και έκανα αυτό και έτσι να είσαι αλήθεια, πες μου γι' αυτό, να μάθεις Θέλω να πω κάτι τώρα, μου έδωσες μεγάλη πάσα και θα το ξεχάσω Πες το Αυτό που σκεφτόμουν είναι ότι για να μάθουμε κάτι καινούριο Πρέπει να είμαστε ανοιχτοί στην περιέργεια Και κλειστοί στον εγωισμό Γιατί για να ρωτήσεις κάποιον για παράδειγμα Πού δουλεύεις Α και τι είναι αυτό για πες Για παράδειγμα έτσι Και πως το κάνετε αυτό Σημαίνει ότι βάζεις στην άκρη το εγώ σου Δεν περιμένεις να πεις και εσύ Α να πω και εγώ Να πω να πω Να έχεις βάλει ένα φρένο στο εγώ σου Και να ανοίξεις την περιέργειά σου

15:47 Έχεις παρατηρήσει σε συζητήσεις πολλές φορές, εμένα μου συμβαίνει πάρα πολύ συχνά, που ρωτάω ανθρώπους με τι ασχολούνται και όταν είναι κάτι που δεν το γνωρίζω καθόλου, ξέρεις, αρχίζουν να δηλαδή γι' αυτό και πώς το κάνετε αυτό και με ένα μάνα μάνα. Αλλά πολύ συχνά δεν με ρωτάνε με ένα. Α ναι, μου έχει συμβεί πολλές φορές.

16:10 Πολλές φορές, ναι. Και μερικές φορές βέβαια κακώς, να ας πούμε κάτι που μιλές και μαθαίνω για μένα αυτή τη στιγμή, πολλές φορές λέω καλά δεν με ρώτησε τίποτα, δεν ρώτησε καν τι κάνω, πόσο εγωιστής. Όχι ρε φίλε, εγώ είμαι εγωίστρια ίσως εκείνη τη στιγμή γιατί ξέρεις δεν χρειάζεται να υπάρχει πάντα σαν το πινκ πόγκ, ταπ, ταπ, ταπ.

16:36 Αλλά καμιά φορά όταν ο άλλος το κάνει αυτό και δείχνει πραγματικό ενδιαφέρον, μου κάνει τρομερή εντύπωση και λέω, «Α, κοίτα να δεις, κάποιος ενδιαφέρεται». Και τότε συνειδητοποιώ, «Καλά, πόσες κουβέντες έχω κάνει με ανθρώπους που έχω γνωρίσει που τους ρωτάω πράγματα» και μετά καταλαβαίνω ότι... Δεν τους νοιάζει. Ναι, όχι, μπορεί να μην ενδιαφέρονται κιόλας.

16:59 Αλλά είναι ωραίο να ενδιαφέρεσαι για τα πράγματα. Ναι γιατί αυτό το κάνεις για σένα κατά βάθος νομίζω Ότι ας τον άλλον να μην σε ρωτήσει Να μην μπει, να μην, να μην, να μην Κάνεις εσύ αυτό που θέλεις Καλά ναι εννοείται Δηλαδή εμένα πραγματικά Έχω ενδιαφέρον να μάθω πράγματα Δυστυχώς δεν έχω καλή μνήμη Οπότε αυτό που έχω παρατηρήσει Είναι ότι πολλές φορές ρωτάω πράγματα Και καμιά φορά μπορεί άμα δω τον άνθρωπο Μετά από καιρό να τον ξαναρωθείς εδώ μεταξύ μας αυτό σημαίνει σε ρωτάω κάτι και μετά από καιρό μου λες καλά δεν στο είχα πει μου το έχεις πει δεν είναι έλλειψη προσοχής δεν ξέρω τι συμβαίνει καλά αυτό έχει να κάνει και με τη μνήμη και με το πως λειτουργεί η μνήμη να μιλήσουμε τώρα λίγο να συνεχίσουμε με τους αγαπημένους μας για τον Πλάτωνα όπως στην πολιτεία του η εκπαίδευση δεν σταματά στην εφηβεία ή στην πρώτη νεότητα αλλά προτείνει ένα διαρκές σύστημα εκπαίδευσης εδώ τώρα μιλάμε για την για την ιδανική πόλη, έτσι την οποία περιγράφει ο Πλάτωνα

18:03 στην πολιτεία του, την καλή πόλη και προτείνει λοιπόν ένα διαρκές σύστημα εκπαίδευσης που συνεχίζεται μέχρι τα 50 έτη του ανθρώπου να υποθέσω ότι τότε οι ανθρωποί ζούσαν λιγότερο από το 50 ήταν ωριακό προκειμένου οι φύλακες δηλαδή η ανώτερη κοινωνική τάξη της ιδανικής του πόλης να φτάσουν στο επίπεδο των φιλοσόφων βασιλέων εντάξει τώρα ο Πλάτωνας χωρίζει σε τρεις τάξεις έχει μια δομή τέτοια όπου οι φύλακες είναι στη μεσαία τάξη και οι βασιλείς και οι φιλόσοφοι είναι στην ανώτερη τάξη ο Αριστοτέλης από την άλλη υποστήριζε ότι όλοι οι άνθρωποι από τη φύση τους επιθυμούν τη γνώση και ότι η κατάκτηση της αρετής και της ευδομονίας είναι μια καθημερινή συνήθεια και πράξη που απαιτεί διανοητική καλλιέργεια σε όλη τη διάρκεια της ζωής οπότε παιδιά, τα είπαν οι άνθρωποι τα είπαν πάνω σε αυτό που είπες για τον Πλάτωνα πριν και είπες την ηλικία των 50 χρόνων εγώ να πω ότι αν σταματήσεις να μαθαίνεις γερνάς πνευματικά όσο χρονών κι αν είσαι δηλαδή μπορεί να είσαι 12

19:17 15, 20, 40 όταν σταματήσεις να έχεις αυτή την περιέργεια και την ανάγκη να μάθεις κάτι παραπάνω γερνάς πνευματικά όσο χρόνον κι αν είσαι και επίσης να πω και κάτι ακόμα γιατί το σκεφτόμουν εμένα με λυπεί πια που για να μάθω κάτι έχω αυτή την απίστευτη ευκολία με το κινητό απλά να το γουγκλάρω και να το μάθω δηλαδή είναι τόσο εύκολο που δεν το μαθαίνω καν Δηλαδή μπορώ να το διαβάσω και είναι τόσες πολλές οι πληροφορίες πάνω σε αυτό που ρωτάω που ξέρεις είναι παθαίνω κορισμό.

20:01 Δεν μένει κάτι όπως έμενε όταν άνοιγα μια εγκυκλοπαίδεια πιο παλιά ή όταν ρωτούσα κάποιον που δεν ήξερα τι σημαίνει αυτό και ρωτούσα κάποιον και μου έλεγε μια φράση. τώρα το διαδίκτυο μου δίνει χιλιάδες δυνατότητες να μάθω κάτι και εγώ χαώνομαι οπότε εγώ λέω ότι απλά μου λείπει εκείνη η περίοδος που έπρεπε να ανοίξω ένα βιβλίο για να ενημερωθώ για κάτι ή να μάθω κάτι καινούριο Ναι γιατί εδώ πέρα τώρα έχουμε μία έχουμε τη διαφορά ανάμεσα στην πληροφόρηση και στην μάθηση έτσι δηλαδή ναι έχουμε τρομερή πρόσβαση το πώς χρησιμοποιούμε τώρα το διαδίκτυο που είναι ένα μέσο που μας ανοίγει τεράστιες πόρτες σε διαβίου μάθηση και θα πούμε και μετά και συγκεκριμένα για κάποια πράγματα γιατί το διαβίου μάθηση είναι μια φράση που εμείς τώρα τη χρησιμοποιούμε λίγο πιο ανοιχτά, πιο στη φιλοσοφική της διάσταση αλλά η διαβίου μάθηση είναι και ένα πρόγραμμα το οποίο υπάρχει εδώ και πάρα πάρα πολλά χρόνια.

21:11 Στο Πανεπιστημίο Αθηνών, στους Δήμους, όλες τις Ελλάδες Θα πω και για αυτά προς το τέλος Θα ήθελα λίγο να μιλήσω για τους αγαπημένους μου στοϊκούς Είμαστε εδώ να σ' ακούσουμε και να μάθουμε από σένα Όπου για αυτούς οι διαβίου μάθησης ήταν ζήτημα επιβίωσης και ψυχικής ελευθερίας Ο Σενέκας λοιπόν είπε κάτι πολύ ωραίο Ότι όσο ζεις Συνέχισε να μαθαίνεις Πώς να ζεις Και για μένα Ξέρεις που πολλές φορές Οραματίζομαι ένα ιδανικό φινάλε Από αυτή τη ζωή Είναι Πότε θα φτάσεις στο σημείο Να μαθαίνεις Να σταματήσεις να μαθαίνεις Ποτέ Όταν κλείσεις τα μάτια σου Δηλαδή όταν κλείσεις τα μάτια σου Θα έρθει η στιγμή αν γίνει όλο αυτό μια ιδανική ήρεμη συνθήκη μέσα σε γεράματα Ελπίζω να πούμε ότι ωραία ήταν Κάτι μάθαμε Κάτι μάθαμε σε αυτή τη ζωή Κάτι μάθαμε Ο Μάρκος Αυρίλιος και ο Σενέκας εισήγαγαν την έννοια των πνευματικών ασκήσεων Ο Μάρκος Αβρίλιος το πρωινό για να προετοιμάσει το μυαλό του για τις προκλήσεις της ημέρας Σου θυμίζεις κάτι?

22:42 Πολύ μπροστά ήταν ο Μάρκος Αβρίλιος με τις πρωινές του συνήθειες Και ο Σενέκας το βράδυ, πρωινός βραδινός τύπος για να κάνει έναν απολογισμό Εξετάζοντας τρία πράγματα Τι έκανε σωστά, τι έκανε λάθος και τι καινούργιο έμαθε Στοπ! Σταματάω! Λοιπόν, εγώ θα ήθελα να σας προτρέψω να πάρετε ένα χαρτί και να γράψετε αυτές τις τρεις ερωτήσεις και αν επιθυμείτε κάθε μέρα να τις θέτετε στον εαυτό σας, είτε γράφοντέστες κάπου σε κάποιο ημερολόγιο, σε κάποια ατζέντα, είτε απλά να τις σκεφτείτε και να απαντήσετε από μέσα σας νοερά κτλ.

23:24 Θέλω να μας πεις πάλι τις ερωτήσεις. Τι έκανα σωστά, τι έκανα λάθος και τι καινούργιο έμαθα. Εγώ θα το κάνω. Ο Σενέκος το λέει, έτσι. Ε, βέβαια, αλλά εγώ θα το κάνω. Εσύ το κάνεις ήδη ζωή. Εσύ και το πρωινό κάνεις και το βραδινό κάνεις. Επίκτητος υποστήριζε πως το μεγαλύτερο εμπόδιο στη διαβίου μάθηση είναι η ψευδέστηση ότι τα ξέρουμε όλα, που συνδέεται τώρα και με το Σοκράτη.

23:49 Και λέει, είναι αδύνατον για έναν άνθρωπο να μάθει αυτό που νομίζει ότι ήδη ξέρει. Ήδη ξέρει, βέβαια, ναι. Για τον επίκτητο λοιπόν ο στόχος του στοϊκού δεν είναι να γίνει παντογνώστης Αλλά ένας αιώνιος προκόπτων Και θέλω να μείνω πολύ στη λέξη προκόπτων Πες το λοιπόν Λοιπόν, ο προκόπτων είναι αυτός που σημειώνει καθημερινά πρόοδο Δηλαδή προκοπή Και η λέξη αυτή, άκου να δεις τώρα από πού προήλθε Από το προκόπτο που σημαίνει προκόβο Από τα στρατιωτικά σώματα που έστελναν μπροστά ειδικούς στρατιώτες ξυλοκόπους Να ανοίξουν δρόμο για να περάσουν οι άλλοι Άρα σταδιακά απέκτησε μια μεταφορική σημασία Ότι ανοίγω δρόμο, άρα προχωρώ, άρα εξελίσω με Αυτό είναι φανταστικό Και πώς λέμε αυτός πρόκοψε Ναι, είδες Α, προκοπή, ξέρεις Προκόπτον λοιπόν Ναι παιδιά, προκόπτον Είναι ο προκόπτον Είναι ο προκόπτον Θέλω να λέγω με ο προκόπτον Προκόπτουσα θα λέγεις Όχι θέλω να με αυτό το πω ο Ιτώβρο Κόπτον τι ωραία ναι ναι εντάξει πάντα είναι τρομερή έμπνευση αλλά θέλω να πω

25:04 είναι πολύ ωραίο ρε παιδί μου να νιώθεις ότι μεγαλώνεις και έχεις περιέργεια για τα πράγματα γιατί αυτό ταυτόχρονα σε αφήνει ανοιχτό και δεν σε αποκόβει και από τις νεότερες γενιές και αυτό θα έλεγα ότι ισχύει και για τις νεότερες γενιές προς τους μεγαλύτερους αλλά και από τους μεγαλύτερους προς τις νεότερες γενιές γιατί εμείς μεγαλώσαμε λίγο με το δεδομένο ότι οφείλουμε να σεβόμαστε τους μεγαλύτερους μας εγώ μεγαλώνοντας άρχισα να συνειδητοποιώ ότι ναι, οφείλω να σέβομαι τους μεγαλύτερους μου αλλά επιθυμώ να σέβομαι τους ανθρώπους που μεγαλώνουν όμορφα και αυτό φαίνεται στον άνθρωπο που έχει μεγαλώσει που δεν έχει συσσωρεύσει πικρία που δεν έχει συσσωρεύσει εγωισμό, θυμό και φαίνονται οι άνθρωποι που μεγαλώνουν όμορφα και ανοίγουν και σου ανοίγουν δρόμο και σου δίνουν πρόσβαση στη δική τους εμπειρία της ζωής αλλά και ταυτόχρονα σου αφήνουν και χώρο για να υπάρξεις και να περάσεις και δεν τα θέλουν να τα έχουν μαζέψει όλα δικά τους και να μην τους τα πάρει κανείς

26:07 γιατί φοβούνται ότι θα πεθάνουν και θα χρειάζονται όλα εγώ θέλω να θεσέβομαι και τους νέους γιατί με μαθαίνουν πράγματα αυτό ακριβώς θέλω να πω ότι είναι δάσκαλοι τα μωρά είναι δάσκαλοι τα παιδιά είναι δάσκαλοι τα ζώα είναι δάσκαλοι τα φυτά είναι, η φύση είναι δάσκαλοι η ζωή είναι δάσκαλοι λοιπόν για πες λοιπόν να απόγειουμε μιλάμε τώρα για τα κεβιβίμ είναι το αρχιτικό λεξό κεβιβίμ και χεριφίμ τα κεβιβίμ είναι τα κέντρα επιμόρφωσης και διαβίου μάθησης των πανεπιστημίων που προσφέρουν εξειδικευμένα προγράμματα σεμινάρια και πιστοποιήσεις από όλα τα ΑΕΗ υπάρχουν επίσης για όποιον δεν το γνωρίζει τα σχολεία δεύτερης ευκαιρίας που είναι για ενήλικες που δεν έχουν ολοκληρώσει την υποχρεωτική τους εκπαίδευση υπάρχουν τα κέντρα διαβίου μάθησης των Δήμων τώρα κοίτα πόσα πράγματα μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος ο οποίος, να ρίξεις Ζωή δεν το είπαμε αυτό πόσους ανθρώπους έχω ακούσει να λένε α ήμουν πολύ καλός στην υποκριτική αλλά δεν ασχολήθηκα ποτέ τώρα είναι αργά, όχι δεν είναι αργά

27:26 εγώ ήμουν πολύ γερό μαθηματικό μυαλό αλλά έπρεπε να δουλέψω και πήρα τη δουλειά του πατέρα μου και δεν ξέρω τι άνοιξα ψηλικά δεν έχει σημασία πάντα υπάρχει χώρος χρόνος και δυνατότητα για όλα τα πορτοφόλια και για όλες τις τάξεις και για όλες τις ηλικίες να εκπαιδευτούν ακόμη και επαγγελματικά σε κάτι ή να αποκτήσουν μια τρομερή εξειδίκευση σε κάτι που πάντα ποθούσαν και ήταν το μεράκι τους.

27:59 Και τα προγράμματα ΔΙΠΑ του πρωίν ΟΑΕΒ δηλαδή που είναι επιδοτούμενα προγράμματα κατάρτισης και επανειδίκευσης κυρίως σε ψηφιακές και πράσινες δεξιότητες. Εδώ θέλω να ξαναπώ γιατί το είπα και στο προηγούμενο επεισόδιο με την αγαπημένη μας Βασιλική Καρατζογιάννη ότι τα ελληνικά πανεπιστήμια, δημόσια πανεπιστήμια, στα ελληνικά μάλλον πανεπιστήμια, οποιοςδήποτε πολίτης μπορεί να παρακολουθήσει μία διάλεξη που τον ενδιαφέρει γιατί οι παραδόσεις όλων των προπτυχιακών μαθημάτων στα αμφιθέατρα, Ότι δεν έχει να κάνει δηλαδή με εργαστήρια Και με μικρές τάξεις Τα αμφιθέατρα είναι ανοιχτά Για όλους Δεν το έχω κάνει ποτέ Το έχεις κάνει Κοίτα το είχα κάνει όταν ήμουν μαθήτρια του λυκείου Όχι όταν ήμουν αφιτήτρια Ούτε όταν είσαι αφιτήτρια ή μαθήτρια Να πας τώρα ρε παιδί μου αύριο να μπεις σε ένα πανεπιστήμιο Και να πεις θα πάω να παρακολουθήσω Όχι αλλά θέλω πολύ να το κάνω θες να το κάνουμε μια μέρα θέλω πολύ κοίταξε θα σου πω υπάρχουν κάποια τμήματα που με ενδιαφέρουν

29:04 αυτή τη στιγμή εμένα η ζωή μου είναι ξυπνάω το πρωί και τρέχω σαν τον βλάκα όχι σαν τον βλάκα σαν τον χαρούμενο βλάκα μέχρι το βράδυ αλλά όταν θεωρώ ότι φύγουν και τα παιδιά από το σπίτι με το καλό και εγώ θα είμαι λίγο πιο μεγάλη και ίσως δουλεύω και λίγο λιγότερο όχι, όχι, εγώ θα βάλω τώρα Όχι, όχι Αντί για καφέ να πάμε να ακούσουμε έναν άνθρωπο να μιλάει Ωραία, εντάξει πάμε Όχι όταν θα τυλίγουν τα παιδιά από το σπίτι Λοιπόν, θα πάμε αντί για καφέ Δεκτή πρόκληση Σε ένα πανεπιστήμιο Ναι, πάμε Ωραία Θα διαλέξουμε μαζί το Ε ναι και πάω που θες, δεν με νοιάζει Όχι όπως, θα μάθουμε ανατομία στέλνω Ω θεέ μου, δύσκολο Δεν νομίζω ότι μπορείς, εκείνη είναι σε εργαστήρι Ένας ακροατής, οποιοςδήποτε από εμάς που μπορεί να πάει ως ακροατής, δεν έχει δικαίωμα συμμετοχή σε εξετάσεις, δεν παίρνει βαθμό, δεν λαμβάνει βεβαίως η παρακολούθηση, αλλά δεν μας ενδιαφέρει.

30:02 Ναι, δεν μας ενδιαφέρει, γιατί κάτι θα μάθουμε, κάτι θα πάρουμε. Ακριβώς. Πάρα πολύ ωραία. Λοιπόν, να σου πω τώρα για τον θεσμό του συνεργαζόμενου ακροατή φοιτητή. Αρκετά ελληνικά πανεπιστήμια όπως το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο ή το Ιόνιο Πανεπιστήμιο έχουν θεσμοθετήσει επίσημα την εγγραφή πολιτών σε μεμονωμένες εκπαιδευτικές ενότητες χωρίς εισαγωγικές εξετάσεις Στο Ανοιχτό δεν είναι δωρεάν Εκεί θα σου πω για το κόστος Τι ισχύει Γράφεστε για ένα εξάμεινο ή ένα έτος σε συγκεκριμένα μαθήματα που επιλέγετε Συμμετέχετε κανονικά έχετε πρόσβαση στο εκπαιδευτικό υλικό και αν δώσετε εξετάσεις λαμβάνετε επίσημο πιστοποιητικό παρακολούθησης με μονάδες ECTS δεν ξέρω τι είναι αυτό αλλά όποιος ξέρει ξέρει το κόστος συνήθως απαιτείται η καταβολή ενός μικρού οικονομικού αντιτίμου εκτός αν ορίζεται διαφορετικά από την κοινωνική πολιτική του Ιδρύματος. Ωραία, οπότε ρωτάμε τι κόστος έχει. Ακριβώς αλλά το σημαντικό είναι να ξέρουμε ότι υπάρχει. Λοιπόν και μετά υπάρχουν και τα ανοιχτά

31:10 ψηφιακά μαθήματα όπου εκεί πέρα αν θέλει κάποιος από το σπίτι του να έχει πρόσβαση σε πανεπιστημιακή γνώση υπάρχουν δύο πλατφόρμες. Η πλατφόρμα opencourses.gr όπου είναι μια εθνική προσπάθεια που όλα τα ελληνικά ΑΕΗ έχουν ανεβάσει βιντεοσκοπημένες διαλέξεις, σημειώσεις και παρουσιάσεις για χιλιάδες μαθήματα και η πλατφόρμα Μάθησης από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης που προσφέρει κορυφαίο επίπεδο online μαθήματα από διακυκριμένους καθηγητές με δωρεάν παρακολούθηση ενώ αν επιθυμείτε επίσημη βεβαίωση επιτυχούς παρακολούθησης υπάρχει ένα πολύ χαμηλό αντίτιμο. Πάρα πολύ ωραίο είναι αυτό. Θέλω να πω, όχι μόνο μπορούμε να πάμε να παρακολουθήσουμε μαθήματα στα αμφιθέατρα, μπορούμε και να πάρουμε επίσημο πτυχίο παρακολουθώντας από το σπίτι μας μαθήματα ή έναντι πολύ μικρού αντιτίμου ή ακόμα και δωρεάν.

32:08 Νομίζω ότι θα είναι πολύ χρήσιμο να βάλουμε κάποια links στο τέλος του επεισοδίου, στην περιγραφή για κάποιον που μπορεί να ακούσει κάτι που τον ενδιαφέρει και να θέλει να επισκεφτεί την αντίστοιχη σελίδα. Ακριβώς. Τι θα μάθεις καινούριο τις επόμενες μέρες, πέρα από το πινκ πονκ. Θα μάθω ότι μας πει ό ή η καθηγήτρια του στον φιδέατρο που θα πάμε να παρακολουθήσουμε το μάθημα τέλεια και εγώ για μένα υπάρχουν τύποι ανθρώπου υπάρχουν οι τύποι που είναι πάρα πολύ καλοί δάσκαλοι υπάρχουν οι τύποι που είναι πολύ καλοί μαθητές εγώ έχω καταλάβει ότι είμαι ο τύπος καλή μαθήτρια και εγώ είμαι καλή δηλαδή μου αρέσει πάντα να υπάρχει κάτι Στο οποίο είμαι σε διαδικασία μάθησης Και αυτό το κάνω από πάντα Ναι δεν έχω σταματήσει Τελείωσα τα αγγλικά Ξεκίνησα ιταλικά Αυτό ο ζωή μου στο σχολείο Μετά τελείωσα το πανεπιστήμιο Άρχισα να δουλεύω Ανακάλυψα το σπουδαστήρι των ξένων γλωσσών Του πανεπιστήμιου Αθηνών που ήταν πολύ οικονομικό Ξεκίνησα Ισπανικά Πήρα το πρώτο δίπλωμα των Ισπανικών

33:20 Με αθλήματα Βόλευ, πινκ πονγ Τάγκο Μπορεί να πεις ότι τσαλαβουτάω Και όλας Αλλά με συναρπάζει ρε παιδί Μήπως θα το κάνουμε Και αυτό είναι πάλι ένα Πώς να το πω Ένα τροχοπέδι στο γεγονός Ότι πολλές φορές Λέμε δεν έχω ολοκληρώσει κάτι Δεν είναι καλό αυτό που κάνω Μπαίνω από εδώ Βγαίνω από εκεί Έκανα αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά χορό, μπαλέτο, τάγκο πιάνο, σολφές και δεν έχω δίπλωμα λέει κάποιος από αυτά δεν πειράζει δεν έχεις το χαρτί αλλά έχεις όλες τις γνώσεις μέσα σου, έχεις τη χαρά της μάθησης μέσα σου, οπότε it's ok για μένα είναι ok ακόμα και αυτό, ότι δεν το έχεις κάνει τίποτα ναι παιδί μου, το βίωσες το ζήσεσαι, ακόμα και η διαδικασία των μαθημάτων, δηλαδή για κάποιους ανθρώπους είναι πολύ ξεκούραστο ειδικά για μένα, από την ενήλικη ζωή μου και μετά από όταν άρχισαν οι υποχρεώσεις να είναι πάρα πολλές, μου ήταν τόσο ξεκούραστο να είμαι σε μια τάξη ή σε ένα ιδιαίτερο δεν έχει σημασία και να είμαι αυτός που δεν ξέρει τίποτα Ναι βέβαια, είναι τέλειο

34:35 Εγώ πήγα στο ανοιχτό για να κάνω ιστορία ευρωπαϊκού πολιτισμού χωρίς να μου χρειάζεται ένα χαρτί Το έκανα έτσι γιατί γοστάρα Για πες μας για αυτή την εμπειρία Πω πω ήταν πολύ ιδιαίτερη με την έννοια του ότι δεν είχα ξανακάνει κάτι έτσι από απόσταση που δεν υπάρχει μια συνάντηση μια φορά είναι καιρός, είναι πολλά χρόνια τώρα αλλά νομίζω υπάρχει μια φορά το μήνα αν δεν κάνω λάθος και τίποτα, είναι μια παράδοση μια φορά το μήνα σου δίνουν εργασίες τις οποίες πρέπει να κάνεις με παραπομπές από κάτω κανονικές εργασίες και φυσικά έχεις το τηλέφωνο του καθηγητή και τη δυνατότητα να τον πάρεις να μιλήσεις μαζί του εάν έχεις απορία και τα λοιπά αλλά στην ουσία διαβάζεις μόνος σου δεν προλαβαίνεις εκείνη τη συνάντηση να αναπτύξει όλα τα θέματα και να λύσει όλες τις απορίες και τώρα πια φαντάζομαι τότε όταν το έκανα εγώ δεν υπήρχαν δεν ήταν πολύ διαδεδομένα τα chat groups και τα λοιπά οπότε τώρα φαντάζομαι υπάρχουν γκρουπάκια που μπαίνουν οι μαθητές και ο καθηγητής και μιλάνε

35:39 ή κάνουν face time zoom call και τέτοια τότε δεν υπήρχαν αυτά παρόλα αυτά δεν λέω ότι ήταν εύκολο αλλά ήταν πολύ πολύ πολύ ενδιαφέρον και ήταν έτσι αυτή η διαδικασία του ότι είμαι ακόμα μαθήτρια που σε κάνει να νιώσεις και πολύ νέος και πολύ ωραίος και πολύ πάω ανεπιστήμιο παιδιά πόσο μάλλον αν πηγαίνεις και όλες αυτό είναι τέλειο αλλά πόσο σημαντικό είναι ότι υπάρχει δυνατότητα για ανθρώπους που δεν μπορούν μα υπήρχαν συμφοιτητές μάλλον δικοί μου που ήταν από τη Ρόδο ήταν από την Κρήτη τα παιδιά δεν ήταν δεν μπορούσαν καν να έρθουν στη συνάντηση που γινόταν τότε σε κάποια κτίρια του Οτέ στο Μαρούσι δεν μπορούσαν να είναι όλοι οι διαζώσεις και θυμάμαι ήμουν έγκυος προς το τέλος και πήγαινα και με την κοιλιά μια χαρά ναι ρε παιδί μου πως ωραίο πράγμα να μην σε σταματάει τίποτα γιατί όλα είναι δηλαδή και το γύρας είναι μια πολύ φυσική και πανέμορφη εξέλιξη των πραγμάτων γιατί σημαίνει ότι είμαστε εδώ και μεγαλώνουμε αλλά και αυτό που είπες τώρα η εγκυμοσύνη, ένας πιθανός

36:52 τραυματισμός ή κάποια ρώστια, κάτι μέσα στο σπίτι, οτιδήποτε μπορεί, ας πούμε σκέφτομαι εγώ τώρα για παράδειγμα αν ποτέ χρειαστεί να μείνω κλινήρης για ένα διάστημα το ότι υπάρχει η δυνατότητα διαδικτυακά να μπορέσω να εκμεταλλευτώ αυτό το χρόνο σπουδάζοντας κάτι ή ακόμα μαθαίνοντας είναι πολύ ανακουφιστικό και να σου πω εγώ πριν κλείσουμε ότι αυτό που κάνω για να συντηρήσω για παράδειγμα γιατί μιλήσαμε για γλώσσες πριν ξέρω αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά ξέρω αλλά όταν δεν τα εξασκώ είναι σαν να μην όχι, δεν είναι σαν να μην τα ξέρω αλλά δεν ζω με αυτά μαζί αυτό που κάνω και το συνιστώ ανεπιφύλακτα είναι ακόμα και αν με δυσκολεύει μερικές φορές γιατί θέλω έτσι να χαλαρώσω και τα λοιπά, είναι ότι βλέπω ταινίες στον πρωτότυπο και διαβάζω βιβλία στον πρωτότυπο και παρατηρώ τελευταία και χαίρομαι πολύ συμμαθήτρες της κόρης μου έχουν φτιάξει έτσι ένα γκρουπ και διαβάζουν βιβλία στα αγγλικά και μεγάλα βιβλία και ανταλλάζουν απόψεις τι ωραίο και πρόσφατα είχαμε πάει για ψώνια με μια φίλη της

38:15 και μπήκανε σε ένα βιβλιοπολείο και αγοράσανε στα αγγλικά τον επόμενο τόμο του βιβλίου γιατί είναι τριλογία αυτό που διαβάζουν και χάρηκα που έτσι εξασκούν και τα αγγλικά τους και διαβάζουν παράλληλα οπότε ναι το συνιστώ ακόμα και αν είναι δύσκολο ναι και αν είναι δύσκολο να προτείνω και εγώ κάτι πάνω σε αυτό γιατί μου έχει τύχει και εμένα και είναι πολύ βοηθητικό να δεις μια ταινία σε μια ξένη γλώσσα και να ενεργοποιήσεις αν είναι σε πλατφόρμα τους υπότιτλους στην ίδια γλώσσα δηλαδή να εξοικειώνεσαι με το να διαβάζεις την γλώσσα ενώ την ακούς ταυτόχρονα Εμένα αυτό που προτείνεις με δυσκολεύει λίγο γιατί όταν την ακούω τη γλώσσα με την έννοια του ότι δεν αποσπά την προσοχή μου κάτω υπότιτλος βεβαίως είναι πολύ βοηθητικό αυτό που λες εγώ τις περισσότερες φορές καταλαβαίνω αυτά που λένε αλλά ακόμα και όταν δεν τα καταλαβαίνω μπορώ να καταλάβω το νόημα γιατί στην ουσία είναι μια ταινία εμένα αυτός μου με έχει βοηθήσει ειδικά στα ισπανικά όταν υπάρχει τρομερή ταχυλογία

39:24 που εκεί πέρα αρχίζω και χάνω την μπάλα βλέπω ότι βοηθάει να κάνω τη σύναψη Αυτό που ακούω είναι αυτό που βάζω Το οποίο το ξέρω Δηλαδή γνωστικά το ξέρω Αλλά δεν έχω προλάβει να το απεξεργαστεί ο εγκέφαλος Να πω τώρα Πριν πάμε στο 2 στα 2 Ότι οι ξένες γλώσσες Η εκμάθηση ξένων γλωσσών Αναγκάζει τον εγκέφαλο να εναλλάσσει Τα ανάμεσα σε διαφορετικά γλωσσικά συστήματα Και αυτό ενισχύει Τις εκτελεστικές λειτουργίες Άρα είναι ένα πολύ δυνατό εργαλείο για ανθρώπους που θέλουν να γυμνάσουν τον εγκεφαλό τους, όπως και εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου, που απαιτεί ταυτόχρονη χρήση ακοής, όρασης, μνήμης, κίνησης και συγκέντρωσης, αλλά και το να είμαστε πολύ ανοιχτοί σε νέες τεχνολογίες ή λίγο πιο σύνθετα χόμπι, οτιδήποτε δηλαδή, απαιτεί από τον εγκέφαλο να δημιουργήσει νέα μονοπάτια για να λύσει άγνωστα προβλήματα.

40:28 Αυτό είναι δηλαδή... Οι συνάψεις που γίνονται εκείνη τη στιγμή είναι πολύ σημαντικές. Ναι, που γυμνάζουν τον εγκέφαλο και μας θωρακίζουν απέναντι στη γρήπη. Μακάρι να ήταν η γρήπη. Ωραία, πριν κλείσουμε, θέλω να πω κάποια παλιότερα επεισόδια μας που θεωρώ ότι θα είναι έτσι ωραία να ακουστούν συνδυαστικά με το συγκεκριμένο.

40:50 Είναι η αυτοπεποίθηση-αυτοεκτίμηση που είχαμε γράψει. Το πρώτο πρώτο. Ναι, ναι, γιατί θεωρώ ότι κάτι καινούργιο που μαθαίνεις στην ενισχύει. Και την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμηση. Ναι, σωστά. Θα πω για την υπομονή που χρειάζεται κάτι για να μαθευτεί, θέλει υπομονή. Βέβαια. Οπότε το επεισόδιο της υπομονής αλλά και αυτό της πειθαρχίας, γιατί χρειάζεται και πειθαρχία.

41:15 Αν χρειάζεται λέει. Και τέλος θέλω να αναφέρω και το επεισόδιο που κάναμε για τις Πανελλήνιες. γιατί ταιριάζει με αυτό που είπα αρχικά ότι όταν ακούμε την λέξη μάθηση το πρώτο πράγμα που μας έρχεται στο μυαλό είναι ο βαθμός και το καταναγκαστικό διάβασμα οπότε θα σας έλεγα να ακούσετε και αυτό το επεισόδιο όπου με τον δικό μας τρόπο προσπαθούμε έτσι να απομυθοποιήσουμε λίγο όλη αυτή τη φούσκα της επιτυχίας που συνοδεύει η λέξη πανελλήνιες και η διαδικασία των πανελληνίων στους έφηβους Ακριβώς και να προσθέσω και εγώ το επεισόδιο με τα χόμπι γιατί σχετίζεται και αυτό πάρα πολύ με την εκμάθηση καινούργιων δεξιοτήτων και επειδή όλο αυτό το πράγμα θέλουμε να το μετατοπίσουμε σαν τρόπο σκέψης προς το ότι κάνω κάτι για μένα, κάνω κάτι που με αφορά, κάνω κάτι που με ενδιαφέρει, κάνω κάτι που μου αρέσει μέσα σε αυτό μπορεί ας πούμε αν ακολουθήσεις για παράδειγμα ένα πρόγραμμα σπουδών να υπάρχουν πράγματα τα οποία σε ζορίζουν λίγο.

42:22 Αλλά όταν μεγαλώνουμε είναι πιο συνειδητές οι αποφάσεις που παίρνουμε και οι επιλογές που κάνουμε. Ωραία, πάμε στο διοσταδίο. Πάμε. Λοιπόν, εγώ έχω να προτείνω μία ομιλία που βρήκα στο YouTube ψάχνοντας για το επεισόδιο. Είναι ο πρόεδρος του κολεγίου Warford που λέγεται Ben Dunlap, αν τον προφέρω σωστά, στο TED, όπου διηγείται την ιστορία του Σάντορ Τέσλερ, ενός ούγκρου που επέζησε το ολοκαυτώματος και που τον δίδαξε τι είναι να ζεις με πάθος και να μαθαίνεις σε όλη σου τη ζωή.