#55 | Η βία, η οικογένεια και η κρίση αξιών στη σύγχρονη κοινωνία

Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.

00:00 ΣΚΑΙ ΠΟΤΚΑΣΤ να μας μιλήσει ως προς τα φαινόμενα της βίας, της βίας που έχουμε στην καθημερινότητά μας μέχρι τη βία που απλώνεται σε εκφάνσεις πολιτικής, πανεπιστημιακής, σε αυτά τα πεδία λοιπόν. Ο κατάλληλος άνθρωπος θα είναι ο κύριος Θάνος Ασκητής, καθηγητής ψυχιατρικής ο οποίος είναι ήδη απέναντί μου στο Ρεδοθάλαμπο.

00:51 Συνέβη όμως και ένα άλλο γεγονός το οποίο είναι συνταρακτικό. αναφέρομαι στην απενενοημένη κίνηση που έκαναν δύο κοριτσόπουλα, δύο εφηβάκια ηλικίας 17 χρόνων το μεσημέρι της Τρίτης που μας πέρασε, 12 Μαΐου, στην περιοχή της Ιλού Πόλεως. Κύριε Καθηγητά, καλημέρα σας, σας ευχαριστώ πάρα πολύ. Καλημέρα, ευχαριστώ και εγώ για την χαρά που μου δίνετε και την πρόσκλησή σας.

01:16 Να είστε καλά. Τώρα σας κάλεσαν για τη βία, θα τη συζητήσουμε, αλλά πρέπει να ξεκινήσουμε από αυτό που διαπιστώνεται ποια ήταν μάλι μια τριβερότατη, τραγική έκφανση μιας αδυναμίας που έχει, θα το αποδώσω, συγκροτήσεις της οικογένειας. Σας ακούμε, είμαι έτοιμος. Ναι, κοιτάξτε. Με αυτόν τον αυτοκτονικό ιδεασμό που συναντάτε στους εφήβους.

01:39 Και εδώ υπάρχει μια βία προς τον εαυτό μας. Η αυτοκτονία είναι μια πολύ βαριά λειτουργική δυσχέρεια που ουσιαστικά αποδιοργανώνει τη νόηση, την ψυχική μας διάθεση, τη συμπεριφορά και το αποτέλεσμα. Το αδίεξοδο δηλαδή. Ο αυτοκτονικός άνθρωπος είναι καταθλιπτικός στη βάση του. Η εφηβεία όμως έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

01:59 Είναι πολύ πιο επικίνδυνη η ηλικία γιατί έχει παρορμήσεις, έχει αιμονές, μεγάλες μεταβολές ψυχικές και βιολογικές και πιέσεις που δέχεται στη μετάβαση της ενήλικης ζωής. έχει φύγει η παιδική αθότητα και ο έφηβος καλείται να αντιμετωπίσει προβλήματα, να αξιολογηθεί με τις εξετάσεις που όλοι και εγώ όταν ήμουν έφηβος το βίωσα το αίσθημα των εξετάσεων και να φέρει ένα νικηφόρο αποτέλεσμα.

02:26 Θα κάνω μια σημείωση που τη λέω τακτικά και στα μαθήματα. Ο άνθρωπος να μεγαλώνει πρέπει να μάθει ότι η ζωή του δίνει το δικαίωμα να νικήσει αλλά μπορεί να έχει και το νόημα της απώλειας, του να χάσει. Εδώ τα παιδιά μας όταν μεγαλώνουν οι γονείς συμπιέζουν χαρακτηριστικά το αυτονόητο, την νίκη. Το παιδί πάει να δώσει εξετάσεις, ο γονιός ζητάει την νίκη, ζητάει το αποτέλεσμα.

02:50 Το ζητάει και το ίδιο το παιδί και από εκεί ξεκινάει μια ενδοσυγκρουσιακή σχέση με τον εαυτό του, έχοντας εκκλείσει πάρα πολύ στρες στο πώς διαχειρίζεται τη δική του προσπάθεια και το αποτέλεσμα γίνεται τραγικό αν αρχίζει να νιώθει ότι δεν είναι ικανό να φέρει το αποτέλεσμα το οποίο και ο κλαιδί του παιδί προσδοκά, αλλά και οι γονείς, με διάφορους τρόπους, με φόβο, με αγωνία, με δικά τους άγχοι, πιέζουν στο φόβο ότι μπορεί να χαλαρώσει η διάρκεια της προσπάθειας.

03:18 Πολλαπλασιαστικά λοιπόν αυτή η ένταση δημιουργεί ενοχές στο σκέψι, φοβία στο αποτέλεσμα, αδυναμία στη λειτουργικότητα και τα όρια μπαίνουν στη διαδικασία της αυτοεκτίμησης, που εκεί βάζω αρνητικό βαθμό εγώ στον εαυτό μου. Δηλαδή, πρωτού εισπράξω την ήττα, έχω δεχτεί ότι είμαι ηττημένος. Και ο έφηβος, επειδή είναι σκληρός στις διαπραγματεύσεις του, τον ηττημένο εαυτό του τον βλέπει πολλές φορές αυτοκαταστροφικά.

03:44 Προφανώς υπάρχει μια μεγάλη λανθάνωση στο περίοδος που λέγεται κατάθλιψη και ξέρετε δεν είναι εύκολο να τη διαγνώσουμε στην εφηβεία όπως στην ενήλικη ζωή που υπάρχουν συμπτώματα αδιαθεσία, αδυναμία σκέψης αλειτουργικότητα για τα αρχές του ύπνου η εφηβεία έχει πυκλομορφία στα συμπτώματα της κατάθλιψης που υποβόσκει αλλά και οι γονείς στο άγχος τους δεν μπορούν να την καταλάβουν κρύβεται δηλαδή και καλλιεργείται πολύ πιο έντονα απλώς δεν είναι κρύβεται πολύ Ή σας διακόπτω ακόμη και με μια εμφανώς καλή διάθεση, ας πούμε, από την άλλη πλευρά.

04:16 Με μια αντιδραστική διάθεση. Αντιδραστική. Η καλή διάθεση, στιχώς, δεν υπάρχει. Ο κατασκευός έχει πάντα κακή διάθεση. Την επικαλύπτει, όμως, με συμπεριφορές που και οι γονείς, επειδή έχουν δώσει στόχευση πολύ μεγάλη στο αποτέλεσμα των εξετάσεων, ουσιαστικά, ειδικά η τελευταία τάξη του λυκείου, είναι προθάλαμος εξετάσεων για αυτός που έχει βάλει σκοπό να πάει στο πανεπιστήμιο.

04:38 Εκεί λοιπόν χάνουμε το ρόλο μας δεν καταλαβαίνουμε ότι το παιδί μας είναι πάρα πολύ συμπιεσμένο και ειδικά αν έχει και ένα χαρακτήρα που είναι αυτομομφικός είναι κριτικός, έχει ψηλές απαιτήσεις έχει σημαντικές προσδοκίες. Το άγχος λοιπόν της επίδοσης και ο τρόπος της απόδοσης του είναι πολύ πιο επιθετικός ως προς το αποτέλεσμα.

04:56 Και εκεί βάζει μηδέν, δυστυχώς, ο ίδιος ο εφηβός στον εαυτό του, έχοντας ήδη μπήμεσα στην κατάθλιψη που βλέπει όλο και πιο δύσκολο μέρα με την ημέρα το αποτέλεσμα, βλέπει τον εαυτό του πιο αδύναμο και μη λειτουργικό να φέρει το αποτέλεσμα προς τον εαυτό του, τον ίδιο και προς τους γονείς του. Εκεί φτάνουμε δυστυχώς σε αυτή την απόφαση της αυτοχειρίας.

05:16 Και στην εφηβεία η αυτοκτονία έχει δυναμική στάση. Δηλαδή είναι σκληρή, όπως και στη δρίτη ηλικία. Γιατί είναι μια μεταβατική, πρέπει όπως είπαμε το παιδί προσπαθεί να βρετώνει αυτό του, δεν βλέπει φως, δέχεται την πίεση, οι γονείς αγνοούν την κατάθλιψη, δεν την καταλαβαίνουν, είναι όλοι σε μια φάση στρες. Έρχονται οι εξετάσεις πόσο καλά προετοιμασμένος είσαι Πρέπει να πετύχεις Δεν έχεις περιθώρια να αποτύχεις Που όλοι οι γονείς το θεωρούν αυτό Ένα κριτήριο σχέσης με το αποτέλεσμα Γιατί φοβούνται μη χαλαρώσει το παιδί μας Δηλαδή που είμαι δεν πειράζει Και αν δεν δώσει θα δώσει την επόμενη χρονιά Δεν χαλαρώσει ο κόσμος Φοβόμαστε ότι θα χαλαρώσει Εκεί λοιπόν μπαίνει το αναφορικό φάσμα ότι η κατάθλιψη θα οδηγήσει στην αυτοκυρία, στην αυτοκτονία, η οποία είχε τραγικό αποτέλεσμα εμπροκειμένα.

05:59 Πάμε λίγο πιο πίσω όμως. Θα μας βοηθήσετε να διατυπωθεί πώς εκινεί η υγιή σχέση από την ώρα που γεννιέται το παιδί σε σχέση με τους γονείς. Δηλαδή ποιος είναι αυτό που είναι ο δικός χάρτης των γονέων να δίνουν αυτοπεποίθηση στο παιδί, αλλά με μέτρο, έτσι δεν είναι. Να εμπιστεύονται το παιδί Αλλά είναι πάντα παιδί με μέτρο Πώς αυτή η ισορροπία μπορεί να κατηθεί Να δίνουν λόγο στο παιδί Να έχει γνώμη το παιδί από μικρό Αλλά να μην χάνει ποτέ το δεδομένο Ότι είναι παιδί και ότι είναι σε μια ηλικία Όμως η γνώμη του να ακούγεται Και τέλος Και έχετε το λόγο Πώς καλλιεργείται αυτό που πολλές φορές τα παιδιά ζητούν Το ακούω εγώ από εφηβάκια Και προεφηβείας παιδιά ποιοτικό χρόνο με τους γονείς μας.

06:48 Τα παιδιά έχουν μάθει αυτή την έκφραση. Ποσοτικό και ποιοτικό χρόνο. Γενικά χρόνο. Αυτό αν θέλετε είναι και απειλή. Είναι πολύ εντυπωσιακό να το ακούς από στόματα παιδιών. Πολύ σωστά. Ποια είναι η σχέση με το παιδί μας. Πώς λειτουργούμε πλέον στις φάσεις που το παιδί μας αναπτυξιακά λειτουργεί συνδυόμενο τόσο με το γονεικό του περιβάλλον, όσο και έξω από την οικογένεια με το σχολείο, τη μικρή κοινωνία που οργανώνει πια χαρακτηριστικά δείγματα αναζήτησης του εγώ δηλαδή θέλει να μάθει τον εαυτό του κάνει πειραματισμούς, δημιουργεί σχέσεις, γεφυρώνει συμπεριφορές που πολλές φορές είναι λαθεμένες οι γονείς δεν είναι σε θέση να καταλάβουν τις μεταβάσεις που περνάει το παιδί και ξεκινάει μια σχέση συγκρούσεων ή απάθειας ή αντίδρασης και κυρίως αποφυγής όταν ο γονιός νιώσει ότι δεν είναι ικανός ή δεν ξέρει την επόμενη μέρα πώς θα αντιχειριστεί με το παιδί του ή τι κάνει μεταβιβάζει στον άλλον γονιό το ρόλο ευθύνης και αυτός κυρίως ο πατέρας εισαγωγικά εργάζεται

07:52 φέρει χρήματα στο σπίτι δικαιολογεί τον εαυτό του ότι προσφέρει σε μια οικογένεια αυτό που το έχουμε παγιδεύσει σχεδόν 60 χρόνια και πρωτοσάλτε την ύλη, το χρήμα. Αυτό έχει καταδικάσει δυστυχώς σε μεγάλο ποσοστό το δικαίωμα των ανθρωπίνων σχέσεων. Αν μου πείτε μια λέξη, όλα αυτά που είπατε και βάλατε πολλά νοήματα, είναι η λέξη ψυχοεκπαίδευση.

08:14 Ποιους εκπαιδεύουμε, τους γονείς. Πότε τους εκπαιδεύουμε, από την φάση της εγκυμοσύνης. Είναι το Υπουργείο Υγείας, Ο Υπουργός που πραγματικά είναι μπροστά σε πολλά θέματα τέτοια δίνει το κριτήριο να προσεγγίσουμε ανθρώπους οι οποίοι είναι στην εγκαιμοσύνη άρα ξεκινάει ο γονεϊκός ρόλος. Από την κοίηση η μάνα αισθάνεται μέσα στην κοιλιά της αυτό το κλώτσιμα, το κλώτσιμα της ευθύνης, της συνέπειας, των ορίων και κυρίως της αναπτυξιακής λογικής της δικής της προς το παιδί της.

08:45 από το θυλασμό που μια μεγάλη περίοδο είχε κατηγορηθεί ότι προκαλεί πρόβλημα στη θυλή της γυναίκας μην θυλάζεις, δεν χρειάζεται, δώσε ξανό γάλα έχουμε ξαναγυρίσει πράγματι με μεγάλη προσπάθεια που κάναμε και εμείς οι ειδικοί ότι ο θυλασμός είναι μεταφορά ζωής όχι μόνο γονιδιακή αναγνώριση των σοπιτικού αλλά μεταφορά της ζωής των συναισθημάτων της μητέρας προς το παιδί. Το παιδί στα τρία χρόνια αρχίζει να βλέπει αντικειμενικά τα πράγματα σε έναν βαθύτερο φόβο υποκειμενισμού.

09:14 Δηλαδή πιο απλά το παιδί αντιλαμβάνεται το περιβάλλον του. Το δωμάτιό του, τον πατέρα, τη μητέρα, τις συνδέσεις που έχουν τα μέλη, αν υπάρχουν και άλλα παιδιά, ποιοι μπαίνουν μέσα στο σπίτι, πώς λειτουργούν όλοι μαζί, άρα είναι ένα μέλος της οικογένειας που πια αρχίζει να έχει και γνώμη, να έχει θέση και να διαχειρίζεται με τη δική του αντίληψη τα δεδομένα της ζωής. Ο πατέρας και η μητέρα καταρχήν πρέπει να έχουν ένα αξιακό σύστημα κύριε Πατουσάρτη. Σήμερα δυστυχώς και το λέω μπροστά σας δεν έχουμε σημαντικό αξιακό σύστημα. Το μορφωτικό μας επίπεδο ενώ προχώρησε η χώρα μας ανέπτυξε πάρα πολλά δρόμενα έφερε μια ευημερία η οποία υπερέβαλε βεβαίως τις πραγματικότητες όπως ξέρουμε όλοι μας πέσαμε στην οικονομική κρίση μπήκανε μνημόνια, μπήκανε δύσκολες εποχές αλλάξαν τα δεδομένα που ξέραμε αυτή λοιπόν η ανάγκη να κερδίσουμε χρήματα μετά το 1960 που ο πόλεμος άφησε τα σημάδια του, ο εμφυλίος ο σπαραγμός, οι άνθρωποι λοιπόν ανέπτυξε μια ταχύτητα υπηγνωσιακής αναγνώρισης προς το δικαίωμα

10:13 του να πετύχω και εγώ αν θέλετε σε αυτή τη γενιά ανήκω, να πετύχω τι όμως να πετύχω μια καλύτερη ζωή. Όταν όμως φτάνεις στο σημείο να παντρευτείς πρέπει να έχεις ξεκαθαρίσει μέσα σου ότι το μεγάλο κεφάλαιο που είναι και το νόημα για μένα της ζωής το να κάνεις ένα παιδί, να γεννήσεις ένα κύτταρο δικό σου να το μεγαλώσεις και να το αφήσεις αύριο χωρίς να παρεμβαίνεις συνεχώς και αδιαλείπτως στη ζωή του είναι η δική σου ανάγκη, αυτό πια λέγεται εκπαίδευση.

10:38 Ψυχοεκπαίδευση λοιπόν σήμερα δεν υπάρχει πραγματικά στους νέους γονείς οι οποίοι απεγνωσμένα προσπαθούν να δουν ή μέσα από ειδικούς που έχουν σαφή άποψη πώς θα χειριστούν το παιδί που μεγαλώνει ή μέσα από ανάγκες που προκύπτουν αν δούνε παθολογικές συμπεριφορές του παιδιού τους. Από τα τρία μέχρι τα έξι αναπτύσσονται πολλές συμπεριφορές που ανησυχούν τους γονείς ή κρύβουν το σύμπτωμα ή δεν μιλάνε ξεκάθαρα οι δυο τους. Εδώ θα σας διακόπτω για να σας βάλω ένα ακόμη δεδομένο. Είπατε προηγουμένως και το είχα αφήσει για παρακάτω. Όρια στο παιδί. Αλλά πριν μπουν τα όρια στο παιδί οι γονείς έτσι όπως τους φωτογραφίζετε σήμερα. Αναφέρομαι στους γονείς ηλικίας από 30 έως 50 της εποχής μας.

11:23 Και λίγο περισσότερο. Αν και παρατηρώ βέβαια ότι έχουμε γονείς όλο και πιο υψηλής ηλικίας. Δηλαδή πια βλέπεις πενηντάριδες που συνοδεύουν παιδιά δημοτικού. Και κάνουν δεύτερους κύκλους ζωής. Σωστό. Αυτή η γονής όμως, αυτή η ηλικιακή ομάδα, έχει όρια για τον εαυτό της. Δηλαδή πρέπει να βάλει όρια στο παιδί, αλλά όρια για τον εαυτό της έχει.

11:47 Έχω νιώθει ότι δεν έχει, αλλά περιμένω να το πει ο ειδικός εγώ. Δεν θα διαφωνήσω, δεν θα πω απόλυτα έχει, δεν έχει. Προφανώς, προφανώς. και καταρχήν να σας πω ότι δεν υπάρχει γονιός που θέλει να βλάψει το παιδί του γιατί είναι λάθος δεν υπάρχει γονιός που θέλει να ψηφίσει το λάθος υπάρχει γονιός που αγνοεί που φοβάται να δει την αλήθεια που δεν επικοινωνεί με τον άλλο γονιό και έχουν διαπροσωπικές φορτήσεις τέτοιες που δεν επιτρέπεται να δούμε ξεκάθαρα με τα μάτια μας ο ένας κρατάς τον άλλον το παιδί μας ποιο είναι πώς πάει, τι μηνύματα παίρνει και τι κάνουμε, μεταφέρουμε επάνω στο παιδί μας συμπεριφορές χρεώσεων τρίτων.

12:25 Σχολείο, κοινότητα, συμπεριφορά ανθρώπων που ζουν στο δικό μας περιβάλλον. Ο μεγαλύτερος αδερφός, και εγώ είχα αδέρφια, και μεγάλωσα με τον μεγάλο μου αδερφό με 10 χρόνια διαφορά. Άρα πήρα μηνύματα από τους γονείς μου, οι οποίοι συνέδεσαν την οικογένεια ως μία άρεκτη συνέχεια συνέπειας συμπεριφορών και ευθυνών από τη μικρή μας ηλικία.

12:45 Τότε ήταν πιο αυστηρά τα πράγματα Δεν έκανε καθόλου κακό αυτό να ξέρετε Η αυστηρότητα μέσα στο σπίτι Αν δεν είναι αυταρχικότης Και δεν είναι βία Και κυρίως κακή τιμωρία Παθολογική δηλαδή συμπεριφορά Έχει ρόλο στην ψυχοεκπαίδευση Που είναι τα όρια που είπατε Θα απέτρεπε, το βάζω και αυτό Προς τη ζήτηση που σας αφήνω να τα πείτε Θα απέτρεπε αυτές οι εκδηλώσεις βίας Αν υπήρχε κάποια αυστηρότης Απόλυτα Και εδώ είμαι απόλυτος κύριε Πατουσάλτη Η βία σήμερα που βλέπουμε Είναι παραγωγή αναρχίας Και ανομίας Μέσα στο σπίτι Όταν ο πατέρας μου είναι άνομος Η μάνα μου είναι αναρχή Αναρχή έχει να πάρει να βάλει μολότοφ Να μην δέχεται τον εαυτό της Να αισθάνεται ότι η άλλη φταίνε Γιατί ξέρετε αναπτύξαμε μετά τη δεκαετία του 60 Την ανάγκη μιας ευμάρειας Που οι στερημένες γενιές και πόλεμος έφερε ως απέτηση, αλλά βγάλαμε μια παθολογική συμπεριφορά που χάθηκαν τα όρια.

13:42 Ο δικαιωματισμός. Το έχω πάντα δίκιο. Ότι η απέναντί μου είναι λάθος. Ότι εγώ ξέρω καλύτερα από σένα. Ότι αυτό μου ανήκει. Δεν μπορεί να με το στερίζεις εσύ. Αυτό δυστυχώς καλλιεργήθηκε και πολιτικά, και κοινωνικά, και λειτουργικά. και μείωσε σοβαρά το κόστος της συνέπειας προς την ευθύνη που η εκπαίδευση απαιτεί στα όρια των συμπεριφορών μας.

14:02 Όταν μεγαλώνεις σε ένα σπίτι που ο καθένας κάνει ό,τι θέλει, είσαι ελατρεύει ένα δίκτυο που σε θεωρεί ότι είσαι μοναδικός, τρομερός, πάρα πολύ έξυπνος και συνειδητοποίησες κατά στιγμή στην κοινωνία ότι δεν είσαι αυτός που οι γονείς σου σου έκτισαν στο μυαλό, τότε συγκρούσουμε τον εαυτό σου οπότε ή θυμώνεις και πας σε μια ψυχική ιδιαίτερα αρχή όταν υπάρχει και υπόστρωμα και γονιδιακή επιβάλληση που αυτό είναι μια άλλη σελίδα είτε πας σε μια αντιδραστική συμπεριφορά εκλογή κεύσης που είναι ο θυμός, η επιθετικότητα, το αίσθημα της αδικίας ότι δεν με καταλαβαίνουν οι άλλοι και εγώ αξίζω, είμαι ξεχωριστός Άρα δημιουργούμε από το γονεϊκό μας δίκτυο είτε την υπερπροστασία που το παιδί μας εκλαμπρίνεται σε μια θεωρία του μη εφικτού που δεν είναι το αληθινό είτε πάμε στην αποφυγή.

14:48 Δηλαδή δεν θα μπλέξω με το παιδί μου. Και όταν πάμε στο σχολείο, η ψυχοεκπαίδευση των γονιών που από τα τρία χρόνια το ξαναλέω απαιτείται να είναι συστηματική όταν ήμουν υπεύθυνος συγχωρημένης και πραγματικά πολύ σημαντικής υπουργού παιδείας Μαριέτας Γιάννακου είχα πάει στη Γαλλία και είχα φέρει ένα πρόγραμμα για τα θέματα αγωγής υγείας ψυχικής και σεξουαλικής αγωγής υγείας και τι έκαναν οι Γάλλοι το αυτονόητο ότι ο γονιός πάει σχολείο μια φορά του μήνα ένας γονιός εκ των δύο είναι υποχρεωμένος στο σχολείο που φυτά το παιδί του να βρίσκεται σε μια εκπαιδευτική συνεχή προσπάθεια με απλά λόγια όχι στη συνεδρίαση του συλλόγου Όχι, όχι, όχι.

15:26 Ούτε σε επικοινωνία με τον εκπαιδευτικό σχολείο. Να καθίσει ο ίδιος στο θρανία δηλαδή. Ναι, ναι. Να καθίσει στο μάθημα που αφορά τους γονείς. Μάλιστα. Μαζί με άλλους γονείς. Γιατί ξέρετε αυτό που λέμε η ομαδική συνοχή είναι μια πολύ καλή απάντηση των ορίων της πραγματικότητας. Ακούν τι λέει ο άλλος. Εγώ τι καταλαβαίνω.

15:44 Πώς σκέφτομαι. Πώς επικοινωνώ με τον δάσκαλο. Μέσα στα μαθήματα αυτά μπαίνουν και οι δάσκαλοι. Δεν είναι μαθήματα κατακραυγής ή χρεώσεων ή ενοχών. Είναι μαθήματα διαχείρισης. Για τα πάντα σήμερα, αν θέλετε, αυτό που βλέπουμε στην κοινωνία μας είναι η έλλειψη διαχείρισης της διαπραγμάτευσης που εγκέφαλος το απαιτεί ως προϋπόθεση της ύπραξής του για να μην μπερδευτεί, για να μην κάνει ανισόρροπες συμπεριφορές που παράγει το θυμό, την επιθετικότητα και τη βία.

16:10 Αυτή λοιπόν η συλλογιστική ξεκινάει από τα μικρά χρόνια Πρέπει να υπάρχει μέσα στο σπίτι οργανόγραμμα Πρέπει να έχουμε αυστηρότητα, όχι αυταρχικότητα, όχι βία Αλλά όρια που δεν μπορεί να τα παραβεί στα όρια Αν τα παραβεί στα όρια θα έχει συνέπειες Υπάρχει λέξεις μέσα στο σχολείο, συνέπεια Το κόστος δηλαδή Το ότι το παιδί ας πούμε σε μια ηλικία πέφτει έπινο 8.30 Άντε το αργότερο 9 το βράδυ είναι μια εκδήλωση αυτής της συμμόρφωσης.

16:39 Αντρεπής, συμμόρφωσης, βέβαιως. Και ενός κανόνα, ας πούμε. Νομίζω αυτό που λέτε είναι πρέπει να έξω τη βρύση για να πιει ένα ποτήρι νερό. Δηλαδή το παιδί αν αισθάνεται ότι μπορεί να κάνει ό,τι θέλει και δυστυχώς το έχουμε χάσει αυτό το κομμάτι, τα σπίτια μας έχουν γίνει περισσότερο παιδοκεντρικά παρά γόναιο κεντρικά. που ο γονιός έχει τον κυρίαρχο ρόλο σε συνεννόηση με τον άλλο γονιό που ποσοστό παιδί καταρχήν πρέπει να έχουν σύμφωνη γνώμη.

17:01 Για φανταστείτε να λέω εγώ α ή να κάνω να λέει β το παιδί μου διαντιλαμβάνεται να είναι αβ αλλά βγάζει γ. Πρέπει λοιπόν πρωτού μιλήσουμε στο παιδί μας να έχουμε συνεννόηθει εμείς οι δύο πώς συμπεριφερόμαστε, ποια προβλήματα βλέπουμε πού διαφωνούμε, πού συμφωνούμε και ποια στρατηγική ακολουθούμε στα δύσκολα χρόνια από τα τρία που μεγαλώνει το παιδί με κυρίαρχη ηλικία 6 με 16.

17:24 Εκεί πιστέψτε με, ό,τι λάθη κάνουμε, δυστυχώς θα τα εισπράξουμε πολύ άσχημα. Και στη ζωή του παιδιού μας. Δηλαδή 6 με 16 είναι μια σημαντική περίοδος γιατί καταρχήν το παιδί μου με μαθαίνει ποιος είμαι εγώ ο γονιός του. Κάποια φορά δεν λέμε στο παιδί μας ποιοι είμαστε, τι δουλειά κάνουμε, τα δικά μας βιώματα. και όταν είμαστε ανοιχτοί στο παιδί μας μπορείτε να πείτε στην αρχή να αμφισβητεί θυμάμαι έλεγα με τον γιώ μου εγώ διάβαζα με λάμπα στο χωριό για να μπορώ να πάω στο πανεπιστήμιο το καλοκαίρι στη Γεφαλονιά που πήγαινα διαβάζαμε λάμπα και μου λέει ρε μπαμπά τώρα διαβάζατε με λάμπα και όμως ναι διαβάζαμε λάμπα γιατί αυτή η λάμπα ήταν για μένα το φως από την άλλη πρέπει να ξέρει το παιδί μας ότι δεν είναι ο αρχηγός του σπιτιού.

18:02 Δηλαδή, ό,τι απόφαση παίρνουμε δεν το ρωτάμε το παιδί μας. Οι αποφάσεις του παιδιού μας δεν ρωτάνται ποτέ. Του δίνουμε τις ανακοινώσεις μας, τα αποτελέσματα. Πάντα φυσικά σε μια συνένεση σκέψεων, λειτουργικών συμπεριφορών και κυρίως στη αλήθειας. Μια λέξη που πρέπει επιτέλους να την κατανοήσουμε που εγκέφαλος τη χρειάζεται ως αποτέσμα σκέψεων και ορίων είναι η αλήθεια. Στο παιδί όταν αρχίσεις και λες ψέματα όπως και σε κάθε άνθρωπο όταν λες ψέμα το ένα ψέμα θα φέρνει το άλλο για να καλύψει το προηγούμενο και το επόμενο και το ούτω κατεξής. Άρα δημιουργείται ένα σφαβλός κύκλος.

18:33 Και τι χάνουμε? Χάνουμε τη γονεϊκή αξιοπιστία. Το παιδί μας δηλαδή αρχίζει και μας αμφισβητεί. Δεν μας πιστεύει. Και αρχίζουμε να λέμε συγγνώμη παιδί μου έκανα λάθος. Πρέπει να το πούμε μια φορά, άνθρωποι είμαστε, δεν είμαστε τέλειοι, όταν στο παιδί συνέχεια με θεωρεί λάθος, δεν θα με ακούει, δεν θα με υπολογίζει, δεν θα με δέχεται.

18:51 Και μετά τα 16 θα με απορρίψει πλήρως, γιατί στην εφηβεία η πρώτη μεγάλη απόφαση της εφηβείας είναι να γκρεμίσουμε το πρότυπο, που είναι ο γονιός. Αναπτύσσω μια τέτοια σχέση που προφανώς δεν είναι φίλος μου, είμαι γονιός του, πάντα θα πρέπει να το... Αυτό είναι πολύ κασοστό. δεν είμαστε φίλοι στα παιδιά μας ποτέ. Είμαστε μόνο γονείς.

19:12 Αλλά όμως είμαστε ανοιχτοί στο να φτιάχνουμε μια ατμόσφαιρα φιλικής επικοινωνίας για να μας έχει εμπιστοσύνη να μας πει. Συντροφικής επικοινωνίας. Συντροφικής. Ξέρετε η λέξη συντροφικότης. Είναι το μεγαλύτερο αγαθό των συναισθημάτων μας. Όταν είσαι συντροφικός όχι μόνο με τον άνθρωπό σου είτε ερωτικά είτε σεξουαλικά. Ψυχικά.

19:30 Η στροφική σχέση διαμορφώνεται μέσα σε ένα σπίτι που το παιδί μου παρνεί παραστάσεις θετικής ψυχολογίας. Μα θέλει να γελάει, ξέρετε μέσα στα σπίτια το γέλιο. Αν σας έκανα μια ανάλυση τι σημαίνει γέλιο, πόσο στον εγκέφαλο αποτυπώνεται το γέλιο ως μια απόλυτη έκφραση συναισθηματικής αναγνώρισης και οριμότητας διαχείρισης του εγώ που ο άνθρωπος έχει το αίσθημα να αντιλαμβάνεται, να επικοινωνεί, να εκφράζεται, να θυμώνει λιγότερο.

19:58 ο θυμός δεν είναι όπλο δικαίου είναι άμυνα αδίκου ούτε εργαλείο πολιτικής όχι όχι ποτέ και ποιος θυμώνει ο αδύναμος θυμώνει άρα κτίζω ένα θυμωμένο εγώ γιατί είμαι αδύναμος ακόμα κι ένας που διευθύνει μια επιχείρηση όταν είναι αυταρχικός ή βριστικός τιμωρητικός αυτός ο άνθρωπος είναι αδύναμος δεν μπορεί να πείσει το σύστημά του ότι είναι ικανός ότι είναι ηγέτης του είναι λίντερ και πάνω εκεί κτίζει μια παθολογία νευρώσεων ή διαταραχών που θα ξασπάει και στο σπίτι και στη δουλειά του και στο κοινωνικό σύστημα.

20:29 Άρα λοιπόν, μέσα στο σπίτι το παιδί μου μαθαίνει να επικοινωνεί και μαθαίνει να επικοινωνεί από μας. Καταρχήν μας μιμείτε και ξέρετε ότι το μεγάλο όπλο της μίμησης είναι εργαλείο να το δώσουμε και στη σχολική κοινότητα. Οι άνθρωποι που σας ζητούν τις συμβουλές σας ποια είναι οι ανάγκες της εποχής. Κατά την εμπότη χαίρομαι που βλέπω περισσότερους γονείς τα τελευταία χρόνια.

20:52 Και αυτό θέλω να το αναγνωρίσω, ότι οι νέοι άνθρωποι, αυτοί που είναι 35, 40, 50 ετών... Δεν φοβούνται να έρθουν στο γιατρό πάντως. Το είπατε πολύ ωραία. Δεν φοβούνται, δεν μπλοκάρουν στο στίγμα. Ξέρετε ότι η ψυχιατρική, η ψυχολογία έχει ένα στίγμα. Και η φαρμακοθεραπεία. και όμως έχουμε μια πολύ μεγάλη αύξηση των ψυχικών διαταραχών τα τελευταία 30 χρόνια.

21:13 Και φοβάμαι ότι θα αυξηθεί πίσω από την υπήρεια ουσιών που είναι οι άνθρωποι όλο και πιο πολλοί τι ζητούν, τη χαρά, την ειδονή, την ικανοποίηση μέσα από τρόπους που η διαπροσωπική σχέση είναι φτωχότερη. Δηλαδή δεν να πάει σε έναν άνθρωπο και να του πεις «Θέλω, μου αρέσεις να βρεθούμε, να γνωριστούμε, να πιούμε έναν καφέ».

21:32 Ο φόβος, η άρνηση, η ναρκισιστική αντίληψη που περνάει και στα παιδιά μας, γίνεται μια απομόνωση. Και πολλοί άνθρωποι μπαίνουν σε μια ανικανοποίητη αναζήτηση που εκέρχεται η ουσία, ο φόβος της απόρριψης του άλλου, το αίσθημα ελλείμματος, ότι δεν είμαι ικανός, υπάρχει και μια αυτοτιμωρητική στάση που είπαμε και στην αρχή της συζήτησης, σε ένα βαθμό αυτοελέγχου όμως που βάζουμε αρνητικό βαθμό στον εαυτό μας.

21:58 είτε υπερβάλλουμε μέσα από ένα σύστημα που μεγαλώσαμε που δεν μας έχει δώσει αξίες και οράματα που σήμερα το ζούμε λίγο στην εφηβεία και με τα εφηβική πρώτη ενήλικη περίοδο της ζωής. Άρα οι γονείς που έρχονται και πραγματικά αυτό το θεωρώ σπουδαίο κομμάτι δεν τρέπονται να μιλήσουν βλέπουν πολλές φορές προβλήματα στα παιδιά τους είτε αφορούν και την σεξουαλικότητά τους είτε την συναισθηματική τους αντίληψη ακόμα και τις επιδόσεις στη σχολική κοινότητα.

22:25 Και κυρίως από 14, 15, 16, 17 που είναι χρόνια συμπιεστικής αναγνώρισης προς την τελική φάση των εξετάσεων, οι γονείς είναι πολύ αλέρτες, έχουν μια εγρήγορση στο πώς το παιδί μας σκέφτεται, απαντάει, συμμετέχει και λειτουργεί. Βεβαίως, η βάση πάντα των δεδομένων είναι ότι η καλή γονεϊκότητα δίνει τη συντροφικότητα των δύο ανθρώπων που έγιναν γεννήτωρες, έγιναν γονείς και συνδέονται με το παιδί τους στην ανάγκη να του δώσουν την πραγματική ιδιάσταση της ζωής που είναι μία.

22:56 Αύριο να είναι αυτόνομο το παιδί όταν εσύ είτε υπάρχεις δεν υπάρχεις δεν θα σε χρειάζεται. Αυτή η διαδρομή είναι μεγάλης αξίας για όλους μας που κάναμε παιδιά και κάνουν παιδιά στην Αγία παρότι η σύγχρονη κοινωνία δεν γεννάει. Ο δυτικός κόσμος έχει φτάσει σήμερα σε μια εγωπαθητική στάση φόβου ευθυνών του, με το κομπιούτερ του, με το καλό του αυτοκίνητο, με το μισθό που παίρνει με το χώρο του που δεν θέλει να μπει να το χαλάσει. Να ζήσει με τον εαυτό του.

23:27 Να ζήσει με τον εαυτό του. Γιατί η ζωή είναι μία όπως η δραματικότητα κύριε Πανασάτα. Αυτό είναι το θέμα. Και ξέρετε πότε το καταλαβαίνει. Όταν φτάσει στη μέση ηλικία. Η μέση ηλικία και τα δύο φύλλα σηκώνουν μια σημαία που δυστυχώς είναι κόκκινη πολλές φορές. και εκεί έρχονται εστωσμένα και σήμερα οι άνθρωποι δεν γυρνούν και θέλω να το πω αυτό ότι στη μέρα δεν είναι οι άνθρωποι με τα παλιά ρούχα αφημένοι που δεν πλαινόντουσαν, μύριζαν γεροντήλα αν θυμάστε δηλαδή άνθρωποι που είχαν αφαιθεί, εγκαταληφθεί στο περιθώριο αναμονής του θανάτου σήμερα είναι οι άνθρωποι εκεί εργάζονται, είναι άνω των 60, των 70, είναι παραγωγικά τα μυαλά τους έχουν ανάγκη να είναι μέσα στον κοινωνικό τρόπο ζωής διαμορφώνουν νέες σχέσεις και νέες γνωριμίες και αυτό είναι πάρα πολύ σωστό αρκεί να μην είναι μόνη η μοναξία είναι θάνατος είναι κατάθλιψη, αργός θάνατος, άνοια γιατί μεγαλώνοντας ο κεφαλός μας δυσπραγεί αγκιακά γίνεται δυσλειτουργικότερος δεν έχει την πλαστικότητα που έχει σε έναν νέο άνθρωπο

24:22 άρα όταν έχουμε συνδέσεις έχουμε τη δυνατότητα να είμαστε πιο ξύπνοι αφιπνισμένοι και παραγωγικοί όσο φονοκένα είμαστε άρα εάν κάποιος άνθρωπος ομιγένητο χάσει το σύντροφό του είστε υπέρ της άποψης ότι πρέπει να καλλιεργήσει αμέσως μια καινούρια συντροφικότητα και το υπογράφω ναι πρέπει να μην παρετηθεί ξέρετε εδώ καλό και τα παιδιά μπορώ να πω μια εικόνα είδα μια από τις πιο ευαίσθητες ταινίες που έχω δει τα τελευταία χρόνια έπαιζε ο Ρέτφορντ και η Τζέιν Φόντα Συγκρονιστικά πανέμορφη, γλυκύτατη, ανθρώπινη βαθιά ταινία Η Τζέιν Φόντα έχει μείνει χείρα Και καλεί τον γείτονα Δεν θυμάμαι τώρα, μπορεί να είχαν κάποια σχέση Πιο παλιά, αλλά δεν μας ενδιαφέρει αυτό Καλεί τον Ρέτφορτ να κοιμηθούν μαζί Γιατί θέλει έναν άνθρωπο στο κρεβάτι Του εξηγεί ότι δεν θέλει να κάνει σεξ Δεν είναι το πρόβλημα της να κάνει σεξ Αλλά θέλει να έχει έναν άνθρωπο στο κρεβάτι Αυτή είναι η νέα, αν μπορείτε να οικοδομήσετε την αποψή σας.

25:19 Αυτό είναι σαν το νερό που πίνουμε. Η συντροφικότητα στην τρίτη ηλικία. Και όσο μεγαλώνουμε, τι έχουμε. Έχουμε το φόβο του θανάτου. Και το φόβο της ανυμπόριας. Για ένα άνθρωπο μεγαλώτερο αυτό από τον θάνατο. Το χώμα είναι η ανυμπόρια. Ναι, η ανυμπόρια όμως επίστελει παρέα. Σήμερα οι μεγάλες κοινωνίες, οι απρόσωπες αστικές κοινωνίες, δυσυχώς έκτισαν πολύ ωραία σπίτια έδωσαν μεγάλη λειτουργικότητα στους ανθρώπους τους απομόνωσαν όμως δεν υπάρχει γειτονιά οι παλιές ελληνικές ταινίες που φαντάζομαι θα βλέπετε φωτογραφίζουν φτωχές εποχές όμως οι άνθρωποι ήταν πιο αυθόρμητοι ήταν πιο πραγματικοί και περισσότερο αληθινοί στο να μοιράσουν να επικοινωνήσουν, να εκφραστούν σήμερα αυτό θεωρείται αδυναμία Δηλαδή φτιάξαμε έναν τρόπο νευρωσικό εγκέφαλο Έναν αχώδη εγκέφαλο που τελικά τι κάνει Καταλαμβάνει μηνύματα ότι πρέπει να είναι ικανός Πετυχημένος, μοναδικός, ξεχωριστός Και να μην δείξει ποτέ αδύναμος Πόσοι και πόσοι στις παρέες μας άνθρωποι Μένουν με 500 και 600 τετραγωνικά μέτρα

26:20 Μην πω και παραπάνω Διαπιστώντας ότι τα παιδιά έφυγαν Και λένε ήδη τώρα εμείς τι κάνουμε σε αυτά τα 600 και 700 μέτρα σπίτια με το τριώροφο που ανέβω κατεβαίνει το ασανσέν. Το λέω με αγάπη επειδή το συζητούν δίπλα μου. Και επικοινωνούν μέσω τηλεφώνου. Της εσωτερικής τηλεφωνικής σύνδεσης και τη βαριούνται ένας είναι κάτω, ένας είναι πάνω και το καθεξής. Ναι, αυτά είναι φαινόμενα της μεταπολεμικής εποχής του νεοπλουτισμού που και η Ελλάδα έζησε πολύ έντονα τα χρόνια αυτά και η απληστία αν θέλετε και η αγορά των συναισθημάτων μες στην ύλη. Γιατί το παιδί πολλές φορές να σας πάω στο παιδί δεν θέλει πλούτο. Θέλει το είπατε στην αρχή στο εισαγωγικό.

26:58 Θέλει συναισθήματα. Και ποσοτικά και ποιοτικά. Και κάτι ακόμη που έχω παρατηρήσει από τη δική μου εμπειρία θέλει αυτό που συζητούμε και στην πολιτική. Σταθερότητα. Δηλαδή δεν θέλει μετακομίσεις. Αυτή είναι η γειτονιά. Τελειώσαμε. Παρότι έχουμε μεγάλο ποσοστό χωρισμών σήμερα βγήκε και νομικά ένα δικαίωμα και των δύο γονιών η συνεπιμέλεια, γιατί δεν δικαιούσες εσύ απριόρι, αν και θα σας πω και το λέω ξεκάθαρα ως γιατρός, είναι λάθος ένα μικρό παιδάκι να πηγαίνει να ζει με τον πατέρα και ο πατέρας λησαλέα να θέλει να τον κόψει από τη μητέρα.

27:36 Και ότι δεν μπορεί να χειριστεί τα συναισθήματα που η φύση έχει προσδώσει στη μάνα, η οποία είναι η δημιουργός της ζωής. Αλλά δεν μπορεί εγώ ως πατέρας, πατέρας επειδή έχω θέματα με τη μητέρα που με κατέληψε ή με χώρισε ή δεν ήταν σωστή απέναντί μου για χύψιο μεγαλόγους, να την τιμωρήσω απειλώντας την, θα βάλω ένα πολύ καλό δικηγόρο γιατί έχω και χρήματα, να σου πάρω το παιδί.

27:56 Ή μου έρχονται υπόσχεσες φωτογραφίες και μου λέει δώσ' μου ένα χαρτί ότι δεν είναι καλά. Αυτό είναι εντελώς ανήθικο. Να υπογράψεις τέτοια θέση με σκοπιμότητα να σε τιμωρήσω επειδή με χώρισες και να έχω εγώ την επιμέλεια του παιδιού. Αυτή την αγκοπάθεια γι' αυτό είπαμε ότι η ψυχοεκπαίδευση είναι εκβάθρον αναγκαία υπόθεση γιατί αύριο η ζωή μας δεν ξέρει τι θα φέρει αλλά να έχουμε τη δυνατότητα να χειριστούμε όχι μόνο τα παιδιά μας αλλά τους εαυτούς μας. Τόσο μεγαλώνουμε αυτό που είπατε το μαξιλάρι δίπλα με έναν άνθρωπο, αν δεν είναι άδειο είναι μοναξιά. Άρα πρέπει να έχει έναν άνθρωπο δίπλα που τον έχω επιλέξει.

28:30 Γιατί το λέω αυτό, γιατί τα θέματα του εγκεφαλικού εκφυλισμού είναι πια μια αρρώστια ίσως και πιο πάνω και από τον καρκίνο. Βεβαίως. Οι μορφές του καρκίνου δόξα τω Θεώ η επιστήμη τις αντιμετωπίζει αλλά με την άνοια και τα υπόλοιπα έχουμε θέματα. Η άνοια είναι μια συνέπεια του χρόνου. Η αγκιακή άνοια. Δεν μιλάω για την Αλσχάιμερ. Η Αλσχάιμερ είναι Είναι προεκφυλιστική νόσος, διόγκέφαλος καταστρέφεται από το β' αμυλοειδές που σιγά σιγά δυστυχώς σου δημιουργεί σοβαρά γνωστικά προβλήματα και καταλήγεις πιο γρήγορα και στον θάνατο με πολλές άσχημες εικόνες.

29:04 Η άνοια όμως είναι μια αγκιακή δυσπραγία που τα αγκία μας δυστυχώς με τα χρόνια δημιουργώντας τις λειτουργίες δίνεται αλλά όσο πιο πολύ συνδέεσαι με ανθρώπους και η μοναξιά της ρητής ηλικίας είναι πάρα πολύ σκληρή. Η κοινωνία να αντιμετωπίσει αυτό το πράγμα. Υπάρχει βία για ποιο άνθρωπος αυτός είναι αδύναμος και γίνεται και δίστροπος και πολλές φορές προσπαθεί να κρατήσει τα παιδιά του με νοσήματα.

29:31 Πονάει η κοιλιά μου, ζαλίζομαι και πάει ο γιος να σε πάνε στο νοσοκομείο και ξανά και αρχίζει να γίνεται βαστανιστική η ζωή του ταλαιπωρώντας και τα παιδιά του τα οποία τα θυμώνει σε έναν βαθμό. Γιατί τα παιδιά τα έμαστε τον έχουν απομονώσει, τον έχουν κλείσει. Δηλαδή έχουν ανθρωπιτρή της ηλικίας και λέω είμαι χείρα ή είμαι χείρος.

29:47 Η ζωή σου παρακάτω ποια είναι, πώς είσαι, πώς αισθάνεσαι, τι βλέπεις να έρχεται. Και λέει μα ο γιος μου γνώσα μια κυρία, μα να το πω στο γιο μου. Μα φυσικά, γιατί, είσαι ένοχος, κάνεις κάτι κακό, ανήθικο. Είσαι έτσι που η ζωή σου επιτρέπει όταν είσαι καλά να έχεις μια παρέα. γιατί κατά ψέματα η σεξουαλικότητα στη μεγάλη ηλικία συνδέεται απόλυτα με τη στροφικότητα.

30:09 Δεν έχει καμία σχέση με το πάθος των νέων, την έντονη αναζήτηση της ειδονής που βλέπουμε στα 30, 40, 50. Μετά τα 70 που πάμε στην τρίτη ηλικία ουσιαστικά, η οποία μας έδωσε πέντε χρόνια ακόμη, δηλαδή η μέση ηλικία είναι 50 με 70. Η τρίτη ηλικία είναι ανώ των 70, που οι νέοι άνθρωποι είναι όμορφοι, ελκυστικοί, και γυναίκες και άνδρες γοητευτική η συντροφικότητα κυριαρχεί πάντα αν θέλετε και η ίδια η σεξουαλικότητα για να βάλω μια πινελιάκια από αυτό είναι κομμάτι της συναισθηματικής λειτουργικότητας δεν είμαστε ζώα έχουμε ανώτερες απαρτιώσεις, έχουμε εγκέφαλο που σκέφτεται, εκφράζεται, λειτουργεί μέσα από εμάς άρα όσο του δίνουμε τροφή συναισθηματικής λειτουργικότητας τόσο και αυτός χαίρεται μαζί με εμάς και έχουμε και καλύτερη βιολογική υγεία.

30:53 Ο COVID, αν δείτε μελέτες που έχουν βγει, ταλαιπώρησε περισσότερο ανθρώπους που είχαν κατάθλιψη. Είχαν αφίστον εαυτό τους. Είχαν υπέρταση, ζαχαρόδι διαβήτη, παχυσαρκία. Άρα είχαν ήδη γεράσει βιολογικά και ο COVID ως αγκιακός ιός, γιατί χτύπησε τα αγκία μας, θύμισε πολύ, προκάλεσε συνέπειες και σκότωσε πολλούς ανθρώπους οι οποίοι είχαν ήδη χάσει λίγο το νόημα της υγείας και της ζωής τους.

31:18 Στα παιδιά όμως που είναι και το ζητούμενο απέναντι στο θυμό και τη βία. Τα παιδιά πρέπει μέχρι 15-16 χρονών να είναι σε έναν απόλυτο έλεγχο. Και εδώ θα σας πω ότι οι γονείς πρέπει να έχουν το κριτήριο της αναγνώρισης της ζωής του παιδιού τους μέχρι 16 ετών ελεγκτικά. Το ελεγκτικά δεν σημαίνει τιμωρητικά, ούτε βασανιστικά, ούτε να μη σέβομαι την προσωπικότητα του παιδιού το δικό του δωμάτιο και αυτό έλεγα ότι πολλές φορές μου λένε το παιδί μου είναι 7 χρονών και κοιμάται μαζί μας γιατί κοιμάται μαζί σας τώρα μπορεί να μωρώ να μην το χαρώ μετά θα μεγαλώσει δεν θέλει να με δει δηλαδή συγχαίει ο γονιός εκλογικεύοντας υποκειμενικά το δικό του αίσθημα να κοιμάται μαζί μου μαμά κοιμάται το παιδί μέσα στο δωμάτιο εσείς οι δύο πια τελικά τι είστε Ποιοι είστε, πόσο αλλάζει αυτή η σχέση Άρα θέλει δωμάτιο το παιδί Και μέχρι τα 15 να ξέρουμε Πώς κινείται η ζωή του Και όχι ψηφιακά δίκτυα Ο Πρωθυπουργός για μένα πολύ σωστά και σοφά Βάζει από το 1η Αυγό του 1927

32:16 Μια διάταξη Ότι θα απαγορευτεί Ο μηχανισμός ψηφιακών δικτύων Σε παιδιά μέχρι 15-16 ετών Τι λέτε στους γονείς να το εξηγήσουν γιατί το απαγορεύουν από μικρή ηλικία. Δηλαδή να μην δώσουν το κινητό σε αυτή την εικόνα που συναντούμε την ώρα που το παιδί είναι όλοι μαζί σε μια έξοδο. Τώρα την άλλη σουφή φράση. Αν ο γονιός πρέπει να εξηγεί στο παιδί του.

32:40 Βεβαίως. Το όχι πρέπει να έχει συνέπεια. Από μωρό. Από εκείνη την ηλικία που νομίζουμε εμείς όταν καταλαβαίνει και καλά. Προσέξτε. Μέχρι τα τρία χρόνια οι αντιδράσεις του είναι μιμητικές, είναι εγωκεντρικές και περίεργες. Αυτή είναι η φύση του. Όσο μεγαλώνει το παιδί, τι κάνει, οργανώνει την πραγματικότητά του. Δηλαδή συνδέεται.

32:57 Καταρχήν με τους γονείς, αλλά θέλουν χρόνο οι γονείς με το παιδί, καταρχήν να είναι ευχάριστη η συσχέτιση, να μην είμαστε από την αρχή τιμωρητικοί, να φωνάζουμε μία αυτό, μία εκείνο, μία το άλλο. Αλλά όταν πάω εγώ σε περιοχές ενός εστιατορίου πρέπει να μάθουμε ότι η λέξη αγωγή και η πρωτοσάλτητη είναι κομμάτι της ζωής μας. Γιατί άνθρωποι που θα φάει σφαλιάρες και το λέω λίγο πιο λαϊκά, θα κτυπηθεί από ανθρώπους οι οποίοι θα το δουν ότι είναι ανάγωγος και δεν θα τον εκτιμήσουν, δεν θα τον συμπαθήσουν, όσο γνώση και να αποκτήσει, όσο γνώση και να μιλάει.

33:33 Η συμπεριφορά του ανθρώπου καθορίζει υπραξιακά τον εαυτό του σε ένα σύστημα το οποίο Θες δεν θες θα υποχρεωθείς να του επιδιτήσεις με κανόνες, με όρια και με αναγνωρίσεις προτύπων που η ζωή θα σου δώσει το δικαίωμα να εκφράσεις με δυνατότητα δικής σου επιλογής. Δηλαδή πιο απλά πρέπει να έχεις ευφυγία, συναισθηματική, λειτουργική να καταλάβεις ποιος είσαι όσο μεγαλώνεις.

33:58 Ο γονιός επίσης πρέπει να βάλει μια ξεκάθαρη σελίδα ότι σου εξηγώ γιατί σ' αγαπώ και αυτό το σ' αγαπώ έχει μεγάλη σημασία. Ωραία, εδώ, σου εξηγώ λοιπόν ότι αυτό το μηχανάκι την ώρα που τρώμε δεν θα το πάρεις. Θα έχεις το χρόνο σου να παίξεις, αλλά δεν θα συνδεθείς κι ας είναι η υφαρέα συνδεδεμένη. Πρέπει να υποθεί κάτι τέτοιο, διαδικτυακά συνδεδεμένη εννοώ.

34:20 Ο έξινος γονιός δεν έχει εφαρμόσει αυτή την πολιτική πριν. Από την αρχή δεν παίρνει το μηχανάκι ο γιος και η κόρη. Αν του το δώσεις μετά δεν πρέπει να το πάρεις. Η δύναμη του γονιού είναι να μείνει τυφή για να ξανακερδίσει Δεν τρώει το παιδί ή τα παιδιά με το κινητό τους ακουμπισμένο σε κάποιο ποτήρι Ενώ είναι όλη η οικογένεια μαζί Ναι, αυτό και λέμε ότι η συμφωνία είναι μια συγχωρία Ούτε μόνα τους όμως, ας πούμε τα παιδιά τρώνε μόνα τους Γύριζουν από το σχολείο και λείπει ένας από τους δυο γονείς Ούτε μπροστά σε μια τηλεόραση Ούτε μπροστά σε μια τηλεόραση Κάνει τον σύνδρομο της υπερφαγίας.

34:51 Είναι κλειστή η τηλεόραση. Είναι κλειστή η τηλεόραση. Αν και σήμερα να ξέρετε τα πιο πολλά σπίτια, δυστυχώς, στις μεγάλες αστικές πόλεις δεν έχουν κουζίνα. Δείξου να το ξέρετε. Οι άνθρωποι τρώει ο καθένας όποτε θέλει. Ένας μπαίνει, ένας βγαίνει. Στο όρθιο, ένας άντουις. Είναι μέρος του καθιστικού η κουζίνα. Ας πούμε το κυριακάτικο, εγώ που θυμάμαι από τη δική μου την οικογένεια, το κυριακάτικο με σιβουλνό φαγητό ήταν ιερό.

35:12 Ήταν η στιγμή που γελάγαμε, που είχαμε απόψεις, που μιλάγαμε, που είμαστε παιδιά. Η φράση είμαστε παιδιά χάνεται σήμερα στην εποχή μας κύριε Πανασάρτη. Τα παιδιά μας από 11-12 ετών τα κάνουμε ενήλικες. Δεν τα αφήνουμε να ζήσουν ως παιδιά, να οραματιστούν, να ονειρευθούν, να έχουν αθωότητα. Πώς γίνεται αυτό κύριε Σκητή Με το να καταλάβουμε ότι ο χρόνος δεν μας απειλεί Η πίστοση χρόνου της ζωής Δεν σου βάζει ένα όριο ξεκάθαρο μπροστά Πρέπει να το υπηρετήσεις Σαν να λύγει ένα γραμμάτιο που πρέπει να πληρώσεις Το κάθε παιδί δεν έχει το ίδιο ρολόι Ένα παιδί θέλει πιο πολύ χρόνο για να μεγαλώσει Ένα άλλο θέλει λιγότερο Μας δείχνει το παιδί και αυτό είναι η ικανότητά μας να καταλαβαίνουμε το δικό του αντιληπτικό πεδίο.

35:52 Πώς μας μιλάει, τι τον προβληματίζει, αν διαβάζει βιβλία, αν ακούει μουσική, αν δεν είναι ένα παιδί παγιδευμένο μέσα στην έμπρος των ψηφιακών δικτύων, που θα σας το πω ξεκάθαρα και πολύ ρεαλιστικά, χάνουμε το μυαλό μας. Με τα κινητά μας τηλέφωνα έχει πέσει το IQ μας. Και το EQ, δηλαδή και η σασματική νοημοσύνη και η γνωσιακή νοημοσύνη.

36:12 γιατί έχει πέσει, γιατί δεν έχουμε υπομονή πατάμε ένα κουμπί και θέλουμε γρήγορα την απάντηση και αν δεν έρθει η απάντηση πάμε σε ένα πιο γρήγορο κινητό που απαντάει ακόμη πιο γρήγορα άρα χάλουμε το χρόνο διάθεσης ανοχής αυτό φέρνει το μεγαλύτερο κομμάτι της εγκληματικότητας και της βίας ως απάντηση δηλαδή ο θυμός, ο εύκολος θυμός που παράγεται πίσω από τη μία ανοχή μου εγώ ανοίγω το λάπτο και λέω τώρα πρέπει να μπω να διαβάσω Και αυτό το στρες και σε μένα δημιουργεί βιολογικά προβλήματα, αλλά και στο περιβάλλον μου με κάνει πιο επιθετικό, περισσότερο αντικοινωνικό, αιμονικό και αδιαπραγμάτευτο, δηλαδή αδιάλακτο στην επικοινωνία της συναλλαγής, που έτσι είναι η ζωή μας.

36:56 Άρα οι γονείς από την αρχή αναβάλουν όρια, οι μηχανοί, πολλά παιδιά λένε θέλουν να πάρουν μηχανάκι ή τα περίφημα πατίνια, πακούμε τώρα. Πόσο παιδιά χάθηκαν με τα πατίνια. Μα πόσο ένας γονιός που έχει γνώση της πραγματικότητας Παίρνει σαν ένα παιδί 15-16 ετών ένα πατίνι που τρέχει με 60-70 χιλιόμετρα Και η πολιτεία Πρέπει να παρέμει άμεσα Μπλήρη απαγόρευση Όταν ο γονιός δεν θέλει να δυσανάσει το παιδί Και στο παιδί του λέει νέα γόρι μου τι θες αυτό Θα στο πάρω μην ανησυχείς Ή του λέω ψέματα θα στο πάρω και δεν το παίρνω Αυτό είναι πολύ χειρότερο ότι δεν θα στο πάρω Γιατί γιατί σε αγαπώ παιδί μου.

37:27 Αυτό να ξέρετε το παιδί το καταλαβαίνει απόλυτα. Ξαναστελώ και ως γονιός. Και ας βάλει φωνές. Δεν θα βάλει. Δεν θα βάλει. Θα σας πω κάτι. Αν έχουμε μάθει με τα παιδιά να μιλάμε χωρίς φωνές. Αν το έχουμε μάθει. Γι' αυτό λέω ότι έρχεται ξαφνικά το ότι... Έρχεται μπροστά μας η ίδια πόρτα που γράφει απ' έξω ψυχοεκπαίδευση.

37:43 δεν έχουμε κάνει καθόλου τα τελευταία 40 χρόνια, ίσως και ποτέ την πραγματική ανάγκη του γονεϊκού συστήματος που είναι η ψυχοεκπαίδευση και δεν πάω στο σχολείο να κατηγορήσω το δάσκαλο που αυτός φταίει γιατί το παιδί μου δεν πάει κράστα μαθήματα ή ο δάσκαλος αυτός είναι ανίκανος και να το ακούς αυτό από εκπαιδευτικούς που τους λέει ο συνάδελφός τους έλα μωρέ και εσύ δεν τον πρόσεχες προς συνάδελφο μέσα στο ίδιο σχολείο, το έχω από εμπειρία τα που σας λέω τώρα οι ερωτήσεις είναι γιατί τα ακούω σε φιλικό κύκλο γιατί λέει η αποφυγή της συνενοχής δηλαδή σήμερα και ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να είναι πιο αξιολογίσιμος εγώ θεωρώ ότι είναι αδιανόητο σήμερα η εκπαιδευτική κοινότητα να μην αξιολογείται ουσιαστικά όχι με αυτό το σύστημα πρέπει να φύγει το παραμύθι ποιος θα μας αξιολογήσει Ποιος είναι αυτός που θα μας αξιολογήσει Είναι από το Πασόκ, είναι από τη Νέα Δημοκρατία Δεν πάνε τα πράγματα έτσι Αν πάμε έτσι τότε μας θέλει μια κοινωνία που έχουμε ένα άλοθη

38:38 Και δεν βλέπουμε τη δική μας ασκήμια Δεν μπορεί η πολιτική να είναι παντού Πολιτική είναι η κοινωνία Που η κοινωνία θέλει το παιδί να πάει σε ένα σχολείο δημόσιο Εμείς βγάλαμε δημόσια σχολεία Ήταν μια χαρά τα σχολεία μας Αγαπάγαμε τους καθηγητές μας ήταν αυστηρή, ψυχονόμουνα όρθιος και όλοι οι τάξεις και νομίζω ότι αυτό έχει φύγει πια η αξιακή αναγνώριση του σεβασμού ότι αυτός ο άνθρωπος που μπαίνει μες στην τάξη έχει μια ιδιότητα αυτή η ιδιότητα δίνει ο θυμός μου να τον κατηγορήσω, να τον επικρίνω να τον απορρίψω ή να τον προσβάλλω το παιδί βέβαια στην αθότητά του παίζει μες στην τάξη, μες στα ήττας, σαν δίκη υπάρχουν και άλλες ελληνικές ταινίες, αλλά όταν σήμερα του λέει θα σε δείρω, κάτσε καλά ή θα φέρω τον πατέρα μου να σε πλακώσει στο ξύλο, που μου το έπει ένας γονιός επανστανέβρα του που είπε η μάνα πες τον γιατρό, τι είπες στο παιδί, θα πάω να τον δείρω είπε ο γονιός στο παιδί του γιατί τον αδίκησε στα μαθηματικά και κατά την γνώμη του πατέρα, το παιδί του έχει

39:32 ένα φοβερό μαθηματικό μυαλό, που ένας όμως καθηγητής, τον αδίκησε. Γιατί τον αδίκησε, τον ήξερα παλιά. Δηλαδή πρέπει να γίνουμε οριμότεροι, κύριε Πατουσάρτα. Όταν κάνεις παιδί, διαφορετικά μην κάνεις παιδί. Εγώ εξαίρετημαι και λίγο απόλυτα. Δεν θα κάνεις παιδί, δίκαιο μας σου. Θα χάσεις, θα να κάνεις παιδί. Όταν θα φύγεις, δεν θα αφήσεις τίποτα πίσω σου.

39:49 Αλλά όταν πάρεις την αδίκηση να κάνεις, πρέπει να μάθεις. και πρέπει να ζητήσεις εκπαίδευση. Και εδώ βάζω και τη δική μας την πολιτεία και εμείς οι ειδικοί να συνεισφέρουμε σημαντικά ώστε οι γονείς να μην είναι μόνοι και να μην ακούνε την κάθε παρότριση, παρόρμηση ενός δίθεν ειδικού που δεν ξέρει και τι λέει. Ή να ασχολείται υπερβολικά, υποκειμενικά με το δίκαιο του δικού του παιδιού.

40:10 Το δικό μου το παιδί είναι ξυπνότερο, είναι αδικημένο, έχει κακούς καθηγητές, του φέρονται άσχημα οι άλλοι. Γιατί? Καταρχήν ο πρώτος λάθος είσαι εσύ. Ο γονιός πρέπει να καταλάβει ότι ο εκπαιδευτικός δεν είναι ο γονιός του δικού μου παιδιού. Εγώ είμαι ο γονιός. Ο εκπαιδευτικός πληρώνεται. Μπορεί να έπρεπε να παίρνει καλύτερο μισθό για μένα εκπαιδευτικός γιατρός αστυνομικός.

40:31 Αφού είχε αξιολογηθεί. Μάλλον τα πάντα είναι αξιολογή. Δεν μπορεί κανείς σήμερα να εκφέρει ένα επάγγελμα Αν έχει μια άποψη και να μην αξιολογείται Τότε πάμε σε μια κοινωνία Ιδροκεφαλική, βαθιά ναρκισιστική Και εξαιρετικά εγωπαθητική Που ο θυμός είναι και η απάντηση, είναι η θεραπεία Τότε δίκαια θυμώνω και δίκαια σηκώνω Και το χαίρομαι και σε δέρνω Και στον δρόμο, γιατί πάντου έχω δίκιο Και αφού έχω δίκιο λοιπόν δεν μπορείς να έρθεις να με αδικήσεις και να μου αμφισβητείς αυτό το δικαίωμα ότι αυτό μου ανήκει, είναι θέση πάρκιν είτε οι γονείοι της γειτονιάς είτε εγώ πρέπει να είμαι παράνομος αλλά εσύ πρέπει να είσαι έναν νόμιμος όταν ήμουν βουλευτής ερχόντουσαν και μου λέγανε θέλουμε αυτό και έλεγα μα δεν μπορώ αυτό είναι παράνομο τότε λέγε τι σε ψηφίσαμε άμα τα λέει νόμιμο το κάναμε και μόνοι μας δεν μπορεί να υπάρχει αυτή η νοοτροπία και θέλω να πιστεύω ότι σήμερα αυτά αλλάζουν μες στα χρόνια.

41:15 Στην πραγματικότητα όμως, ο γονιός φέρει την ευθύνη του να γνωρίσει. Να γνωρίσει τι, το παιδί του κ. Πατουσάκτη. Προτού του φύγει. Γιατί 16-17 χρόνια του πήδεσαι, θέλω άλλο. Και αν δεν έχω καλή σχέση μαζί με το παιδί μου, δεν θα με θέλει ποτέ. Δεν θα ακούει τη γνώμη μου, δεν θα μου μιλάει τι του συμβαίνει στη ζωή του. γιατί κακά τα ψώματα μέχρι να πεθάνεις είσαι γονιός θες δεν θες θα εξακολουθείς να είσαι γονιός σε όποια ηλικία και αυτά στο παιδί σου μέχρι την ώρα που θα φύγεις και αυτή είναι και η γοητεία της ζωής όμως αυτό είναι ότι θα υπάρχει το αμέριστο ενδιαφέρον αγάπης προς το παιδί και μακάρι και στο σχολιά να βάζαμε τη σελίδα στις έφηβες κοπέλες που έχουν περίοδο 12-13-14 χρονών το σημαντικό αύριο στη ζωή σου όποιος και να είσαι, όσο ψηλά και να φτάσεις να κάνεις ένα παιδί. Αυτό να θέλετε είναι δικαίωμα του ανθρώπου και είναι και υπαξιακή αναζήτηση της ζωής.

42:05 Δεν μπορείς να περάσεις από αυτή τη ζωή με ένα πετυχημένο όνομα, με ένα όνομα που αναβοσβήνεις μια ταμπέλα της κοινωνίας και τελικά είσαι μόνος σου. Και δεν υπάρχει μεγαλύτερης αξίας κατάσταση από το να αναθρέψεις παιδί. Δεν υπάρχει τίποτα. Καμία προσωπική ανέλυξη, οπουδήποτε και αν φτάσει κανείς, το ύπατο των αξιωμάτων ή οικονομικής ευμάρειας, όσο να μπορεί να συγκριθεί με ανατροφή ενός παιδιού.

42:28 Και βιολογική αναγνώριση. Να ξέρετε ότι ο εαυτός σας, όταν έχετε παιδί βιολογικά θέλετε να ζήσει. Άρα τι κάνετε, είστε πιο υγιεινής διατροφής, δεν καπνίζετε, δεν πίνετε. Εγώ ας πούμε με το τσιγάρο πάντα είμαι ένα πολέμιος. και στο Πανεπιστήμιο για την ευθύνη για την ευθύνη για την ευθύνη ως φοιτητής σταμάτησε ένα μάθημα και είπε εγώ φεύγω κύριε καθηγητά εδώ μέσα είναι ντουμάνι δεν μπορώ να καθίσω και πραγματικά ο καθηγητής καλή του ώρα που κι ανάμε σταμάτησε το μάθημα και πέταξε το τσιγάρο έξω από το αμφιθέατρο το διατήρησε και τα επόμενα χρόνια θέλω να πω ότι στη ζωή όταν σπαταλάς τον εαυτό σου πιο πολύ και να σε χαρεί το παιδί σου που μεγαλώντας αύριο θα σε αγαπήσει κ. Πετροσάρτη. Όταν είναι εξαρτημένο από σένα δεν σε αγαπάει το παιδί σου.

43:19 Σε αγαπάει όταν γίνει αυτόνομο. Άρα η βία την οποία βλέπουμε στη ζωή μας σε διάφορες εκφάνσεις μέχρι και στον αυτοκτονικό ιδεασμό που λέτε και αυτό είναι μια μορφή βίας και πολύ σκληρής προς τον εαυτό μας. Αντιμετωπίζεται. Ναι. Αντιμετωπίζεται και εκπαιδεύεται και θα πω και κάτι που εσείς θα εκφραστείς στα μηνδία, θα πρέπει να προβάλλουμε λιγότερο τη βία στους μεντιακούς προβληματισμούς μας.

43:41 Γιατί η βία δυστυχώς έχει μιμητές και έχει εξοικείωση. Θα σας φέρνω ένα παράδειγμα. Τρώω ένα χάμπουργκερ και βλέπω στην τηλεόρασή μου, την ορειπτόντου χάμπουργκερ, πόσες μαχαιριές της έδωσε ο σύζυγος της σύζυγου του και την τζάκωσε να χειραστεί και την σκότωσε και την μετέφερε μετά και αυτή η περιγραφή εγώ εκείνη τη στιγμή συνδέω τον εγκέφαλό μου με μια ανταμοιβή γιατί παίρνω την ιδονία από το πολύ ωραίο χάμπουγκερ που τρώω και ακούω μια πληροφορία την οποία την γράφω και ο εγκέφαλος δυστυχώς έχει την τάση να γράφει πιο πολύ το κακό παρά το καλό το καλό το θεωρεί δεδομένο που δεν είναι δεδομένο και το κακό θεωρεί ότι τον εκπλήσει γι' αυτό και πουλάει να το πούμε και εσύ δυστυχώς στα μηδιακά συστήματα.

44:22 Χάρηκα πολύ για τη συζήτηση μας. Εγώ ευχαριστώ πολύ κύριε καθηγητά. Κυρίες και κύριοι καλή σας ημέρα. Εύχομαι τα καλύτερα προς όλες και όλους. Γεια σας. Ακούσατε το podcast Ο Κόσμος και η Ελλάδα το 2026. Για να μην χάνετε κανένα επεισόδιο της σειράς και για να ανακαλύψετε και τα υπόλοιπα podcast του Sky ακολουθήστε μας στο Spotify και στα Apple Podcast ή ακούστε μας μέσα από το sky.gr Παρουσίαση Άρης Πορτοσάλτε Κωνσταντίνος Φίλης Υπεύθυνοι περιεχομένου Παραγωγή Τζένι Πουπουλίδου Επιμέλεια Μαριάννα Πλιακοστάμου Υχογράφηση και τεχνική επεξεργασία από τους ηχολήπτες του Sky 103 Sky Podcast