#23 | Νεφέλη Μεγκ: Το μέλλον που χτίζουμε
Όλοι μαζί μπορούμεΣχετικά με αυτό το επεισόδιο
Σε αυτό το επεισόδιο η Νεφέλη Μεγκ φέρνει στο προσκήνιο τη διαγενεακή δικαιοσύνη και τη σχέση της με το περιβάλλον, δείχνοντας πώς οι αποφάσεις μας σήμερα χαράζουν τον κόσμο του αύριο — και σε καλεί να σκεφτείς αν το μέλλον που διαμορφώνουμε είναι πραγματικά δίκαιο για όσους έρχονται.
Αυτόματη μεταγραφή — ενδέχεται να περιέχει λάθη.
ότι οι τεχνολογικές λύσεις είναι πρωτίστως ένα ηθικό, πολιτικό και πολιτισμικό ζήτημα. Και αν υπάρχει ένας όρος που συνοψίζει μακρύβι αυτό το ηθικό φορτίο, αυτός είναι η διαγενναϊκή δικαιοσύνη, η ευθύνη μας απέναντι στις μελλοντικές γενιές. Δεν πρόκειται για ένα αφηρημένο φιλοσοφικό σχήμα, πρόκειται για μια πολύ συγκεκριμένη πρόκληση, πώς διαμορφώνουμε σήμερα το κόσμο ώστε να μπορούν να ζήσουν ανθρώπινα όσοι έρθουν μετά από μας.
Ή, για να το πούμε διαφορετικά, πώς να ζήσουμε εμείς με σεβασμό σε εκείνους που δεν έχουν γεννηθεί ακόμα. Τι σημαίνει λοιπόν διαγενειακή δικαιοσύνη. Η έννοια αναφέρεται στην αρχή ότι οι γενιές που ζουν σήμερα δεν πρέπει να εξαντλούν τους φυσικούς πόρους, να καταστρέφουν τα οικοσυστήματα ή να δημιουργούν μη αναστρέψιμες περιβαλλοντικές ζημιές που θα επιβαρύνουν τις γενιές του μέλλοντος.
Είναι ηθική υποχρέωση αλλά και πολιτική ευθύνη να αφήσουμε πίσω έναν πλανήτη κατοικίσιμο, λειτουργικό και δίκαιο. Η δεύτερη δεν είναι καινούρια. Μπορούμε να τη βρούμε ακόμα και σε παραδοσιακές κοινωνίες που αντιμετώπιζαν τη γη ως δώρο που περνά από γενιά σε γενιά. Όμως στη σύγχρονη εποχή, με τη βιομηχανική ανάπτυξη, την κλιματική αλλαγή και την υπερκατανάλωση, η παραβίαση αυτής της αρχής έχει πάρει δραματικές γεστάσεις.
Η πραγματικότητα είναι πως οι σημερινές γενιές ζουν πάνω στις πλάτες των επόμενων. Απολαμβάνουμε μια σχετική άνεση, ενεργειακά και υλικά, με κόστος που μετατίθεται χρονικά. Από τις σημερινές αποφάσεις θα κρυθιάνε το 2050, το 2080, το 2100, ο πλανήτης θα είναι ακόμα φιλόξενος για ανθρώπινη ζωή και με ποιους όρους. Ας είμαστε ξεκάθαροι. Οι νέες γενιές δεν έχουν φωνή στις αποφάσεις και τις αφορούν περισσότερο από όλους.
Δεν έχουν ψήφο, δεν έχουν θεσμική ισχύ, δεν έχουν τη δύναμη να διεκδικήσουν τα αυτονόητα δικαιώματά τους, τον καθαρό αέρα, το σταθερό κλίμα, την πρόσβαση σε νερό και τη βιοπικιλότητα. Όμως εμείς τα καθορίζουμε όλα αυτά τώρα. Και σε μεγάλο βαθμό τα απειλούμε. Η κλιματική αλλαγή δεν είναι μόνο κρίση φυσικών φαινομένων. Είναι κρίση διαχείρισης ευθύνης μέσα στον χρόνο.
Είμαστε η πρώτη γενιά που κατανοεί πλήρως τις συνέπειες των πράξεων της και ίσως η τελευταία που μπορεί να αποτρέψει τις χειρότερες. Συχνά μιλάμε για κοινωνική ανισότητα μέσα στη σημερινή κοινωνία. Λιγότερο συχνά μιλάμε για ανισότητα μεταξύ γενναίων. Η περιβαλλοντική καταστροφή δεν είναι δίκαιη. Χτυπά πρώτα και πιο βάναυσα τους φτωχότερους, τους πιο ευάλωτους και κρίσιμα τους νεότερους.
Παιδιά που γεννιούνται σήμερα σε χώρες όπως το Πακιστάν ή το Μπαγκλαντές έχουν να αντιμετωπίσουν ήδη φωνικές πλημμύρες, ακραίους κάυσονες, έλλειψη νερού και αναγκαστικές μετακινήσεις. Αλλά και στην Ευρώπη και στην Ελλάδα οι συνέπειες γίνονται κάθε χρόνο πιο ρατές, από τις καταστροφικές πυρκαγιές ως τη ραγδαία υποβάθμιση των οικοσυστημάτων.
Αν δεν αντιμετωπιστεί κλιματική κρίση με όρους διαγενειακής δικαιοσύνης, το μέλλον θα είναι το πιο βίαιο πεδίο νησότητας, όχι μόνο μεταξύ των ανθρώπων, αλλά μεταξύ ολόκληρων εποχών. Ένα από τα βασικότερα ερωτήματα που θέτει η διαγενειακή προσέγγιση είναι το εξής. Έχουν μελλοντικές γενιές δικαιώματα και αν ναι, ποιος θα περασπίζεται.
Αυτό είναι ένα δύσκολο και νομικά σύνθετο ζήτημα, όμως ήδη υπάρχουν σημαντικές εξελίξεις. Σε ορισμένες χώρες όπως η Κολομβία ή η Ολλανδία, τα δικαστήρια έχουν αρχίσει να αναγνωρίζουν την ευθύνη των κρατών να προστατεύουν το κλίμα όχι μόνο για τους πολίτες του σήμερα, αλλά και του αύριο. Στην Ουαλή υπάρχει δικός θεσμός, Commissioner for the Future Generations, ένας θεσμοθετημένος ρόλος που διασφαλίζει ότι οι πολιτικές αποφάσεις λαμβάνουν υπόψη και το αντίκτυπο τους στο μέλλον.
Αυτό δείχνει έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης, ότι η περιβαλλοντική πολιτική δεν είναι μόνο διαχείριση κρίσεων, αλλά θεσμική θωράκιση του μέλλοντος. Η αλήθεια είναι σκληρή. Μέχρι τώρα η δική μας γενιά αποτυχάνει. Παρά τις προεδοποίησεις των επιστημώνων, παρά τις διεθνείς συμφωνίες, παρά την ενημέρωση, οι παγκόσμιες εκπομπές ρήπων συνεχίζουν να αυξάνονται.
Τα δασικέγονται, οι πάγοι λιώνουν, οι ωκεανοί πεθαίνουν και εμείς συνεχίζουμε να μιλάμε για ανάπτυξη με τους όρους του 20ου αιώνα. Η διαγενειακή αδικία είναι ήδη εδώ. Ζούμε μέσα της και η μεγαλύτερη υποκρισία είναι ότι συχνά μιλάμε για το μέλλον των παιδιών μας, ενώ λαμβάνουμε αποφάσεις που το υπονομεύουν ευθέως. Για να γίνει η διαγενειακή δικαιοσύνη πράξη χρειάζεται ένα ριζικό επαναπροσδιορισμό της περιβαλλοντικής πολιτικής, όχι μόνο σε επίπεδο ρητορικής, αλλά θεσμικά, νομοθετικά και πολιτισμικά.
Δική μετάβαση σημαίνει ότι η ενεργειακή ελεγή, παραδείγματος χάρη απολυγνητοποίηση, γίνεται με σχέδιο ώστε να μην αφήσει πίσω εργαζόμενους, τοπικές κοινωνίες και μελλοντικούς πολίτες. Πραγματική περιβαλλοντική εκπαίδευση σημαίνει να μαθαίνουν τα παιδιά από το σχολείο ότι η σχέση με το περιβάλλον δεν είναι προαιρετική ευαισθησία, αλλά βασικό κομμάτι της δημοκρατικής συνείδησης.
Πράσινοι θεσμοί σημαίνουν ότι οι κρατικοί μηχανισμοί λογοδοτούν όχι μόνο για το τώρα, αλλά και για τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο των πολιτικών τους. Συμμετοχικότητα των νέων σημαίνει ότι τα παιδιά κοινέοι δεν είναι απλώς αποδέκτες των συνεπειών, αλλά συμμέτοχοι στο σχεδιασμό του μέλλοντος. Η διαγενειακή δικαιοσύνη δεν είναι μόνο υπόθεση κρατών, κυβερνήσεων και θεσμών. Είναι και υπόθεση καθημερινής ζωής.
Η άνθρωπη του αύριο δεν μπορούν να μιλήσουν για τον εαυτό του σήμερα Δεν μπορούν να ψηφίσουν, να διαμαρτυρηθούν Είναι επερασπιστούν το δικαίωμά τους σε μια βιώσιμη ζωή Εμείς μπορούμε και αυτό μας δίνει όχι μόνο δύναμη αλλά και ευθύνη Η διαγενναϊκή δικαιοσύνη δεν είναι ιδέα του μέλλοντος Είναι επιταγή του παρόντος Αν θέλουμε να λεγόμαστε δίκαιοι αν θέλουμε να πιστεύουμε ότι αφήνουμε κάτι καλύτερο πίσω μας τότε πρέπει να δούμε την περιβαλλοντική κρίση όχι μόνο σκίνδυνο αλλά ως δοκιμασία ηθικής και πολιτικής οριμότητας.
Αν αποτύχουμε η ιστορία δεν θα μας κρίνει απλώς για όσα κάναμε θα μας καταδικάσει για αυτά που ξέραμε μπορούσαμε αλλά δεν τολμήσαμε. Μην ξεχάσεις να μας ακολουθήσεις στο Spotify στο Apple Podcast και στα social media για ακόμα περισσότερα. Εμείς τα λέμε στο επόμενο.
Σχόλια
Χωρίς σχόλιαΣυνδεθείτε για να συμμετάσχετε στη συζήτηση
Σύνδεση για ΣχολιασμόΔεν υπάρχουν σχόλια ακόμα
