Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 Τις μεγάλες στιγμές της ιστορίας όλοι τις ξέρουμε. Αλλά τι γίνεται με τις μικρές, εκείνες που κρύβονται στις σκιές, που άλλαξαν τον κόσμο χωρίς καν να το καταλάβουμε. Το podcast «Μικρές πραγματικές ιστορίες της ανθρωπότητας» σε ταξιδεύει σε αληθινές ιστορίες που εξάπτουν την περιέργεια, φωτίζουν ξεχασμένα γεγονότα και αποκαλύπτουν πως οι πιο μικρές λεπτομέρειες κρύβουν τις μεγαλύτερες αλήθειες.

00:27 Άκου το τώρα στο Spotify και μπες κι εσύ στον κόσμο των μικρών αλλά συναρπαστικών ιστοριών της ανθρωπότητας. Σήμερα θα σας αποκαλύψουμε την μεγαλύτερη απάτη στην ιστορία των πολέμων. Μια ιστορία απίστευτη που η επιτυχία της συνήσφερε καταλητικά στην έκβαση του πολέμου. Φανταστείτε, βρισκόμαστε πίσω στο χρόνο, άνοιξη του 1944.

01:01 Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος μένεται. Οι σύμμαχοι, οι καλοί ας πούμε, με αρχηγό τον Αμερικανό στρατηγό Άιζενχάουερ, ετοιμάζουν κάτι τεράστιο. Μια μεγάλη απόβαση στη Γαλλία. Ο στόχος, να νικήσουν τον Χίτλερ. Αυτή η επίθεση που όλοι ξέρουμε, η απόβαση στην Ορμανδία. Ακριβώς. Αλλά υπήρχε ένα μεγάλο πρόβλημα. Οι Γερμανοί το περίμεναν. Ήξεραν ότι κάτι ετοιμάζεται.

01:28 Είχαν γεμίσει τις ακτές με οχυρώσεις, στρατό, τα πάντα. Οπότε για να πετύχει η απόβαση έπρεπε να τους ξεγελάσουν. Να τους ξεγελάσουν. Πώς? Έπρεπε να τους κάνουν να πιστέψουν ότι η κύρια επίθεση, η μεγάλη, θα γινόταν αλλού. Όχι εκεί που σχεδιάζαν στην πραγματικότητα. Και πού ήθελαν να τους κάνουν να πιστέψουν ότι θα γίνει?

01:49 Για την Ορμαντία. Πιο δυτικά. Α, κατάλαβα. Σαν να τους έστειλαν για ψάρεμα αλλού. Ένα κόλπο δηλαδή. Ακριβώς ένα κόλπο. Και όχι απλά ένα κόλπο, αλλά μια ολόκληρη τεράστια επιχείρηση εξαπάτησης. Της έδωσαν και όνομα. Επιχείρηση Fortitude. Στα αγγλικά σημαίνει θάρρος, σθένος. Fortitude. Μάλιστα. Και ο στόχος ήταν να πείσουν ποιον. Τον Χίτλερ.

02:15 Τον ίδιο τον Χίτλερ και όλο το επιτελείο του. Να τους κάνουν να κοιτάνε προς το πάντε καλέ, ενώ η δράση θα γινόταν στην Ορμανδία. Και πώς το στείνεις όλο αυτό. Ακούγεται απίστευτα δύσκολο. Να ξεγελάσεις έναν ολόκληρο στρατό. Ήταν τρομερά δύσκολο και πανέξυπνο. Το σχέδιο είχε πολλά επίπεδα. Σαν κρεμμύδι που λέμε. Περιλάμβανε, άκου τώρα, έναν ολόκληρο στρατό φάντασμα.

02:40 Στρατοφάντασμα? Ναι. Ψεύτικα όπλα, ηθοποιούς, σκηνογράφους από το σινεμά, μέχρι και έναν απίστευτο διπλό κατάσκοπο. Ας τα δούμε ένα-ένα. Ναι, ναι. Ας μπούμε στα βαθιά. Ποιο ήταν το πρώτο βήμα σε αυτή την απάτη? Λοιπόν, το πρώτο και ίσως το πιο θεαματικό έφτιαξαν έναν στρατό που δεν υπήρχε. Κυριολεκτικά. Τον ονόμασαν Πρώτη Ομάδα Στρατιών των Ήπα.

03:07 Φούσαγ, το ακρονίμιο. Φούσαγκ. Και τι σήμαινε αυτό? Ήταν μεγάλος αυτός ο ανύπαρκτος στρατός? Στα χαρτιά, τεράστιος. Έλεγαν ότι είχε, πρόσεφθε, έντεκα ολόκληρες μεραρχίες. Έντεκα μεραρχίες. Αυτό είναι... πόσοι στρατιώτες δηλαδή? Α, χιλιάδες επί χιλιάδων. Μιλάμε για εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες, τάγκς, κανόνια. Ένας πανίσχυρος στρατός, ικανός να κάνει τη μεγάλη απόβαση.

03:35 Φυσικά όλοι αυτοί υπήρχαν μόνο στη φαντασία τους και στα ψεύτικα έγγραφα που διέρεαν. Τρελό! Ένας στρατός ολόκληρος από το τίποτα. Και ποιος θα τον διοικούσε αυτόν τον φανταστικό στρατό. Έπρεπε να βάλουν κάποιον αληθινό φαντάζομαι. Ε, βέβαια. Και διάλεξαν τον καλύτερο δυνατό για να κάνει την απάτη πιστευτή. Τον στρατηγό Γιώργη Πάτον.

03:58 Τον Πάτον, τον διάσημο τον σκληρό Πάτον. Ακριβώς αυτόν. Ο Πάτων ήταν, ξέρεις, ο φόβος και ο τρόμος των Γερμανών. Τον θεωρούσαν τον πιο επιθετικό, τον πιο ικανό Αμερικανό στρατηγό. Οι Γερμανοί πίστευαν ακράδαντα, όπου είναι ο Πάτων, εκεί θα γίνει κύρια επίθεση. Δεν υπήρχε αμφιβολία για αυτούς. Άρα, βάζοντας τον Πάτων επικεφαλής του ψεύτικου στρατού, ήταν σαν να τους έλεγαν, εδώ, εδώ θα γίνει μεγάλη επίθεση, πανέξυπνο.

04:26 Έτσι ακριβώς. Λέγεται ότι ο Πάτων ήταν λίγο... δυσαρεστημένος που δεν θα οδηγούσε την αληθινή απόβαση. Ήθελε δράση, αλλά κατάλαβε πόσο κρίσιμος ήταν ο ρόλος του στην απάτη και τον έπαιξε τέλεια. Και τι έκανε δηλαδή, πώς έπαιξε τον ρόλο του. Εμφανιζόταν συνέχεια. Έβγαζε λόγους, επιθεωρούσε ανύπαρκτες μονάδες, κυκλοφορούσε με το επιτελικό του αυτοκίνητο στην Νότια Αγγλία, εκεί κοντά στο Ντόβερ απέναντι από το Πάντε Καλέ.

04:56 Τραβούσε όλη την προσοχή πάνω του. Οι γερμανοί κατάσκοποι τον έβλεπαν και ανέφεραν. Ο Πάτων είναι εδώ, ετοιμάζει τον στρατό του για το Πάντε Καλέ. Φοβερό θέατρο. Αλλά οκ, ο Πάτων έκανε τις βόλτες του, τον στρατό πώς τον έδειχναν. Τα τάγκς, τα αεροπλάνα, δεν μπορούσαν να τα κρύψουν. Α, εδώ έρχεται το άλλο απίθανο κομμάτι της ιστορίας.

05:18 Τα σκηνικά του πολέμου. Στην περιοχή του Ντόβερ λοιπόν, εκεί απέναντι το Πάντε Καλέ, στήθηκε ένα ολόκληρο σκηνικό, σαν να γύριζαν ταινία. Σκηνικό, τι εννοείς? Κάλεσαν σκηνογράφους, τεχνικούς, καλλιτέχνες από τα στούτιο του Λονδίνου. Ανθρώπους που η δουλειά τους ήταν να φτιάχνουν ψεύτικα πράγματα, να μοιάζουν αληθινά. Αλήθεια, χρησιμοποίησαν τεχνικές του σινεμά και τι έφτιαξαν δηλαδή.

05:48 Άστια φουσκωτά τάγκς. Απολάστιχο. Φουσκωτά τάγκς? Σοβαρά? Σαν τα παιχνίδια στην παραλία? Ναι, ναι. Στο σχήμα και το μέγεθος αληθινού τάγκ. Αλλά φουσκωτά. Τα φούσκωναν με αέρα. Από μακριά και ειδικά από ψηλά, από τα γερμανικά αναγνωριστικά αεροπλάνα, έμοιαζαν ολό ίδια με αληθινά. Απίστευτο. Πρέπει να ήταν πανάλεφρα τότε.

06:13 Πανάλαφρα, υπάρχουν φωτογραφίες που δείχνουν τέσσερις στρατιώτες να σηκώνουν ένα τάγκ. Τέσσερις στρατιώτες σηκώνουν τάγκ! Χα! Φοβερό! Έτσι μπορούσαν να τα μετακινούν εύκολα, να δείχνουν ότι γίνεται κινητοποίηση, ότι ο στρατός αλλάζει θέσεις. Και μόνο τάγκς έφτιαξαν! Ή και άλλα τέτοια, ψεύτικα. Όχι, όχι. Το σκηνικό ήταν πλήρες. Έφτιαξαν ψεύτικα αεροπλάνα από ξύλο και πανί. Τα πάρκαραν σε ψεύτικους διαδρόμους που είχαν φτιάξει στο χώμα. Στα λιμάνια έβαλαν δεκάδες ψεύτικα αποβατικά πλοία. Ξύλο και καμβάζ. Βαμμένα για να μοιάζουν αληθινά από απόσταση. Έδειχναν έναν τεράστιο στόλο έτοιμο να σαλπάρει.

06:55 Πλοία, αεροπλάνα, τάγκς, όλα ψεύτικα. Μέχρι πού έφτασε αυτή η θεατρική παράσταση? Έφτιαξαν μέχρι και ψεύτικες εγκαταστάσεις. Ένας αρχιτέκτονας έφτιαξε ένα ολόκληρο ψεύτικο διηληστήριο πετρελαίου κοντά στο Ντόβερ. Ψεύτικο διηληστήριο? Ναι, με παλιούς σωλήνες, άχρηστα μέταλα, ό,τι βρήκαν. Να φαίνεται ότι υπάρχει υποδομή για τον τεράστιο στρατό.

07:20 Καλά, όλα αυτά ακίνητα δεν θα φαίνονταν ψευτικά. Έπρεπε να δείξουν και κίνηση, δραστηριότητα, έτσι δεν είναι. Πολύ σωστά. Εδώ μπαίνει άλλη μια ευχή εις ιδέα. Για να φαίνεται ότι γίνεται χαμός από οχήματα και εργασίες, Τι έκαναν? Χρησιμοποιούσαν τεράστιους ανεμιστήρες. Τους έβαζαν πίσω από λόφους ή δέντρα και σήκωναν σύννεφα σκόνης.

07:43 Σκόνη. Ναι. Αγερμανικά αεροπλάνα βλέπαν τη σκόνη και νόμιζαν ότι από κάτω γίνεται χαμός από φορτηγά, τζιπ, προετοιμασίες. Μπράβο τους! Εξυπνάδα! Λοιπόν, έχουμε ψεύτικο στρατό, διάσημο στρατηγό, φουσκωτά τάγκς, σκόνη. Αυτά για τα μάτια. Αλλά ο πόλεμος έχει και ήχος, σωστά. Τι έκαναν γι' αυτό? Ακριβώς. Η απάτη δεν ήταν μονοπτική. Έπρεπε να είναι και ακουστική. Έπρεπε οι Γερμανοί να ακούν ότι ετοιμάζεται στρατός. Και εδώ μπαίνει στο παιχνίδι μια άλλη πολύ ειδική μονάδα. Η 23η Μονάδα Ειδικών Επιχειρήσεων. Τους έλεγαν στρατός φάντασμα.

08:26 Ghost Army. Ταιριά στο όνομα. Και τι έκαναν αυτοί οι φαντάσματα? Αυτοί δεν ήταν συνηθισμένοι στρατιώτες. Ήταν καλλιτέχνες, ηχολήπτες, σχεδιαστές. Το όπλο τους, ο ήχος. Είχαν φορτηγά με τεράστια ηχεία, πολύ δυνατά, που μπορούσαν να ακουστούν χιλιόμετρα μακριά. Και τι έπαιζαν, προπαγάντα? Όχι, όχι. Έπαιζαν ηχογραφημένους ήχους πολέμου. Είχαν φτιάξει ολόκληρη βιβλιοθήκη ήχων.

08:55 Τι ήχος δηλαδή? Τον θόρυβο από ερπίστριες δεκάδων τάγκς μαζί, φωνές στρατιωτών που δίνουν διαταγές, κίνηση φορτηγών, μέχρι και ψεύτικες εκρήξεις. Πλησίαζαν τη νύχτα όπου ήθελαν και έβαζαν αυτούς τους ήχους να παίζουν. Οι Γερμανοί άκουγαν και νόμιζαν ότι ένας ολόκληρος στρατός κινείται δίπλα τους. Απίστευτο, πραγματικά σαν θέατρο σκιών αλλά με ήχο.

09:18 Και δεν ήταν μόνο αυτό. Υπήρχαν και οι ασύρματοι. Ένας μεγάλος στρατός μιλάει συνέχεια στους ασύρματους. Ο στρατός φάντασμα έστελνε ασταμάτητα ψεύτικα μηνύματα. Χρησιμοποιούσαν τους κώδικες, τον τρόπο ομιλίας, τα συνθηματικά του ανύπακτου φιούσαγγ. Δηλαδή, έκαναν ψεύτικες συνομιλίες για προμήθειες, διαταγές, κινήσεις. Ναι. Οι Γερμανοί που παρακολουθούσαν τις συχνότητες άκουγαν όλη μέρα μια φιαρία που έμοιαζε απόλυτα αληθινή.

09:49 Άκουγαν τους ήχους, έβλεπαν τα σκηνικά, άκουγαν τους ασύρματες, έβλεπαν τον πάτον. Όλα μαζί έδαιναν την απάτη. Ακριβώς. Η εικόνα ήταν πλήρης και απόλυτα πιστική. Δεν είχαν λόγο να αμφιβάλλουν. Λοιπόν, οπτική απάτη, ακουστική απάτη Τι άλλο είχαν σκεφτεί, υπήρχε κάτι ακόμα πιο μυστικό Ω ναι, υπήρχε το μυστικό όπλο, το κερασάκι στην τούρτα που λέμε Και αυτό ήταν ένας άνθρωπος, ένας κατάσκοπος Ένας κατάσκοπος Ο Χουάν Πουχολ Γκαρτσία, Ισπανός Οι Βρεταμοί τον ήξεραν με το κωδικό όνομα Γκάρμπο Γκάρμπο, και τι όλο έπαιξε αυτός Ήταν διπλός πράκτορας Οι Γερμανοί νόμιζαν ότι δούλευε για αυτούς, ότι τους έδινε πολύτιμες πληροφορίες από την Αγγλία.

10:37 Αλλά στην πραγματικότητα... Στην πραγματικότητα, δούλευε για τους Βρετανούς. Όλες οι πληροφορίες που έδινε ήταν ελεγχόμενες, ψεύτικες, φτιαγμένες για να παραπλανήσουν τους Γερμανούς. Δηλαδή, οι Γερμανοί είχαν έναν σούπερ κατάσκοπο, όπως νόμιζαν, που τους στάζε τα ψέματα των Βρετανών. Ακριβώς. Και το πιο απίθανο με τον Γκάρμπο ξέρεις ποιο είναι?

10:59 Για πες Είχε πείσει τους Γερμανούς ότι είχε φτιάξει ένα ολόκληρο δίκτυο Από άλλους 27 κατασκόπους που δούλευαν για αυτόν στην Αγγλία 27? Αληθινή? Όχι, κανένας δεν υπήρχε. Ήταν όλοι φανταστικοί Τους είχε φτιάξει ονόματα, ιστορίες, τα πάντα Έστελνε αναφορές δίθεν από αυτούς Απίστευτο! Ένας άνθρωπος έπαιζε 28 ρόλους Και οι Γερμανοί τον πίστευαν?

11:27 Τυφλά. Θεωρούσαν τον Γκάρμπο και το δίκτυό του την πιο αξιόπιστη πηγή τους. Του είχαν απόλυτη εμπιστοσύνη. Τέλεια ευκαιρία για τους συμμάχους δηλαδή. Οι καλύτεροι. Και τον χρησιμοποιήσαν στο έπακρο για την επιχείρηση Fortitude. Πώς ακριβώς. Τι πληροφορίες τους έδωσε. Εδώ είναι η ουσία. Λίγο πριν την D-Day, την απόβαση στην Ορμανδία, ο Γκάρμπο άρχισε να στέλνει κατεπήγοντα μηνύματα.

11:54 Τους είπε ότι ναι, ετοιμάζεται επίθεση, θα γίνει γύρω στις 6 Ιουνίου και θα γίνει στην Ορμανδία. Μα, μα αυτή ήταν η αλήθεια. Γιατί τους το είπε. Δεν θα χάλουσε την απάτη. Όχι. Γιατί αμέσως μετά τους είπε το μεγάλο ψέμα. Τους είπε, προσοχή, αυτή η απόβαση στην Ορμανδία είναι κόλπο, είναι αντιπερισπασμός. Αντιπερισπασμός, δηλαδή για να τους τραβήξουν αλλού την προσοχή Ακριβώς, τους είπε ότι η αληθινή, η μεγάλη, η κύρια επίθεση με τον Πάτον και τον τεράστιο στρατό του το ΦΣΑΓ θα γίνει λίγο αργότερα Πού?

12:30 Στο Παντεκαλέ Τους είπε, μην ξεγελαστείτε από την Ορμανδία Περιμένετε τη μεγάλη επίθεση στο Παντεκαλέ Κρατήστε τις καλύτερες δυνάμεις σας εκεί Και το πίστεψαν, ο Χίτλερ, η στρατηγή του Έτσι απλά? Ναι. Το πίστεψαν. Γιατί? Πρώτον, τέριαζε με αυτό που ήδη πίστευαν, ότι το πάντε καλέ ήταν το λογικό σημείο. Δεύτερον, είχαν τυφλή εμπιστοσύνη στον Γκάρμπο.

12:57 Και τρίτον, όλες οι άλλες πληροφορίες που μάζευαν τα τάγκς, η ήχη, ο πάτον, όλα έδειχναν πάντε καλέ. Όλα τα κομμάτια της απάτης τέριαζαν τέλεια. Απίστευτο! Και ποιο ήταν το αποτέλεσμα στην πράξη, όταν έγινε η απόβαση στην Ορμανδία? Το αποτέλεσμα ήταν καθοριστικό. Στις 6 Ιουνίου 1944, D-Day, οι σύμμαχοι αποβιβάζονται στην Ορμανδία. Γίνεται χαμός.

13:23 Και οι Γερμανοί στο πάντε καλέ! Περίμεναν. Ακόμα και όταν άρχισε η απόβαση στην Ορμανδία, ο Χίτλερ ήταν πεπισμένος ότι ήταν το κόλπο. κράτησε μια ολόκληρη πανίσχυρη στρατιά την 15η στρατιά μιλάμε για 350.000 στρατιώτες, τάγκς, ακίνηθοι στο Παντεκαλέ 350.000 στρατιώτες έμειναν εκεί, δεν τους έστειλαν στην Ορμαντία Όχι αμέσως, περίμεναν την αληθινή επίθεση του Πάτων στο Παντεκαλέ την επίθεση που δεν ήρθε ποτέ φυσικά, γιατί πολύ απλά δεν υπήρχε αυτή η αναμονή κράτησε για κρίσιμες εβδομάδες Εβδομάδες! Και αυτό τι σημαίνει για τους συμμάχους στην Ορμανδία?

14:02 Σήμαινε τη διαφορά μεταξύ επιτυχίας και καταστροφής. Κέρδισαν πολύτιμο χρόνο, χρόνο για να φέρουν και άλλους στρατιώτες εφόδια να σταθεροποιήσουν τις θέσεις τους, να οργανωθούν. Αν η 15η στρατιά είχε κινηθεί αμέσως, τα πράγματα θα ήταν πολύ δύσκολα. Άρα η απάτη Fortitude έσωσε στην ουσία την απόβαση της Ορμανδίας? Συνέβαλε καταλητικά στην επιτυχία της, ναι.

14:28 Έδωσε τον χρόνο που χρειαζόταν για να εδρεώθει το προγεφήρωμα. Η απάτη πέτυχε πέρα για πέρα. Συγκλονιστικό. Μια καλοστημένη ψευδαίσθηση άλλαξε τον ρου του πολέμου. Και ο Γκάρμπο, ο κατάσκοπος, τι απέγινε. Α, η ιστορία του Γκάρμπο έχει και ένα τέλος σχεδόν κωμικοτραγικό. Η Γερμαλή ήταν τόσο ευχαριστημένη με τις πληροφορίες του, που ο ίδιος ο Χίτλερ του απένει με τον Σιδηρούνο Σταυρό.

14:55 Μια από τις υψηλότερες γερμανικές διακρίσεις. Όχι. Ο Χίτλερ έδωσε παράσημο στον άνθρωπο που τον εξαπατούσε. Απίστεχτο. Ακριβώς. Για τις εξαιρετικές υπηρεσίες του στη Γερμανία. Φυσικά, ο Γκάρμπο δεν πήγε ποτέ να το παραλάβει. Το φαντάζομαι και οι Βρετανοί το ήξεραν αυτό. Βέβαια. Και όχι μόνο αυτό, αλλά τον είχαν τιμήσει και εκείνη για την ίδια ακριβώς δουλειά.

15:20 Ο βασιλιάς της Αγγλίας του είχε απονείμει το παράσημο του τάγματος της Βρυτανικής Αυτοκρατορίας, το MBE. Δηλαδή πήρε παράσημο και από τις δύο πλευρές για την ίδια δουλειά? Ναι. Ο μοναδικός άνθρωπος στον πόλεμο που τιμήθηκε επίσημα και από τους δύο εχθρούς για την ίδια ακριβώς επιχείρηση. Δείχνει πόσο τέλεια ήταν η κάλυψή του.

15:41 Πραγματικά, είναι σαν σενάριο ταινίας. Μου θυμίζει αυτό που είχε πει ο Τσόρτσιλ. Κάτι για την αλήθεια στον πόλεμο. Ναι, το περίφημο. Στον πόλεμο η αλήθεια είναι τόσο πολύτιμη που πρέπει πάντα να συνοδεύεται από μια φουρά από ψέματα. Αυτό, ακριβώς. Και η επιχείρηση Fortitude ήταν ακριβώς αυτό. Μια τεράστια, πανέξυπνη, φρουρά από ψέματα, τα φουσκωτά, η ήχη, ο γκαρμπομπού που προστάτευσε την αλήθεια της Νορμανδίας.

16:10 και βοήθησε να κερδιθεί μια κρίσιμη μάχη, ίσως και ολόκληρος ο πόλεμος. Αυτή ήταν λοιπόν η απίστευτη ιστορία της επιχείρησης Fortitude. Μια γιγαντιέα απάτη, ένα παιχνίδι εξαπάτησης που άλεξε την ιστορία. Μας δείχνει νομίζω πόσο ισχυρά όπλα μπορούν να γίνουν η εξυπνάδα, η φαντασία, η παραπλάνηση. Στήθηκε ένα ολόκληρο θέατρο για να κερδιθεί ένας πόλεμος.

16:36 Και μας αφήνει και μια σκέψη, έτσι δεν είναι? Πώς μπορεί μια ιδέα, ένα ψέμα, κάτι φτιαχτό να αλλάξει τόσο την πραγματική ζωή. Ακριβώς. Τι μας λέει αυτό για τη δύναμη της σκέψης, της στρατηγικής, ακόμα και της θεατρικότητας θα έλεγα, στις πιο κρίσιμες στιγμές.